hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh vĩnh phúc

Từ đó thống nhất nền tài chính quốc gia, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc sử dụng và quản lý Ngân sách Nhà nước, củng cố kỷ luật tài chí

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN THỊ THÙY DƯƠNG

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH VĨNH PHÚC

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh

Mã số : 60 34 05

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS Bùi Thiên Sơn

Hà Nội - 2007

Formatted: Dutch (Netherlands)

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 76

1 Sự cần thiết của đề tài 76

2 Tình hình nghiên cứu 87

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 98

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 98

5 Phương pháp nghiên cứu 98

6 Dự kiến những đóng góp mới của luận văn 109

7 Bố cục của luận văn 109

Chương 1 1110

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ NỘI DUNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 1110

1.1 NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ CHỨC NĂNG CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1110

1.1.1 Khái niệm và bản chất của Ngân sách Nhà nước 1110

1.1.2 Chức năng của Ngân sách Nhà nước 1211

1.2 VAI TRÒ CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI, ĐẶC BIỆT Ở PHẠM VI CẤP TỈNH 1413

1.2.1 Vai trò của Ngân sách Nhà nước đối với phát triển sản xuất kinh doanh 1514

1.2.2 Vai trò của Ngân sách Nhà nước đối với ổn định, phát triển đời sống và văn hoá xã hội ở nước ta 1615

1.2.3 Vai trò của Ngân sách Nhà nước đối với các hoạt động, chức năng khác của Chính phủ 1716

1.3 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở NƯỚC TA 1817

1.3.1 Những nguyên tắc cơ bản của quản lý Ngân sách Nhà nước 1817

Formatted: Dutch (Netherlands)

1.3.1.1 Nguyên tắc đầy đủ, trọn vẹn 1817

1.3.1.2 Nguyên tắc thống nhất trong quản lý ngân sách nhà nước 1817

1.3.1.3 Nguyên tắc cân đối ngân sách 1918

1.3.1.4 Nguyên tắc công khai hoá ngân sách nhà nước 2019

1.3.1.5 Nguyên tắc rõ ràng, trung thực và chính xác 2019

1.3.2 Nội dung của quản lý Ngân sách Nhà nước 2019

1.3.2.1 Quản lý quá trình thu của Ngân sách Nhà nước 2019

1.3.2.2 Quản lý quá trình chi của Ngân sách Nhà nước 2625

1.3.2.3 Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước 3130

Chương 2 3433

NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ 3433

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC 3433

2.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ - XÃ HỘI ẢNH HƯỞNG ĐẾN THU - CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở VĨNH PHÚC 3433

2.1.1 Điều kiện tự nhiên của tỉnh Vĩnh Phúc 3433

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc 3534

2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC 4039

2.2.1 Kết quả thu Ngân sách Nhà nước trên địa bàn qua một số năm (2004 - 2006) 4039

2.2.2 Thực trạng chi Ngân sách địa phương ở tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2004 - 2006 4544

2.2.3 Phân cấp quản lý Ngân sách ở Vĩnh Phúc 5049

2.3 ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở VĨNH PHÚC (TỪ NĂM 2004 ĐẾN NĂM 2006 ) 5453

2.3.1 Kết quả đạt được 5453

Formatted: Dutch (Netherlands)

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân chủ yếu 6261

2.3.2.1 Những hạn chế 6261

2.3.2.2 Nguyên nhân hạn chế 6564

Chương 3 6867

CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ 6867

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC 6867

3.1 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA TỈNH VĨNH PHÚC ĐẾN NĂM 2010 6867

3.2 QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA TỈNH VĨNH PHÚC ĐẾN NĂM 2010 6968

3.3 CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở TỈNH VĨNH PHÚC 7170

3.3.1 Những giải pháp quản lý thu Ngân sách Nhà nước 7170

3.3.2 Giải pháp quản lý chi Ngân sách 7574

3.3.3 Về phân cấp quản lý Ngân sách 8079

3.3.4 Nâng cao chất lượng công tác lập, chấp hành và công tác kế toán, quyết toán Ngân sách 8281

3.3.5 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trong quản lý Ngân sách Nhà nước 8584

3.3.6 Đổi mới bộ máy quản lý Ngân sách Nhà nước 8786

3.3.7 Một số giải pháp khác 8887

3.4 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 9291

3.4.1 Kiến nghị đối với Trung ương 9291

3.4.2 Khuyến nghị đối với tỉnh Vĩnh Phúc 9594

KẾT LUẬN 9796

Formatted: Dutch (Netherlands)

Formatted: Dutch (Netherlands)

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CQSDĐ Chuyển quyền sử dụng đất

DDI Đầu tư trực tiếp trong nước

FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài

ODA Viện trợ phát triển chính thức

XNQDTW Xí nghiệp quốc doanh Trung ương

XNQDĐP Xí nghiệp quốc doanh địa phương

WTO Tổ chức thương mại thế giới

Formatted: Dutch (Netherlands)

Formatted: Dutch (Netherlands)

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài

Quá trình đổi mới và phát triển kinh tế ở nước ta từ một nền kinh tế kế

hoạch hoá tập trung mang nặng tính mệnh lệnh hành chính chuyển sang nền

kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi Nhà nước cần phải đổi

mới cơ bản và toàn diện hệ thống cơ chế chính sách kinh tế nói chung trong

đó có cơ chế quản lý tài chính Từ đó thống nhất nền tài chính quốc gia, nâng

cao tính chủ động và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc

sử dụng và quản lý Ngân sách Nhà nước, củng cố kỷ luật tài chính, sử dụng

tiết kiệm, có hiệu quả Ngân sách và tài sản của Nhà nước, tăng tích luỹ nhằm

đảm bảo cho nền kinh tế thị trường phát triển đúng hướng để xây dựng “một

xã hội dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh, do nhân dân làm

chủ”

Vì mục tiêu đó, Đảng và Nhà nước ta đã có những chủ trương đường

lối đúng đắn đó là “Phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công

cuộc đổi mới, huy động và sử dụng tốt mọi nguồn lực cho công nghiệp hoá,

hiện đại hoá đất nước” nhằm khai thác tốt nội lực của đất nước cho quá trình

phát triển kinh tế - xã hội Đồng thời đa dạng hoá việc sử dụng nguồn vốn xã

hội cho đầu tư phát triển, làm giàu đất nước Nhờ vậy, trong thời gian qua

chúng ta đã đạt được nhiều thành quả to lớn về kinh tế - xã hội

Trong hoàn cảnh đó, tăng cường quản lý Ngân sách Nhà nước, đổi mới

quản lý thu, chi ngân sách sẽ tạo điều kiện tăng thu ngân sách và sử dụng

ngân sách quốc gia tiết kiệm, có hiệu quả hơn giúp chúng ta sớm đạt được

mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứng yêu cầu phát triển

kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân

Thực tế tại tỉnh Vĩnh Phúc, sau 20 năm thực hiện đường lối đổi mới

toàn diện do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, cơ cấu kinh tế của tỉnh chuyển

Formatted: Dutch (Netherlands)

dịch mạnh theo hướng công nghiệp hoá - hiện đại hoá, từ một tỉnh nghèo và

thuần nông đến nay Vĩnh Phúc đứng thứ 7 cả nước về giá trị sản xuất công

nghiệp Nhờ đó mà thu Ngân sách của tỉnh tăng cao, bình quân tăng

36,5%/năm, từ một tỉnh phải dựa vào Ngân sách Trung ương hỗ trợ, từ năm

2004 với số thu ngân sách trên địa bàn khoảng gần 3000 tỷ đồng, tỉnh đã tự

cân đối được thu chi ngân sách và có đóng góp đáng kể cho Ngân sách Trung

ương Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đạt được đáng khích lệ, công tác

quản lý Ngân sách Nhà nước còn bộc lộ một số tồn tại, yếu kém gây thất thoát

Ngân sách Nhà nước, hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư biến động mạnh

mẽ dẫn đến tình trạng xây dựng kế hoạch ngân sách đối với một số chỉ tiêu

thu chưa sát với thực tế… Do vậy vấn đề tăng cường quản lý Ngân sách Nhà

nước càng trở nên cấp bách Trong bối cảnh đó việc nghiên cứu đề tài “Hoàn

thiện công tác quản lý Ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc” là

thực sự cần thiết cả về mặt lý luận cũng như thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu

Hiện nay, ở nước ta và trên thế giới có nhiều công trình nghiên cứu

xung quanh vấn đề này như: “Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và điều

hành Ngân sách Nhà nước ở cấp chính quyền cơ sở tại Việt Nam”(năm 2004)

- Luận án tiến sỹ kinh tế của Nguyễn Văn Nhứt, “Quản lý Ngân sách Nhà

nước ở Việt Nam và các nước” của tập thể nhiều tác giả do Giáo sư Võ Đình

Hảo chủ biên, “Chi Ngân sách Nhà nước và hỗ trợ phát triển chính thức dịch

vụ xã hội cơ bản ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp” (năm 2004) - Luận

văn thạc sỹ kinh tế của Nghiêm Thị Thuỷ, “Đổi mới Ngân sách Nhà nước”

của Tào Hữu Phùng và Nguyễn Công Nghiệp (năm 1992)…Mỗi công trình

nghiên cứu đều có mục đích, đối tượng, phạm vi nghiên cứu và cách tiếp cận

riêng về Ngân sách Nhà nước Các công trình nghiên cứu đã đi sâu vào các

vấn đề chủ yếu của Ngân sách Nhà nước là thu, chi, phân cấp quản lý, áp

Formatted: Font: Times New Roman, Dutch

(Netherlands)

Formatted: Dutch (Netherlands)

