bệnh thận mãn tính giai đoạn cuối và chi phí cho phương pháp lọc màng bọc liên tục

ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh thận mạn BTM gđ cuối ngày càng gia tăng Chi phí cho điều trị thay thế thận rất cao  mối lo ngại của ngành y tế, xã hội và gia đình Ở Việt Nam trong điều kiện kinh tế kh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

KHOA ĐIỀU DƯỠNG

BỆNH THẬN MẠN TÍNH GIAI ĐOẠN CUỐI

VÀ CHI PHÍ CHO PHƯƠNG PHÁP LỌC

ĐẶT VẤN ĐỀ

Bệnh thận mạn (BTM) gđ cuối ngày càng gia tăng Chi phí cho điều trị thay thế thận rất cao  mối lo ngại của ngành y tế, xã hội và gia đình

Ở Việt Nam trong điều kiện kinh tế khó khăn:

- Phương pháp điều trị tại nhà hoặc tại trung tâm ngoài bệnh viện

- Bệnh nhân hoặc gia đình có thể tự phục vụ

 giải pháp tiết kiệm cho gia đình và xã hội

 góp phần giảm tải tại các bệnh viện.

ĐẶT VẤN ĐỀ

Phương pháp lọc màng bụng liên tục ngoại trú hay lọc màng bụng chu kỳ - một trong những giải pháp hữu hiệu hiện đang điều trị cho nhiều bệnh nhân BTM giai đoạn cuối

Xuất phát từ thực tế trên chúng tôi đã tiến hành

nghiên cứu với Mục tiêu:

1 Xác định mức độ chi trả điều trị của bệnh nhân lọc màng bụng liên tục ngoại trú tại bệnh viện Bạch Mai

2 So sánh chi phí của lọc màng bụng ngoại trú với ghép thận và thận nhân tạo.

3 Chăm sóc bệnh nhân lọc màng bụng liên tục ngoại trú

Các giai đoạn của BỆNH THẬN MẠN

Giai đoạn 5 Giai đoạn 4

Giai đoạn 3

Giai đoạn 2 Giai đoạn 1

Adapted from F Drüeke, WCN Presentation 2005

Có thể sử dụng eGFR (mL/min/1.73m 2 )

để ước tính % chức năng thận còn lại

TỔNG QUAN

TỶ LỆ BỆNH THẬN MẠN CAO TRÊN THẾ GIỚI

Thống kê tại Mỹ cho thấy số bệnh nhân BTM giai đoạn

Có thêm khoảng 250.000 BN mới được chẩn đoán BTM mỗi năm

Trên thế giới hiện có hơn 1,6 triệu người đang qua RRT Tại châu Âu, cứ 10 người lớn thì có 1 người bị BTM

Tử vong do bệnh lý tim mạch ở bệnh nhân lọc máu cao hơn 10-20 lần so với dân số bình thường

– Tỉ lệ đối tượng suy thận mãn (giai đoạn 3-5): 3.1% (260/8.505)

– Tỉ lệ này trên thực tế có thể cao hơn vì không tính những trường hợp xét

nghiệm nước tiểu bình thường nhưng chức năng thận có suy giảm

Ito, Dung DTK et al Impact and perspective on Chronic kidney disease in an Asian developing country: a large-scale survey in North Vietnam Nephron Clin Pract 2008;109:c25-c32

GÁNH NẶNG CỦA BTM: điều trị tốn kém

ngân sách y tế cho chưa đến 0.1% dân số cần điều trị

(Medicare) riêng BTM giai đoạn 5 là 18 tỉ đô la, chiếm 6.6% tổng chi tiêu cho chăm sóc y tế

nhân suy thận bởi sự tốn kém của xã hội

Tỉ lệ đối tượng suy thận mãn (giai đoạn 3-5): 3.1%

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ THAY THẾ THẬN

Hiện nay trên thế giới và ở nước ta đang thực hiện

các phương pháp điều trị cho bệnh nhân BTM giai

đoạn cuối:

