đánh giá thực trạng việc thực hiện quy trình tiêm tĩnh mạch của điều dưỡng bệnh viện xây dựng

Hoàng M nh Th ng Bs.CKI... Thâm niên công tác... Các TM ch và các TM chính c a các chi... Thâm niên công tác.

TR NG I H C TH NG LONG

KHOÁ LU N T T NGHI P ÁNH GIÁ TH C TR NG VI C TH C HI N

TR NG I H C TH NG LONG

KHOÁ LU N T T NGHI P ÁNH GIÁ TH C TR NG VI C TH C HI N

Ng i h ng d n: Th.Bs Hoàng M nh Th ng

Bs.CKI Lê H u Ngh Sinh viên th c hi n: D ng Th Tu n Anh

Mã sinh viên :B00028

Chuyên nghành : i u d ng

HÀ N I, 2011

Tôi xin trân tr ng c m n Ban Giám hi u Tr ng i h c Th ng Long đã

t o đi u ki n thu n l i và giúp đ tôi trong quá trình h c t p

Tôi xin bày t lòng bi t n đ n Giám đ c Ti n s Bác s Lê Th H ng và Ban giám đ c b nh vi n Xây D ng đã t o đi u ki n thu n l i, đã giúp đ tôi trong

su t quá trình h c t p và th c hi n đ tài này

Tôi xin trân tr ng c m n Th c s ,Bác s Hoàng M nh Th ng khoa Ung

Tôi xin g i l i c m n đ n các đ ng nghi p B nh vi n Xây D ng, lãnh đ o và

t p th các khoa đã t o đi u ki n cho tôi trong th i gian h c t p và th c hi n hoàn thành đ tài