Formatted: Dutch (Netherlands)

dụng luật Ngân sách Nhà nước trong quá trình quản lý… giải quyết nhiều vấn

đề về việc quản lý Ngân sách Nhà nước

Tuy nhiên, đề cập đến vấn đề Ngân sách Nhà nước tại cấp tỉnh thì chưa

có đề tài nghiên cứu nào đi sâu nghiên cứu thực trạng quản lý Ngân sách Nhà

nước trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc Vì vậy, vấn đề quản lý Ngân sách Nhà

nước trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc cần được nghiên cứu cụ thể

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Mục tiêu nghiên cứu: Phân tích thực trạng quản lý Ngân sách Nhà nước

từ đó đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý Ngân sách

Nhà nước trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

Để đạt được những mục tiêu trên luận văn có nhiệm vụ làm rõ những

vấn đề lý luận chung về Ngân sách Nhà nước và quản lý Ngân sách Nhà nước

trong nền kinh tế thị trường, đánh giá đúng thực trạng, đề xuất một số giải

pháp chủ yếu để hoàn thiện công tác quản lý Ngân sách Nhà nước trên địa

bàn tỉnh Vĩnh Phúc

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Luận văn chọn công tác quản lý Ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh

Vĩnh Phúc làm đối tượng nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu là tình hình thu, chi Ngân sách Nhà nước và vấn đề

phân cấp quản lý Ngân sách trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc qua các năm từ 2004

đến năm 2006

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong Luận văn là phương pháp

duy vật biện chứng và phương pháp duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin

Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các phương pháp quy nạp, phân tích, tổng

hợp, thống kê, so sánh…để hoàn thành công trình

Formatted: Dutch (Netherlands)

6 Dự kiến những đóng góp mới của luận văn

- Hệ thống hoá các vấn đề lý luận cơ bản về Ngân sách Nhà nước và

quản lý Ngân sách Nhà nước cấp tỉnh

- Phân tích rõ thực trạng công tác quản lý Ngân sách Nhà nước của tỉnh

Vĩnh Phúc, tình hình thu, chi ngân sách và phân cấp quản lý ngân sách ở tỉnh

Vĩnh Phúc

- Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý

Ngân sách Nhà nước ở tỉnh Vĩnh Phúc

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, các bảng biểu và tài liệu tham

khảo; luận văn được bố cục thành 03 chương:

Chương 1: Ngân sách Nhà nước và nội dung quản lý Ngân sách Nhà

Formatted: Dutch (Netherlands)

Chương 1

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ NỘI DUNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH

NHÀ NƯỚC TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

1.1 NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ CHỨC NĂNG CỦA NGÂN SÁCH

NHÀ NƯỚC

1.1.1 Khái niệm và bản chất của Ngân sách Nhà nước

Trong tiến trình lịch sử, Ngân sách Nhà nước đã xuất hiện và tồn tại từ

lâu Với tư cách là công cụ tài chính rất quan trọng của Nhà nước, Ngân sách

Nhà nước ra đời, tồn tại và phát triển trên cơ sở hai tiền đề khách quan là Nhà

nước và nền kinh tế hàng hoá - tiền tệ Về thực chất Ngân sách Nhà nước là

một phạm trù kinh tế - lịch sử gắn liền với sự ra đời của Nhà nước, gắn liền

với kinh tế hàng hoá - tiền tệ Nói một cách khác, sự ra đời của Nhà nước, sự

tồn tại của kinh tế hàng hoá - tiền tệ là những điều kiện cần và đủ cho sự phát

sinh, tồn tại và phát triển của Ngân sách Nhà nước Hai tiền đề nói trên xuất

hiện rất sớm trong lịch sử, nhưng thuật ngữ "Ngân sách Nhà nước" lại xuất

hiện muộn hơn, vào buổi bình minh của phương thức sản xuất tư bản chủ

nghĩa Khi phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa ra đời, giai cấp tư sản cần

một không gian kinh tế, tài chính thông thoáng cho sự tự do kinh doanh Song

những quy định về thể chế kinh tế tài chính của giai cấp phong kiến đã cản trở

sự tự do kinh doanh của giai cấp tư sản Chế độ thuế khoá vô lý, tuỳ tiện, chế

độ chi tiêu thiếu rõ ràng, rành mạch của giai cấp phong kiến đã gây nên sự

phản ứng mạnh mẽ đối với giai cấp tư sản Vì vậy họ đấu tranh để có một chế

độ thuế khoá theo luật định, đảm bảo tính pháp lý, tính công bằng, đòi hỏi

những khoản thu của Nhà nước và những khoản chi tiêu chung của Nhà nước

phải được thể chế thành pháp luật và được đại diện của công chúng kiểm soát

Kết quả cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản trên lĩnh vực thuế khoá và chi tiêu

Formatted: Dutch (Netherlands)

của Nhà nước đã đưa đến những thay đổi lớn trong quản lý tài chính của Nhà

nước và thuật ngữ "Ngân sách Nhà nước" cũng chính thức được sử dụng từ đó

để chỉ các khoản thu - chi của Nhà nước được thể chế hoá bằng pháp luật

Trong thực tiễn, từ nhiều cách tiếp cận khác nhau mà có khái niệm về

Ngân sách Nhà nước, có quan niệm cho rằng: Ngân sách Nhà nước là bản dự

toán thu - chi tài chính của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định,

thường là một năm, gọi là năm ngân sách Theo Luật Ngân sách Nhà nước

của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam sửa đổi năm 2002, có hiệu lực

từ năm 2004 thì "Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà

nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện

trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà

nước"[20]

Về bản chất của Ngân sách Nhà nước (NSNN), đằng sau các hoạt động

thu chi tài chính chứa đựng các quan hệ lợi ích kinh tế giữa Nhà nước với các

chủ thể khác như doanh nghiệp, hộ gia đình, cá nhân trong và ngoài nước gắn

liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ ngân sách

Ngân sách Nhà nước Việt Nam hiện nay bao gồm: Ngân sách trung

ương và ngân sách địa phương Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của

đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân Phù

hợp với mô hình tổ chức chính quyền Nhà nước ta hiện nay ngân sách địa

phương bao gồm: Ngân sách cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi

chung là ngân sách cấp tỉnh), ngân sách cấp huyện, quận, thị xã, thành phố

thuộc tỉnh (gọi chung là Ngân sách cấp huyện) và ngân sách cấp xã, phường,

thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp xã)

1.1.2 Chức năng của Ngân sách Nhà nước

Chức năng phân phối của ngân sách nhà nước: Đó là phân phối các

nguồn lực tài chính, thu nhập mới sáng tạo ra có liên quan đến nhà nước, phần

Formatted: Dutch (Netherlands)

do nhà nước làm chủ sở hữu, gắn liền với khả năng thu, chi, vay mượn của

Chính phủ; với việc hình thành, sử dụng các quỹ tiền tệ tập trung của nhà

nước (quỹ ngân sách nhà nước, quỹ dự trữ tài chính…) và có quan hệ chặt chẽ

với các chủ thể khác của nền kinh tế như doanh nghiệp, hộ gia đình, cá

nhân…Phạm vi phân phối ngân sách nhà nước được giới hạn ở các nghiệp vụ

có liên quan tới quyền chủ sở hữu và quyền lực chính trị của nhà nước

Đặc điểm cơ bản của phân phối Ngân sách nhà nước là:

- Phân phối dưới hình thức giá trị, chủ yếu sử dụng tiền tệ làm đơn vị

tính, làm phương tiện phân phối;

- Tham gia không đầy đủ vào quá trình phân phối các yếu tố đầu vào

(chủ yếu là Nhà nước đầu tư trực tiếp, cấp vốn kinh doanh, trợ cấp đối với

nền kinh tế);

- Thực hiện phân phối kết quả của quá trình sản xuất, cung ứng hàng

hoá, dịch vụ (chủ yếu thông qua thuế, phí, lệ phí, thu nhập quyền sở hữu cũng

như các khoản chi từ ngân sách nhà nước cho cộng đồng);

- Quá trình phân phối ngân sách nhà nước tác động đến cả bên cung và

bên cầu của nền kinh tế gắn liền với sự hình thành và sử dụng quỹ ngân sách

nhà nước của nhà nước;

- Nhà nước luôn là chủ thể trong các quan hệ phân phối có liên quan

đến ngân sách nhà nước, nhà nước sử dụng tối đa quyền lực chính trị và

quyền chủ sở hữu của nhà nước trong quá trình thực hiện chức năng phân

phối ngân sách nhà nước;

- Về cơ bản, quá trình phân phối của ngân sách nhà nước mang đặc tính

không hoàn trả, không phát sinh nghĩa vụ vay trả nợ, không hình thành trái

chủ

Chức năng giám đốc của ngân sách nhà nước: Thực hiện chức năng

này người ta giám sát, đôn đốc, kiểm tra một cách thường xuyên, liên tục

Formatted: Dutch (Netherlands)

cùng với quá trình vận động của các đối tượng phân phối ngân sách nhà nước

Về nội dung giám đốc ngân sách nhà nước bao gồm giám đốc tuân thủ và

giám đốc hiệu quả Xét về phạm vi giám đốc ngân sách nhà nước thực hiện ở

cả tầm vĩ mô và vi mô, cả trực tiếp và gián tiếp Thông qua chức năng giám

đốc của ngân sách nhà nước, Nhà nước kiểm soát tình hình tài chính vĩ mô

bằng các chỉ tiêu cơ bản, chiếm vị trí quan trọng trong hệ thống các chỉ tiêu

giám sát tài chính của mỗi quốc gia Xét theo quá trình quản lý, việc giám đốc

ngân sách nhà nước cung cấp thông tin về các cân đối thu, chi ngân sách nhà

nước, về thực tế thu chi và tồn ngân quỹ ngân sách nhà nước tại các thời điểm

cần thiết, cũng như về thực trạng gánh nặng nợ nhà nước và khả năng thanh

toán của Chính phủ…

Chức năng giám đốc của ngân sách nhà nước gắn liền với chức năng phân

phối ngân sách nhà nước, thông qua phân phối mà thực hiện giám sát, kiểm

tra Ngược lại, nhờ có kiểm tra, giám sát mà quá trình phân phối ngân sách

nhà nước được thực hiện đúng pháp luật, có hiệu quả

Giám đốc ngân sách nhà nước, về nguyên tắc, được thực hiện bởi Nhà nước

nhưng trong thực tế, được thực hiện bởi các đại diện chính thức như Quốc

hội, Hội đồng nhân dân, các cơ quan có trách nhiệm được nhà nước uỷ quyền

như Kiểm toán nhà nước, thanh tra nhà nước

1.2 VAI TRÒ CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI SỰ PHÁT

TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI, ĐẶC BIỆT Ở PHẠM VI CẤP TỈNH