Ghép thận

Thận nhân tạo

Lọc màng bụng

SO SÁNH CHI PHÍ TRỰC TIẾP VÀ GIÁN TIẾP CỦA CÁC

PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ THAY THẾ THẬN SUY

Chi phí gián tiếp:

Đầu tư cơ sở vật

chất máy móc hiện

đại

Tại BV: 2 phòng mổ + Thiết bị hiện đại + người hiến thận

Tại BV: Máy TNT +

Hệ lọc nước + Mặt bằng rộng

Tại nhà người bệnh: phòng nhỏ

Nhân lực y tế 2 ê kip mổ và các

chuyên khoa khác trình

độ cao

1 BS + 1 ĐD chuyên khoa Bệnh nhân tự thực hiện có hướng dẫn

KTchuyên khoa Nhân lực 1 BS +

1 ĐD

Kỹ thuật đơn giản Nhân lực 1 BS +

1 ĐD

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ THAY THẾ THẬN

Ghép thận:

Người bệnh sẽ trải qua một cuộc phẫu thuật lớn để được ghép một quả thận khỏe từ người hiến thận.

Ghép cùng huyết thống và không cùng huyết thống

Ghép thận của người cho sống và của người chết não

NHỮNG THUẬN LỢI CỦA GHÉP THẬN

Thận thay thế gần giống như người bình thường

Không cần tiếp tục lọc máu

Tái khám định kỳ sau ghép ít hơn

Ăn uống ít kiêng khem hơn

Cảm thấy khỏe khoắn và tràn đầy sinh lực

Có khả năng lao động

Không phải lo lắng như chạy thận định kỳ

NHỮNG BẤT LỢI CỦA GHÉP THẬN

Bị stress do chờ đợi thận ghép lâu

Nguy cơ rủi ro cao khi trải qua cuộc đại phẫu

Nguy cơ thải ghép – Thận ghép có thể không hoạt động đến suốt đời

Phải uống thuốc mỗi ngày – Nguy cơ gây tác dụng phụ

Cơ thể dễ mắc bệnh do uống thuốc ức chế miễn dịch kéo dài

Đối với Việt nam còn nhiều khó khăn:

- Thiếu nguồn cho thận (Tâm lý sợ hãi, duy tâm )

- Chi phí điều trị cao so với mức thu nhập

- BHYT chỉ chi trả một phần viện phí cho thuốc chống thải ghép

- BHYT chưa toàn dân, nhiều người chưa có BHYT

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ THAY THẾ THẬN

Thận nhân tạo

Là phương pháp làm sạch máu của người bệnh bên ngoài cơ thể nhờ vào hệ thống lọc:

- Máy thận nhân tạo

- Màng nhân tạo (quả lọc hay màng lọc)

NHỮNG THUẬN LỢI CỦA THẬN NHÂN TẠO

Thường xuyên tiếp xúc với người bệnh khác và nhân viên y tế

Chạy thận 3 lần một tuần

Không cần trang bị máy móc ở nhà

NHỮNG BẤT LỢI CỦA PHƯƠNG PHÁP LỌC MÁU

Phụ thuộc bệnh viện 3 lần / tuần với thời gian biểu cố định

Cần có đường lấy máu vĩnh viễn ở tay

Mỗi lần chạy thận sẽ bị chích 2 kim

Chế độ ăn nghiêm ngặt – lượng nước vào cơ thể hạn chế

Xuất hiện các triệu chứng như nhức đầu, nôn ói, chuột rút, mệt mỏi

Chi phí đầy đủ đắt hơn Lọc màng bụng ngoại trú

Không thay thế được chức năng nội tiết của thận

(thiếu máu, loãng xương)

Cần có mặt bằng bệnh viện, thiết bị máy móc và nhân viên y tế chuyên khoa.

