Đến thế kỷ thứ XX, phương pháp dưỡng sinh được phát triển lên mức độ caohơn với đóng góp của nhiều nhà dưỡng sinh tiêu biểu như: Nguyễn Khắc Viện, Tô NhưKhuê, Lê Kim Định và Nguyễn Văn H
Trang 1ĐẶT VẤN ĐỀ
Dưỡng sinh hay còn gọi là nhiếp sinh, đạo sinh, bảo dưỡng có nghĩa là bảodưỡng sinh mệnh Dưỡng sinh nghiên cứu các quy luật sống của con người, tìm racác phương pháp dự phòng bệnh và tăng cường sức khỏe, xem xét cơ chế của sựlão húa làm chậm quá trình lão suy và kéo dài chất lượng cuộc sống
Ở Việt Nam phương pháp dưỡng sinh đã có truyền thống từ lâu đời, đã đượcnhiều danh y nghiên cứu, phát triển như: Tuệ Tĩnh (thế kỷ XIV), Hoàng Đôn Hũa(thế kỷ XVI), Đào Công Chính (thế kỷ XVII), Lê Hữu Trác (thế kỷ XVIII) đã gópphần làm cho phương pháp dưỡng sinh từ chỗ thiên về dưỡng sinh cá nhân trởthành một phương pháp y học dự phòng toàn diện [9],[21], [23],[50],[51]
Đến thế kỷ thứ XX, phương pháp dưỡng sinh được phát triển lên mức độ caohơn với đóng góp của nhiều nhà dưỡng sinh tiêu biểu như: Nguyễn Khắc Viện, Tô NhưKhuê, Lê Kim Định và Nguyễn Văn Hưởng, đã vận dụng những phương pháp tậpluyện y học cổ truyền với kiến thức y học hiện đại để xây dựng thành những hệ thốngtập luyện hoàn chỉnh, có cơ sở khoa học rõ ràng [9],[15],[16],[28],[54]
Với phương châm phòng bệnh hơn chữa bệnh, biến quá trình chữa bệnhthành quá trình tự chữa bệnh, trong nhiều năm trở lại đây phong trào tập luyệndưỡng sinh đã được áp dụng phổ biến trong nhân dân, trong các khoa dưỡng sinhcủa Bệnh viện Luyện tập dưỡng sinh đã trở thành nhu cầu của người cao tuổi,trong đó tỷ lệ phụ nữmãn kinh chiếm một phần không nhỏ[1],[21]
Trên thế giới từ sau hội nghị dân số họp tại Cairo (Aicập năm 1994), thì vấn
đề sức khoẻ của phụ nữ mãn kinh đã được nhiều nhà khoa học quan tâm
Các công trình nghiên cứu về sức khoẻ của phụ nữ mãn kinh chưa đáp ứngđược với yêu cầu về chăm sóc sức khoẻ ở lứa tuổi này Theo ước tính có đến 75%-90% phụ nữ độ tuổi trên 50 có các triệu chứng bất thường, gây ảnh hưởnglớn đếnchất lượng cuộc sống [6], [12],[19],[41]
Trang 2Phương pháp tập luyện dưỡng sinh của Nguyễn Văn Hưởng kế thừa, chỉnh
lý trong 50 năm qua đã được Khoa Dưỡng sinh chõm cứu Bệnhviện Y học cổtruyền trung ương ứng dụng vào điều trị và phòng bệnh thông qua nhiều khúaluyện tập Đã có một số công trình nghiên cứu về phương pháp tập luyện nàyởcác lĩnh vực như: nghiên cứuảnh hưởng của luyện tập thư gión cổ truyền lênmộtsố chỉ số sinh học của Lê Thị Hiền [21]; đánh giá tác dụng của bài tập trênbệnh nhân có hội chứng thiểu năng tuần hoàn não của Nguyễn Thị Vân Anh [1];điều chỉnh chứng rối loạn Lipid máu của Vương Thị Kim Chi [11] Thực tế chothấy córất nhiều phụ nữđến tham gia các khoá luyện tập Họ khôngthuộc nhữngđối tượngcó bệnh như trên mà là những phụ nữ món kinh
có biểu hiện rối loạn về vận mạch, về tõm sinh lý … Phải chăng phươngpháp luyện tập dưỡng sinh Y học cổ truyềncũng mang lại nhiều lợiích cho
họ nhưng từ trướcđến nay chưa có công trìnhnghiên cứu nào Vì vậy, chúng tôitiến hành nghiên cứuđề tài này với 2 mục tiêu:
1. Đánh giá tác dụng của phương pháp luyện tập dưỡng sinh Y học cổtruyềnđối với phụ
nữ thời kỳ mãn kinh.
