Đề cương môn học Tổ chức và xây dựng tạp chí

Tổ chức và xây dựng tạp chí là môn học trong hệ thống chuyên đề của chương trình đào tạo cử nhân báo chí. Môn học nhằm cung cấp những kiến thức cơ bản về vai trò, chức năng, sự ra đời và quá trình phát triển của tạp chí. Phân biệt sự giống và khác nhau giữa báo và tạp chí, giữa các nhóm tạp chí. Môn học cung cấp cho người học những yếu tố cần thiết khi xây dựng tạp chí. Quy trình học kết hợp giữa lý thuyết với thực hành giúp cho người học có thể áp dụng vào thực tế chuyên môn. Môn học trang bị cho sinh viên các phương pháp, kỹ năng trong việc thiết kế trang bìa một và trang bìa lót tạp chí nói chung và tạo chí xuất bản định kỳ nói riêng. Từ đó đánh giá xây dựng maket cho từng nhóm tạp chí, để bước đầu tạo nên sản phẩm phù hợp với các loại hình.

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC:

TỔ CHỨC VÀ XÂY DỰNG TẠP CHÍ

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn

+ Lịch sử báo chí Việt Nam

1.2 Tham gia giảng dạy:

- Họ và tên: Vũ Trà My

- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sỹ, giảng viên

- Thời gian, địa điểm làm việc: thong báo vào giờ đầu của môn học

- Địa chỉ liên hệ: như trên

- Điện thoại: 04.8581078

- Email: myvt@vnu.edu.vn

2 Thông tin chung về môn học:

- Tên môn học: Tổ chức và xây dựng tạp chí

- Tiếng Anh: Magazine publishing

- Mã môn học: JOU2014

- Số tín chỉ: 02

- Môn học: Lựa chọn

- Các môn học tiên quyết:

+ Kinh doanh và phát hành báo chí

+ Tri tạo truyền thông

- Các môn học kế tiếp:

+ Pháp luật và đạo đức báo chí

- Các yêu cầu đối với môn học: Nghe lý thuyết, thảo luận & làm một số bài tập

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Lý thuyết: 16 giờ

+ Làm bài tập trên lớp: 06 giờ

+ Thảo luận: 04 giờ

+ Tự học xác định: 04 giờ

- Địa chỉ khoa / bộ môn phụ trách môn học: , P102, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi,

Quận Thanh Xuân, Hà Nội

3 Mục tiêu của môn học

3.1 Mục tiêu chung:

- Kiến thức:

Hiểu đƣợc sự ra đời và quá trình phát triển của tạp chí thế giới và ở Việt

Nam qua từng giai đoạn

Phân tích, đánh giá về nghệ thuật tổ chức làm tạp chí của một số tờ tạp chí, bằng góc nhìn của báo chí học

Lý giải một số vấn đề cần thiết trong quá trình thiết kế tạp chí

- Kỹ năng:

Phân tích việc tổ chức thiết kế tạp chí hiện thời theo từng nhóm

Có thể xây dựng hệ thống chuyên mục cho một số tạp chí cụ thể

Có thể thiết kế trang bìa một và trang bìa lót tạp chí sau khi đã học lý thuyết

- Thái độ chuyên cần:

Đây là môn học kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn cao, đòi hỏi sinh viên cần có tính sáng tạo trong thực hành, cần tập trung cao độ trong quá trình làm việc nhóm để hoàn thành các bài tập được giao

3.2 Mục tiêu chi tiết của môn học:

- Hiểu được khái niệm Periodical (tạp chí xuất bản định kỳ)

- Quan niệm về tạp chí ở Việt Nam từ khởi thủy cho đến hiện nay

- Xuất xứ tên gọi Magazine

- Phân tích được các quan niệm về tạp chí ở trong nước và một số nước trên thế giới

- So sánh các quan niệm đó để rút ra những đặc điểm cơ bản của tạp chí ở nước ta

+Tính chất thông tin +Ngôn ngữ

+Đối tượng bạn đọc +Tính định kỳ

- Nắm thêm sự

- Phân tích và hiểu được sự khác nhau

đó

- Tùy từng nhóm tạp chí mà sự khác nhau

đó ở các mức độ khác nhau

giống nhau giữa báo

& tạp chí Nội dung 3

- Quá trình phát triển qua từng giai đoạn

+ Giai đoạn sơ khai đầu thế kỷ XX + Giai đoạn từ đầu thế kỷ XX đến 1939 + Giai đoạn 1939 –

1945 + Giai đoạn1945 –

1975 + Từ 1975 đến nay

- Nội dung hoạt động của tạp chí qua từng giai đoạn

- Mục đích hoạt động của tạp chí dòng báo chí công khai

- Mục đích hoạt động của tạp chí dòng báo chí cách mạng

- Nếu theo khái niệm Periodical thì

tờ tạp chí xuất bản định kỳ nào ra đời đầu tiên

- Có thể chia thành mấy nhóm tạp chí

Chức năng và nội dung chính của từng nhóm tạp chí

báo chí hiện nay

- Vị trí vai trò của tạp chí xuất bản định kỳ trong hoạt động chung của

+ Chức năng 2 Tại sao?

