Cân bằng trong cuộc sống - Mô hình lý thuyết và thực tiễn

Cân bằng trong cuộc sống là một kỹ năng không thể thiếu ở mỗi con người chúng ta. Con người thường chạy theo nhiều mục tiêu trong cuộc sống nhưng cái gì cũng có giá của nó. Bạn phải lựa chọn, đánh đổi để đạt được điều mình mong muốn. Áp dụng 2 mô hình thực tế và lý thuyết, bài luận sẽ giúp chúng ta lấy lại được cân bằng trong cuộc sống, giảm áp lực chi phí cơ hội từ những sự lựa chọn. Hy vọng bạn sẽ tìm được sự thoải mái, yêu đời, hạnh phúc và làm việc hiệu quả trong thế giới này.

MỤC LỤC

1 Giới thiệu 1

2 Tổng quan lý thuyết 2

2.1 Cân bằng trong cuộc sống 2

2.2 Áp lực trong cuộc sống 3

2.2.1 Khái niệm áp lực trong cuộc sống 3

2.2.2 Phân loại áp lực cuộc sống 3

2.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến áp lực cuộc sống 3

2.3 Các nghiên cứu về áp lực và cân bằng trong cuộc sống 3

3 Tác hại của việc mất cân bằng trong cuộc sống và một số phương pháp để lấy được sự cân bằng trong cuộc sống 5

3.1 Tác hại của việc mất cân bằng trong cuộc sống 5

3.2 Các phương pháp giúp cân bằng trong cuộc sống 7

4 Một số đề xuất giúp tạo được cân bằng cuộc sống trong thực tế 12

4.1 Về phía doanh nghiệp và người sử dụng lao động 12

4.2 Về phía người lao động 14

5 Kết luận 15

Tài liệu tham khảo 16

1 Giới thiệu

Các bạn có bao giờ tự hỏi thực sự thì mục đích sống của mình là gì không? Chắc hẳn trong chúng ta ở các độ tuổi khác nhau đều đã từng hỏi câu hỏi ấy và có rất nhiều câu trả lời Lúc nhỏ mục đích sống của chúng ta là được lớn lên trở thành một bác sĩ giỏi, chuyên trị bệnh cho những người nghèo khổ trên thế giới hay trở thành một thủ tướng uy nghiêm đứng phát biểu giữa hàng triệu quốc dân Lớn hơn một xíu, mục đích của chúng ta là học tập đại học thật tốt, nhanh chóng ra trường, kiếm thật nhiều tiền để Tết về mang những món quà tự tay mình mua được, dành tặng cho bố mẹ già yếu ở nhà đang ngóng chờ chúng

ta trở về sau nhiều tháng năm xa cách Khi có gia đình, mục đích sống của chúng ta là vì những đứa trẻ ngây ngô mà mỗi khi chúng ta đi làm về chúng cứ bập bẹ kêu mẹ ơi, ba ơi Mỗi chúng ta đều có những mục đích sống cho riêng mình, tuy nhiên để đạt được những mục đích đó thật sự không dễ dàng bởi vì chúng mâu thuẫn và xung đột với nhau Bạn không thể mong muốn kiếm thật nhiều tiền, giành hết thời gian cho công việc vừa mong muốn có thể trở thành một người cha tốt Bạn cũng không thể sống thật lâu khi bạn không tập luyện thể dục, thể thao vì bạn quá bận việc ở công ty Mục đích là định hướng cho cuộc sống nhưng để cân bằng các mục đích đó lại là phương pháp, là cách thức bạn sống trong cuộc sống của chính bạn