2. Mô tả một sốđặc điểm lâm sàng của phụ nữ thời kỳ mãn kinh theo Y họccổ truyền.
Chương 1 TỔNG QUAN1.1 Dưỡng sinh và cơ sở lý luận của phép dưỡng sinh
1.1.1 Khái niệm:
Trang 3Dưỡng sinh là sự nuôi dưỡng và bảo vệ sự sống để phòng bệnh và kéo dàituổi thọ.Về phương pháp dưỡng sinh, trong Nội kinh cổ nhân đã qui nạp thành bốnphương diện:
Điều dưỡng tinh thần
Điều tiết sinh hoạt và ăn uống
Thích nghi với điều kiện khí hậu, xã hội
Rèn luyện thân thể
1.1.2 Cơ sở lý luận của phép dưỡng sinh
Sách Nội kinh viết “Thánh nhân chữa khi chưa có bệnh, không để bệnh phát
ra rồi mới chữa, trị khi nước chưa có loạn, không đợi khi có loạn rồi mới trị Phàmsau khi bệnh đã thành rồi mới dùng thuốc, loạn đã thành rồi mới lo dẹp, cũng vínhư khát mới đào giếng, khi chiến đấu mới đúc binh khí thì chẳng phải muộn ru”[21],[51,[52]
Phép dưỡng sinh đã được Tuệ Tĩnh, một danh y thế kỷ XIV đúc kết tronghai câu thơ[50]:
“ Bế tinh, dưỡng khí, tồn thầnThanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hỡnh”
Có thể minh hoạ hai cõu thơ này bằng sơđồ dướiđõy:
Trang 4Tinh, khí, thần được coi là tam bảo (ba báu vật) của cơ thể Tinh dồi dào, khíđầy đủ thì thần mới vững mạnh, cơ thể mới sống khoẻ và sống lâu.
Bế tinh: là giữ gìn tinh của cơ thể, tinh có hai loại là tinh tiên thiên (bẩm thụ
từ cha mẹ, đóng vai trò sinh sản) và tinh hậu thiên (khí huyết, tân dịch có được từtinh hoa từ đồ ăn thức uống, đóng vai trò dinh dưỡng)
Dưỡng khí: là nuụi dưỡng khí trong cơ thể, có hai loại khí là khí tiên thiên(nguyên khí, bẩm thụ từ cha mẹ) và khí hậu thiên (do phế sinh ra và tỳ vị lấy từ đồ
ăn thức uống) Khí là vật chất vô hình có tác dụng duy trì cuộc sống, thúc đẩy hoạtđộng chức năng của cơ thể, không chỗ nào không đến,
Trang 5không chỗ nào không qua Muốn duỡng khí tốt phải luyện khí thở và ănuống khoa học
Tồn thần: thần là hoạt động sống, là biểu hiện của sự sống bao gồm cảmgiác, tư duy, hành vi, thần minh và hoạt động tinh thần Tồn thần là bảo vệ tốt hoạtđộng sống nhất là hoạt động tâm trí
Thanh tâm: đứng đầu ngũ tạng là Tâm, biểu hiện bằng tâm chủ thần minh,hoạt động trí tuệ của con người Thanh tâm là luôn giữ cho tâm hồn thanh cao,trong sạch
Quả dục: dục có nghĩa là lòng ham muốn, khát vọng (dục vọng) Quả dục làhạn chế dục vọng vô lý, hạn chế ham muốn bất chính
Thủ chân: là giữ gìn, bảo vệ chân khí, không làm gì quá mức để làm cơ thểsuy yếu
Luyện hình: là tập luyện để cơ thể khoẻ mạnh, thân hình cường tráng
Hai câu thơ trên của danh y Tuệ Tĩnh đã thể hiện đấy đủ các yếu lĩnh để cóđược một cuộc sống khoẻ mạnh và lâu dài
1.2 Một số phương pháp tập luyện dưỡng sinh ở trên thế giới và Việt Nam
1.2.1 Nguồn gốc của các phương pháp tập luyện
