Phát triển bưởi đoan hùng và hồng gia thanh ở tỉnh phú thọ theo hướng sản xuất hàng hóa ( thông tin đưa lên mạng )

Cụ thể là những chính sách như: Quyết định số 99/2008/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ ký ngày 14/7/2008, Phú Thọ dần từng bước chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, kinh tế nông thôn theo hướng sả

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

––––––––––––––––

NGUYỄN THỊ THU HƯƠNG

PHÁT TRIỂN BƯỞI ĐOAN HÙNG

VÀ HỒNG GIA THANH Ở TỈNH PHÚ THỌ THEO HƯỚNG SẢN XUẤT HÀNG HÓA

Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp

Mã số: 62 62 01 15

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP

THÁI NGUYÊN - 2014

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH -

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐỖ THỊ BẮC

Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh Thái Nguyên

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án Tiến sĩ cấp họp tại Trường Đại học Kinh tế và Quản trị

Kinh doanh Thái Nguyên

Vào hồi …… giờ …… ngày …… tháng …… năm 2014

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Trung tâm Học liệu Đại học Thái Nguyên

- Thư viện Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh

- Thư viện Trường Đại học Hùng Vương

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Nông nghiệp là ngành chủ chốt và đóng vai trò quan trọng đối với vấn đề xóa đói, giảm nghèo Ở Việt Nam, để ngành nông nghiệp tồn tại

và phát triển, bên cạnh việc đầu tư cho sản xuất cây lương thực, một yêu cầu bức thiết với nền nông nghiệp nước ta cần phải đa dạng các sản phẩm cây trồng, đặc biệt với các loại cây ăn quả thế mạnh cần thay đổi thói quen sản xuất tự nhiên, manh mún sang hướng sản xuất hàng hóa, sản xuất theo yêu cầu thị trường

Phú Thọ là một tỉnh nghèo thuộc trung tâm của mười bốn tỉnh vùng Trung du miền núi phía Bắc Việt Nam Nhà nước và địa phương đã có những chính sách cụ thể nhằm khuyến khích đầu tư cho phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp trên cơ sở phát huy lợi thế vùng, đặc biệt chú trọng đến các vùng có các loại cây ăn quả đặc sản Cụ thể là những chính sách như: Quyết định số 99/2008/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ ký ngày 14/7/2008, Phú Thọ dần từng bước chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, kinh

tế nông thôn theo hướng sản xuất hàng hóa phù hợp với tiềm năng và lợi thế so sánh của tỉnh trong đó có cây bưởi Đoan Hùng, cây hồng Gia Thanh, hồng Hạc Trì

Tuy nhiên, hiện nay tại Phú Thọ chưa thực sự phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh theo hướng sản xuất hàng hóa, manh mún chưa có dự báo và chưa theo kịp với sự thay đổi của nhu cầu thị trường Làm thế nào giữ được tên xuất xứ hàng hóa và phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh theo hướng sản xuất hàng hóa là bài toán đang cần lời giải đối với các nhà quy hoạch, chính sách, nhà khoa học, nhà vườn là các hộ nông dân và toàn thể các đối tượng có liên quan trong nông nghiệp, nông thôn trong vùng Từ những lý do thực tế trên, đề tài

“Phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh ở tỉnh Phú Thọ theo hướng sản xuất hàng hóa”

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

3 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tƣợng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu của đề tài là hoạt động phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh ở tỉnh Phú Thọ theo hướng sản xuất hàng hóa

- Các hoạt động này được biểu hiện trên các đối tượng khảo sát sau: Một là: Các tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, tiêu thụ bưởi Đoan Hùng, hồng Gia Thanh: Hộ nông dân, các hợp tác xã, doanh nghiệp, đại

lý (người thu gom), các cửa hàng của thương lái, bán lẻ và người tiêu dùng

Hai là: Các cơ quan quản lý Nhà nước các cấp liên quan đến việc hoạch định chính sách phát triển bưởi Đoan Hùng, hồng Gia Thanh theo hướng sản xuất hàng hóa từ Trung ương đến các xã tại huyện Đoan Hùng, Phù Ninh tỉnh Phú Thọ

