Về chuẩn năng lực trong chương trình môn học bậc phổ thông

Chuẩn nội dungContentStandards mô tả những điều học sinh cần biết, hiểu và có thể làm  2.2.2 Chuẩn đầu ra NL và đường phát triển NL Chuẩn học tập là sự mô tả đầu ra mong đợi ở người h

Về Chuẩn năng lực trong chương

trình môn học bậc phổ thông

12/2014

PGS.TS Nguyễn Thị Hạnh Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam

 1 Quan niệm về Năng lực và Cấu trúc năng lực

 2 Quan niệm về Chuẩn giáo dục và Chuẩn

học tâp (khái niệm, phân loại, cấu trúc)

 3 Những cơ sở khoa học của việc thiết kế

Chuẩn học tập đầu ra năng lực

 4 Quy trình biên soạn Chuẩn học tập đầu ra năng lực

Nội dung trình bày

Có nhiều cách trình bày về NL :

2.2.1 Năng lực và cấu trúc NL

1 - NL là tổng hợp những thuộc tính độc đáo

của cá nhân phù hợp với những yêu cầu đặc

trưng của một hoạt động nhất định, nhằm đảm

bảo việc hoàn thành có kết quả tốt trong lĩnh

vực hoạt động ấy (Nguyễn Quang Uẩn)

2 - NL là sự kết hợp một cách linh hoạt và có tổ

chức kiến thức, kĩ năng cơ bản với thái độ, tình

cảm, giá trị, động cơ cá nhân … nhằm đáp ứng

hiệu quả một yêu cầu phức hợp của hoạt động

trong bối cảnh nhất định (đề tài cấp Bộ 2012)

 Sử dụng cách trình bày số 2

2.2.1 Năng lực và cấu trúc NL

3 - NL là các đặc điểm quan trọng có thể

xác định, quan sát, đo lường được của

một người quyết định đến thành tích vượt

trội của họ trong một công việc cụ thể,

một tổ chức, một nền văn hóa Các đặc

điểm này bao gồm kiến thức, kĩ năng, các

động lực xã hội …( Hay Group -2001)

NL tương tác bằng lời : Nghe, Nói

KN đọc to

KT

về văn bản

KN viết, trình bày

KT về ngôn bản

KN nghe nóiKN

Khái niệm chuẩn GD và Chuẩn NL

Trong Bách khoa thư giáo dục quốc tế, chuẩn được định

nghĩa như sau :

“Chuẩn (standars) là mức độ ưu việt cần phải có

để đạt được những mục đích chuyên biệt; là cái

đo xem điều gì là phù hợp; là trình độ thực hiện mong muốn trên thực tế hoặc mang tính xã hội.”( International Encyclopedia of Education, New York-London- sydney-Frankfurt-toronto-Pái, 1985, trang 4786)

2.2.2 Chuẩn đầu ra NL và đường phát triển NL

Khái niệm Chuẩn trong giáo dục được dùng

trong 2 bình diện : chuẩn của hệ thống

nhằm thể hiện mục tiêu phát triển hệ thống giáo dục (ví dụ : chuẩn giáo viên, chuẩn nhà trường, chuẩn trang thiết bị dạy học …),

chuẩn học tập nhằm thể hiện mục tiêu

phát triển con người.

 Chuẩn đầu ra của môn học là chuẩn học

tập

2.2.2 Chuẩn đầu ra NL và đường phát

triển NL

Chuẩn nội dung

(ContentStandards)

mô tả những điều học sinh cần

biết, hiểu và có thể làm



2.2.2 Chuẩn đầu ra NL và đường phát triển NL

Chuẩn học tập là sự mô tả đầu ra

mong đợi ở người học về những nội

dung học tập cụ thể

Chuẩn thực hiện

(Performance Standards) chỉ ra mức

độ HS đạt được các chuẩn nội dung

Cách thiết kế CTNL theo quy trình thiết kế lùi :

 Trong quy trình thiết kế lùi, Chuẩn môn học có

vị trí quan trọng và được coi là cơ sở để xác

định nội dung môn học, chi phối xác định

bằng chứng của những kết quả đó

(Chuẩn

Nội dung)

Xác định cách tìm những

bằng chứng đó

(Phương

pháp đánh g iá kết quả)

Xác định cách dạy

để HS đạt được

Chuẩn đầu ra

(Phương

pháp dạy học)

Cấu trúc chuẩn nội dung

2.2.2 Chuẩn đầu ra NL và đường phát triển NL

Tổng thể các kiến thức, kĩ năng, thái độ, hành vi trong từng mạch (NL)