Từ ngàn xưa, con người đã biết tác dụng của luyện tập đối với sức khoẻ.Sách Tố vấn - Thượng cổ Thiên chân luận có ghi: “Người thượng cổ biết phépdưỡng sinh, thuận theo quy luật âm dương, thích ứng với bốn mùa, biết phép tuthân tích đức, ăn uống điều độ, sinh hoạt chừng mực, không làm lụng bừa bãi mệtnhọc nên thể xác và tinh thần đều khỏe mạnh hưởng hết tuổi trời cho”[55]
Mỗi quốc gia, dân tộc đều xây dựng cho mình phương pháp tập luyệnriêng:
Phương pháp khí công đã xuất hiện ở Trung Quốc hơn 1000 năm nay
Trang 6Phương pháp Yoga của Ấn Độ đã xuất hiện từ hơn 4000 năm nay, với cácngành của nú như: Hath Yoga chuyên luyện về thể xác, Raja Yoga chuyên luyện
về tinh thần, tập trung tinh thần [11],[25]
Ở Châu Âu, có phương pháp tập luyện thể dục thể thao, điền kinh, thưgión…
1.2.2 Một số phương pháp tập luyện dưỡng sinh ở trên thế giới
Các phương pháp phổ biến như: Khí công, Thái cực quyền, xoa bóp, Yoga,thư giãn, …
Động công gồm ba phần tập chính: luyện tư thế, luyện ý, luyện thở ở tư thếđộng, có tác dụng làm mạnh cơ bắp, tăng cường sức lực [1],[20],[45]
Theo thống kê của hội nghị khí công quốc gia Trung Quốc có khoảng 50triệu ngưũi tập luyện khí công [1] Hiện nay Trung Quốc đã áp dụng khí công vàođiều trị nhiều bệnh như: tăng huyết áp, suy nhược thần kinh, hen phế quản, viêmloét dạ dày, giảm béo [1],[45]
Hiện nay có Viện nghiên cứu khí công và các môn tập khí công ở TrungQuốc, hội khí công ở nhiều nước trên thế giới [45]
1 2 2 2 Yoga
Là phương pháp tập luyện có nguồn gốc từ Ấn Độ, Yoga có 2 ngành chínhlà:Hatha Yoga - luyện về thể xác, còn được gọi là yoga thể dục vàRaja Yogachuyên luyện về tinh thần, tập trung tinh thần
Hiện nay có nhiều viện nghiên cứu về Yoga ở Ấn Độ và một số nướcPhương Tây [21],[25]
Trang 71 2 2 3 Thư giãn
Thư giãn là phương pháp tập luyện tinh thần, chủ động tách rời cơ thể khỏi môitrường bên ngoài, tập trung theo dõi hơi thở, cảm giác ấm nặng, tạo cho toàn bộ cơ thể
ở trạng thái ức chế, thư giãn hoàn toàn [27],[54]
Thư giãn là thuật ngữ phản ánh hai trạng thái cơ bản cần đạt được trong liệupháp tâm lý: thư giãn tâm thần và giãn mềm cơ bắp [21],[26],[27]
Có hai phương pháp thư giãn hay dùng trong YHHĐ là:
* Phương pháp thư giãn Schultz: từ não bộ điều khiển xuống các cơ Đặcđiểm của phương pháp này là tự ám thị để có được các cảm giác nặng, ấm, tim êmdịu, với 6 bài “tự tập sơ cấp” là:Tay nặng, tay ấm, trái tim êm dịu, theo dõi hơi thở,bụng ấm, trán mát rất dễ chịu [20],[21],[25],[26],[27]
* Phương pháp thư giãn của Jacobson: từ các cơ tác động lên bộ não, vớinguyên tắc: mỗi cơ khớp có hai tác dụng đối lập (một cái co, một cái duỗi) gồm 12động tác: khớp ngón tay và ngón chân, khớp bàn tay và bàn chân, khớp cổ tayvàkhớpcổ chân, bàn tay và bàn chân, khớp cùi trỏ và đầu gối, khớp vai và khớphỏng, mắt, miệng, đầu, lưỡi[20], [21], [25], [26], [27]
Ngoài ra còn một số phương pháp tập luyện khác như: xoa bóp, thái cựcquyền, bài tập thể dục …
1.2.3 Phương phápluyện dưỡng sinh ở Việt Nam
Ở Việt Nam phương pháp tập luyện dưỡng sinh đã có từ lâu đời, vào thế kỷXIV danh y Tuệ Tĩnh đã nêu lên bí quyết dưỡng sinh trong đó có phần luyện tậpthân thể[50] Hoàng Đôn Hoà (thế kỷ XVI) trong cuốn “Hoạt nhân toát yếu” đãnêu ra phương pháp luyện thở khí công [23] Đến thế kỷ XVIII, Hải Thượng LãnÔng đã nêu lên mối liên hệ giữa luyện tập và tinh thần với hai cõu thơ:[21],[51],[52]
“ Tập cho khí huyết lưu thôngChân tay điêu luyện trong lòng thảnh thơi”
Trang 8Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng cho chúng ta về tập luyện dưỡngsinh Người nói: “mỗi người dân lúc ngủ dậy, tập ít phút thể dục, ngày nào cũngtập thì khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ”[27]
Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện bị lao phổi, sáu lần mổ, chỉ còn 1/ 3 sức thở nhưngnhờ kiên trì tập luyện dưỡng sinh nên sức khoẻ hồi phục, vẫn làm việc và lao độngsáng tạo Phương pháp tập luyện dưỡng sinh của Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện gồm:luyện thở, luyện thư giãn, một số động tác Yoga [21], [25], [54]
Bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng bị Tai biến mạch máu não từ năm 1970, đã tựtìm ra phương pháp tập luyện và ông đã phục hồi gần như hoàn toàn, sống và làmviệc đến năm 1998
Từ năm 1960 đến nay Viện Y học cổ truyền Việt Nam (nay là Bệnh viện Yhọc cổ truyền Trung Ương) đó thường xuyên mở các lớp tập luyện dưỡng sinhđểphòng bệnh và điều trị một số bệnh mạn tính
1.3 Nội dung bài tập dưỡng sinh YHCT tại Bệnh viện Y học cổ truyềntrungương
1.3.1 Xuất xứ của bài tập:
Bài tập dưỡng sinh tại Bệnh viện Y học cổ truyền Việt Nam được Bác sĩNguyễn Văn Hưởng xây dựng dựa trên cơ sở kế thừa truyền thống dưỡng sinh từlâu đời của cha ông ta, tiếp thu có chọn lọc các phương pháp tập luyện của các dântộc khác như: khí công, xoa bóp của Trung Quốc; Yoga của Ấn Độ[21], [25]
Bài tập đã được các Giáo sưHoàng Bảo Châu, TrầnThuý và một số bác sỹcủa Khoa Dưỡng sinh Chõm cứukế thừa, bổ sung hoàn thiệnhơn [3], [9]], [15]
1.3.2 Nội dung bài tập
1.3.2.1 Luyện thư giãn:
Theo quan điểm của YHCT thì thư nghĩa là thư thái, trong đầu óc lúc nàocũng thư thái; giãn có nghĩa là nới ra, giãn ra, chùng lại Thư giãn nghĩa là ở gốctrung tâm vỏ não thì phải thư thái, ở ngọn các cơ vân và cơ trơn thì phải giãn ra.Gốc thư thái tốt thì ngọn giãn tốt, mà ngọn giãn tốt thì sẽ giúp gốc thư thái Nếu
Trang 9thư giãn tốt thì không có cơ nào căng thẳng, tay chân và toàn thân trở nên mềmmại Gương mặt phải rất bình thản như “mặt nước hồ” như “gương mặt đức phậttrên toà sen”[11], [28].