Cu i cùng tôi xin t lòng bi t n đ n gia đình là ngu n đ ng viên, t o đi u

ki n thu n l i giúp tôi yên tâm h c t p và hoàn thành lu n v n

Hà N i, tháng 1 n m 2011

D ng Th Tu n Anh

T V N 1

Ch ng 1:T NG QUAN TÀI LI U 2

1.1.S l c v m ch máu: 2

1.1.1.Các lo i m ch máu: Có 3 lo i m ch máu chính: 2

1.1.2.C u t o chung c a thành m ch máu: 2

1.1.3 c đi m c u t o c a các t nh m ch: 2

1.1.4.H th ng t nh m ch toàn c th : 2

1.2.Tiêm t nh m ch: 4

1.2.1: Khái ni m: 4

1.2.2.Các thu c c th đ a vào đ ng t nh m ch: 4

1.2.3.Các thu c ch ng ch đ nh tiêm t nh m ch. 4

1.2.4.Các tai bi n có th x y ra trong và sau tiêm t nh m ch. 4

1.3.Tiêm an toàn: 6

1.3.1.Khái ni m: 6

1.3.2.M t s thông tin v tiêm an toàn t i Vi t Nam: 7

1.3.3.Nguyên nhân tiêm ch a an toàn: 8

1.3.4.Gi i pháp thay đ i: 8

1.4.Hành v ch a an toàn liên quan đ n tiêm. 9

1.4.1.Ch a tuy t đ i tuân th đúng quy trình tiêm: 9

1.4.2.Y u t liên quan: 10

1.4.3.Gi i pháp kh c ph c: 10

Ch ng 2: I T NG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 11

2.1 i t ng nghiên c u: 11

2.1.1.Tiêu chu n ch n m u 11

2.1.2 Tiêu chu n lo i tr 11

2.2.Th i gian và đ a đi m nghiên c u 11

2.2.1.Th i gian 11

2.2.2 a đi m 11

2.3.Ph ng pháp nghiên c u 11

2.4.Ph ng pháp thu th p s li u: 11

2.5.Ph ng pháp x lý s li u. 11

2.6.Ph ng pháp đánh giá: 12

3.1.Thông tin chung v đ i t ng nghiên c u. 13

3.1.1 S phân b v gi i. 13

3.1.2 S phân b v tu i 14

3.1.3 Thâm niên công tác c a DV. 15

3.1.4.Trình đ chuyên môn c a DV 16

3.2.Th c tr ng th c hi n qui trình k thu t tiêm t nh m ch 17

3.2.1 Chu n b ng i b nh 17

3.2.2 Chu n b ng i i u d ng 18

3.2.3 Chu n b d ng c và thu c. 19

3.2.4 Ti n hành k thu t. 20

3.3.K t qu đánh giá th c hi n QTKT. 21

3.3.1 ánh giá v th c hành k thu t. 21

3.3.2 ánh giá v m c đ thành đ t 22

3.3.3 M t s y u t liên quan đ n vi c th c hành c a i u d ng 23

Ch ng 4: BÀN LU N 24

4.1 Các thông tin v đ i t ng nghiên c u 24

4.1.1 Gi i 24

4.1.2 Tu i 24

4.1.3 Thâm niên công tác. 24

4.1.4 Trình đ chuyên môn c a đi u d ng. 24

4.2 Th c tr ng th c hi n quy trình k thu t tiêm t nh m ch 24

4.2.1 Chu n b ng i b nh 24

4.2.2 Chu n b ng i đi u d ng 25

4.2.3 Chu n b d ng c và thu c 26

4.2.4 Ti n hành k thu t 26

4.3 K t qu đánh giá th c hi n quy trình k thu t. 27

4.3.1 ánh giá v th c hành k thu t 27

4.3.2 ánh giá m c đ thành đ t 27

4.3.3 M t s y u t liên quan đ n m c đ thành đ t c a ng i đi u d ng 27

K T LU N: 29

KI N NGH 30 TÀI LI U THAM KH O

T V N

Tiêm là m t trong các bi n pháp đ a thu c, hoá ch t ho c d ch truy n vào c

th ng i b nh nh m m c đích ch n đoán, đi u tr và phòng b nh Trong đi u tr , tiêm là k thu t có vai trò r t quan tr ng t i các c s y t , đ c bi t tr ng h p

ng i b nh n ng Tiêm không đúng k thu t có th gây ra nh ng nguy c có h i đ i

v i c th ng i b nh nh : s c ph n v , áp xe t i v trí tiêm, nhi m khu n…Theo báo cáo c a T ch c Y t th gi i (WHO), tiêm là th thu t ph bi n nh t trên toàn

th gi i trong m t n m trung bình m t ng i nh n t i 1,5 m i tiêm C ng theo T

ch c Y t Th gi i tiêm th c hi n không đúng qui trình k thu t đã tr thành ph

bi n trên ph m vi nhi u n c c tính có t i 50% các m i tiêm các n c đang phát tri n không th c hi n đúng qui trình k thu t và là nguyên nhân chính làm lây truy n các b nh: viêm gan B, viêm gan C và lây nhi m HIV và nghiêm tr ng h n là

v n đ nhi m trùng b nh vi n

Theo k t qu nghiên c u v th c hi n k thu t tiêm t i các b nh vi n thu c 3 khu v c B c, Trung , Nam c a Vi t Nam cho th y ch có 10,9% m i tiêm t nh

m ch và truy n tnh m ch đ t t i đa s đi m chu n Các thao tác k thu t sai sót hay

g p trong khi ti n hành qui trình k thu t tiêm, truy n là: không r a tay tr c khi tiêm 43,9%, không sát khu n đ u, n p ng thu c khi l y thu c 70,7% không sát khu n da n i tiêm đúng k thu t: 27,5%, dùng tay đ tháo, l p kim tiêm 14%

Do các trang thi t b t i c s Y t còn đang trong tình tr ng thi u, không

đ ng b , s l ng ng i b nh đông thêm vào đó trình đ chuyên môn c a đ i ng

i u d ng ch a đ ng đ u, ch a đ c c p nh t ki n th c chuyên môn th ng xuyên nên đã nh h ng không nh đ n ch t l ng ch m sóc ng i b nh Xu t phát

t th c t trên chúng tôi ti n hành đ tài: “ ánh giá vi c th c hi n qui trình k thu t tiêm tnh m ch c a i u d ng t i b nh vi n Xây D ng” nh m m c tiêu:

1 ánh giá vi c th c hi n qui trình k thu t tiêm t nh m ch c a đi u d ng

t i b nh vi n Xây D ng

2 Tìm hi u m t s y u t liên quan đ n th c hành k thu t tiêm t nh m ch

m i lo i m ch T lòng m ch tr ra thành m ch g m ba l p áo: áo trong, áo gi a và

m ch có đ ng kính l n h n và nh v y có s c kháng c n th p h n v i dòng máu

M t s tnh m ch đ c bi t chi tên và chi d i có nh ng n p n i mô h ng vào lòng m ch có ch c n ng nh nh ng van ch cho phép máu ch y theo m t chi u v phía tim.[3]

1.1.4.H th ng t nh m ch toàn c th :