Vậy như thế nào là cân bằng trong cuộc sống và làm thế nào để có thể cân bằng được trong cuộc sống? Đây thực sự là vấn đề mà mỗi người chúng ta quan tâm, dù là ở góc độ doanh nghiệp, người sử dụng lao động hay góc độ người lao động Hằng ngày chúng ta đều phải đối mặt với rất nhiều áp lực ở ngoài xã hội kia, áp lực từ chính gia đình và áp lực

từ trong mỗi chúng ta Làm thế nào để các bạn có thể cân bằng được các mối quan hệ, các mối quan tâm và đem lại niềm vui và sự vững tin cho các bạn trước cuộc sống hiện đại ngày nay? Bài tiểu luận này của chúng tôi sẽ giải đáp cho bạn những câu hỏi đó và gợi ra cho bạn những lời khuyên thật bổ ích mà tự bản thân mỗi người sẽ cảm nhận và thực hiện theo cách của mình

Nói về cân bằng trong cuộc sống, chúng ta cần phải đề cập đến áp lực cuộc sống Giữ cân bằng trong cuộc sống chính là việc giảm các áp lực trong cuộc sống ở mức thấp nhất,

cân bằng được những tác động bên ngoài để tinh thần của chúng ta luôn vui vẻ thoái mái Chính vì vậy, bài tiểu luận này sẽ tập trung giới thiệu các định nghĩa cân bằng trong cuộc sống, các loại áp lực mà chúng ta gặp phải và một số bài nghiên cứu trên thế giới xoay quanh vấn đề này Phần tiếp theo sẽ đưa ra những số liệu về tác hại của áp lực trong cuộc sống cũng như những mô hình, quy tắc để thực hiện cân bằng trong cuộc sống Dựa trên các quy tắc này, chúng tôi sẽ đưa ra những giải pháp thực tế để thực hiện cân bằng trong cuộc sống Cuối cùng là phần kết luận, tổng kết lại nội dung của bài tiểu luận

2 Tổng quan lý thuyết

2.1 Cân bằng trong cuộc sống

Cân bằng trong cuộc sống là một khái niệm thuộc về phạm trù khoa học tâm lý và nó

là một trong những kỹ năng mềm mà chúng ta cần phải trang bị cho mình Thực tế khó có thể đưa ra một khái niệm thật chính xác cho cân bằng trong cuộc sống nhưng chúng ta có thể hiểu cân bằng trong cuộc sống theo một số cách sau:

Cân bằng trong cuộc sống là cách thức điều chỉnh những biến động trong cuộc sống về với mục đích mà bạn đặt ra cho mình

Cân bằng trong cuộc sống cũng có nghĩa là sự dung hòa các mối quan hệ trong cuộc sống để bạn cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc và quên đi những phiền muội lo toan

Cân bằng trong cuộc sống là giảm áp lực trong cuộc sống, làm những việc để bạn cảm thấy hài lòng với cuộc sống của chính bản thân mình

Dù định nghĩa theo nghĩa nào, chúng ta có thể rút ra một cách hiểu chung nhất về cân bằng trong cuộc sống là một kỹ năng sống mà bất cứ ai cũng cần phải có để có thể giảm áp lực trong cuộc sống, đạt được các mục đích của mình và luôn cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc

và yêu đời

Cân bằng trong cuộc sống rất quan trọng trong cuộc sống của chúng ta nhưng nhiều người không quan tâm đến điều đó Chúng ta có rất nhiều mục đích nhưng chúng ta thường chỉ quan tâm đến một mục đích và chúng ta chỉ lao theo mục đích đó, làm tất cả vì mục đích ấy mà vô tình quên đi các mối quan hệ xung quanh, quên đi những mục đích quan

trọng khác Hậu quả là đến khi chúng ta mất đi nhiều mối quan hệ, nhiều mục đích khác, chúng ta mới nhận ra chúng quan trọng thế nào Có nhiều người muốn dung hòa tất cả những thứ trên nhưng không biết cách làm hoặc làm không đúng cách và hậu quả họ phải chấm dứt cuộc sống của mình để thoát khỏi những áp lực ấy Phần tiếp theo sẽ nói về các vấn đề liên quan đến áp lực trong cuộc sống