Ngân sách Nhà nước có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế

- xã hội Ngân sách nhà nước không thể tách rời với vai trò của Nhà nước

Nhà nước quản lý và sử dụng ngân sách để thực hiện chức năng và nhiệm vụ

của mình Vai trò của Ngân sách nhà nước được thể hiện qua các điểm sau:

Formatted: Dutch (Netherlands)

1.2.1 Vai trò của Ngân sách Nhà nước đối với phát triển sản xuất kinh

doanh

Vai trò của Ngân sách nhà nước trong phát triển sản xuất kinh doanh

được thể hiện trên các mặt như kích thích sự phát triển kinh tế, tạo hành lang

pháp lý, tạo môi trường đầu tư…

Nhà nước thực hiện chính sách thuế để vừa kích thích, vừa gây sức ép

đối với các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh Thông qua công cụ thuế với

các mức thuế suất khác nhau và ưu đãi về thuế, ngân sách nhà nước có vai trò

định hướng đầu tư, điều chỉnh cơ cấu của nền kinh tế theo định hướng phát

triển của nhà nước cả về cơ cấu ngành và cơ cấu vùng lãnh thổ Đối với các

địa phương, trên cơ sở các quy định của nhà nước có thể có các chính sách

thuế để góp phần kích thích sản xuất ở địa phương phát triển, thu hút được

các doanh nghiệp và cá nhân bỏ vốn đầu tư vào các ngành nghề cần thiết, là

tiềm năng của địa phương và điều chỉnh cơ cấu nền kinh tế của tỉnh theo các

định hướng phát triển

Ngân sách nhà nước tạo điều kiện thuận lợi trên các mặt tài chính để

khuyến khích các thành phần kinh tế hoạt động có hiệu quả Tập trung đầu tư

vào các ngành kinh tế mũi nhọn, các vùng trọng điểm kinh tế phát triển,

những vùng đặc biệt khó khăn, lạc hậu có tiềm lực, điểm xuất phát thấp để có

mức tăng trưởng cao, đồng thời trợ vốn cho các ngành, các lĩnh vực sản xuất

hàng hoá, dịch vụ thiết yếu có sự ảnh hưởng lớn tới sự phát triển kinh tế xã

hội Việc phân bổ sử dụng các khoản chi đầu tư từ ngân sách nhà nước trở

thành động lực thúc đẩy sự ra đời của các cơ sở kinh tế mới

Ngoài ra ngân sách nhà nước còn là công cụ góp phần ổn định thị

trường, giá cả và chống lạm phát Sự điều tiết của Nhà nước lên thị trường

hàng hoá được thực hiện bằng việc bố trí các khoản chi của Ngân sách nhà

nước từ dự trữ tài chính, dự trữ nhà nước trong ngân sách hàng năm bao gồm

Formatted: Dutch (Netherlands)

dự trữ bằng tiền, vàng, ngoại tệ, các hàng hoá vật tư chiến lược Nhà nước có

thể điều tiết giá cả bằng cách sử dụng tiền để mua hàng hoá đó trên thị trường

với giá thích hợp khi giá mặt hàng đó giảm mạnh hoặc đưa dự trữ loại hàng

hoá đó ra thị trường nếu giá mặt hàng đó đang tăng cao do cầu vượt quá cung

Nhà nước cũng sử dụng ngân sách nhà nước là một công cụ quan trọng để

điều tiết thị trường tài chính như phát hành các loại trái phiếu, tranh thủ các

khoản vay vốn viện trợ của nước ngoài bằng các biện pháp thu hút và gọi

vốn…tác động tích cực vào mối quan hệ kinh tế giữa các chủ thể trên thị

trường tài chính đồng thời vừa tạo nguồn tài chính cho ngân sách, lại vừa thúc

đẩy giao lưu các nguồn vốn góp phần điết tiết lượng tiền trong lưu thông,

kiềm chế và đẩy lùi lạm phát

1.2.2 Vai trò của Ngân sách Nhà nước đối với ổn định, phát triển đời

sống và văn hoá xã hội ở nước ta

Thông qua hoạt động thu - chi, Ngân sách nhà nước thực hiện tái phân

phối thu nhập, đảm bảo cho sự công bằng xã hội Công cụ thuế được sử dụng

với chức năng tái phân phối thu nhập đó là đánh thuế luỹ tiến vào thu nhập

cao, đánh thuế tiêu thụ đặc biệt với thuế suất cao vào những hàng hoá mà

những người có thu nhập cao mới có khả năng tiêu dùng và tiêu dùng phần

lớn hoặc với mục tiêu chặn bớt, không khuyến khích tiêu dùng, giảm thuế cho

các hàng hoá thiết yếu thường do những người có thu nhập thấp sử dụng và sử

dụng phần lớn Đồng thời sử dụng công cụ chi ngân sách vào việc trợ giá cho

các mặt hàng thiết yếu và trợ cấp xã hội cho những người có thu nhập thấp,

người nghèo, người gặp hoàn cảnh khó khăn.…Vai trò của ngân sách nhà

nước đối với ổn định, phát triển đời sống xã hội thể hiện qua việc nhà nước

chi đầu tư để phát triển các dịch vụ công cộng như văn hoá, giáo dục, y tế, tài

trợ cho việc thực hiện các chính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình, hỗ trợ

Formatted: Dutch (Netherlands)

tài chính cho việc thực hiện các biện pháp phòng chống các tệ nạn xã hội, giải

quyết việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp, bảo trợ xã hội

Trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường với những khuyết tật của

nó đặc biệt về mặt xã hội thì việc sử dụng ngân sách nhà nước để giải quyết

các vấn đề xã hội là thực sự cần thiết Những khoản chi của ngân sách nhà

nước cho vấn đề này phải đảm bảo yêu cầu tiết kiệm, hiệu quả, chi đúng đối

tượng, đúng sự việc Có như vậy mới nâng cao được tác dụng của các khoản

chi ngân sách trong việc ổn định, phát triển đời sống và văn hoá xã hội

Đối với ngân sách địa phương, tuỳ thuộc vào nhiệm vụ chi của ngân

sách từng cấp được phân bổ để thực hiện nhiệm vụ ổn định đời sống, phát

triển văn hoá xã hội trong phạm vi quản lý

1.2.3 Vai trò của Ngân sách Nhà nước đối với các hoạt động, chức năng

khác của Chính phủ

Ngân sách nhà nước giữ vai trò quan trọng trong ổn định chính trị, bảo

vệ thành quả cách mạng Thông qua ngân sách nhà nước, Nhà nước đảm bảo

các nhu cầu và điều kiện để không ngừng hoàn thiện bộ máy nhà nước, phát

huy vai trò của bộ máy nhà nước trong việc quản lý mọi lĩnh vực của đất

nước, đảm bảo an ninh, quốc phòng, bảo vệ và phát triển các thành tựu đã đạt

được của sự nghiệp cách mạng Vai trò của ngân sách nhà nước ở địa phương

đó là đảm bảo cho quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội phần giao cho

địa phương quản lý Ngân sách nhà nước còn giúp duy trì hoạt động của các

cơ quan nhà nước, cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam và các tổ chức chính trị -

xã hội ở địa phương

Thông qua ngân sách nhà nước, Nhà nước kiểm tra quá trình phát triển

kinh tế quốc dân, cũng như các ngành, các đơn vị sản xuất kinh doanh, nhằm

thúc đẩy, phát hiện, khai thác tiềm năng kinh tế; kiểm tra, bảo vệ tài sản quốc

gia, tài sản nhà nước, chống thất thoát lãng phí; kiểm tra việc chấp hành pháp

Formatted: Dutch (Netherlands)

luật về ngân sách nhà nước, kỷ luật tài chính, đảm bảo trật tự kỷ cương trong

Đây là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của quản lý NSNN

Nội dung cơ bản của nguyên tắc này là: mọi khoản thu, mọi khoản chi phải

được ghi đầy đủ vào kế hoạch NSNN, mọi khoản chi phải được vào sổ và

quyết toán rành mạch Chỉ có kế hoạch ngân sách đầy đủ, trọn vẹn mới phản

ánh đúng mục đích chính sách và đảm bảo tính minh bạch của các khoản thu,

chi

Nguyên tắc quản lý này nghiêm cấm các cấp, các tổ chức Nhà nước lập

và sử dụng quỹ đen Điều này có ý nghĩa rằng mọi khoản thu chi NSNN đều

phải đưa vào kế hoạch ngân sách để Quốc hội phê chuẩn, nếu không việc phê

chuẩn ngân sách của Quốc hội sẽ không có căn cứ đầy đủ, không có giá trị

1.3.1.2 Nguyên tắc thống nhất trong quản lý ngân sách nhà nước

Nguyên tắc thống nhất trong quản lý Ngân sách Nhà nước bắt nguồn từ

yêu cầu tăng cường sức mạnh vật chất của Nhà nước Biểu hiện cụ thể sức

mạnh vật chất của Nhà nước là thông qua hoạt động thu - chi của Ngân sách

Nhà nước Một Ngân sách bị chia cắt, phân tán, hoạt động thu - chi không

tuân thủ theo những quy định của pháp luật, thì sức mạnh vật chất của Nhà

nước sẽ suy yếu

Nguyên tắc thống nhất trong quản lý NSNN được thể hiện ở chỗ:

- Mọi khoản thu - chi của NSNN phải tuân thủ theo những quy định của

Luật Ngân sách Nhà nước và phải được dự toán hàng năm được cơ quan có

thẩm quyền phê duyệt

Formatted: Dutch (Netherlands)

- Tất cả các khâu trong chu trình ngân sách nhà nước khi triển khai thực

hiện phải đặt dưới sự kiểm tra giám sát của cơ quan quyền lực, ở trung ương

là Quốc hội, ở địa phương là Hội đồng nhân dân

- Hoạt động ngân sách nhà nước đòi hỏi phải có sự thống nhất với hoạt

động kinh tế, xã hội của quốc gia Hoạt động kinh tế, xã hội của quốc gia là

nền tảng của hoạt động ngân sách nhà nước Hoạt động ngân sách nhà nước

phục vụ cho hoạt động kinh tế, xã hội, đồng thời là hoạt động mang tính chất

kiểm chứng đối với hoạt động kinh tế, xã hội

Nắm chắc nguyên tắc thống nhất trong quản lý ngân sách nhà nước để

hoạch định chính sách ngân sách nhà nước trong từng giai đoạn lịch sử là một

yêu cầu quan trọng đối với mỗi cán bộ công tác trong lĩnh vực ngân sách nhà

nước cả ở trung ương và địa phương

1.3.1.3 Nguyên tắc cân đối ngân sách

Kế hoạch ngân sách nhà nước được lập ra hàng năm và thu, chi ngân

sách phải được cân đối Nguyên tắc này đòi hỏi các khoản chi chỉ được phép

thực hiện khi đã có đủ các nguồn thu bù đắp "Ngân sách nhà nước được cân

đối theo nguyên tắc tổng số thu từ thuế, phí, lệ phí phải lớn hơn tổng số chi

thường xuyên và góp phần tích luỹ ngày càng cao vào chi đầu tư phát triển;

trường hợp còn bội chi, thì số bội chi phải nhỏ hơn số chi đầu tư phát triển,

tiến tới cân bằng thu, chi ngân sách."[20]

Về nguyên tắc, ngân sách địa phương được cân đối với tổng số chi

không vượt quá tổng số thu; trường hợp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

có nhu cầu đầu tư xây dựng công trình kết cấu hạ tầng thuộc phạm vi ngân

sách tỉnh đảm bảo, thuộc danh mục đầu tư trong kế hoạch 5 năm đã được Hội

đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định, nhưng vượt quá khả năng cân đối của

ngân sách cấp tỉnh năm dự toán, thì được phép huy động vốn trong nước và

phải cân đối ngân sách cấp tỉnh hàng năm để chủ động trả hết nợ khi đến hạn

Formatted: Dutch (Netherlands)

Mức dư nợ từ nguồn vốn huy động không vượt quá 30% vốn đầu tư xây dựng

cơ bản trong nước hàng năm của ngân sách cấp tỉnh.[20]

1.3.1.4 Nguyên tắc công khai hoá ngân sách nhà nước

Về phương diện chính sách, thu chi ngân sách nhà nước là một chương

trình của Chính phủ được cụ thể bằng các số liệu NSNN phải được quản lý

rành mạch, công khai để mọi người dân đều có thể biết nếu họ quan tâm

Nguyên tắc công khai của NSNN được thể hiện trong suốt chu trình

ngân sách nhà nước (lập, chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước) và

phải được áp dụng cho tất cả các cơ quan tham gia vào chu trình ngân sách

nhà nước

1.3.1.5 Nguyên tắc rõ ràng, trung thực và chính xác

Nguyên tắc này đòi hỏi:

- Ngân sách nhà nước được xây dựng rành mạch, có hệ thống

- Các dự toán thu, chi phải được tính toán một cách chính xác và được

đưa vào kế hoạch ngân sách

- Không được phép che đậy và bào chữa đối với tất cả các khoản thu,

chi ngân sách nhà nước; không được phép lập quỹ đen, ngân sách phụ

1.3.2 Nội dung của quản lý Ngân sách Nhà nước

1.3.2.1 Quản lý quá trình thu của Ngân sách Nhà nước

Thu ngân sách nhà nước là quá trình Nhà nước sử dụng quyền lực để

huy động một bộ phận giá trị của cải xã hội hình thành quỹ ngân sách nhằm

đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước Thu ngân sách nhà nước bao gồm

nhiều loại, ngoài các khoản thu chính từ thuế, phí, lệ phí; còn có các khoản

thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước; các khoản đóng góp của các tổ chức

và cá nhân; các khoản viện trợ; các khoản thu khác theo quy định của pháp

luật

Formatted: Dutch (Netherlands)

Để cung cấp thông tin tài chính một cách có hệ thống, công khai, minh

bạch, đảm bảo trách nhiệm, đáp ứng yêu cầu quản lý của các đối tượng thì

việc phân loại các khoản thu theo các tiêu thức nhất định là hết sức quan

trọng

Hiện nay trong quản lý Ngân sách nhà nước thường dùng hai cách phân

loại thu ngân sách chính đó là phân loại theo phạm vi phát sinh và theo nội

dung kinh tế

Căn cứ vào phạm vi phát sinh, các khoản thu ngân sách nhà nước được

chia thành: Thu trong nước và thu ngoài nước

Thu trong nước là các khoản thu ngân sách phát sinh tại Việt Nam bao

gồm:

- Thu từ các loại thuế như: thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh

nghiệp, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế thu nhập đối với những người có thu nhập

cao…Ngoài ra còn có các khoản thu từ phí, lệ phí, tiền thu hồi vốn ngân sách,

thu hồi tiền cho vay (cả tiền gốc và tiền lãi), thu từ vốn góp của Nhà

nước…Các khoản thu này thường được báo cáo theo các khu vực doanh

nghiệp Nhà nước trung ương, địa phương; thu các doanh nghiệp có vốn đầu

tư nước ngoài; thu ngoài quốc doanh; thu từ khu vực khác; thu hải quan như:

thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thu chênh lệch giá hàng nhập khẩu,…

- Thu ngoài nước là các khoản thu phát sinh không tại Việt Nam bao

gồm: các khoản đóng góp tự nguyện, viện trợ không hoàn lại của Chính phủ

các nước, các tổ chức quốc tế, các tổ chức khác, các cá nhân ở nước ngoài cho

Chính phủ Việt Nam

Ngoài ra để đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước thì các khoản vay

nợ trong nước, ngoài nước như phát hành trái phiếu Chính phủ, vay ODA

(Viện trợ phát triển chính thức) trở thành nguồn bù đắp thâm hụt ngân sách và

đầu tư phát triển rất quan trọng

Formatted: Dutch (Netherlands)

Qua việc phân loại Ngân sách nhà nước căn cứ vào phạm vi phát sinh

cho phép đánh giá được mức độ huy động các nguồn thu ở các khu vực kinh

tế khác nhau trong nền kinh tế cũng như tổng quan thu trong nước, ngoài

nước Từ đó có chính sách, biện pháp khai thác các nguồn thu cho hợp lý ở

các khu vực, cân đối giữa thu trong nước và ngoài nước

Căn cứ vào nội dung kinh tế, các khoản thu ngân sách nhà nước ở nước

- Thu từ các hoạt động sự nghiệp; tiền sử dụng đất; tiền cho thuê đất,

cho thuê mặt nước; thu từ bán hoặc cho thuê tài sản thuộc sở hữu nhà nước

- Các khoản đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân ở trong và

ngoài nước

- Các khoản viện trợ không hoàn lại của Chính phủ các nước, các tổ

chức, cá nhân ở ngoài nước cho Chính phủ Việt Nam, các cấp chính quyền và

các cơ quan, đơn vị Nhà nước

- Thu từ quỹ dự trữ tài chính; thu kết dư ngân sách

- Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật gồm: các khoản phạt,

tịch thu; thu hồi dự trữ nhà nước; thu chênh lệch giá, phụ thu; thu bổ sung từ

ngân sách cấp trên; thu chuyển nguồn ngân sách từ ngân sách năm trước

chuyển sang

Qua cách phân loại ngân sách nhà nước căn cứ vào nội dung kinh tế

giúp cho việc xem xét từng nội dung thu theo tính chất và hình thức huy động

vào ngân sách, đánh giá tính cân đối, bền vững, hợp lý về cơ cấu của các

nguồn thu Trên cơ sở đó giúp cho việc hoạch định chính sách cũng như tổ

Formatted: Dutch (Netherlands)

chức điều hành ngân sách phù hợp với các mục tiêu mà nhà nước theo đuổi

trong từng thời kỳ

Quản lý quá trình thu Ngân sách nhà nước chính là quản lý các hình

thức huy động ngân sách nhà nước đó

Yêu cầu cơ bản của quản lý quá trình thu ngân sách nhà nước là:

- Đảm bảo tập trung một bộ phận cơ bản, chủ yếu nguồn lực tài chính

quốc gia vào tay Nhà nước để trang trải các khoản chi phí cần thiết của Nhà

nước trong từng giai đoạn lịch sử

Điều này là yêu cầu cơ bản, không thể thiếu được đối với mọi Nhà

nước Mức độ tập trung nguồn lực tài chính quốc gia vào tay Nhà nước tuỳ

thuộc vào chức năng nhiệm vụ mà Nhà nước đảm nhận, tuỳ thuộc vào cách

thức sử dụng nguồn lực tài chính của Nhà nước cũng như khả năng tạo ra

nguồn lực tài chính của nền kinh tế

Thông thường, đứng trên góc độ kinh tế, mức huy động nguồn lực tài

chính quốc gia vào tay Nhà nước thường chịu sự tác động của các yếu tố sau

đây:

+ Mức thu nhập GDP bình quân đầu người;

+ Tỷ suất doanh lợi trong nền kinh tế;

+ Khả năng khai thác và xuất khẩu tài nguyên thiên nhiên;

+ Tỷ lệ tiết kiệm của khu vực tư nhân để đầu tư;

+ Mức độ trang trải các khoản chi phí của Nhà nước;

+ Tổ chức bộ máy thu nộp và công tác hành thu

Do đó, nội dung quản lý quá trình thu Ngân sách Nhà nước không chỉ

đơn thuần là quản lý các hình thức thu và số thu ngân sách nhà nước mà còn

phải tổ chức quản lý các yếu tố quyết định đến số thu của Ngân sách nhà

Formatted: Dutch (Netherlands)

- Đảm bảo khuyến khích, thúc đẩy sản xuất phát triển, tạo ra nguồn thu

của ngân sách nhà nước ngày càng lớn hơn

Thực hiện đầy đủ yêu cầu này, chính là khắc phục tư tưởng thu đơn

thuần, thu thoát ly thực trạng kinh tế Vì vậy, trong quản lý thu ngân sách nhà

nước từ việc hoạch định chính sách, chế độ thu cho đến việc tổ chức thực hiện

phải luôn luôn phân tích, đánh giá thực trạng kinh tế, thực trạng hoạt động sản

xuất kinh doanh để có chính sách, chế độ, biện pháp chỉ đạo thu thích hợp

Không vì yêu cầu đảm bảo nhu cầu trang trải các khoản chi phí của Nhà nước

mà gia tăng các khoản thu một cách phi thực tế, gây cản trở cho hoạt động sản

xuất kinh doanh, làm hạn chế nguồn thu ngân sách nhà nước trong tương lai

Quản lý quá trình thu ngân sách nhà nước phải coi mục tiêu bồi dưỡng nguồn

thu là mục tiêu có tính chất quyết định đến sự ổn định và phát triển của thu

ngân sách nhà nước

- Coi trọng yêu cầu công bằng xã hội, đảm bảo thực hiện nghiêm túc,

đúng đắn các chính sách, chế độ thu do cơ quan có thẩm quyền ban hành

Thu ngân sách nhà nước xét ở một góc độ nào đó là sự phân phối lại

thu nhập giữa các tầng lớp dân cư thông qua bộ máy quyền lực của Nhà nước

Sự phân phối đó là cần thiết cả về khía cạnh kinh tế và khía cạnh xã

hội Song sự phân phối đó cũng luôn luôn chứa đựng trong nó những mâu

thuẫn về mặt lợi ích Một sự huy động thiếu công bằng sẽ khoét sâu thêm

những mâu thuẫn đó Khi mức độ mâu thuẫn đạt đến cực điểm sẽ bùng nổ

những bất ổn, các cuộc đấu tranh xã hội làm phương hại đến tính ổn định và

phát triển kinh tế, xã hội của một quốc gia

Chính vì lẽ đó, trong quá trình quản lý thu ngân sách nhà nước phải

luôn luôn coi trọng khía cạnh công bằng xã hội Công bằng xã hội trong quản

lý thu ngân sách nhà nước đòi hỏi việc huy động phải sát với khả năng đóng

góp của người dân theo nguyên tắc công bằng theo chiều ngang và chiều dọc

Formatted: Dutch (Netherlands)

Để đảm bảo được yêu cầu của công bằng xã hội, trong quá trình tổ chức, quản

lý, huy động các khoản thu của ngân sách nhà nước không thể tiến hành một

cách chủ quan, tuỳ tiện mà phải tuân thủ đầy đủ chính sách, chế độ thu do cơ

quan có thẩm quyền ban hành Bởi vì, nói chung các chính sách, chế độ thu

đó đã được dân chúng thừa nhận gián tiếp qua cơ quan quyền lực đại diện cho

lợi ích của họ Ở nước ta cơ quan quyền lực đó là Quốc hội

Nhằm thực hiện có hiệu quả các yêu cầu kể trên, điều quan trọng là cần

xác lập được cách thức quản lý và sử dụng các công cụ quản lý thích hợp

Trong thực tế có nhiều cách thức, phương pháp quản lý thu ngân sách

nhà nước Song cách thức, phương pháp quản lý thu Ngân sách nhà nước phổ

biến hiện nay là:

* Xác lập một hệ thống chính sách thu đồng bộ phù hợp với thực trạng

của nền kinh tế Hệ thống chính sách thu đó không chỉ quan tâm đến lợi ích

tạo ra nguồn thu trước mắt cho Nhà nước mà phải có tác động đến quá trình

phát triển kinh tế theo hướng có lợi nhất, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo ra

công ăn việc làm nhiều hơn, kiềm chế và hạn chế lạm phát, thực hiện chủ

trương mở cửa, từng bước cân đối cán cân thanh toán quốc tế

* Trên cơ sở chính sách, chế độ thu, gắn với diễn biến của quá trình

hoạt động kinh tế, cần xây dựng kế hoạch thu sát, đúng, phù hợp với diễn biến

thực tế khách quan của tình hình kinh tế hàng năm

Kế hoạch thu sát đúng là biện pháp quan trọng để tổ chức quá trình

quản lý thu cụ thể Đồng thời kết quả thực hiện kế hoạch thu sẽ cho phép nhìn

nhận lại các chủ trương, chính sách phát triển kinh tế, cũng như các biện pháp

tổ chức thu thích hợp

* Xác lập các biện pháp tổ chức thu phù hợp với từng khoản thu cụ thể

của ngân sách nhà nước Ở đây cần phải tập trung vào hai vấn đề chủ yếu:

- Xây dựng quy trình thu cho từng loại thu cụ thể

Formatted: Dutch (Netherlands)

- Tổ chức bộ máy thu gọn nhẹ, hợp lý, đạt hiệu quả cao, đặc biệt là xây

dựng đội ngũ cán bộ thu có đầy đủ năng lực, trình độ và phẩm chất

1.3.2.2 Quản lý quá trình chi của Ngân sách Nhà nước

Chi ngân sách nhà nước là quá trình phân phối và sử dụng quỹ ngân

sách nhằm thực hiện các nhiệm vụ của Nhà nước trong từng thời kỳ Nội

dung chi ngân sách rất đa dạng, điều này xuất phát từ vai trò quản lý vĩ mô

của Nhà nước trong việc phát triển kinh tế - xã hội

Phân loại chi có vai trò quan trọng trong việc phục vụ quá trình hoạch

định chính sách và phân bổ ngân sách giữa các lĩnh vực; đảm bảo trách nhiệm

của các cơ quan Nhà nước trong quản lý ngân sách Nó giúp cho quá trình

phân tích kinh tế và quản lý thực hiện ngân sách hàng ngày được thuận lợi

cũng như định hướng chi ngân sách trong tương lai Tuỳ thuộc vào các mục

tiêu khác nhau mà chi ngân sách có nhiều cách phân loại

Căn cứ vào nội dung kinh tế của các khoản chi mà chi ngân sách nhà

nước có thể chia ra thành các nhóm, tiểu nhóm, mục, tiểu mục chi ngân sách

Theo cách phân loại này thì các khoản chi được chia thành: Chi thường

xuyên, chi đầu tư phát triển và chi khác

Chi thường xuyên là những khoản chi có thời hạn tác động ngắn

thường dưới một năm Nhìn chung, đây là các khoản chi chủ yếu phục vụ cho

chức năng quản lý và điều hành xã hội một cách thường xuyên của Nhà nước

như: quốc phòng, an ninh, sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, văn hoá thông

tin, thể dục thể thao, khoa học công nghệ, hoạt động của Đảng cộng sản Việt

Nam, đoàn thể…

Thuộc loại chi thường xuyên gồm có các nhóm, mục chi sau đây:

- Chi thanh toán cho cá nhân như tiền lương; tiền công; phụ cấp lương;

tiền thưởng; phúc lợi tập thể; các khoản đóng góp như: bảo hiểm xã hội, bảo

hiểm y tế, kinh phí công đoàn…

Formatted: Dutch (Netherlands)

- Chi nghiệp vụ chuyên môn:

Các khoản chi về hàng hoá, dịch vụ tại các cơ quan Nhà nước như: điện

nước, vệ sinh môi trường; vật tư văn phòng; dịch vụ thông tin, tuyên truyền,

liên lạc, hội nghị, công tác phí…

- Chi mua sắm, sửa chữa: các khoản chi mua đồ dùng, trang thiết bị,

phương tiện làm việc, sửa chữa lớn tài sản cố định và xây dựng nhỏ

- Chi khác: gồm những khoản chi thường xuyên không xếp vào nhóm

trên

Các khoản chi đầu tư phát triển là những khoản chi có thời hạn tác động dài

thường trên một năm, hình thành nên những tài sản vật chất có khả năng tạo

được nguồn thu, trực tiếp làm tăng cơ sở vật chất của đất nước

Các khoản chi đầu tư phát triển bao gồm: chi đầu tư xây dựng các công

trình kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội không có khả năng thu hồi vốn như các

công trình giao thông, điện lực, bưu chính viễn thông, các công trình văn hoá,

giáo dục, y tế, phúc lợi công cộng…; chi mua hàng hoá, vật tư dự trữ của Nhà

nước; đầu tư hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp Nhà nước; góp vốn cổ phần

liên doanh vào các doanh nghiệp cần thiết phải có sự tham gia của Nhà nước;

chi cho các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án của Nhà nước

Các khoản chi khác bao gồm những khoản chi còn lại không xếp được

vào hai nhóm chi kể trên như chi trả nợ gốc và lãi; chi viện trợ; chi cho vay;

chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính; chi bổ sung cho ngân sách cấp dưới; chi

chuyển nguồn từ ngân sách năm trước sang ngân sách năm sau

Việc phân loại các khoản chi thành chi thường xuyên và chi đầu tư phát

triển là rất cần thiết trong quản lý ngân sách nhà nước Điều này cho phép

đánh giá, so sánh các khoản chi thường xuyên phải trang trải cho các hoạt

động quản lý kinh tế - xã hội của Nhà nước, làm cơ sở để xác định được hiệu

quả hoạt động của các đơn vị Sự khác biệt trong kỹ thuật quản lý giữa chi

Formatted: Dutch (Netherlands)

đầu tư và chi thường xuyên cũng là một lý do giải thích cho sự cần thiết của

việc phân loại các khoản chi Trong chi đầu tư phát triển, kỹ thuật lựa chọn

các dự án phải dựa trên việc phân tích đánh giá chi phí và lợi ích trong dài

hạn, điều này hoàn toàn khác với cách đánh giá các khoản chi thường xuyên

có tính chất ngắn hạn Nếu một quốc gia muốn tăng trưởng trong dài hạn thì

cần ưu tiên chi ngân sách nhà nước cho các chương trình đầu tư cơ sở hạ tầng

kinh tế - xã hội Cách phân loại này cung cấp các thông tin cần thiết để nhà

nước phân bổ cũng như quản lý ngân sách cho các hoạt động đầu tư đó Nó

còn đáp ứng cho mục đích thống kê tài chính của chính phủ, đồng thời giúp

cho việc kiểm soát tuân thủ các tiêu chuẩn định mức chi tiêu của nhà nước

cũng như phân tích kinh tế đảm bảo cân đối giữa các nhóm, mục chi

Chi ngân sách nhà nước có quy mô và mức độ rộng lớn, bao gồm nhiều

lĩnh vực, ở nhiều địa phương, ở tất cả các cơ quan công quyền Mặt khác,

trong điều kiện kinh tế thị trường, chi ngân sách nhà nước vừa mang tính chất

không hoàn trả trực tiếp, lại vừa có tính chất hoàn trả trực tiếp Vì vậy, việc

quản lý các khoản chi ngân sách nhà nước hết sức phức tạp

Xét theo yếu tố thời hạn của các khoản chi ngân sách nhà nước, nội

dung cụ thể quản lý các khoản chi ngân sách nhà nước bao gồm:

+ Quản lý các khoản chi đầu tư phát triển;

+ Quản lý các khoản chi thường xuyên;

+ Quản lý các khoản chi trả nợ;

+ Quản lý chi dự phòng

Các khoản chi kể trên được trang trải bằng các nguồn tài chính khác

nhau, mang tính chất khác nhau Do đó việc hoạch định các phương pháp và

nguyên tắc quản lý cụ thể cũng khác nhau

Trong quản lý quá trình chi của ngân sách nhà nước phải đảm bảo các

yêu cầu cơ bản sau đây:

Formatted: Dutch (Netherlands)

- Đảm bảo nguồn tài chính cần thiết để các cơ quan công quyền thực

hiện các nhiệm vụ được giao theo đúng đường lối, chính sách, chế độ của Nhà

nước

Ngân sách nhà nước được coi là một công cụ tài chính quan trọng của

Nhà nước Vì vậy, bất luận trong điều kiện nào, việc quản lý các khoản chi

của ngân sách Nhà nước phải hướng vào mục tiêu chính là đảm bảo nguồn tài

chính cho việc thực hiện các nhiệm vụ của các cơ quan công quyền đã được

Nhà nước giao phó Tuy nhiên trong thực tế, việc đảm bảo yêu cầu này không

phải lúc nào cũng dễ dàng, nhất là trong điều kiện khả năng tập trung nguồn

lực tài chính của Nhà nước còn hạn chế, yêu cầu thực hiện nhiệm vụ của các

cơ quan công quyền lại cấp bách và rộng lớn

Nhằm giải quyết mâu thuẫn này trong quản lý các khoản chi của ngân

sách nhà nước cần thiết phải xác lập được thứ tự ưu tiên các khoản chi, đồng

thời về phía Nhà nước, cần có sự cân nhắc khi giao nhiệm vụ cho các cơ quan

công quyền

- Đảm bảo yêu cầu tiết kiệm và hiệu quả

Tiết kiệm và hiệu quả là yêu cầu sống còn trong mọi hoạt động kinh tế

xã hội Đó là tiêu thức cơ bản khi xác lập các biện pháp quản lý Trong việc

quản lý các khoản chi ngân sách nhà nước lại càng phải coi trọng yêu cầu tiết

kiệm và hiệu quả Bởi vì:

+ Xuất phát từ tính chất của các khoản chi Ngân sách nhà nước là có

quy mô, mức độ rộng lớn phức tạp, lợi ích của các khoản chi mang lại thường

ít gắn liền với lợi ích cụ thể, cục bộ Do đó sự quan tâm của người sử dụng

nguồn lực tài chính của Nhà nước phần nào bị hạn chế

+ So với các khoản chi ở các khâu tài chính khác trong nền kinh tế, thì

các khoản chi của ngân sách nhà nước nói chung có tỉ trọng lớn và có ảnh

hưởng đến toàn bộ các vấn đề kinh tế, xã hội của đất nước Vì vậy các khoản

Formatted: Font: Times New Roman, Dutch

(Netherlands)

Formatted: Dutch (Netherlands)

Formatted: Dutch (Netherlands)

chi của ngân sách nhà nước không đúng mục đích, không tiết kiệm, hiệu quả

kém sẽ gây tổn hại to lớn đến quá trình phát triển kinh tế, xã hội

Nhằm đạt được yêu cầu tiết kiệm và hiệu quả trong quản lý các khoản

chi của ngân sách nhà nước cần thiết phải quản lý chặt chẽ từ khâu xây dựng

kế hoạch, xây dựng định mức, thường xuyên phân tích, đánh giá tổng kết rút

kinh nghiệm việc thực hiện các khoản chi của ngân sách nhà nước Trên cơ sở

đó đổi mới các biện pháp chi và cơ cấu chi, chuyển một ngân sách nhà nước

mang tính chất bao cấp sang một ngân sách nhà nước phù hợp với kinh tế thị

trường

- Gắn nội dung quản lý các khoản chi ngân sách nhà nước với nội dung

quản lý các mục tiêu của kinh tế vĩ mô Tăng cường việc làm, ổn định cán cân

thanh toán, kiềm chế lạm phát luôn luôn là mục tiêu phấn đấu ở mọi quốc gia

Các mục tiêu đó có mối quan hệ hữu cơ với các khoản chi của ngân sách nhà

nước Các mục tiêu đó là cơ sở đặt ra yêu cầu cho việc thực hiện các khoản

chi của ngân sách nhà nước Ngược lại, các khoản chi của ngân sách nhà nước

lại có tác động to lớn đến các mục tiêu của kinh tế vĩ mô

Chính vì vậy, trong quản lý chi ngân sách nhà nước cần phải chú ý mối

quan hệ này, làm thế nào để các khoản chi ngân sách nhà nước có tác động

tích cực đến việc thực hiện các mục tiêu kinh tế vĩ mô của Nhà nước Ngược

lại, phải trên cơ sở phân tích đánh giá thực trạng thực hiện các mục tiêu kinh

tế vĩ mô để bố trí các khoản chi cho thích hợp

Để thực hiện các yêu cầu trên, điều quan trọng là phải tìm ra những

biện pháp quản lý chi ngân sách nhà nước thích hợp đối với từng khoản chi cụ

thể ở những hoàn cảnh cụ thể Các biện pháp quản lý chi ngân sách nhà nước

chung nhất là:

+ Thiết lập các định mức chi Định mức chi vừa là cơ sở để xây dựng

kế hoạch chi, vừa là căn cứ để thực hiện việc kiểm soát các khoản chi của

Formatted: Dutch (Netherlands)

ngân sách nhà nước Nguyên tắc chung để thiết lập các định mức chi là vừa

phải đảm bảo phù hợp với yêu cầu thực tiễn khách quan của các đơn vị thụ

hưởng nguồn kinh phí của ngân sách nhà nước, vừa phải đảm bảo yêu cầu tiết

kiệm và hiệu quả

+ Xác lập thứ tự ưu tiên các khoản chi của ngân sách nhà nước theo

mức độ cần thiết đối với từng khoản chi trong tình hình cụ thể về phát triển

kinh tế, xã hội, về việc thực hiện các chức năng của cơ quan công quyền

+ Xây dựng quy trình cấp phát các khoản chi chặt chẽ, hợp lý nhằm hạn

chế tối đa những tiêu cực nảy sinh trong quá trình cấp phát, tạo điều kiện

thuận lợi cho việc kiểm soát chi của các cơ quan có thẩm quyền

+ Thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra và kiểm toán nhằm ngăn chặn

những biểu hiện tiêu cực trong việc sử dụng nguồn kinh phí của Nhà nước

Đồng thời qua quá trình thực hiện thanh tra, kiểm tra và kiểm toán phát hiện

những bất hợp lý trong chính sách, chế độ để hoàn thiện bổ sung

1.3.2.3 Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước

Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước được nhìn nhận như là một biện

pháp quản lý hoạt động của ngân sách nhà nước Thực chất của việc phân cấp

quản lý ngân sách nhà nước là việc phân chia trách nhiệm, quyền hạn trong

quản lý hoạt động của ngân sách nhà nước cho các cấp chính quyền nhằm làm

cho hoạt động của ngân sách nhà nước lành mạnh và đạt hiệu quả cao

Khi nói tới phân cấp quản lý ngân sách nhà nước người ta thường hiểu

đơn giản đó là việc phân giao nhiệm vụ thu chi giữa các cấp chính quyền

Thực chất nội dung phân cấp rộng hơn nhiều Nó giải quyết các mối quan hệ

giữa chính quyền Nhà nước trung ương và các cấp chính quyền Nhà nước địa

phương trong việc xử lý các vấn đề liên quan đến hoạt động của ngân sách

nhà nước bao gồm 3 nội dung sau: quan hệ về mặt chế độ, chính sách; quan

Formatted: Dutch (Netherlands)

hệ vật chất về nguồn thu và nhiệm vụ chi; quan hệ về quản lý chu trình ngân

sách

Về chế độ, chính sách trong phân cấp quản lý ngân sách nhà nước: cần

làm rõ các câu hỏi như: cơ quan Nhà nước nào có thẩm quyền ra các chế độ,

chính sách, định mức, tiêu chuẩn thu, chi và đó là những loại chế độ nào? Về

nguyên tắc những chế độ nếu đã do trung ương quy định thì các cấp chính

quyền địa phương tuyệt đối không được tự tiện điều chỉnh hoặc vi phạm

Ngược lại, trung ương cũng phải tôn trọng thẩm quyền của các địa phương,

tránh can thiệp làm mất đi tính tự chủ của địa phương

Về quan hệ vật chất trong phân chia nguồn thu và nhiệm vụ chi: đây

luôn là vấn đề phức tạp, khó khăn và gây nhiều sự bất đồng trong quá trình

xây dựng và triển khai các đề án phân cấp quản lý ngân sách Nảy sinh những

khó khăn là do sự phát triển không đồng đều giữa các địa phương, sự khác

biệt về các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội giữa các vùng, miền trong cả

nước Vì vậy, bất kỳ phương án phân chia, trợ cấp nào cũng khó làm hài lòng

các cấp chính quyền địa phương Ổn định ngân sách trong một khoảng thời

gian và bổ sung theo mục tiêu là phương thức hữu hiệu để giảm bớt sự ỷ lại

cũng như điều hoà lợi ích giữa các địa phương

Tư tưởng chỉ đạo trong phân cấp quản lý ngân sách nhà nước theo Luật ngân

sách nhà nước năm 2002 là: phân định rõ ràng, cụ thể nhiệm vụ thu chi cho

mỗi cấp ngân sách

- Về phân cấp quản lý thu Ngân sách nhà nước:

Yêu cầu đặt ra là: tập trung đại bộ phận nguồn thu lớn ổn định cho ngân

sách trung ương, đồng thời tạo cho ngân sách địa phương có nguồn thu gắn

với địa bàn Theo đó nguồn thu được chia thành 3 loại:

+ Các khoản thu Ngân sách trung ương hưởng 100%

+ Các khoản thu Ngân sách địa phương hưởng 100%

Formatted: Dutch (Netherlands)

+ Các khoản thu điều tiết theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa trung ương và

địa phương

- Về phân cấp quản lý chi Ngân sách nhà nước:

+ Ngân sách trung ương đảm bảo nhu cầu chi cho việc thực hiện các

nhiệm vụ chiến lược, quan trọng của quốc gia

+ Ngân sách địa phương đảm bảo nhu cầu chi cho việc thực hiện các

nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã

hội trong phạm vi quản lý

Mối quan hệ trong chu trình ngân sách nhà nước qua 3 khâu: lập ngân

sách; chấp hành và quyết toán ngân sách cũng cần được phân định rõ ràng,

tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các cấp chính quyền

Formatted: Dutch (Netherlands)

Chương 2

NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC

2.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ - XÃ HỘI ẢNH

HƯỞNG ĐẾN THU - CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở VĨNH PHÚC

2.1.1 Điều kiện tự nhiên của tỉnh Vĩnh Phúc

Tỉnh Vĩnh Phúc được tái lập ngày 01/01/1997 là một tỉnh thuộc vùng

Châu thổ sông Hồng, cửa ngõ Tây Bắc của Thủ đô Hà Nội, là một trong 8

tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc; diện tích tự nhiên 1.372 Km2

; dân số gần 1,2 triệu người với 9 đơn vị hành chính gồm: 01 thành phố, 01 thị

xã và 07 huyện

Vĩnh Phúc có mạng lưới giao thông đường bộ nhìn chung được phân bố

đều khắp trên địa bàn tỉnh Có 04 tuyến quốc lộ chạy qua QL2A (Hà Nội – Hà

Giang), QL2B (Vĩnh Yên- Tam Đảo), QL2C (Vĩnh Tường - Vĩnh Yên - Tam

Dương - Tuyên Quang), QL23 (Hà Nội – Đô thị mới Mê Linh) Hiện nay một

tuyến đường cao tốc mới từ sân bay quốc tế Nội Bài đi Vân Nam (Trung

Quốc) chạy qua Vĩnh Phúc đang được Chính phủ đầu tư xây dựng, đây là

tuyến đường đi thẳng Cảng nước sâu Cái Lân (Quảng Ninh) rất thuận lợi cho

vận chuyển hàng hoá đến mọi đất nước, đến các sân bay, bến cảng trên thế

giới Vĩnh Phúc có tuyến đường sắt liên vận (Hà Nội - Lào Cai) đi Vân Nam

(Trung Quốc) qua các huyện thị của tỉnh có chiều dài 41 km Tuyến đường

thuỷ sông Hồng, sông Lô có 3 cảng là Chu Phan, Vĩnh Thịnh, Như Thuỵ

Vĩnh Phúc liền kề với sân bay quốc tế Nội Bài do vậy việc vận chuyển, đi lại

rất thuận tiện tới các nơi trên thế giới và trong nước Vì vậy Vĩnh Phúc là tỉnh

có vị trí chiếm lược quan trọng về kinh tế và quân sự

Địa lý tự nhiên của tỉnh Vĩnh Phúc chia thành 3 vùng sinh thái rõ rệt:

Formatted: Dutch (Netherlands)

- Vùng đồng bằng: với tổng diện tích khoảng 46,8 nghìn ha, trong đó

diện tích đất nông nghiệp là 32,9 nghìn ha Đây là vùng có ruộng đất phì

nhiêu, là điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp phát triển Vùng đồng

bằng từ lâu đã được coi là vựa thóc của tỉnh Vĩnh Phúc Cùng với sự phát

triển nông nghiệp, thương mại, dịch vụ ở khu vực này được mở rộng phát

triển kinh tế khu vực ngoài quốc doanh Đây là những nhân tố tác động rất lớn

đến nguồn thu Ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh

- Vùng đồi trung du: Đây là vùng đất đai kém màu mỡ nhưng có khả

năng phát triển một số cây công nghiệp và một số cây lấy sợi phục vụ cho

ngành dệt Khu vực này có những điều kiện thuận lợi để thu hút vốn đầu tư

trực tiếp của nước ngoài góp phần rất lớn vào việc tăng thu ngân sách trên địa

bàn tỉnh

- Vùng miền núi: với tổng diện tích là 65,3 nghìn ha trong đó đất nông

nghiệp chỉ chiếm 17,4 nghìn ha, diện tích rừng không lớn nhưng có giá trị

kinh tế cao tập trung chủ yếu ở khu rừng Tam đảo (huyện Tam Đảo) Đây

cũng là nơi có tiềm năng du lịch lớn, sân golf Tam đảo đã được xây dựng và

đi vào hoạt động vào tháng 10/2005

Ngoài ra, thiên nhiên còn ưu đãi cho Vĩnh Phúc nhiều cảnh quan và

danh thắng kỳ thú Vĩnh Phúc nằm trong vùng quy hoạch du lịch trọng điểm

quốc gia với quần thể danh lam thắng cảnh tự nhiên nổi tiếng: Rừng quốc gia

Tam Đảo, hồ Đại Lải, Đầm Vạc Nhiều di tích lịch sử, văn hoá mang đậm

dấu ấn lịch sử và giá trị tâm linh như: danh thắng Tây Thiên, đền thờ Hai Bà

Trưng, đền thờ Trần Nguyên Hãn, Vĩnh Phúc có gần 250 di tích lịch sử, văn

hoá được xếp hạng

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc

Vĩnh Phúc là một tỉnh mới được tái lập, ban đầu còn gặp nhiều khó

khăn trong phát triển kinh tế - xã hội Tuy nhiên với sự quyết tâm, cố gắng

Formatted: Dutch (Netherlands)

của Đảng bộ tỉnh và nhân dân biết tranh thủ thời cơ, khai thác tiềm năng, lợi

thế, vượt qua khó khăn thách thức để tập trung phát triển kinh tế nhằm đạt

được các mục tiêu kinh tế mà Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ 13 đề ra Trong

những năm gần đây, nền kinh tế của tỉnh đạt tốc độ tăng trưởng cao và ổn

định, tổng sản phẩm quốc nội của tỉnh (GDP) tăng bình quân 14,4%/năm (giai

đoạn 2001- 2005) Cơ cấu kinh tế của tỉnh đã chuyển dịch mạnh theo hướng

tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp Hiện nay, cơ

cấu kinh tế của tỉnh là: Công nghiệp - xây dựng: 54,8%, dịch vụ: 26,4%, nông

nghiệp: 18,8%; GDP bình quân đầu người (theo giá hiện hành) năm 2006 đạt

11 triệu đồng/năm, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 4.467 tỷ đồng

Kết quả đạt được trên những lĩnh vực chủ yếu như sau:

- Về nông, lâm nghiệp và thuỷ sản: có tốc độ tăng trưởng khá, bình

quân giá trị sản xuất toàn ngành tăng 7%/năm giai đoạn 2001 - 2005, trong đó

nông nghiệp tăng bình quân 6,8%/năm, thuỷ sản tăng bình quân 19,8%/năm

Tỷ trọng ngành nông, lâm nghiệp và thuỷ sản trong cơ cấu kinh tế giảm từ

31,2% năm 2001 xuống còn 21,2% năm 2005 Cơ cấu giá trị sản xuất trong

nội bộ ngành chuyển dịch tích cực, tỷ trọng trồng trọt giảm, tỷ lệ chăn nuôi và

thuỷ sản tăng

- Về sản xuất công nghiệp và hoạt động của các doanh nghiệp nhà

nước trên địa bàn tỉnh: Tổng giá trị sản xuất công nghiệp - xây dựng tăng

23%/năm giai đoạn 2001-2005, riêng giá trị sản xuất công nghiệp tăng

23,6%/năm Phần lớn các sản phẩm công nghiệp chủ yếu như ô tô, xe máy,

gạch ốp lát, đồ gỗ nội thất, săm lốp, quần áo may sẵn đều tăng cao và vượt xa

so với mục tiêu Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ 13 đề ra do đó có tác động mạnh

mẽ đến tình hình thu chi ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Công tác sắp

xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước, địa

Formatted: Dutch (Netherlands)

phương tiếp tục được triển khai, tỉnh đã thực hiện chuyển đổi hình thức sở

hữu 82% doanh nghiệp nhà nước

- Về xây dựng cơ bản: Là một tỉnh mới được tái lập nên nhu cầu xây

dựng cơ bản là rất lớn Với quan điểm tiết kiệm để đầu tư, kêu gọi mọi nguồn

vốn có thể cho đầu tư xây dựng cơ bản Năm 2005 vốn đầu tư huy động trên

địa bàn đạt 6.618 tỷ đồng, bằng 131% so với năm 2004

- Hoạt động thương mại, dịch vụ: Có chuyển biến tích cực, đáp ứng tốt

hơn nhu cầu sản xuất và đời sống vì vậy mức đóng góp vào ngân sách nhà

nước đạt kết quả khá Giá trị các ngành dịch vụ tăng bình quân 13,4%/năm từ

năm 2001-2005 Hoạt động xuất nhập khẩu đạt kết quả cao, kim ngạch xuất

khẩu năm 2005 đạt 185 triệu USD, tăng 20,1% so với năm 2004 Ngành du

lịch có bước phát triển mới, đã tăng cường quảng bá xúc tiến du lịch, thu hút

khách trên cơ sở từng bước tiêu chuẩn hoá cơ sở vật chất kỹ thuật và chất

lượng phục vụ, doanh thu du lịch năm 2005 đạt 220 tỷ đồng, tăng 22,2% so

với năm 2004 Vận chuyển hàng hoá và vận tải hành khách tăng mạnh, đã đưa

nhiều tuyến xe buýt vào hoạt động phục vụ vận chuyển hành khách công

cộng, đáp ứng nhu cầu đi lại của nhân dân Bưu chính viễn thông có tốc độ

tăng trưởng cao, cơ sở vật chất phát triển khá nhanh, các dịch vụ bưu chính

viễn thông đa dạng với chất lượng ngày càng tốt hơn, giá cả rẻ hơn, chất

lượng phục vụ tốt Hoạt động ngân hàng có nhiều đổi mới, chất lượng được

nâng lên, góp phần tích cực vào sự tăng trưởng của nền kinh tế Năm 2005

huy động vốn tăng gấp 4,02 lần, dư nợ cho vay tăng 4,37 lần so với năm

2000 Các dịch vụ tài chính, bảo hiểm có bước phát triển khá so với giai đoạn

1996-2000

- Hoạt động kinh tế đối ngoại: Vĩnh phúc có điều kiện thuận lợi để thu

hút vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài, cùng với cơ chế chính sách thu hút

đầu tư khá cởi mở, cải thiện môi trường đầu tư, cho nên thu hút đầu tư từ các

Formatted: Dutch (Netherlands)

thành phần kinh tế tăng mạnh Trong 5 năm từ năm 2001-2005 đã thu hút

được 450 dự án với tổng vốn đăng ký hơn 1,7 tỷ USD, trong đó có 74 dự án

đầu tư trực tiếp trong nước(FDI), 376 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài(DDI)

Trong 139 dự án đã đi vào hoạt động, hầu hết đạt hiệu quả, góp phần quyết

định gia tăng giá trị sản xuất công nghiệp, giá trị kim ngạch xuất, nhập khẩu,

tổng thu ngân sách trên địa bàn và giải quyết việc làm cho hàng chục nghìn

lao động

- Lĩnh vực giáo dục – đào tạo: giáo dục - đào tạo phát triển cả về quy

mô, chất lượng, cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên Số lượng và tỷ lệ học

sinh trúng tuyển vào các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp

tăng mạnh Giáo dục chuyên nghiệp và giáo dục thường xuyên ngày càng

được chú trọng và quan tâm đầu tư, chất lượng đào tạo được nâng lên, đáp

ứng được nhu cầu học của người dân

- Lĩnh vực khoa học - công nghệ môi trường: trong giai đoạn

2001-2005 đã có 242 đề tài khoa học được nghiệm thu, trong đó có 65,7% đề tài đã

được ứng dụng vào sản xuất, đời sèống, bước đầu đạt hiệu quả Công nghệ

thông tin được ứng dụng rộng rãi trên địa bàn Triển khai chương trình tin học

hoá trong các cơ quan Đảng, Nhà nước đạt kết quả bước đầu Công tác quản

lý và bảo vệ môi trường được quan tâm, theo dõi chặt chẽ, đảm bảo giữ gìn

môi trường sinh thái ngày càng tốt hơn

- Lĩnh vực y tế: Công tác khám chữa bệnh cho nhân dân được coi trọng,

chất lượng khám chữa bệnh được nâng lên, hệ thống y tế từ tỉnh xuống cơ sở

được củng cố, toàn tỉnh có 100% số xã phường có trạm y tế hoạt động Triển

khai khám chữa bệnh miễn phí cho trẻ em dưới 6 tuổi trên địa bàn toàn tỉnh

tại tất cả các cơ sở y tế công lập Ngành y tế đã tích cực phối hợp với các

ngành, các cấp tổ chức giám sát chặt chẽ, thực hiện tốt việc phòng và dập

Formatted: Font: Times New Roman, Dutch

(Netherlands)

Formatted: Dutch (Netherlands)

Formatted: Font: Times New Roman, Dutch

(Netherlands)

Formatted: Dutch (Netherlands)

Formatted: Dutch (Netherlands)

dịch Các chương trình quốc gia về y tế được triển khai sâu rộng trên phạm vi

toàn tỉnh, công tác vệ sinh an toàn thực phẩm được duy trì thường xuyên

- Lĩnh vực văn hoá – thông tin - thể thao: Các hoạt động của các cơ

quan thông tin, báo chí luôn bám sát nhiệm vụ chính trị của tỉnh, hoạt động

tuyên truyền kỷ niệm các ngày lễ lớn được thực hiện bằng nhiều hình thức và

nội dung phong phú Phong trào luyện tập thể dục thể thao quần chúng phát

triển, số người luyện tập ngày càng tăng Chất lượng thể thao thành tích cao

từng bước được nâng lên, công tác đào tạo, tập huấn vận động viên trẻ được

chú ý Toàn tỉnh có 35 vận động viên đạt đẳng cấp quốc gia, trong đó có 6 vận

động viên đạt Danh hiệu kiện tướng quốc gia Hàng năm, tỉnh đã tổ chức từ

15 - 18 giải thể thao cấp tỉnh và đăng cai một số giải thể thao toàn quốc, một

phần từ thu tiền bán vé đã đóng góp khoản thu cho ngân sách nhà nước

- Đặc điểm về tổ chức chính quyền hành chính và tổ chức xã hội: Chính

quyền các cấp được kiện toàn, từng bước nâng cao năng lực quản lý, điều

hành Công tác cải cách hành chính được triển khai tích cực tập trung vào các

vấn đề bức xúc như: quản lý đất đai, đầu tư xây dựng, đăng ký kinh doanh,

cấp giấy phép đầu tư, đền bù giải phóng mặt bằng Trong quản lý, điều hành

đã tích cực chỉ đạo thực hiện chủ trương tiết kiệm, chống lãng phí, tiêu cực,

thực hiện quy chế dân chủ cơ sở Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể như: công

đoàn, phụ nữ, thanh niên, hội nông dân và hội cựu chiến binh đã bám sát

nhiệm vụ chính trị của tỉnh, chương trình công tác của ngành, tập trung chỉ

đạo nâng cao hiệu quả hoạt động từ cơ sở

Công tác quốc phòng an ninh được giữ vững, đảm bảo ổn định vững

chắc để phát triển kinh tế - xã hội

Nhìn chung trong những năm qua, kinh tế - xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc

đã có bước phát triển rõ rệt Sự phát triển của từng lĩnh vực đều có tác động

mạnh mẽ đến kết quả thu - chi ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Vấn đề

Formatted: Dutch (Netherlands)

đặt ra là phải quản lý chặt chẽ các nguồn thu, hướng tới ngày càng tăng thu

cho ngân sách nhà nước và quá trình sử dụng ngân sách nhà nước phải đảm

bảo tiết kiệm, hiệu quả, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội ngày càng phát

Thu ngân sách trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, tuy còn gặp nhiều khó khăn

thách thức, nhưng năm nào cũng hoàn thành dự toán Trung ương giao Năm

2004 tổng thu Ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 2.887.024 triệu đồng,

bằng 135% dự toán trung ương giao, trong đó ngân sách cấp tỉnh được hưởng

là 1.895.108 triệu đồng Tổng thu Ngân sách nhà nước các năm 2005, 2006

đều cao, hoàn thành được nhiệm vụ thu do trung ương cũng như Hội đồng

nhân dân tỉnh giao Năm 2005, dự toán trung ương giao là 2.930.300 triệu

đồng nhưng tổng thu ngân sách của tỉnh đạt 3.440.518 triệu đồng, đạt 117,4%

dự toán, bằng 119,1% so với năm 2004, nguồn thu ngân sách cấp tỉnh được

hưởng theo phân cấp là 2.318.765 triệu đồng Tổng thu Ngân sách năm 2006

là 4.467.000 triệu đồng bằng 110,9% dự toán trung ương giao là 4.027.000

triệu đồng, nguồn thu ngân sách cấp tỉnh được hưởng là 3.361.544 triệu đồng

Phấn đấu năm 2007 thu Ngân sách nhà nước đạt 5.000 tỷ đồng Trong đó các

chỉ tiêu thu nội địa tăng cao, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng thu ngân sách, hoàn

thành vượt mức dự toán Hội đồng nhân dân tỉnh giao

Tình hình thu Ngân sách nhà nước trên địa bàn qua các năm 2004-2006

thể hiện qua Bảng 2.1