Ba là: Các cơ quan viện nghiên cứu, trường Đại học với các nghiên cứu có liên quan đến phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh ở Phú Thọ theo hướng sản xuất hàng hóa

Bốn là: Các tổ chức kinh tế - xã hội khác có ảnh hưởng phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh ở tỉnh Phú Thọ theo hướng sản xuất hàng hóa

4 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN

4.1 Về mặt lý luận

Luận án góp phần hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề về cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển bưởi, hồng theo hướng sản xuất hàng hóa trên thế giới và ở Việt Nam, rút ra những bài học kinh nghiệm để vận dụng một cách phù hợp vào thực tiễn phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh ở tỉnh Phú Thọ theo hướng sản xuất hàng hóa Luận án làm rõ các yếu tố ảnh hưởng và mối liên kết giữa các điều kiện để phát triển sản xuất bưởi, hồng theo hướng sản xuất hàng hóa

4.2 Về mặt thực tiễn

Thông qua việc tổng hợp các nguồn dẫn liệu phong phú có được qua điều tra, nghiên cứu từ thực tiễn, luận án đã đánh giá một cách khách quan, tương đối toàn diện về thực trạng phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh ở tỉnh Phú Thọ theo hướng sản xuất hàng hóa, những kết quả và hiệu quả sản xuất, giá trị sản phẩm hàng hóa, tỷ suất hàng hóa, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bưởi Đoan Hùng, hồng Gia Thanh theo hướng sản xuất hàng hóa; là rõ điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội

và thách thức với việc phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh ở tỉnh Phú Thọ theo hướng sản xuất hàng hóa

Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích thực trạng, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, luận án đã đề xuất các quan điểm, định hướng và một số giải pháp nhằm phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh ở tỉnh Phú Thọ theo hướng sản xuất hàng hóa

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho cơ quan quản lý Nhà nước

ở địa phương, các cơ quan chỉ đạo chuyên môn chỉ đạo phát triển bưởi Đoan Hùng, hồng Gia Thanh theo hướng sản xuất hàng hóa

Luận án có thể làm tư liệu tham khảo cho các nhà quản lý, nhà hoạch định chính sách, những người quan tâm đến phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh ở tỉnh Phú Thọ theo hướng sản xuất hàng hóa

5 BỐ CỤC CỦA LUẬN ÁN

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo luận án gồm 4 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển bưởi, hồng theo hướng sản xuất hàng hóa

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh ở tỉnh Phú Thọ theo hướng sản xuất hàng hóa

Chương 4: Giải pháp phát triển bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh

ở tỉnh Phú Thọ theo hướng sản xuất hàng hóa

1.1.1 Phát triển bưởi, hồng theo hướng sản xuất hàng hóa

1.1.1.1 Phát triển và phát triển sản xuất

a Khái niệm về phát triển, phát triển sản xuất

* Phát triển: Hiện nay xã hội tồn tại nhiều quan điểm khác nhau về

phát triển:

Theo từ điển Tiếng Việt phát triển là sự biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp lên cao, đơn giản đến phức tạp Phát triển là một quá trình, một xã hội phát triển chỉ khi xã hội đó đạt được sự thoả mãn các nhu cầu cơ bản Trong khi chỉ tiêu thu nhập bình quân/người thể hiện sức sản xuất của xã hội thì quan điểm phát triển nhấn mạnh tới việc xã hội phân phối và sử dụng những nguồn của cải đó như thế nào để thoả mãn các nhu cầu mà xã hội ấy coi là cơ bản (Hoàng Thị Chỉnh, 2005)

Raman Weitz cho rằng: “Phát triển là một quá trình thay đổi liên tục làm tăng trưởng mức sống của con người và phân phối công bằng những thành quả tăng trưởng trong xã hội” (Raman Weitz, 1995)

Từ các quan điểm khác nhau về phát triển, chúng tôi cho rằng, phát triển có hàm ý nghĩa rộng hơn tăng trưởng, nó thể hiện không chỉ là những thay đổi về số lượng như tăng trưởng kinh tế mà còn gồm cả những thay đổi về chất lượng cuộc sống con người