(Criteria) của từng chỉ số hành vi trong mỗi mạch

Bằng chứng về kết quả thực hiện của học sinh ở mỗi tiêu chí chất lượng thuộc mỗi chỉ số cụ thể

Những bài tập khung (Frame

tasks) và những bài học khung (Frameless on) để cho

GV tham khảo

Chuẩn đầu ra môn học có 2 chức

năng

Cụ thể hóa mục tiêu tổng quát của môn học thành những nội dung học tập cụ thể (NL cụ thể ở môn học)

Mô tả nội dung học tập cụ thể bằng những

chỉ số và tiêu chí chất lượng để có thể đo lường và

đánh giá kết quả giáo dục ở môn học (cấu trúc của

NL và đánh giá NL dựa trên cấu trúc)

2.2.2 Chuẩn đầu ra NL và đường phát

triển NL

 Chuẩn kết quả đầu ra của môn học (gọi tắt là

Chuẩn môn học) là chuẩn học tập, nó là dạng

chuẩn thực hiện Nó bao gồm sự mô tả các nội dung dạy học của môn học trong mối liên hệ mật thiết với nhau Nó cho biết học sinh có thể hiểu gì, làm được

gì sau khi học mỗi môn ở từng cấp học/giai đoạn/lớp học Nó thể hiện mục tiêu tổng quát của cấp học, bậc học, hệ thống các quan điểm tư tưởng giáo dục.

 Định hướng GD tập trung vào ND  chuẩn môn học là

Đường phát triển NL là những mô tả

tổng quát các mức độ phát triển của

NL từ thấp đến cao theo Chuẩn

Đường phát triển năng lực GQVĐ

3 Xây dựng hệ thống giải pháp để triển khai vấn đề

4 Khái quát hóa mô hình, giải pháp cho bối cảnh mới

4 Khái quát hóa mô hình, giải pháp cho bối cảnh mới

5 ĐG và đưa ra giả thuyết cho giải pháp tổng thể

5 ĐG và đưa ra giả thuyết cho giải pháp tổng thể

Học sinh Tiểu học Học sinh THPT

Học sinh THCS

1 Cơ sở về NL và cấu trúc NL ở môn học (mục

tiêu, nội dung học tập ở môn học),

2 Cơ sở về lí thuyết tâm lí học sư phạm (dựa

trên vùng phát triển gần nhất Vygosky),

Cơ sở khoa học của việc thiết kế

chuẩn môn học

- Vùng phát triển hiện tại (ZAD): là

trình độ mà ở đó các chức năng tâm lý đã đạt đến độ chín muồi.

Vygotsky nhấn mạnh quan điểm “dạy học

phải đi trước sự phát triển” , tập trung vào ZPD - sự chín muồi và sự phát triển các

chức năng tâm lý xảy ra trước quá trình dạy học Thách thức đối với các nhà giáo dục là phải xác định được các kĩ năng sắp hình thành của học sinh và cung cấp các hỗ trợ cần thiết vào đúng thời điểm, đúng mức độ.

 Chuẩn đầu ra phải có nhiều mức độ về

3 Lí luận các mức độ của năng lực (Robert Glaser)

Glaser đề xuất tiến trình đánh giá năng lực như sau:

 Lí thuyết của Glaser đề xuất về đường

phát triển NL đã đặt cơ sở cho việc mô

tả NL theo các tiêu chí chất lượng

Cơ sở khoa học của việc thiết kế chuẩn

môn học

Mức độ phát triển năng lực/chuẩn 5

Mức độ phát triển năng lực/chuẩn 4

Mức độ phát triển năng lực/chuẩn 3

Mức độ phát triển năng lực/chuẩn 2

Mức độ phát triển năng lực/chuẩn 1

Bảng;diễngiải chuẩnđánhgiánhư làcáchmôtảmứcđộnănglựctheochuẩn

Mức độ phát triển năng lực Đọc viết (dành cho HS khuyết tật)

4 Lí thuyết đáp ứng câu hỏi và sự tương ứng

giữa độ khó của câu hỏi với NL thực hiện của HS

(Rasch)

- Rasch nêu ý tưởng đo lường thành tích (năng lực tiềm ẩn) của học sinh bằng cách đặt nó và độ khó của câu hỏi mà học sinh đã hoàn thành trên cùng một thang chung