- Trang bìa của từng nhóm tạp chí khác nhau như thế nào

Vì sao?

- Trên trang bìa tạp chí thể hiện những thông tin bắt buộc

và không bắt buộc như thế nào

- Giữa nội dung và trang bìa tạp chí có liên quan gì với nhau không?

- Chú ý nội dung

- Yêu cầu maket

- Lựa chọn màu nền

- Cách trình bày tranh, ảnh

- Sử dụng cỡ chữ, kiểu chữ, màu chữ khi rút tít

- Nhận thức tầm quan trọng của các trang bìa tạp chí

- Làm thế nào để sử dụng tối đa trang bìa tạp chí

- Xây dựng ý tưởng

- Mỗi thành viên tự trình bày trước nhóm

- Hoàn thành sản phẩm và có thuyết trình

bìa lót tạp chí trang bìa tạp chí để

các nhóm thực hành

trình bày trước nhóm

- Chuyên mục xuất hiện từ lúc nào ?

- Đặc điểm của chuyên mục

- Hệ thống chuyên mục là gì ?

- Phân tích được những đặc điểm của chuyên mục

- Liên hệ với thực trạng sử dụng chuyên mục trên báo chí nước ta hiện nay

Nội dung 10

Bài tập về

chuyên mục

- Khả năng sắp xếp các bài viết theo từng nội dung nhất định

- Lựa chọn các chuyên mục đã cho sẵn để sắp xếp hợp

lý

- Có thể sửa lại tên chuyên mục hoặc đề xuất ý tưởng mới

- Tổ chức xây dựng

hệ thống chuyên mục cho nhóm tạp chí chuyên ngành

- Tổ chức xây dựng

hệ thống chuyên mục cho nhóm tạp chí giải trí, chỉ dẫn

- Phân tích hệ thống chuyên mục trên các nhóm tạp chí

- Thực hành hệ thống chuyên mục theo bài tập

- Tự đánh giá sản phẩm

lê, khung, lưới cột,

vi nhét, màu sắc

- Cách sử dụng các thành tố trong thiết

kế bào và tạp chí

- Những nguyên tắc cần chú ý trong quá trình xây dựng tạp chí

Nội dung 14

Tự học

- Nghiên cứu một số vấn đề liên quan như, xác định mục đích, đối tượng bạn đọc

- Sự khác nhau về đối tượng bạn đọc giữa báo và tạp chí

- Mục đích hoạt động cảu từng nhóm tạp chí

- Phân tích sự khác nhau về đối tượng bạn đọc giữa các nhóm tạp chí

Nội dung 15

Tổng kết

ôn tập

- Các vấn đề về lý thuyết đã trao đổi

- Các bài thực hành cần hoàn thiện

- Những vấn đề cần chú ý của môn học

- Vận dụng lý thuyết

và thực hành để có sản phẩm tổ chức và xây dựng 1 tạp chí

cụ thể

4 Tóm tắt nội dung môn học :

Tổ chức và xây dựng tạp chí là môn học trong hệ thống chuyên đề của

chương trình đào tạo cử nhân báo chí Môn học nhằm cung cấp những kiến thức cơ bản về vai trò, chức năng, sự ra đời và quá trình phát triển của tạp chí Phân biệt sự giống và khác nhau giữa báo và tạp chí, giữa các nhóm tạp chí Môn học cung cấp cho người học những yếu tố cần thiết khi xây dựng tạp chí Quy trình học kết hợp giữa lý thuyết với thực hành giúp cho người học có thể

áp dụng vào thực tế chuyên môn

Môn học trang bị cho sinh viên các phương pháp, kỹ năng trong việc thiết kế trang bìa một và trang bìa lót tạp chí nói chung và tạo chí xuất bản định

kỳ nói riêng Từ đó đánh giá xây dựng maket cho từng nhóm tạp chí, để bước đầu tạo nên sản phẩm phù hợp với các loại hình