2.2 Áp lực trong cuộc sống

2.2.1 Khái niệm áp lực trong cuộc sống

Theo vật lý học, áp lực là lực tác động trên diện tích bề mặt của một vật hay lực ép vuông góc với mặt chịu lực Theo xã hội học, áp lực được hiểu là tất cả những tác động của công việc, đời sống gia đình, các mối quan hệ tình cảm…mang đến cho con người Áp lực là một trong những động cơ để con người vươn lên, nhưng nếu áp lực quá nhiều sẽ gây

ra tình trạng căng thẳng (stress) và những hậu quả nghiêm trọng khác

2.2.2 Phân loại áp lực cuộc sống

Theo nghiên cứu của hai giáo sư Thomas H Holmes và Richard H Rahe, đại học Washington, Mỹ, có sáu áp lực chính tác động lên cuộc sống mỗi người, bao gồm: Áp lực

về tài chính; Áp lực công việc; Áp lực gia đình; Áp lực về các vấn đề sức khỏe và sự an toàn của cá nhân; Áp lực về các mối quan hệ cá nhân và Áp lực về sự sống – cái chết, được – mất, hơn – thua

2.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến áp lực cuộc sống

Cũng theo hai tác giả trên, các yếu tố ảnh hưởng đến áp lực cuộc sống bao gồm: Yếu

tố tính cách; Yếu tố lứa tuổi; Yếu tố công việc; Yếu tố sức khỏe; Yếu tố gia đình và Yếu

tố môi trường tự nhiên và xã hội

2.3 Các nghiên cứu về áp lực và cân bằng trong cuộc sống

Liên quan đến hai khai niệm nêu trên, có rất nhiều bài nghiên cứu nhằm tìm ra những tác động của áp lực đến cuộc sống cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến cân bằng trong cuộc sống Bởi vì mỗi con người khác nhau, mỗi ngành nghề khác nhau, mỗi thời điểm và

vị trí khác nhau sẽ có những mức chịu đựng áp lực khác nhau, nên các bài nghiên cứu thường giới hạn ở mỗi quốc gia và ngành nghề cụ thể

in Coimbatore của Giáo sư S.S.Saravanan và Phó Giáo sư Dharani năm 2014 tìm hiểu về

các nhân tố tác động đến sự cân bằng trong cuộc sống và công việc của các giáo viên ở thành phố Coimbatore của Ấn Độ Các tác giả đã sử dụng phương pháp lấy mẫu thuận tiện, khảo sát 150 giáo viên trung học bao gồm cả nam và nữ để tìm hiểu về vấn đề trên Qua phép kiểm định T và kiểm đinh Anova 1 chiều bằng phần mềm SPPS cho các biến thời gian biểu và deadlines; loại hình công việc, số giờ lao động, sự kỳ vọng về cấp trên; nhận làm thêm các công việc ở nhà; quan hệ cá nhân; yêu cầu du lịch, báo cáo công việc đúng giờ; tự hào về công việc…, các ông đã kết luận rằng các giáo viên nữ thì chịu áp lực tốt hơn và có được sự cân bằng trong cuộc sống tốt hơn so với giáo viên nam

Trong bài nghiên cứu A Study Of Work Related Stress Factors Affecting Work Life Balance Using Combined Overlap Block Fuzzy Cognitive Mapping năm 2013, A.Victor

Devadoss và J Befija Minnie đã sử dụng phương pháp bản đồ nhận thức kết hợp chồng chéo (COBFCMs) để tìm hiểu các yếu tố áp lực tác động đến sự cân bằng trong cuộc sống Kết quả các ông tìm ra có 5 nhân tố tác động tới sự mất cân bằng trong cuộc sống bao gồm: khoảng cách với người quản lý; khối lượng công việc quá nhiều, thời gian làm việc kéo dài; mâu thuẫn nhu cầu công việc; thái độ của đồng nghiệp và thiếu sự độc lập cá nhân Theo bài khảo sát năm 2012 của tổ chức BIS về cân bằng trong cuộc sống của nhân viên, BIS đã chỉ ra rằng những nhân viên làm việc bán thời gian, có giờ làm việc linh động thì có mức cân bằng trong cuộc sống tốt hơn so với các nhân viên toàn thời gian