- Các t nh m ch chi trên: t nh m ch cánh tay, t nh m ch n n, t nh m ch

gi a khu u

- Các t nh m ch đ u và c : t nh m ch c nh trong, t nh m ch c nh ngoài, t nh

n i ti p r ng rãi v i nhau và v i các tnh m ch sâu Các t nh m ch nông quan tr ng

c a chi trên là tnh m ch đ u, t nh m ch n n, t nh m ch gi a khu u

Nh ng tnh m ch này th ng là n i hay th c hi n tiêm t nh m ch ho c l y máu [3]

Hình 1 Các TM ch và các TM chính c a các chi

1.2.Tiêm t nh m ch:

1.2.1: Khái ni m:

Tiêm tnh m ch là đ a m t l ng thu c vào c th theo đ ng t nh m ch

Thu c gây mê, gây ng , ch ng xu t huy t, tr y m ch…

Thu c n mòn các mô, có kh n ng gây đau

Ch t có màu ho c nhu m màu

1.2.4.Các tai bi n có th x y ra trong và sau tiêm t nh m ch

T c kim, ph ng n i tiêm, b nh nhân b s c ho c ng t, t c m ch, đâm nh m vào đ ng m ch, gây ho i t , nhi m khu n toàn thân, nhi m khu n lây

28 L y thu c vào b m tiêm

29 Thay kim l y thu c b ng kim tiêm

Tiêm an toàn là m i tiêm có s d ng ph ng ti n tiêm vô khu n, phù h p v i

m c đích, không gây h i cho ng i đ c tiêm, không gây nguy c ph i nhi m cho

ng i th c hi n tiêm và không gây ch t th i nguy h i cho ng i khác Hay nói cách khác tiêm an toàn nh m: “An toàn cho ng i b nh, an toàn cho c ng đ ng và

an toàn cho các b y t ”.[4]

Hình 2: y đ trang ph c khi th c hi n quy trình tiêm

1.3.2.M t s thông tin v tiêm an toàn t i Vi t Nam:

s m i tiêm b p (43,1%), t ng đ ng v i s m i tiêm t nh m ch( 43,5%)

99,2% m i tiêm đúng v trí, 97,2% tiêm đúng đ nghiêng (góc kim), 91,5% tiêm đúng đ sâu

Hình 3: V trí tiêm t nh m ch

* Nh ng t n t i liên quan đ n các m i tiêm:

- Không r a tay tr c khi chu n b d ng c tiêm, không sát khu n tay tr c khi đâm kim qua da

- Panh và khay tiêm s d ng l n l n thì s ch, thì b n

- Dùng tay đ đ y n p kim tiêm đã s d ng

* Các t n t i c a th c hành tiêm là:

- Không r a tay tr c khi tiêm

- Không sát khu n đ u n p ng thu c

- Không sát khu n da n i tiêm đúng k thu t

- Dùng hai tay đ y l i n p kim tiêm

1.3.3.Nguyên nhân tiêm ch a an toàn:

Nh ng nguyên nhân ch y u d n đ n tiêm truy n ch a an toàn là do: k thu t

vô khu n kém, thi u d ng c tiêm, m t s c s y t không đ c cung c p dung

d ch sát khu n tay nhanh nên vi c th c hi n đ ng tác này g p nhi u khó kh n.Tuy nhiên qua đi u tra t i các n i đ c cung c p đ h p/l dung d ch sát khu n tay nhanh, t l sát khu n tay nhanh c ng không đ t đ c 100% i u này ch ng t nhân viên đã không th c hi n đúng qui trình k thu t tiêm

1.3.4.Gi i pháp thay đ i:

- T ng c ng truy n thông giáo d c v nguy c c a tiêm đ i v i các b y t và

ng i b nh nh m thay đ i hành vi h ng t i tiêm an toàn

- T ch c đào t o liên t c v tiêm an toàn và phg ng pháp phòng ng a, x trí

ph i nhi m do v t s c nh n cho cán b , nhân viên y t

- Tuân th và t ng c ng giám sát, vi c th c hi n qui trình tiêm, truy n

- Tuân th nguyên t c phân lo i, thu gom và qu n lý ch t th i nguy h i liên quan đ n tiêm

- B xung các ph ng ti n tiêm, v sinh tay,các ph ng ti n thu gom và co l p

ch t th i y t s c nh n, các ph ng ti n phòng h cho nhân viên y t

1.4.Hành v ch a an toàn liên quan đ n tiêm

1.4 1.Ch a tuy t đ i tuân th đúng quy trình tiêm:

- Dùng chung b m kim tiêm cho nh ng lo i thu c khác nhau, cho nh ng

ng i b nh khác nhau

- Dùng m t kim l y thu c đ pha thu c và rút thu c nhi u l n, l u kim l y thu c trên l thu c

- Ch a th ng xuyên r a tay tr c khi chu n b thu c, ph ng ti n tiêm ho c

tr c khi tiêm ho c chuy n m i tiêm t ng i b nh này sang ng i b nh khác

- Dùng l i kim tiêm đ tiêm cho ng i b nh sau m i tiêm đ u không thành công

- C t gi m các b c c a quy trình tiêm: đi tiêm không mang đ các ph ng

ti n c p c u s c ph n v , không có h p an toàn, không có dây garo trong tiêm truy n tnh m ch, c m m t b m kim tiêm đã có thu c đi l i v i m t kho ng cách

xa đ tiêm cho ng i b nh

- Thao tác tiêm ch a t t, ch m tay vào nh ng vùng vô khu n trên b m tiêm

nh : Thân kim, pít tông…

- Dùng panh g p các d ng c sau đó s d ng g p bông c n vô khu n đ tiêm

- Mang cùng m t đôi g ng đ v a ch m sóc b nh nhân v a tiêm

- Sau khi tiêm xong, dùng tay đ tháo b m kim tiêm b ng tay, b cong kim tiêm, đ y n p kim tiêm

Hình 5: K thu t đu i khí

1.4.2.Y u t liên quan:

- Thi u thông tin: c ng đ ng, ng i b nh thi u thông tin, ch a nh n th c đúng,

đ v tác d ng và nguy c c a tiêm Cán b y t ch a đ c c p nh t thông tin, ki n

- Ý th c và s tuân th quy trình tiêm c a các b y t còn h n ch

- Tình tr ng quá t i ng i b nh, quá t i công vi c, thi u nhân l c

1.4.3.Gi i pháp kh c ph c:

- T ng c ng đ u t đi u ki n và ph ng ti n tiêm an toàn:

- B m kim tiêm s d ng m t l n phù h p c s và s l ng, các ph ng ti n

và dung d ch sát khu n da

- Ph ng ti n r a tay, n c r a tay, dung d ch sát khu n tay nhanh, kh n lau tay s d ng m t l n, g ng tay y t

- T ch c truy n thông, phát đ ng phong trào và đào t o liên t c:

- M i nhân viên ph i tuân th các quy đ nh, quy trình k thu t trong tiêm s gióp ph n t ng an toàn và gi m nguy h i do tiêm cho b n thân ng i b nh và

c ng đ ng

- Các h c sinh, sinh viên i u d ng

2.2.1.Th i gian: Nghiên c u đ c ti n hành 6/2010 – 1/2011

2.2.2 a đi m: T i 7 khoa lâm sàng: Khoa HSCC, Khoa N i tim m ch, Khoa N i

t ng h p, Khoa Ngo i, Khoa Truy n nhi m, N i cán b , Khoa Th n kinh – C

x ng kh p

2.3.Ph ng pháp nghiên c u

- Nghiên c u: Mô t c t ngang

- C m u: Ch n ng u nhiên 80 i u d ng hi n đang làm vi c t i 7 khoa lâm sàng c a b nh vi n Xây D ng, m i khoa 5 bu ng b nh, m i bu ng ch n ng u nhiên m t s i u d ng viên đ tiêu chu n đ nghiên c u

2.4.Ph ng pháp thu th p s li u:

S d ng phi u đi u tra và b ng ki m quy trình k thu t tiêm t nh m ch, ng i thu th p s li u ti n hành quan sát tr c ti p, kín đáo t ng i u d ng th c hi n quy trình t l c ti n hành đ n khi k t thúc k thu t tiêm t nh m ch cho ng i b nh ( DV không bi t là h đang có ng i quan sát)

2.5.Ph ng pháp x lý s li u

X lý s li u b ng ph ng pháp th ng kê Y sinh h c SPSS 15.0 đ tính t l ph n

tr m Ki m đ nh s khác bi t b ng test 2

2.6.Ph ng pháp đánh giá:

* Cho đi m t ng b c trong toàn b quy trình: m i b c trong quy trình chia làm 3 m c đ :

M c 1: Làm đúng, làm đ đ t 2 đi m (cho m i b c)

M c 2: Làm thi u ho c ch a thành th o đ t 1đi m ( cho m i b c)

M c 3: Làm sai ho c không làm là 0 đi m( cho m i b c)

* T ng đi m t i đa cho toàn b quy trình: c 4 khâu là 102 đi m

T < 50% t ng s đi m ( < 51 đi m) đ t m c: Kém

T 50% - 69% t ng s đi m ( 51 – 70 đi m) đ t m c: Trung bình

T 70% - 89% t ng s đi m ( 71 – 91đi m ) đ t m c: Khá

T > 90% t ng s đi m ( ≥ 92 đi m) đ t m c: Gi i

3.1.3 Thâm niên công tác c a DV

> 15 n m

Bi u đ 3: Phân b v thâm niên công tác

Nh n xét: T l cao nh t là thâm niên công tác < 5 n m (55%), thâm niên công tác 11 - 15 n m chi m t l th p nh t (5%.)