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ THAY THẾ THẬN

Lọc màng bụng

- Sử dụng màng bụng như một màng lọc bán thấm để lọc và làm sạch các chất thải ra khỏi cơ thể thông qua một lượng dịch lọc đưa vào ổ bụng nhờ:

+ Hệ thống dây dẫn và catheter + Do bệnh nhân hoặc người nhà tự lọc hoặc + Do máy tự động lọc

- Chi phí điều trị:

9.844.000 VNĐ/tháng

NHỮNG THUẬN LỢI CỦA PHƯƠNG PHÁP LỌC MÀNG BỤNG

Không cần cơ sở vật chất bệnh viện, không cần thiết bị máy móc, không cần nhân viên y tê hàng ngày

Độc lập vì BN có thể tự linh động sắp xếp việc điều trị

Ít làm thay đổi cuộc sống gia đình hơn

Ăn uống ít kiêng khem

Ít khi đến bệnh viện hơn (1 lần/ tháng)

Không dùng kim tiêm ít nguy cơ lây nhiễm chéo

Kiểm soát huyết áp tốt hơn

Điều trị liên tục và nhẹ nhàng nên giống chức năng thận bình thường hơn

Dễ vận chuyển và linh hoạt – dễ dàng đem theo để điều trị khi bệnh nhân đi công tác, du lịch

NHỮNG BẤT LỢI CỦA PHƯƠNG PHÁP LỌC MÀNG BỤNG

Phải thay dịch 4 lần mỗi ngày

Bệnh nhân hoặc người nhà phải có trình độ tiếp thu tốt, thực hiện đúng qui trình điều trị

Thường xuyên có ống thông ở bụng

Có thể nhiễm trùng nếu không cẩn thận

Bụng hơi to do có dịch

Cần nơi để chứa dịch ở nhà

QUI TRÌNH CHĂM SÓC BỆNH NHÂN LMB

Thiết lập Hồ sơ bệnh án ngoại trú

Thiết lập Lịch khám và Xét nghiệm, lĩnh Thuốc Dịch lọc hàng tháng định kỳ để đánh giá hiệu quả điều trị

Thiết lập phiếu thanh toán chi phí điều trị ngoại trú

Hướng dẫn sử trí biến cố qua điện thoại và email cho bệnh

nhân

Thăm bệnh nhân tại nhà  kiểm tra điều kiện sinh hoạt và điều trị đối với:

- Bệnh nhân mới sau khi hoàn tất đợt huấn luyện laaffn đầu

- Bệnh nhân có nguy cơ cao theo đánh giá lâm sàng và theo

tiêu chuẩn đánh giá phân loại

- Đánh giá theo các tiêu chuẩn của LMB tại nhà: môi trường xung quanh, nguồn nước, nghề nghiệp…

CHĂM SÓC CHẾ ĐỘ ĂN CHO BN LMB

Tư vấn chế độ ăn cho bệnh nhân lọc màng bụng:

- Đảm bảo đủ năng lượng,

- Vitamin và khoáng chất

- Cân bằng về nước

Hạn chế các thực phẩm giàu Phosphor: Tôm khô, quả sấy khô, sữa bột toàn phần, pho mát, lòng đỏ trứng…

KẾT LUẬN

Qua chuyên đề bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối và

chi phí của phương pháp lọc màng bụng liên tục rút

ra kết luận sau:

1 Mức độ chi trả của bệnh nhân LMB liên tục ngoại trú

tại Bệnh viện Bạch Mai là: 9.844.000đồng.

2 Chi phí điều trị của bệnh nhân BTM giai đoạn cuối

bằng phương pháp LMB có chi phí thấp nhất so với phương pháp lọc máu và ghép thận (Chi phí trực tiếp LMB: 9.844.000; TNT: 13.238.900; ghép thận:17.820.000)

3 Công tác điều dưỡng trong việc chăm sóc BN đóng vai

trò quan trọng để có hiệu quả điều trị

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN