CẢI TIẾN PHƯƠNG PHÁP giảng dạy anh văn lớp 10 theo hướng tích cực hóa học sinh tại trường thpt lê văn đẩu tỉnh bạc liêu

Trước tình hình đó, đòi hỏi người giáo viên phải cải tiến, nâng cao phương pháp giảng dạy hơn về ngữ pháp Anh văn, để làm sao học sinh đạt được kết quả cao nhất trong học tập và trong th

TÓM TẮT LUẬN VĂN

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục và đào tạo có vai trò hết sức quan trọng trong

sự phát triển của đất nước và xã hội Đất nước ta đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa với mục tiêu đến năm 2020 Việt Nam sẽ từ một nước nông nghiệp về cơ bản trở thành nước công nghiệp, hội nhập vào cộng đồng Quốc tế

Từ đó, Anh văn là công cụ không thể thiếu trong lĩnh vực giao tiếp, hội nhập Nó là công cụ, là chìa khóa mở cánh cửa vào thương trường Quốc tế và sự thành công

Do đó, từ những năm 90, Đảng và Nhà nước ta đã thấy tầm quan trọng trong việc học ngoại ngữ, nên đã quyết định đưa môn Anh văn trở thành môn học bắt buộc trong chương trình đào tạo và trong các kỳ thi quan trọng như Tốt nghiệp, Đại học, Cao đẳng…Cao học Ngoài bốn kỹ năng: đọc, nói, nghe, viết, người học cần thông thạo và nắm vững ngữ pháp,

vì nó là sợi dây liên kết các kỹ năng kia Cụ thể như, muốn đọc hiểu đoạn văn ngoài có kiến thức về từ vựng ra, người học còn hiểu biết về ngữ pháp; hay muốn nói tốt, trôi chảy

cũng cần sử dụng đúng ngữ pháp, dùng đúng các cấu trúc trong văn cảnh…

Từ đó, ngữ pháp Anh văn rất cần thiết trong chương trình học, đặc biệt là học sinh ở các trường THPT Nhưng hiện nay vẫn còn bất cập giữa nội dung chương trình học với nội dung kiến thức các kỳ thi Đó là trong chương trình học, đòi hỏi giáo viên phải dạy đầy đủ các kỹ năng đọc, nói, nghe, viết; và ngôn ngữ ( Language focus- ngữ âm và ngữ pháp) nhưng khi tham gia các kỳ thi chủ yếu là kiến thức ngữ pháp là chủ chốt

và chiếm nhiều điểm nhất Mà thời lượng phân bổ các kiến thức trong chương trình là như nhau

( trong đơn vị bài đều có 5 tiết, chia đều cho các kiến thức trên) Như thế, học sinh không có nhiều thời gian để tập trung đào sâu được Mà ở các nước khác trên Thế giới, họ học gì thi nấy! Điều này, phát huy hết năng lực của người học

Cho nên, để giúp người học đáp ứng được nhu cầu học tập và xã hội, Đảng và Nhà nước cũng như Bộ GD& ĐT đã đưa ra nhiều Nghị quyết, chỉ thị nhằm đổi mới PP tất cả các cấp học, bậc học: “ Đổi mới phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khóa, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay [47, 203- 204] Và luật giáo dục năm 2005 đã ghi: “ PPDH phải phát huy tính tích cực, chủ động, tư duy, sáng tạo của người học, sinh viên Nhà giáo giữ vai trò chủ đạo trong vai trò chủ đạo trong việc tổ chức điều khiển, định hướng quá trình dạy học; còn người học giữ vai

trò chủ động trong quá trình chủ động trong quá trình học tập

và tham gia nghiên cứu khoa học”

Trước tình hình đó, đòi hỏi người giáo viên phải cải tiến, nâng cao phương pháp giảng dạy hơn về ngữ pháp Anh văn,

để làm sao học sinh đạt được kết quả cao nhất trong học tập

và trong thực tiễn Đặc biệt là học sinh lớp 10 vì đó là những học sinh đầu cấp, nên ngữ pháp Anh văn 10 là nền tảng cơ bản cho Anh văn toàn cấp

Hơn thế nữa, vốn kiến thức đó sẽ theo họ suốt trong các kỳ thi quan trọng có tính chất quyết định đến cuộc đời và

sự nghiệp ở cuối cấp và kỳ thi đại học hay cao học…

Với tính cấp thiết như thế, người nghiên cứu mạnh dạn chọn đề tài: “ Cải tiến phương pháp giảng dạy Anh văn lớp 10 theo hướng tích cực hóa học sinh tại trường THPT Lê Văn Đẩu- tỉnh Bạc Liêu” nhằm giúp các nhà giáo dục, cụ thể là các giáo viên Anh văn THPT có thể cải tiến hơn trong các bài dạy ngữ pháp sao cho thật sinh động, tích cực gây sự hứng thú, say mê ở học sinh đối với môn học nhằm nâng cao chất lượng học tập hơn

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu:

Cải tiến phương pháp giảng dạy ngữ pháp Anh văn 10 theo hướng tích cực hóa người học nhằm phát huy tính tích cực,

sáng tạo trong học tập và nâng cao chất lượng học tập ngữ

pháp Anh văn 10 tại trường THPT Lê Văn Đẩu

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Cơ sở lý luận về PPDH tích cực, đổi mới phương pháp theo hướng tích cực hóa người học ngữ pháp Anh văn

3 Giả thuyết nghiên cứu

Nếu vận dụng “các phương pháp dạy học tích cực” trong dạy học ngữ pháp Anh văn 10 sẽ phát huy tính tích cực, tính tự giác trong học tập ở học sinh nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học ngữ pháp Anh văn 10 tại trường THPT

Lê Văn Đẩu

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp dạy học ngữ pháp Anh văn 10 theo hướng tích cực

- Khách thể nghiên cứu: Hoạt động dạy- học của giáo viên

và học sinh THPT Lê Văn Đẩu- tỉnh Bạc Liêu

5 Phạm vi nghiên cứu

Do thời gian có hạn nên người nghiên cứu chỉ tập trung

thiết kế một số bài giảng ngữ pháp Anh văn 10 theo hướng

tích cực hóa người học trong chương trình Tiếng Anh 10 tại trường THPT Lê Văn Đẩu nhằm nâng cao chất lượng học tập cho học sinh

6 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: để làm rõ cơ sở lý luận của các vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp phỏng vấn điều tra bằng bảng hỏi thông qua giáo viên tổ Anh văn, và học sinh khối 10 để nắm

rõ tình hình học tập và giảng dạy của giáo viên và học sinh ở trường THPT Lê Văn Đẩu

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: đánh giá và phân tích các tài liệu nghiên cứu, và phỏng vấn

- Phương pháp thử nghiệm để xác định hiệu quả của phương pháp dạy học mới

- Phương pháp thống kê toán học để xác định kết quả thực nghiệm

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG I:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu ( luận văn tr 4)

Người NC tìm hiểu các PPDH tích cực từ cổ chí kim

như Socrat, Khổng Tử, Komensky,… cho đến những tác giả Việt Nam như Nguyễn Kỳ, Nguyễn Cảnh Toàn, Trần Bá Hoành,… Các nhà triết học đó đều cho rằng PPDH tích cực phải tạo cho HS tự nhận thức, chủ động trong vấn đề chiếm lĩnh tri thức, “ học qua hành động”- learning by doing-

và cung cấp cho các em PP tự học tập

Từ đó, phát huy tính tích cực, năng động của người học

1.2 Một số vấn đề dạy học ở trường THPT

Đó là nội dung còn mang nặng tính hàn lâm- kinh viện,

PPDH vẫn còn mang “ thầy đọc- trò ghi” Từ đó, sinh ra lười suy nghĩ, động não ở HS

1.3 Những đặc điểm cơ bản về tâm lý của học sinh THPT (luận văn tr 8)

- HS ở độ tuổi này từ 15- 18 tuổi muốn khẳng định cái tôi của mình ở nhà và ở trường Tâm lý họ hay bốc đồng

- Đứng trước ngưỡng cửa của việc lựa chọn nghề nghiệp nên cần định hướng đúng đắn của các nhà giáo dục

- Đối với việc học ngoại ngữ, lứa tuổi này đã có động cơ học tập do ý thức được lựa chọn ngành nghề, nên lập kế hoạch học tập và chủ động trong học tập

1.4 Vận dụng các lý thuyết học tập vào dạy học theo hướng tích cực hóa người học (luận văn tr 12)

1.4.1.Thuyết hành vi ( Behaviorism): Học tập là sự thay

1.5 Các thuật ngữ chính trong đề tài((luận văn tr16)

1.5.1 Khái niệm về phương pháp dạy học ( phương pháp giảng dạy): (luận văn tr16)

1.5.1.1.Khái niệm về tính tích cực trong học tập(luận văn

tr16)

1.5.1.2 Cải tiến và đổi mới phương pháp giảng dạy

a Cải tiến: là động từ, có nghĩa là làm cho tình hình có

sự chuyển biến phần nào tốt hơn

b Đổi mới là động từ, có nghĩa là thay đổi cái cũ chuyển sang mới

Như vậy, cải tiến phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực hóa người học có nghĩa là không thay đổi, từ bỏ hẳn các PPGD cũ mà khắc phục những mặt còn hạn chế của các PPDH, và hoàn thiện, phát huy những mặt ưu điểm của các PPDH ấy Đúng với triết lý giáo dục của A.Komenxki đã viết:“ Giáo dục có mục đích đánh thức năng lực nhạy cảm,

phán đoán đúng đắn, phát triển nhân cách Hãy tìm ra PP cho

GV dạy ít hơn, HS học nhiều hơn.’’

1.6.Phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học

1.6.1 Đặc điểm của PPDH tích cực

Tính tích cực (TTC) của HS có mặt tự phát và mặt

tự giác

* Có tám cấp độ năng lực nhận thức của con

người như sau :

1.6.3 Các nguyên tắc vận dụng PPDH tích cực (luận văn

tr.20)

Thể hiện qua 6 nguyên tắc:

- Huy động tối đa các giác quan trong quá trình học tập

- Quá trình dạy học tích cực là một quá trình thực hành nhiều lần

- Tài liệu dạy học tích cực cần phải phong phú và đa dạng

- Quá trình dạy học tích cực có sự phản hồi đa dạng

- Dạy và học tích cực cần có sự khen thưởng, động viên, khích lệ kịp thời

- Nguyên tắc ấn tượng đầu tiên và cuối cùng 1.6.4 Các PPDH tích cực ( PP thảo luận nhóm, PP tìm tòi,

PP đặt và giải quyết vấn đề, PP khám phá, PP thuyết kiến tạo( luận văn tr.20)

a Vấn đáp tìm tòi

b Dạy học đặt và giải quyết vấn đề

c Dạy và học hợp tác trong nhóm nhỏ

d Dạy học theo phương pháp khám phá

e Dạy và học theo lý thuyết kiến tạo

Để vận dụng có hiệu quả các PPDH tích cực : (động não, thảo luận nhóm) vào hoạt động dạy học môn Anh văn cần đảm bảo một số điều kiện sau đây:

- Người dạy phải được huấn luyện một cách chu đáo

- Người học phải có một số kỹ năng cần thiết đảm bảo thích ứng với PPDH tích cực

- Xây dựng chương trình, sách giáo khoa

- Phương tiện dạy học phải được trang bị đầy đủ

- Thay đổi các hình thức kiểm tra, đánh giá

- Phải có sự ủng hộ từ phía lãnh đạo trường

1.6.6 Những lợi ích và hạn chế khi sử dụng các PPDH tích cực (luận văn tr.26)

1.7.Tổ chức của quá trình dạy học

1.7.1 Dạy học theo đường hướng lấy giáo viên làm trung

tâm ( luận văn tr 27)

1.7.2 Dạy học theo đường hướng lấy học sinh làm trung tâm

Đường hướng lấy học sinh làm trung tâm, đề cao vai trò chủ động, tự lực, chiếm lĩnh tri thức của học sinh trong quá trình học tập dưới sự hướng dẫn, gợi mở, cố vấn của người dạy

* Trong quá trình dạy học, GV dạy theo hướng tiếp cận: “ Lấy người học làm trung tâm” nên thực hiện:

- Dạy học phải xuất phát từ người học

- Phải tạo điều kiện cho người học tích cực, tự lực, chủ động trong quá trình lĩnh hội tri thức

- Phải tạo điều kiện cho người học tư vấn, tự kiểm tra, đánh giá

1.7.3 Dạy học theo đường hướng tích cực hóa người học

Dạy học tích cực là một dạng học tập nhằm trực tiếp kết nối học sinh với quá trình học tập của họ Nó ngược với học tập thụ động, trong đó người học chủ động, tự tìm tòi kiến thức; còn đường hướng “lấy người dạy làm trung tâm”, người học thụ động thu nhận thông tin bài giảng từ GV

1.8 Đặc điểm, ưu và nhược điểm của hệ thống PPDH môn Anh văn (luận văn tr.29)

1.8.1.Khái niệm về phương pháp:

Phương pháp giảng dạy là phạm trù cơ bản trong giáo

học pháp, thường được hiểu theo nhiều cách khác nhau Trong khoa học sư phạm thì nó là phương thức nhận thức, là cách thức nghiên cứu và giải quyết tình huống

1.8.2 Hệ thống PPDH ngữ pháp Anh văn THPT hiện nay

1.8.2.1 Phương pháp dịch – ngữ pháp (Grammar- Translation method)

1.8.2.2 Phương pháp trực tiếp ( Direct method)

1.8.2.3 Phương pháp lưỡng âm thanh ( Audio Lingual method):

1.8.1.4 Phương pháp hoàn toàn bằng hành động ( Total Physical Response method- the Comprehension Approach) 1.8.2.5 Phương pháp dạy ngôn ngữ giao tiếp ( Communicative Language teaching method)

1.9 Quy trình sử dụng phương pháp dạy học ngữ pháp Anh văn (luận văn tr.34)

Ngữ pháp được dạy theo hai cách: diễn dịch ( deductive grammar teaching) và quy nạp (indeductive grammar

teaching)

1.9.1.Phương pháp diễn dịch ( deductive method):

Được trình bày từ trên xuống ( top- down- đi từ cái chung đến cái riêng) Với cách thức này, giáo viên (GV) giải thích những luật ngữ pháp và gọi HS để áp dụng chúng vào làm bài tập Và quy luật này, được người học dựa vào hiểu biết về những thành tố của hệ thống ngôn ngữ trước khi thực hành Cùng với việc hiểu kèm theo ghi nhớ và sử dụng trôi chảy, người học áp dụng một cách thông hiểu Và trong PP này, GV đóng vai trò trung tâm

1.9.2 Phương pháp quy nạp ( indeductive method): được

trình bày đi từ dưới lên ( đi từ cái riêng đến cái chung ( bottom- up) và được trình bày lưỡng âm thanh, được trình bày dựa trên hệ thống ngôn ngữ Tiến trình này, có thể trình bày theo hình thức nhận thức hay vô thức, hay cả hai PP này, không được dạy trực tiếp mà diễn dịch những luật từ kinh nghiệm học ngôn ngữ Vai trò của GV là hướng dẫn người học Sau đó, GV gọi HS tìm ra những điểm giống và khác nhau, và rút ra công thức và những điểm cần lưu ý

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP NGỮ PHÁP ANH VĂN 10 TẠI TRƯỜNG THPT LÊ VĂN ĐẨU

2.1 Giới thiệu sơ lược về trường THPT Lê Văn Đẩu

- Trường thành lập trên 25 năm, đóng tại địa bàn huyện vĩnh Lợi trực thuộc Sở Giáo Dục- Đào tạo- Bạc Liêu

- Trường có 38 GV, 4 nhân viên và trình độ từ ĐH trở lên

- Cơ sở vật chất khá hiện đại và khang trang phục vụ cho giảng dạy và học tập của GV và HS ở trường

2.2 Giới thiệu chương trình môn Anh văn 10:

Trong chương trình học đây là năm đầu cấp của bậc THPT

- Tầm quan trọng trong học tập của các em

- Là một trong những môn thi Tốt nghiệp bắt buộc, và một trong những môn thi đầu vào ĐH

Nội dung chương trình gồm có 105 tiết/ 37 tuần qua 16 đơn vị bài, mỗi bài có 5 tiết với các kỹ năng đọc, nói, nghe, viết và

ngôn ngữ

Mục đích, đối tượng, nội dung và thời gian khảo sát

* Mục đích khảo sát: đề xuất giải pháp nâng cao chất

lượng dạy học môn Anh văn theo hướng tích cực hóa học sinh tại trường

* Đối tượng khảo sát: Đội ngũ giảng viên đang giảng dạy môn Anh văn và tập thể học sinh 2 lớp khối 10 đang học môn Anh văn tại trường

* Nội dung khảo sát: Lấy ý kiến của GV và HS tại

trường THPT Lê Văn Đẩu

* Thời gian khảo sát: Bắt đầu từ tháng 03/2012 đến

tháng 05/2012

* Thiết kế bộ công cụ và chọn mẫu khảo sát

+ Thiết kế phiếu xin ý kiến của giáo viên:

Nội dung phiếu thăm dò ý kiến HS ( xem phục lục 2a)

Chọn mẫu khảo sát: toàn bộ GV tổ Anh văn gồm 5 giáo viên

+ Thiết kế phiếu thăm dò ý kiến của học sinh

Nội dung phiếu thăm dò ý kiến HS ( xem phục lục 2b)

Chọn mẫu khảo sát:

- Học sinh lớp 10C2: 35 học sinh

- Học sinh lớp 10C5: 35 học sinh

2.3 Xử lý và đánh giá kết quả khảo sát (luận văn tr.42)

2.3.1.Thống kê mẫu điều tra HS Anh văn 10 tại trường

THPT Lê Văn Đẩu

- Những nội dung ảnh hưởng đến chất lượng dạy học bộ môn: + Mục tiêu bộ môn chiếm 80%

+ Nội dung chương trình môn học và PPCT chiếm 100% + Kinh nghiệm giảng dạy, lòng yêu, hình thức kiểm tra đánh giá, trang thiết bị giảng dạy chiếm 80%- 100%.+ Đổi mới PPDH thông qua lập kế hoạch, tổ chức điều khiển người học tích cực… chiếm 80%

Tóm lại, GV tổ Anh văn tại trường THPT Lê Văn Đẩu đã đổi mới PPDH và ứng dụng CNTT vào bài giảng

2.3.2 Khảo sát chất lượng học tập môn Anh văn của HS tại

trường:

Phần đông HS cho rằng:

- Nội dung SGK Anh văn hấp dẫn, PTDH đầy đủ nhưng tài liệu tham khảo ở thư viện cần trang bị thêm chiếm 57,14%

- GV đã ứng dụng các PPDH tích cực và CNTT vào bài giảng phù hợp chiếm 64,29%, 14,29% rất phù hợp

- GV đã thường xuyên hướng dẫn cho HS cách lập kế hoạch học tập

- GV đã động viên, khen thưởng khi HS xây dựng bài

2.3.3 Nguyên nhân của thực trạng

Qua khảo sát, điều tra thực trạng trên, chúng tôi rút ra nguyên nhân Đó là nguyên nhân chủ quan, và khách quan đối với HS và GV

* Nguyên nhân khách quan :

a Đối với HS:

- Điều kiện đi lại khó khăn, gia đình nông thôn

- Gia đình chưa thật sự quan tâm đến việc học tập của con em mình

b Đối với GV:

- Nhìn chung còn thiếu PTDH( phòng Lab)

* Nguyên nhân chủ quan:

a Đối với HS:

- Một số GV chưa thực sự tâm huyết với nghề

CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP CẢI TIẾN PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MÔN NGỮ PHÁP ANH VĂN 10 THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC TẠI TRƯỜNG THPT LÊ VĂN ĐẨU

3.1 Cơ sở đề xuất (luận văn tr.64)

Dựa vào những cơ sở trên, người nghiên cứu mạnh dạn đề xuất các giải pháp sau:

3.2 Các giải pháp đề xuất

3.2.1 Đổi mới phương pháp dạy học và hình thức tổ

chức dạy học ngoại ngữ