Theo YHHĐ thì thư giãn là phép luyện ức chế bằng cách làm giãn, làmmềm, buông lỏng các cơ vân và cơ trơn để làm bớt căng thẳng thần kinh Nếu cơtrơn giãn ra hoàn toàn thì ta có cảm giác nặng, nếu cơ trơn được giãn ra nhất là cơtrơn mạch máu thì các mạch máu không bị co thắt, mà giãn ra máu chảy dần ra taychân nên ta có cảm giác nóng, ấm Luyện thư giãn làm cho quá trình ức chế vàhưng phấn trong hoạt động thần kinh được cân bằng Thư giãn đã được áp dụngchữa cho nhiều nhóm bệnh: tim mạch, tiêu hoá, hụ hấp, thần kinh,…[11], [28]
1.3.2.2 Luyện thở: có 3 cách
Các động tác trong bài tập của Bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng là những động tácphù hợp với người lớn tuổi, không nguy hiểm, với mục đích chống xơ cứng để bồidưỡng sức khỏe, kéo dài tuổi thọ
Theo Bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng thì người có tăng huyết áp không nên tậpđộng tác trồng cây chuối, người già xơ cứng mà tập quá mạnh có thể bị chấnthương cột sống, gãy xương Vì vậy người tập phải lựa chọn những động tác phùhợp với mình [28]
Theo GS Nguyễn Khắc Viện, các động tác này giúp cho mạch máu não nhạycảm với sự thay đổi của áp lực, luyện đàn hồi thành mạch máu não và làm ổn địnhlưu lượng não Muốn tập các động tác đưa hai chân lên cao phải tập từ từ, tăngdần, tránh đột ngột Đối với người cao tuổi hoặc có bệnh tim mạch nêntránh[1], [54]
1.4 Các công trình đã nghiên cứu về bài tập dưỡng sinh
Bệnh viện Y học cổ truyền trung ương đã kết hợp với Trường Đại học y HàNội, Học viện Quõn y, Bệnh viện công ty than 3, Bệnh viện trung ương quân đội
108, đã đánh giá nhiều chỉ tiêu của bài tập này Kết quả chung là người tập luyện
ăn ngon hơn, ngủ tốt hơn, đại tiểu tiện điều hoà hơn Đối với hoạt động chức năngthở: dung tích sống, VEMS, chỉ số Tiffeneau, PaO2 và SaO2 đều tăng Huyết áp có
Trang 10xu hướng trở về bình thường, chứng tỏ tác dụng điều hoà huyết áp của bài tập [1],[14], [21], [25].
Các tác giả Nguyễn Văn Tường, Võ Mộng Lan, Hoàng Bảo Châu, NguyễnTấn GiTrọng và cộng sự (1987) nghiên cứu những thay đổi về huyết động họctrong bài tập dưỡng sinh trước và sau đợt tập cho thấy sau đợt tập lưu lượng timtăng [1]
Phạm Huy Hùng (1996) nghiờn cứu sự thay đổi một số chỉ số lâm sàng vàcận lâm sàng ở người tập luyện dưỡng sinh theo phương pháp của Bác sĩ
Cảm giác này có thể kéo dài một vài giây tới một vài phút và thường kèmtheo một cơn đỏ mặt, đôi khi sau cơn bốc hoả lại rùng mình Thường xuất hiện vã
mồ hôi sau cơn bốc hoả Đôi khi thấy xuất hiện choáng váng, chóng mặt, đánhtrống ngực, nhức đầu, buồn nôn ngay saukhi bị bốc hoả và sự kết thúc của triệuchứng trên cũng đột ngột như khi nú xuất hiện.Tất cả giai đoạn này kéo dài khoảngvài phút
Các cơn bốc hoả nhiều hay ít, mạnh hay nhẹ rất khác nhau, thườngcác cơnđóhay xẩy ra sau các xúc cảm Tuy nhiênnhiều trường hợp các cơn vã mồhôi đặc biệt hay xẩy ra trong lúc ngủ, gây ảnh hưởng tới giấc ngủ Có lúc cơn bốchoả, vã mồ hôi nhiều và mạnhlàm cho người phụ nữ thấy rất mệt Trong một vàitrường hợp sau các cơn đó bệnh nhân có thể bị hồi hộp hay có những cơn mạchnhanh kích phát
Sự đỏ bừng ở mặt có thể nhận thấy được bởi người khác khi bốc hoả xuấthiện, có thể nhận ra được ở mặt, ở cổ như vết bóng đỏ, bàn tay trở lên nóng, da ởmặt, cổ trở lên nhớp nháp [3], [5],[6]
Căn nguyên của vấn đề vận mạch đãđược nghiên cứu nhiều Nhiềuý kiếnchorằngsự mất estrogen bản thân nú không phải là nguyên nhân chính Đối vớinhững người phụ nữ chưa bao giờ chịu tác dụng củaestrogen thì khôngxuất hiệncác triệu chứng về vận mạch như trên Ngược lại nếu những người này đãtừng được điều trị bằng estrogen thì khi ngừng estrogen các rối loạn về vận mạch
sẽ xuất hiện Các rối loạn vận mạch đặc biệt là không xuất hiệnở các bệnh nhân bị
Trang 11suy giảm estrogen thứ phát sau thiểu năng chức phận tuyến yên Người ta cũngnhận thấy không có một sự liên quan nào giữa mức độ bài tiết hormone hướng sinhdục với mức độ trầm trọng của các cơn bốc hoả mãn kinh [3], [4], [13].
