Nghiên cứu các đặc trưng nắng nó ng và Phơn cho ta th ấy được mối quan hệ mật thiết giữa hiện tượng nắng nóng và phơn.. Nắng nóng càng ngày càng cực đoan hơn trước.. Mức độ kéo dà
Trang 1Nghiên cứu sự biến đổi của hiê ̣n tượng Phơn
trên khu vực Bắc Trung Bô ̣
Trịnh Lan Phương
Trường đại học Khoa học Tự nhiên Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn Thạc sĩ ngành: Khoa học khí quyển và khí tượng; Mã số: 60 44 02 22
Người hướng dẫn: TS Trần Quang Đức
Năm bảo vệ: 2013
Abstract Nghiên cứu các đặc trưng nắng nó ng và Phơn cho ta th ấy được mối quan
hệ mật thiết giữa hiện tượng nắng nóng và phơn Nắng nóng càng ngày càng cực đoan hơn trước Thời điểm bắt đầu nắng nóng ngày càng sớm hơn , thời điểm kết thúc nắng nóng ngày càng mu ộn hơn, mùa nắng nón g ngày càng dài Mức độ kéo dài của nắng nóng lớn hơn phơn tương đối nhiều Số ngày có nắng nóng ngày càng tăng, trung bình mùa độ dài đợt nắng nóng tăng lên nhiều so với phơn Thời điểm bắt đầu phơn ngày càng muộn hơn, thời điểm kết thúc phơn ngày càng muộn hơn, mùa phơn ngày càng dài Mức độ tăng ngày kết thúc phơn nhanh gần gấp hai lần mức độ tăng ngày bắt đầu Số ngày có phơn ngày càng tăng, trung bình mùa độ dài đợt phơn tăng Có vẻ như tính liên tục của phơn khu vực Hương Khê, Hà Tĩnh rất bất thường trong những năm gần đây Xu thế tăng, giảm số nhịp phơn không thật rõ ràng trong cả giai đoạn Cường độ phơn yếu, trung bình và mạnh tăng, trong khi xu thế cường độ nói chung không đổi Có thể nói cường độ phơn ngày càng cực đoan hơn Đưa ra được chỉ số phơn ở khu vực Bắc Trung Bộ Việt Nam Đồng thời cũng đã đưa ra đi ̣nh nghĩa ngày bắt đầu và ngày kết thúc nắng nóng và phơn ở khu vực Bắc Trung Bô ̣ Viê ̣t Nam thông qua chỉ tiêu khí tượng nhiê ̣t đô ̣ cực đa ̣i và đô ̣ ẩm cực tiểu và bước đầu đã mô tả được sự khác biê ̣t đối với các đă ̣c trưng nắng nóng và phơn Lựa cho ̣n và xây dựng được chỉ số xác đi ̣nh hiê ̣n tượng phơn là chỉ số
Tmax/Umin.Việc mô phỏng cho thấy chỉ số này cho kết quả tố t hơn hẳn so với trên
cơ sở các trường khí tượng liên quan trực tiếp tới hiê ̣n tượng phơn như trường khí
áp, trường đô ̣ ẩm , trường nhiê ̣t đô ̣ và trư ờng gió Trong các chỉ số Tmax /Umin với các ngưỡng 0.6, 0.8 và 1 thì chỉ số ết quả mô phỏng hiện tượng phơn tương đối chính xác sát với thực tế nhất (xác suất phát hiện chính xác các ngày có hiện tượng phơn là gần 70% khi sử du ̣ng số liê ̣u tái phân tích của
mô hình WRFARW)
Keywords Khí tượng; Khí hậu học; Hiện tượng Phơn; Bắc Trung bộ
Content
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 5
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ PHƠN 6
1.1 Tổng quan các nghiên cứu về phơn ngoài nước 6
1.2 Tổng quan các nghiên cứu về phơn trong nước 7
1.3 Tổng quan về hiện tượng phơn ở khu vực Bắc Trung Bộ 8
CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ SỐ LIỆU NGHIÊN CỨU 9
2.1 Khái niệm về nắng nóng và phơn 9
2.1.1 Một số đặc trưng nắng nóng 9
2.1.2 Một số đặc trưng phơn 9
2.1.3 Chỉ tiêu phơn 10
2.2 Số liệu nghiên cứu 10
2.2.1 Số liệu quan trắc 10
2.2.2 Số liệu mô hình 10
CHƯƠNG 3 SỰ BIẾN ĐỔI CỦA GIÓ PHƠN ĐIỂN HÌNH KHU VỰC BẮC TRUNG BỘ 11
3.1 Sự biến đổi các đặc trưng nắng nóng 11