* Sản xuất và phát triển sản xuất:

Sản xuất là một quá trình hoạt động có mục đích của con người để tạo ra những sản phẩm hữu ích nhằm thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của dân cư và xã hội (Đỗ Quang Qúy, 2001)

- Phát triển sản xuất bao gồm: Phát triển sản xuất theo chiều rộng và phát triển sản xuất theo chiều sâu

+ Phát triển sản xuất theo chiều rộng: Tức là huy động mọi nguồn lực vào sản xuất như tăng diện tích, tăng thêm vốn, bổ sung thêm lao động và khoa học công nghệ mới, mở mang thêm nhiều ngành nghề, xây dựng thêm những xí nghiệp tạo ra những mặt hàng mới

+ Phát triển sản xuất theo chiều sâu: Nghĩa là xác định cơ cấu đầu

tư, cơ cấu ngành nghề, cơ cấu loại hình hợp lý, đẩy mạnh ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến, cải tiến tổ chức sản xuất, phân

công lại lao động, sử dụng hợp lý, có hiệu quả các nguồn lực (Mai Thanh Cúc, 2005)

Tóm lại, phát triển sản xuất cả theo chiều rộng và chiều sâu là yêu cầu của phát triển toàn diện với mọi quốc gia, mọi nền kinh tế và doanh nghiệp, trong đó cần chú trọng đến phát triển theo chiều sâu là điều rất cần thiết

b Các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển sản xuất

Trong quá trình sản xuất và phát triển sản xuất, các đơn vị sản xuất (doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình…) chuyển hoá những đầu vào (yếu tố sản xuất) thành đầu ra (sản phẩm)

1.1.1.2 Hàng hóa, sản xuất hàng hóa và bưởi, hồng quả hàng hóa

a Hàng hóa và bưởi, hồng quả hàng hóa

- Hàng hóa là những đồ vật do lao động của con người tạo ra nhằm đáp ứng những nhu cầu nhất định cho người (Binswanger, 1974)

- Bưởi, hồng quả hàng hóa là sản phẩm do con người tạo ra thông qua

hệ thống cây trồng và tư liệu sản xuất

b Sản xuất hàng hóa, sản xuất bưởi, hồng quả hàng hóa và thị trường tiêu thụ bưởi, hồng hàng hóa

* Sản xuất hàng hóa: Sản xuất hàng hóa là sản xuất để trao đổi theo

nhu cầu thị trường Điều kiện ra đời và tồn tại của sản xuất bưởi, hồng quả hàng hóa là phải có sự phân công lao động xã hội và hình thành chế

độ đa sở hữu về tư liệu sản xuất (Chu Hữu Quý, 1998)

* Sản xuất bưởi, hồng quả hàng hóa là sản xuất đáp ứng về số

lượng, chất lượng bưởi, hồng quả theo yêu cầu thị trường thông qua trao đổi Sản xuất bưởi, hồng quả hàng hóa vận hành theo cơ chế riêng của

nó, chịu tác động của các quy luật chi phối, điều tiết sản xuất và trao đổi

* Đặc điểm kinh tế kỹ thuật trong sản xuất bưởi, hồng

+ Cây bưởi và hồng xếp vào nhóm tư liệu sản xuất, thường là loại cây sinh trưởng trải qua hai thời kỳ: Kiến thiết cơ bản và kinh doanh Giai đoạn kiến thiết cơ bản có chi phí lớn, không thu được lợi nhuận (Trần Đình Tuấn, 2003)

+ Phát triển sản xuất bưởi, hồng tập trung trên quy mô lớn sẽ tạo được công ăn việc làm và thu hút được khá nhiều lao động trong vùng, nâng cao đời sống của các hộ gia đình, phân bố lại cơ cấu cây trồng + Bưởi, hồng thường được trồng rải rác trong các vườn đồi của các

hộ gia đình

* Thị trường bưởi, hồng quả hàng hóa: Là tổng thể các quan hệ thực hiện về bưởi, hồng quả hàng hoá, là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi, thoả thuận giữa người mua và người bán nhằm đi tới thống nhất về giá

cả và số lượng quả hàng hóa được mua bán (Phạm Vân Đình, 1997)