Trong báo cáo giải pháp nhân sự năm 2006, tổ chức Wilson Banwell và PROACT đã khảo sát hơn 600 nhân viên và 2000 công nhân Canada về vấn đề cân bằng trong cuộc sống khi bước vào thế kỷ 21 Kết quả cho thấy có 34% người được khảo sát cho rằng thật khó khăn khi có thể đạt cân bằng trong cuộc sống ở thế kỷ 21 so với thế kỷ 20 và 62% sự mất cân bằng đến từ áp lực công việc Khảo sát cũng tìm ra rằng có đến 48%, 46% và 40%

người được khảo sát nhận thấy khả năng quyết định khối lượng công việc, chọn giờ làm việc và sự thấu hiểu của người quản lý giúp họ có được sự cân bằng trong cuộc sống

Có thể thấy đã có rất nhiều nghiên cứu về vấn đề cân bằng trong cuộc sống Hầu hết các nghiên cứu đều đã chỉ ra con người cảm thấy mất cân bằng khi chịu những áp lực đến

từ công việc họ đang làm Nếu chúng ta có một công việc với thời gian linh động và sự tự chủ cao thì việc giải quyết các áp lực đến từ gia đình và cá nhân sẽ trở nên dễ dàng và thuận lợi hơn rất nhiều Phần tiếp theo sẽ nói về những tác hại của việc chịu đựng áp lực và đề cập một số phương pháp giúp chúng ta lấy được cân bằng trong cuộc sống

3 Tác hại của việc mất cân bằng trong cuộc sống và một số phương pháp để lấy được

sự cân bằng trong cuộc sống

3.1 Tác hại của việc mất cân bằng trong cuộc sống

Thực tế khó có thể đo lường được tác hại của mất cân bằng trong cuộc sống Sự mất cân bằng trong cuộc sống có thể khiến chúng ta cảm thấy mọi thứ xung quanh thật tồi tệ, khiến chúng ta mất niềm tin vào cuộc sống, tạo nên sự chán chườm và do đó gây nên hiệu suất làm việc giảm sút, mất dần mối quan hệ xung quanh Tác hại nghiêm trọng nhất mà

áp lực cuộc sống gây ra đó chính là khiến con người phải tìm cách giải thoát bản thân mình bằng biện pháp tử tự

Theo số liệu hình 1 chỉ ra, có thể thấy số người tự tử mỗi năm trên thế giới rất lớn Cứ

40 giây trôi qua thì sẽ có một người tự vẫn Trung bình trên 100.000 dân thì có 11.4 người

tự tử Mức tự tử cao nhất tập trung ở các nước châu Á và một số quốc gia ở phía đông châu Phi Việt Nam và các nước láng giềng có mức tự tử hàng năm trung bình, ở mức 5-9.9 người trên 100.000 dân Cũng theo hình 1, tỷ lệ người tự tử ở độ tuổi 20-30 với thu nhập thấp và trung bình chiếm gần 80% vụ với tỷ lệ nam cao hơn nữ