3.2 Sự biến đổi các đặc trưng phơn 12
CHƯƠNG 4 NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG CHỈ SỐ PHƠN… 15
4.1 Lựa cho ̣n khoảng thời gian mô phỏng 15
4.2 Xây dựng chỉ số phơn trên cơ sở các trường khí tượng 15
4.2.1 Mô phỏng giai đoạn trước phơn 15
4.2.2 Mô phỏng giai đoạn phơn 17
4.2.3 Mô phỏng giai đoạn sau phơn 19
4.3 Thử nghiê ̣m mô phỏng các đặc trưng mùa phơn 2006, 2007 21
KẾT LUẬN 22
TÀI LIỆU THAM KHẢO 24
Trang 3TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Viê ̣t
1 Hoàng Xuân Cơ, Phạm Ngọc Hồ (1991), Giáo trình Khí tượng cơ sở - Tâ ̣p 1, 2,
3, NXB Khoa học và Kỹ thuâ ̣t
2 Phan Tất Đắc , Phạm Ngọc Toàn (1993), Khí hậu Việt Nam , NXB Khoa học và Kỹ thuật
3 Nguyễn Trọng Hiê ̣u , Nguyễn Đức Ngữ (2004), Khí hậu và tài nguyên khí hậu
Viê ̣t Nam, NXB Khoa ho ̣c và Kỹ thuâ ̣t
4 Vũ Tự Lập (1999), Đi ̣a lý tự nhiên Viê ̣t Nam, NXB Giáo du ̣c
5 Phan Văn Tân (2003), Các phương pháp thống kê trong khí hậ u, NXB Đại ho ̣c Quốc gia Hà Nô ̣i
6 Phan Văn Tân (2003), Khí hậu học và khí hậu Việt Nam, NXB Đại ho ̣c Quốc gia Hà Nô ̣i
7 Trung tâm Khí tươ ̣ng tỉnh Hà Tĩnh (2013), Đặc điểm khí hậu tỉnh Hà Tĩnh
8 Trung tâm Khí tươ ̣ng tỉnh Nghê ̣ An (2013), Đặc điểm khí hậu tỉnh Nghệ An
9 Trung tâm Khí tượng tỉnh Quảng Bình (2013), Đặc điểm khí hậu tỉnh Quảng
Bình
Tiếng Anh
10 W Alpers (2011), “Investigation of Bora and Foehn winds over the Black Sea
using Envisat synthetic aperture radar images”, Climate research, 13, pp
2011-2144
11 S Drechsel, G J Mayr (2008), “Objective Forecasting of Foehn Winds for a
Subgrid-Scale Alpine Valley”, Climate research, 23, pp.245-264
12 D M Gaffind (2002), “Unexpected Warming Induced by Foehn Winds in the
Lee of the Smoky Mountains”, Weather Forecasting, 17, pp.150-186
Trang 413 D M Gaffin (2007), “Foehn Winds That Produced Large Temperature
Differences near the Southern Appalachian Mountains”, Weather Forecasting,
22, pp.201-210
14 D M Gaffin (2009), “On High Winds and Foehn Warming associated with Mountain-Wave Events in the Western Foothills of the Southern Appalachian
Mountains”, Weather Forecasting, 22, pp 1-23
15 A Gohm (2000), “MAPping Foehn Winds in the Austrian Alps”, Journal of
climate, 19, pp.1545-1556
16 P Hächler (2005), “Strong foehn as a type of severe weather”, Climate
research, 49, pp.87-100
17 O H Hoover (2008), “Effects of chinook (foehn) winds on snow cover and
runoff”, Weather Forecasting, 25, pp.337-350
18 M.K MacDonald, R.L.H Essery, J.W Pomeroy (2012), “Effects of Chinook
winds (foehn) on snow cover in western Canada”, Weather Forecasting, 14, pp.41-44
19 J.Sharples (2010), “Foehn winds and Fire danger anomalies over
S.E.AUSTRALIA”, Fire note, 62, pp.91-94
20 C Simpson (2012), “Numerical Modeling of Wildland Fire Behaviour under
Foehn Winds in New Zealand”, Weather Forecasting , 25, 392-413
21 D.F Steinhoff, D H Bromwich, J C Speirs, H A McGowan, A J Monaghan
(2010), “Foehn winds in the MCMURDO DRY VALLEYS of ANTARCTICA”,
J Climate, 19, pp.1545-1556
22 P Videnov, A Tzenkova, A Gamanov (2006), “Some results from atmospheric
sounding in cases with foehn in Sofia Valley”, Weather Forecasting, 8, 79-84