- Chức năng của thị trường cây bưởi và cây hồng ăn quả hàng hóa: Chức năng thừa nhận và thực hiện, chức năng điều tiết, kích

thích và chức năng thông tin (Vũ Đình Thắng, 2006)

- Phân tích về cung cầu bưởi, hồng hàng hóa: Cầu bưởi, hồng hàng

hoá là số lượng bưởi hồng mà người mua có khả năng và sẵn sàng mua ở các mức giá trong một thời gian nhất định Cung bưởi, hồng hàng hoá là

số lượng bưởi, hồng hàng hoá hay dịch vụ mà người cung cấp có khả năng và sẵn sàng đưa ra thị trường để bán ở các mức giá trong một thời gian nhất định

Thị trường bưởi, hồng quả hàng hóa chịu sự điều tiết bởi các quy luật cơ bản như: Quy luật giá trị giá cả, quy luật cung cầu và quy luật cạnh tranh (Trần Hoàng Kim, 1998)

1.1.1.3 Phát triển bưởi, hồng quả theo hướng sản xuất hàng hóa

a Khái niệm phát triển bưởi, hồng quả theo hướng sản xuất hàng hóa

Phát triển bưởi, hồng quả theo hướng sản xuất hàng hóa là quá trình tăng lên về số lượng và chất lượng bưởi, hồng quả đáp ứng theo yêu cầu thị trường Cụ thể: Mở rộng diện tích trồng bưởi, hồng; tăng sản lượng, nâng cao năng suất bưởi, hồng trong một thời kỳ nhất định;

sự nâng cao chất lượng sản phẩm bưởi, hồng đáp ứng yêu cầu cao của thị trường; là sự hoàn thiện về cơ cấu cây trồng theo quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương trồng bưởi, hồng, đảm bảo tăng tỷ lệ đóng góp trong GDP, nâng cao hiệu quả kinh tế; tạo ra sự liên kết sản xuất - tiêu thụ bền vững và phải xây dựng chuỗi giá trị bưởi, hồng cũng như sự phân phối công bằng về giá trị gia tăng giữa các tác nhân trong ngành hàng

b Những điều kiện cơ bản để sản xuất bưởi, hồng theo hướng sản xuất hàng hóa

Thứ nhất, người trồng bưởi, hồng phải chủ động chuyển hướng sản xuất, dám đầu tư nguồn lực vào sản xuất theo nhu cầu thị trường Thứ hai, người sản xuất phải nắm bắt được nhu cầu thị trường với khối lượng và giá bán cụ thể Thứ ba, các sản phẩm bưởi, hồng phải được lưu thông bằng các kênh tiêu thụ nhất định

c Nội dung của phát triển bưởi, hồng theo hướng sản xuất hàng hóa

- Mở rộng diện tích trồng bưởi, hồng theo nhu cầu thị trường là phát triển sản xuất theo chiều rộng

- Thay đổi cấu trúc vườn bưởi, hồng, tăng cường đầu tư thâm canh tăng năng suất nhằm đạt số lượng và chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn chất lượng là phát triển sản xuất theo chiều sâu

- Nâng cao hiệu quả kinh tế: Phát triển sản xuất bưởi, hồng nghĩa là việc trồng bưởi, hồng phải có hiệu quả kinh tế không ngừng tăng lên nhằm phát triển theo chiều sâu

- Nâng cao thu nhập và đời sống của người dân: Phát triển sản xuất bưởi, hồng phát huy được lợi thế so sánh, đạt hiệu quả kinh tế cao, thu nhập của người dân được nâng lên, sự phân phối giá trị sản xuất tốt hơn

- Xây dựng ngành hàng bưởi, hồng quả, công bằng hơn trong phân phối giá trị gia tăng và bền vững hơn trong liên kết giữa các tác nhân tham gia trong chuỗi giá trị và cộng đồng (Fabre, 1994)

1.1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bưởi và hồng theo hướng sản xuất hàng hóa

1.1.2.1 Nhóm yếu tố điều kiện tự nhiên

Vị trí địa lý, đất đai, khí hậu, môi trường…có ảnh hưởng đến việc quyết định lựa chọn cây bưởi Đoan Hùng, hồng Gia Thanh là cây trồng trọng điểm có lợi thế của vùng để trở thành vùng sản xuất quả hàng hóa

1.1.2.2 Nhóm yếu tố kinh tế - tổ chức

Các yếu tố về quy hoạch sản xuất, vốn, kết cấu hạ tầng, thị trường,

kỹ năng lao động, khả năng liên kết, hợp tác và các tác động của cạnh tranh, Nhóm yếu tố này có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển bưởi, hồng theo hướng sản xuất hàng hóa

1.1.2.3 Nhóm yếu tố khoa học - công nghệ

Nhóm yếu tố khoa học - công nghệ: Gồm có Kỹ thuật nông nghiệp

và việc ứng dụng khoa học công nghệ có ảnh hưởng lớn tới năng suất và chất lượng sản phẩm quả trong việc phát triển bưởi, hồng theo hướng sản xuất hàng hóa

1.1.2.4 Nhóm yếu tố quy hoạch, chỉ đạo và quản lý vĩ mô

Gồm có: Chính sách đất đai, chính sách lao động - việc làm, chính sách tín dụng, chính sách thuế và trợ cấp làm cơ sở cung ứng nguồn lực cho việc phát triển bưởi, hồng theo hướng sản xuất hàng hóa

1.1.2.5 Xây dựng, quản lý và phát triển chỉ dẫn địa lý xuất xứ hàng hóa

Xây dựng tên gọi xuất xứ hay chỉ dẫn địa lý đã trở thành một định hướng chiến lược trong bảo tồn đa dạng sinh học, văn hoá truyền thống

và nâng cao sức cạnh tranh thương mại trên thế giới Để xây dựng, quản

lý và phát triển chỉ dẫn địa lý đối với bưởi, hồng và duy trì sự phát triển sản xuất bền vững theo hướng sản xuất hàng hóa phải dựa trên nền tảng mối liên kết chặt chẽ giữa bốn nhà ở đây là Nhà nước (Nhà quản lý), Nhà doanh nghiệp, Nhà khoa học và Nhà nông

1.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN BƯỞI, HỒNG THEO HƯỚNG SẢN XUÂT HÀNG HÓA

Từ việc nghiên cứu kinh nghiệm phát triển cây ăn quả theo hướng sản xuất hàng hóa của hai nước trên thế giới (Trung Quốc, Thái Lan ), ở Việt Nam tại Yên Bái và bến Tre từ đó tác giả rút ra bài học kinh nghiệm nhằm phát triển cây ăn quả theo hướng sản xuất hàng hóa tại tỉnh Phú Thọ gồm hoàn thiện công tác quy hoạch vườn cây bưởi, hồng có giá trị nhằm phát huy lợi thế so sánh động; thiết lập thị trường các yếu tố đầu vào, liên kết trong tiêu thụ sản phẩm; hoàn thiện chính sách trong nông nghiệp và sản xuất cây ăn quả; tiêu chuẩn hóa về chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm sản xuất theo quy trình VietGap và GlobalGap

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1.1 Phương pháp tiếp cận và khung phân tích

- Trong đề tài tác giả sử dụng các phương pháp tiếp cận chủ yếu theo cách tiếp cận phát triển nông thôn gồm: Tiếp cận theo ngành hàng, tiếp cận có sự tham gia, tiếp cận hệ thống

- Nội dung khung phân tích đề tài gồm: Đưa ra các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bưởi Đoan Hùng, hồng Gia Thanh ở tỉnh Phú Thọ Nội dung phân tích phát triển bưởi, hồng quả theo hướng sản xuất hàng hóa

ở tỉnh Phú Thọ theo chiều rộng và chiều sâu để đề xuất bẩy nhóm giải pháp chính nhằm đạt được mục tiêu nghiên cứu của đề tài