Đa phần nguyên nhân dẫn đến tự tử là áp lực của công việc và cuộc sống Ở Trung Quốc hiện nay, tỷ lệ quan chức cấp cao của nước này tự sát rất lớn, chủ yếu đến từ áp lực của việc tăng cường phòng chống tham nhũng của chính quyền Nhật Bản và Hàn Quốc có

số lượng sinh viên, học sinh tự tử hằng năm cao mà nguyên nhân chính là áp lực học tập

và thi cử Xu hướng tìm kiếm thành công trong con đường học vấn tại Hàn Quốc rất lớn Nhiều phụ huynh muốn con của họ phải giỏi nhất trong mọi lĩnh vực vì vậy áp lực bắt đầu dồn lên những đứa trẻ từ cấp phổ thông trung học Các lớp học bắt đầu từ 8h sáng và kết thúc vào khoảng 16h chiều nhưng tại một số trường học sinh phải ở lại tới tận 22h Nhiều học sinh được thuê gia sư và có thể học tới tận 2h sáng để chuẩn bị cho những kỳ thi Áp lực học tập của sinh viên Hàn Quốc còn lớn hơn gấp nhiều lần Ở trường đại học KAIST, nếu điểm trung bình tất cả các môn trong học kỳ giảm 0,01%, sinh viên phải nộp phạt 60 nghìn won (55 USD) Như vậy, nếu điểm trung bình giảm 2,5%, sinh viên sẽ phải nộp 3 triệu won (2.760 USD) Những thanh niên từ 20-30 tuổi ở Hàn Quốc tự sát chủ yếu bởi vì những áp lực kinh tế và sự canh tranh gay gắt trong công việc

Hình 1 Tình trạng tự tử toàn cầu với số liệu năm 2012

Nguồn: WHO và Cafef.vn (2014)

Nếu xét về ngành nghề làm việc, theo nghiên cứu của Mỹ thì những áp lực, căng thẳng

và cạnh tranh trong công việc khiến người làm các công việc sau đây có tỷ lệ tự sát cao nhất Đó là những nhà khoa học với tỷ lệ tự sát cao hơn 1.28% tỷ lệ tự sát bình quân, tiếp đến là những người làm nông, thợ điện, nhân viên môi giới bất động sản, cảnh sát, nhân viên tài chính và bác sĩ Thực sự chúng ta khó có thể nghĩ những ngành nêu trên lại có nhiều người tự sát nhưng ở bất cứ mỗi công việc, mỗi vai trò mà chúng ta đảm nhận đều

có những áp lực mà không phải ai cũng có thể vượt qua được Con đường để họ vượt qua được áp lực chính là tự sát

3.2 Các phương pháp giúp cân bằng trong cuộc sống

Theo nghiên cứu của Trung Tâm điều độ giữa công việc và cuộc sống (Work-Life Balance Centre) tại Newton Burgoland, Leicestershire (Anh) thì việc cân bằng công việc

và cuộc sống cho nhân viên được đề cập đến lần đầu tiên năm 1986, sau khi có rất nhiều người lao động dành thời gian quá nhiều cho công việc, công ty mà xao lãng hoàn toàn gia đình, bạn bè Đối với nhiều nước, việc cân bằng giữa công việc và cuộc sống cho nhân viên được xem là yếu tố mang tính chiến lược trong lĩnh vực quản lý nhân sự tại các công sở trong thế kỷ 21 Một nghiên cứu gần đây cho thấy trung bình người Mỹ có 4 ngày nghỉ phép không sử dụng hết, đã đem lại cho các công ty khoản doanh thu thêm lên tới 76 tỉ USD Tuy nhiên trung bình cứ 1USD có thêm do nhân viên không nghỉ phép, các công ty

Mỹ phải tiêu tốn đến 7USD cho các chi phí như nhân viên căng thẳng, nghỉ ốm, làm việc không hiệu quả Khảo sát mới đây nhất của Mạng cộng đồng doanh nhân Caravat.com về cân bằng giữa công việc và cuộc sống với trên 2.000 người lao động cho kết quả: chỉ có 27% người trả lời có được sự hài hòa giữa công việc và cuộc sống, trong khi đó có tới 62% cảm thấy ít hay nhiều bị mất cân bằng và 11% hoàn toàn không tìm thấy được sự cân bằng Cũng theo khảo sát này, chính sách về cân bằng công việc và cuộc sống đã được người lao động xem xét như một điều kiện quan trọng thứ hai chỉ sau lương bổng trong các tiêu chí lựa chọn công việc mới của họ Tuy nhiên, hiện nay rất ít doanh nghiệp Việt Nam xây dựng các chính sách để cân bằng giữa công việc và cuộc sống cho người lao động Cụ thể trong số 2.000 người được hỏi thì chỉ có 34% trả lời là doanh nghiệp của họ có chính sách