Nh n xét: i u d ng có trình đ trung c p chi m t l cao 85%, cao đ ng

10%, đ i h c 5%, ch a có trình đ sau đ i h c cho đ n th i đi m nghiên c u

3.2.Th c tr ng th c hi n qui trình k thu t tiêm t nh m ch

0 10

Nh n xét: Trong nghiên c u có 95% i u d ng làm đúng đ , 5% đi u

d ng làm không đúng, không đ các n i dung c a b c này Gi i thích, đ ng viên cho ng i b nh có 40% đi u d ng làm đúng, 60% đi u d ng làm ch a đ y đ

Nh n xét: 66,2% đi u d ng khi làm th thu t không có đ y đ các trang

ph c (áo, m , kh u trang) theo qui đ nh, sai sót hay g p là không đ kh u trang và

m , 95% i u d ng không r a tay th ng qui theo qui đ nh

Nh n xét: Có m t s d ng c ng i i u d ng chu n b không đ y đ khi

ti n hành làm th thu t: H p ch ng s c 21,2%, huy t áp, ng nghe 70,0%, khay vô khu n 90 %, dao c a ng thu c 100%, g c b ng thu c 100%, c n Iod 100 %, g i

kê tay 100%

Nh n xét: Các b c i u d ng không th c hi n nh : m s ng vô khu n

96,2%, c a ng thu c 100%, sát khu n ng thu c 100%, sát khu n tay đi u d ng

100%, dùng g c b ng thu c 93,7%, sát khu n n i tiêm b ng c n Iod 100%

d ng đ t lo i gi i, 81,2% đ t lo i khá, 18,8% m c trung bình (đ t yêu c u)

Ch ng 4

4.1.1 Gi i

Trong nghiên c u c a chúng tôi, t l đi u d ng n (80%) cao g p 4 l n

đi u d ng nam (20%) i u này là hoàn toàn h p lý do tính ch t đ c thù ngh nghi p t o nên Trong nghiên c u c a Ph m Th H ng, t l đi u d ng n là 88,2% [8], nghiên c u c a Hoàng Th Vân Lan t l n chi m 91,5% [9]

4.1.2 Tu i

B ng 2 cho chúng ta th y, đi u d ng t i B nh vi n Xây D ng r t tr , có 62,5% s đi u d ng d i 30 tu i Trong khi đó, theo nghiên c u c a Ph m Th

H ng và Hoàng Th Vân Lan, t l đi u d ng d i 30 tu i th p h n nhi u, l n l t

là 22,4% và 24,8% [8],[9] T i sao l i có s khác bi t r t l n này? Theo chúng tôi,

b i vì B nh vi n Xây d ng m i đ c nâng c p và m r ng t trung tâm y t xây

d ng, do đó đã có r t nhi u đi u d ng tr đã đ c ti p nh n vào làm vi c t i đây

4.1.3 Thâm niên công tác

K t qu b ng 3 cho chúng ta th y, ch y u các đi u d ng t i b nh vi n Xây

d ng d i 5 n m thâm niên công tác i u này phù h p v i hi n tr ng nhân l c tr

t i b nh K t qu trong nghiên c a chúng tôi khác bi t r t l n so v i m t s nghiên

c u khác T l đi u d ng có thâm niên công tác d i 5 n m theo nghiên c u c a Hoàng Th Vân Lan và Ph m Th H ng l n l t là 23,9% và 23% [8], [9]

B ng 4 cho chúng ta th y, đi u d ng t i b nh vi n Xây d ng ch y u có trình đ trung c p K t qu này phù h p v i k t qu nghiên c u c a các tác gi khác [8],[9]

Trong l nh v c y t , tr c khi chu n b th c hi n b t k thao tác k thu t hay can thi p gì đ i v i b nh nhân, cán b y t ph i chu n b b nh nhân c n th n Vi c chu n b b nh nhân càng chu đáo bao nhiêu, càng t t b y nhiêu Chu n b b nh nhân tr c khi tiêm t nh m ch bao g m xem xét h s b nh án (quy t c 3 tra – 5