2.1.2 Phương pháp chọn địa điểm và mẫu nghiên cứu

Chọn điểm nghiên cứu: Chọn huyện, đề tài chọn huyện Đoan Hùng

và huyện Phù Ninh, chọn xã, đề tài chọn xã Chí Đám, xã Bằng Luân và

xã Gia Thanh làm địa điểm nghiên cứu

2.1.3 Thu thập số liệu

- Thu thập số liệu đã công bố

- Thu thập số liệu mới

* Mẫu điều tra

Bảng 2.1 Số hộ trồng bưởi Đoan Hùng, hồng Gia Thanh của tỉnh Phú Thọ

ĐVT: Mẫu điều tra

STT Loại cây Số lượng (hộ) Cơ cấu (%) Tổng số mẫu điều tra

Nguồn: Cục Thống kê Phú Thọ và tác giả tổng hợp, 2012

- Xác định lượng mẫu hộ sản xuất cây ăn quả: Căn cứ trên tỷ lệ số hộ

và diện tích trồng 3 loại cây ăn quả đặc sản này thì số hộ được phân chia điều tra trong tổng số 350 hộ là: cây bưởi điều tra 280 hộ (trong đó: xã Bằng Luân 180 hộ, xã Chí Đám 100 hộ), cây hồng điều tra 70 hộ tại xã Gia Thanh huyện Phù Ninh

Bảng 2.2 Số lượng các mẫu điều tra tác nhân trung gian phân phối hồng quả Gia Thanh và bưởi quả Đoan Hùng năm 2012

ĐVT: Mẫu điều tra

Tổng

1 Đại lý thu mua

2 Thương lái trong tỉnh

3 Thương lái ngoài tỉnh

2.2 HỆ THỐNG CÁC CHỈ TIÊU NGHIÊN CỨU

2.2.1 Nhóm chỉ tiêu thể hiện phát triển sản xuất bưởi, hồng theo chiều rộng

Diện tích đất/hộ, lao động/hộ, tốc độ tăng, giảm diện tích, lao động qua các năm, diện tích trồng bưởi, hồng, sản lượng bưởi, hồng hằng

năm, tổng giá trị sản xuất (GO), chi phí trung gian (IC), giá trị gia tăng

(VA), thu nhập hỗn hợp (MI), tốc độ tăng, giảm diện tích, sản lượng, chi phí

và giá trị sản xuất bưởi, hồng qua các năm

2.2.2 Nhóm chỉ tiêu thể hiện phát triển sản xuất bưởi, hồng theo chiều sâu

- Năng suất, chất lượng, giá bán bưởi Đoan Hùng, hồng Gia Thanh

- Hiệu quả sử dụng chi phí trung gian, chi phí lao động, tổng chi phí: GO/IC, TR/IC, VA/IC, MI/IC, GO/công, VA/công, MI/công, GO/ TC, VA/TC, MI/TC

- Tỷ suất bưởi Đoan Hùng, hồng Gia Thanh hàng hóa

- Giá trị sản phẩm bưởi, hồng hàng hóa (GV)

- Cơ cấu diện tích trồng bưởi Đoan Hùng, hồng Gia Thanh theo các loại giống khác nhau

Chương 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BƯỞI ĐOAN HÙNG VÀ HỒNG GIA THANH Ở TỈNH PHÚ THỌ THEO HƯỚNG

SẢN XUẤT HÀNG HÓA 3.1 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

3.1.1 Điều kiện tự nhiên của tỉnh Phú Thọ

Tổng diện tích tự nhiên năm 2012 của Phú Thọ là 353.342,5 ha, đất nông nghiệp 98.917,3 ha, trong đó diện tích đất trồng cây ăn quả chiếm 27,99% Đất của Phú Thọ được đất feralít đỏ vàng phát triển trên phiến thạch sét, diện tích 235.997,5 ha chiếm tới 66,79% diện tích tự nhiên Điều kiện đất, khí hậu và nguồn nước từ các con sông là nguồn cung cấp nước

và chất dinh dưỡng dồi dào cho phát triển sản xuất bưởi Đoan Hùng, hồng Gia Thanh theo hướng sản xuất hàng hóa trên quy mô lớn của tỉnh Phú Thọ (Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ, 2012)