này, 32% trả lời là không có và 34% nói họ không biết Điều này cho thấy các doanh nghiệp rất xem nhẹ vấn đề bảo đảm cân bằng giữa công việc và cuộc sống cho nhân viên

Vì vậy, để có thể lấy được cân bằng trong cuộc sống, cần phải có sự kết hợp từ hai phía- người sử dụng lao động và bản thân người lao động Do đó, nhóm sẽ đưa ra hai phương pháp để lấy cân bằng trong cuộc sống tương ứng với nhiệm vụ của 2 thành phần nêu trên Đầu tiên là về phía doanh nghiệp Hiện nay ở Việt Nam, các doanh nghiệp đã dần chú

ý đến tạo sự cân bằng trong cuộc sống-công việc cho nhân viên Đơn cử như công ty Navigos với việc tập trung xây dựng môi trường làm việc vui vẻ, thân thiện và công bằng

để mỗi ngày, các nhân viên đến công sở với tâm lý hào hứng và thoải mái nhất Phương châm quản trị nhân sự của Navigos Group: “Mỗi ngày đi làm là một ngày vui” Một ví dụ khác là PepsiCo với hệ thống “biên bản” để đánh giá khả năng của người lãnh đạo dựa trên khả năng họ có đảm bảo cho nhân viên nghỉ đủ ngày phép hàng năm Tuy nhiên các biện pháp trên vẫn chưa thực sự mang lại hiệu quả cao, do đó chúng tôi xin giới thiệu công cụ

tư duy sáng tạo SCAMPER mà Michael Michalko đề xuất theo hình 2 như sau:

- Sự thay thế (S): Bạn có thể sử dụng thiết bị thay thế hay thay đổi một quá trình cho

một công việc hiện tại có thể giúp đẩy mạnh cách bạn kinh doanh

- Sự kết hợp (C): Các hoạt động tốn nhiều thời gian nào có thể kết hợp hoàn thành

chung với nhau để tiết kiệm thời gian?

- Sự thích nghi (A): Đôi khi những ý tưởng hoặc quá trình nào đó từ một doanh nghiệp

khác mà chúng ta có thể áp dụng để giúp làm việc hiệu quả hơn vẫn nên được áp dụng

- Sự sửa đổi (M): Bạn có thể giảm thiểu điều gì một cách an toàn trong cuộc sống của

bạn?

- Thay đổi cách sử dụng (P): Bạn có thể đặt một số nhân viên vào những lĩnh vực khác

bằng cách đào tạo họ

- Loại bỏ (E): Những gì bạn có thể loại bỏ hoàn toàn? Điều này có thể bao gồm các quy

trình thái độ và con người

- Sắp xếp lại (R): Làm thế nào để sắp xếp lại thói quen hàng ngày của bạn để gần gũi

với gia đình hơn?

Hình 2 Công cụ tư duy sáng tạo SCAMPER

Nguồn: Michael Michalko Thứ hai về phía bản thân mỗi người, chúng tôi giới thiệu phương pháp PERMA do Martin Sligman đưa ra trong quyển “Flourish” (Thành đạt) của ông – một quyển sách có tầm ảnh hường lớn được xuất bản vào năm 2011 PERMA là từ ghép của 5 chữ cái P (Positive Emotions), E (Engagement), R (Positive Relationships), M(Meaning) và A(Accomplishments/Achievement) Theo Martin, 5 thành tố này sẽ giúp con người chúng

ta cân bằng trong cuộc sống:

Những cảm xúc tích cực (P – Positive Emotions)