- Rasch chỉ ra rằng, khi năng lực tiềm ẩn của học sinh cân bằng với năng lực cần có (thể hiện ở chỉ

số hành vi) thì xác suất để học sinh thực hiện

Cơ sở khoa học của việc thiết kế chuẩn môn học

Ví dụ về mô hình RASH về năng lực thí sinh và độ khó nhiệm vụ

- Các nhà nghiên cứu sau Rasch đã phát triển lí luận

của ông bằng Mô hình đáp ứng câu hỏi đa chiều có

thể đo lường được 10 khía cạnh (chiều) khác nhau

của mỗi nhiệm vụ / câu hỏi Điều này có thể giúp

đo lường được nhiều mức độ hoàn thành nhiệm vụ tùy theo NL của HS

Lí luận của Rasch rất quan trọng cho việc

sử dụng đánh giá nhằm nâng cao chất lượng học tập, xác định các nguồn lực phù hợp và phát triển chính sách chương trình theo NL của HS

Sử dụng các thang đo để đo NL

1 Thang đo mục tiêu phân loại nhận thức của

3 Thang phân loại phát triển kĩ năng của

Dreyfus :

 Trở thành chuyên gia

 Năng lực đã thành thạo

 Có năng lực

 Bước đầu có kĩ năng ở mức cao

 Bước đầu có kĩ năng

Thang đo năng lực

Việc mô tả các tiêu chí chất lượng hành vi

thường dùng tích hợp nhiều thang đo bởi NL gồm nhiều yếu tố KT, KN, Thái độ và cảm

xúc

Thang đo năng lực

Cấu trúc của Chuẩn thành tích môn

học

Nghiên cứu thực tiễn làm Chuẩn môn học của Úc

Chuẩn thành tích

Mô tả thành tích về NL theo các chỉ số và tiêu chí chất lượng

Danh mục các bài tập mẫu (Work Sample Portfolio)

Các ví dụ về việc làm của học sinh bao gồm nhiệm vụ

và sự đáp ứng của học sinh, các chú thích về chất lượng học tập cần được thể hiện rõ ràng

cá nhân và các nhóm Học sinh giải thích được

vai trò của các nhóm và tầm quan trọng của các cá nhân tiêu biểu trong xã hội

- Học sinh sắp xếp được các sự kiện và các diễn

biến theo một trình tự thời gian, sử dụng các quy

ước niên đại để thể hiện và tính thời gian Khi

nghiên cứu, HS phát triển các câu hỏi để định hình một cuộc điều tra/ nghiên cứu lịch sử…

Chuẩn Úc

B Phần bài làm minh họa các mức của HS :

Bài dưới mức đạt yêu cầu :

Chuẩn Úc

Bài mức đạt yêu cầu :

Chuẩn Úc

Bài mức trên đạt yêu cầu :

Chuẩn Úc

Chuẩn Úc

 Chương trình giáo dục phổ thông Hàn Quốc năm

2012 thiết kế theo tiếp cận năng lực

  Chuẩn học tập bao gồm :

 - Yêu cầu cần đạt mỗi môn học ở từng lớp hoặc từng giai đoạn – chức năng : mô tả chi tiết nội dung và yêu cầu HS cần hiểu gì, làm được gì ở từng nội dung

 - Chuẩn đánh giá mỗi môn – chức năng : đánh giá kết quả hiểu gì, làm gì của học sinh theo nhiều mức độ chất lượng

  Chuẩn môn học bao gồm cả hai yếu tố Yêu

cầu cần đạt môn học và Chuẩn đánh giá

Chuẩn môn học của Hàn Quốc

Các bước thiết kế Chuẩn đầu ra của năng lực

2.3 Quy trình thiết kế Chuẩn môn học

Năng lực : Định nghĩa, mô tả nội hàm NL

Thành tố : Những thành phần kết hợp với

nhau tạo ra NL (KT, KN, TĐ, …)

nhau tạo ra NL (KT, KN, TĐ, …)

Thực nghiệm đo lường : Kết quả đo lường giúp

Thực hành biên soạn Chuẩn một năng lực (Tham khảo ví dụ của SWANs tr 50)

 Chọn một NL (theo nhóm)

 Định nghĩa NL, mô tả nội hàm NL

 Xác định các thành tố cấu tạo của NL (thành phần

của NL)

 Mô tả NL thành các chỉ số hành vi

 Mô tả tiêu chí chất lượng của từng chỉ số hành vi

 Thiết kế một số nhiệm vụ tương thích với từng tiêu chí chất lượng của một chỉ số hành vi để kiểm chứng

bằng thực nghiệm

2.3 Quy trình thiết kế Chuẩn môn học

 Xin trân trọng