không thể gán cho là do bản thân sự giảm sút estrogen, nhất là nú thườngkhông hay đi kèm với giảm chức phận tuyến yên và giảm chức phận sinh dục.Trong nhiều trường hợp các yếu tố tâm lý thay đổi đó gây ra một ảnh hưởng quantrọng mà ta không thể ngờ tới Trong số đó có thể người phụ nữ bất chợt nhận ra làmình đã tới một mốc mới của cuộc đời và sợ hãi là từ nay sẽ già đi Khả năng sinh
đẻ không còn nữa, cuộc đời sinh dục sẽ thay đổi, ung thư và các bệnh thoái hoá sẽ
dễ dàng phát triển Cộng với điều đó là việc tất cả các hiện tượng đó xẩy ra vàomột giai đoạn trong cuộc đời lúc các con đã lớn và đi xa, hơn nữa chồng thì bậnrộn hơn bao giờ hết, do đó khó có thể chăm sóc người phụ nữ một cách chu
đáonhư mong muốn[Error! Reference source not found.].
Những bệnh nhân có một tình trạng trầm cảm thì trở nên ít cười, kêu ca mệt,chán nản và mất tin tưởng vào khả năng có thể tiếp tục công việc bình thường Họ có ýđịnh rút ra khỏi xã hội và họ sợ rằng sẽ mất trí Thường họ phát triển tình trạng loạnthần kinh thể lo lắng, trong một số trường hợp họ có thể đi tới chứng sầu uất thoái triểnthực sự Việc các triệu chứng này không hết khi điều trị bằng estrogen đã loại bỏ nhữngngờ vực về việc cho rằng nguyên nhân của hiện tượng này do yếu tố nội tiết gây nên
* Đau đầu
Thuật ngữ đau đầu bao hàm tất cả các loại đau ở đầu nhưng trong ngôn ngữthông thường người ta dùng từ đau đầu chỉ để nói tới những cảm giác khó chịuvùng vòm sọ Có khoảng 1/ 3 bệnh nhân than phiền bị đau đầu, coi như một dấuhiệu mới, đau đầu thường được gọi là loại căng thẳng thần kinh và được bệnh nhân
mô tả là cảm thấy giống như một sợi dây bó chặt quanh đầu, hoặc đi từ chẩm đến
cổ lan ra gáy, ít khi nú thuộc loại đau nửa đầu [2], [13]
Trang 12Một số cho rằng hiện tượng đau đầu ở phụ nữ thời kỳ mãn kinh là kết quả của sự
căng phồng của tuyến yờn đã cương năng về chức phận [13], [Error! Reference source not found.] Theo tính chất thì có thể các cơn đau đầu là biểu hiện khác của sự
rối loạn hệ thống thần kinh thường hay xẩy ra ở người phụ nữ mãn kinh
* Tính yếu đuối và mệt mỏi:
Mệt mỏi cũng là một triệu chứng quan trọng, hay gặp trong hội chứng mãnkinh Bệnh nhân thường cảm thấy mệt mỏi, uể oải, không khoan khoỏi cả tinh thần
và thể chất, dễ bị mệt mỏi trong lao động trí óc cũng như lao động thể lực Do đóbệnh nhân có thể bỗng dưng thấy khó khăn trong giải quyết một công việc thôngthường nào đó
Trang 13Theo kết quả Trần Xuõn Hoan (2007) phương phápNhĩ chõm
kết hợp hàochõm trong điều trị hội chứng món kinh đạt tỉ
lệ tốt là: 49,20%
Chọn p0 = 0,49
Kết quả mong đợi: p1 0, 65Theo công thức trên chúng tôi có mẫu nghiên cứu là n = 81
2.3 Tiến hành nghiên cứu
Trình tự tiến hành nghiên cứu như sau:
1. Trước khoá tập luyện chúng tôi tiến hành:
+ Hỏi bệnh và thăm khám lâm sàng một cách toàndiện cho đốitượng(có hồ sơ theo dõi riêng)
+ Làm các xét nghiệm cơ bản:
Công thức máu: Hồng cầu, bạch cầu, HGB
Sinh hoá máu: Cholesterol, triglycerid, HDL-c, LDL - c, glucose
2 Theo dõi các biểu hiện về lâm sàng trong quá trình tập luyện
3 Xét nghiệm lại các xét nghiệm cơ bản sau đợt tập luyện
4 Đánh giá, so sánhkết quả trước và sau tập luyện
3 1 2 Thời gian mãn kinh:
Bảng 3 2 Phân bố đối tượng theo số năm mãn kinh
Thời gian (năm) ≤ 5 năm 6 - 10 năm > 10 năm Tổng