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh Phú Thọ

Giá trị sản xuất cây hàng năm đã giảm xuống còn 40,09% (tương đương 3.547.806 triệu đồng), ngành sản xuất cây ăn quả, giá trị sản xuất tăng với tốc độ phát triển bình quân 20,67% Giao thông đường đất 5.589,8

km chiếm 48,5%, lầy thụt gây khó khăn cho việc thu hoạch và vận chuyển sản phẩm quả Hệ thống chợ nông thôn được quan tâm cải tạo, nâng cấp và xây mới số xã có chợ là 186/249 chiếm 74,7% Năm 2012, tổng số lao động của tỉnh 710.900 người, lao động nông nghiệp với 438.400 người chiếm 61,67% Tỉnh mới chỉ có 9,24% số xã có trường cấp

3, số xã có trạm y tế đạt tới 99,5% Điều kiện kinh tế - xã hội khá thuận lợi cho việc phát triển bưởi Đoan Hùng, hồng Gia Thanh theo hướng sản xuất

hàng hóa của tỉnh

3.2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BƯỞI ĐOAN HÙNG, HỒNG GIA THANH Ở TỈNH PHÚ THỌ THEO HƯỚNG SẢN XUẤT HÀNG HÓA

3.2.1 Thực trạng sản xuất- tiêu thụ bưởi Đoan Hùng

- Diện tích, năng suất, sản lượng bưởi Đoan Hùng

Năm 2012, diện tích được xác định cho chất lượng ổn định và có chất lượng vào khoảng 736,5 ha bưởi Bằng Luân và khoảng 115,55 ha bưởi Sửu Việc thực hiện công tác quy hoạch vùng cho sản xuất bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh chưa tốt, các hoạt động hỗ trợ để thực hiện quy hoạch đề ra chưa được đầu tư thỏa đáng Số lượng cây bưởi

Sửu trên 20 năm không nhiều, do bị nhiễm bệnh và không được chú ý đầu tư chăm sóc

Bưởi Đoan Hùng được tiêu thụ chủ yếu qua hình thức thỏa thuận miệng với giá bán không ổn định Năm 2012, bưởi có chất lượng ngon nhất là bưởi Sửu có giá bán lên đến 110 nghìn đồng/kg, nhưng thấp nhất với loại quả này là 20 nghìn đồng/kg với quả có chất lượng kém nhất Khoảng 50% lượng bưởi quả Đoan Hùng loại A được tiêu thụ ở ngay tại huyện Đoan Hùng Điều này cho thấy, thị trường rất chú trọng đến chất lượng sản phẩm bưởi Đoan Hùng

3.2.2 Thực trạng sản xuất - tiêu thụ hồng Gia Thanh

Năm 2012 hiện có khoảng 81,35 ha, trong đó cho sản phẩm thu hoạch 29,43 ha Năng suất và sản lượng không ổn định, năm 2012 tương ứng với loại tuổi cây hồng Gia Thanh khác nhau, cho sản lượng quả khác nhau với tổng sản lượng là 4.135,56 tạ và năng suất đạt 140,52 tạ/ha

Hồng Gia Thanh là cây đặc sản rất thích hợp với điều kiện tự nhiên tại xã Gia Thanh và các xã lân cận, diện tích cho sản phẩm 29,43 ha Với diện tích này lượng cung ứng ra thị trường còn nhỏ

Thị trường tiêu thụ hồng quả Gia Thanh hẹp, hiện tại chưa có công

nghệ chế biến, bảo quản hồng quả do đó không thể đưa đi xa tiêu thụ 3.2.3.Giá trị sản xuất, giá trị sản phẩm, tỷ suất bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh hàng hóa

Bảng 3.1 Tỷ suất quả hàng hóa của bưởi Đoan Hùng và hồng Gia Thanh trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2008-2012

Nguồn: Tổng hợp từ phiếu điều tra

Sự tăng giảm về tỷ suất hàng hóa phản ánh chất lượng sản phẩm quả của tỉnh chưa ổn định dẫn đến mức chấp nhận của người tiêu dùng không cao,