5 Nội dung chi tiết môn học

Chương 1 : Lý luận chung về tạp chí

1.1.Quan niệm về tạp chí

1.1.1 Một số quan niệm về tạp chí trên thế giới

1.1.2 Quan niệm về tạp chí ở Việt Nam

1.1.3 Tạp chí ở Việt Nam thời thuộc địa và xu thế phát triển tạp chí hiện nay 1.1.4 Sự khác nhau giữa báo và tạp chí

1.1.4.1 Khác nhau về tính chất và mức độ thông tin

1.1.4.2 Khác nhau về ngôn ngữ thể hiện

1.1.4.3 Khác nhau về tính định kỳ

1.1.4.4 Khác nhau về đối tượng bạn đọc

Chương 2 : Sự ra đời và phát triển tạp chí ở Việt Nam

2.1 Những tạp chí xuất bản định kỳ đầu tiên

2.2 Các giai đoạn phát triển của tạp chí

2.2.1 Tờ tạp chí xuất bản đầu tiên

2.2.2 Giai đoạn trước 1913

2.2.8 Giai đoạn 1985 - nay

Chương 3 : Một số vấn đề cơ bản khi xây dựng tạp chí

3.1 Xác định tôn chỉ mục đích

3.2 Xác định đối tượng bạn đọc

3.3 Trang bìa tạp chí

3.3.1 Chức năng bảo vệ trang ruột tạp chí

3.3.2 Trang bìa thể hiện diện mạo và tính cách của tạp chí

3.3.3 Thực trạng trang bìa tạp chí hịên nay

3.3.4 Một vài đề xuất khi thiết kế trang bìa tạp chí

3.4 Hệ thống chuyên mục

3.4.1 Vai trò của hệ thống chuyên mục trên tạp chí

3.4.2 Khái niệm về chuyên mục

3.4.3 Đặc điểm của chuyên mục

3.4.4 Khái niệm về hệ thống chuyên mục

3.4.5 Một vài đề xuất khi xây dựng hệ thống chuyên mục trên tạp chí

Chương 4 : Những thành tố cơ bản để tổ chức xây dựng tạp chí

2 Hà Huy Phƣợng : Tổ chức nội dung và thiết kế trình bày báo in, Nxb Lý

luận chính trị, 2006 (Thƣ viện ĐHQG Hà Nội)

3 Phạm Đình Lân : Tập bài giảng Quá trình phát triển và một số vấn đề lý luận tạp chí ở Việt Nam (Phòng tƣ liệu – khoa Báo chí)

6.2 Học liệu tham khảo :

4 Bằng Giang : Văn học Quốc ngữ Nam Kỳ 1865 - 1930, Nxb TP HCM, 1992

(thƣ viện QG Hà Nội, 6 Tràng Thi, Hà Nội)

5 Bộ Văn hoá - Thông tin : Niên giám báo chí Việt Nam, 2000 (thƣ viện QG

Hà Nội)

6 Công tác tạp chí , Nxb Sách giáo khoa Mác Lê-nin, 1986 (thư viện Ủy ban

Khoa học Xã hội & Nhân văn, Lý Thường Kiệt, Hà Nội)

7 Đỗ Quang Hưng (CB) : Lịch sử báo chí Việt Nam 1865 - 1945, Nxb Đại học

Quốc gia Hà Nội, 2000 (thư viện ĐHQG Hà Nội)

8 Hội Nhà báo Việt Nam : Nghề nghiệp và công việc của người làm báo, Hà

Nội, 1992 (thư viện ĐHQG Hà Nội)

9 Từ điển tiếng Việt, Nxb KHXH, Hà Nội, 1992 (thư viện ĐHQG Hà Nội) 10.Encyclopedia Americana, Copyright 1967 (page 591) (thư viện Ủy ban

Khoa học Xã hội & Nhân văn)

11 Periodicals - Microsoft Encata 99 Encyclopedia (thư viện Ủy ban Khoa học

Xã hội & Nhân văn)

Nội dung 13 2 2

7.2 Lịch trình cụ thể cho từng nội dung :

Tuần 1 - Nội dung 1 Dẫn nhập, giới thiệu tổng quan môn học

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

- Đọc kỹ đề cương môn học

-Chuẩn bị làm kế hoạch môn học

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Quan niệm về tạp

chí trên thế giới + Một số thuật ngữ : Magazine, Periodical (tạp chí và tạp chí xuất bản định kỳ) + Quan niệm về tạp chí ở Việt Nam + Quan niệm của

- Tìm hiểu tài liệu

Microsoft Encarta 99 Encyclopedia (thư

viện Ủy ban Khoa học

Xã hội & Nhân văn,

Lý Thường Kiệt, đọc encyclopedia),

- Đọc "Công tác tạp chí"’, Nxb KHXH,

nhóm Nam Phong (1917), nhóm Tri Tân (1942)

+ Quan niệm của các nhà quản lý, nghiên cứu thông qua Hội thảo về tạp chí năm

1985 + Quan niệm của một

số nhà nghiên cứu, quản lý hiện nay

1985 Thƣ viện Quốc gia Hà Nôị

- Xem lại bài giảng Lịch sử báo chí Việt Nam, phần Tạp chí Nam Phong và tạp chí Tri Tân

Thảo luận

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Thử đƣa ra quan

niệm của mình về tạp chí hiện nay

Tuần 3 - Nội dung 3 Sự khác nhau giữa báo và tạp chí

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Sự khác nhau về

mức độ và khả năng thông tin

- Sự khác nhau về ngôn ngữ thể hiện

- Sự khác nhau về đói tƣợng bạn đọc

và tính định kỳ

- Tùy theo chức năng, nhiệm vụ của từng nhóm tạp chí

- Chọn một số tờ báo và

tờ tạp chí để chứng minh cho sự khác nhau

đó

mà có mức độ khác nhau

Tuần 4-Nội dung 4 Sự ra đời và quá trình phát triển và bức tranh tạp chí

ở Việt Nam hiện nay

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Sự ra đời của tờ

Thông Loại Khóa Trình, tờ tạp chí xuất bản định kỳ đầu tiên

- Sự ra đời của tờ Đông Dương tạp chí, tờ tạp chí đầu tiên

- Giới thiệu tiến trình phát triển tạp chí xuất bản định

kỳ nói chung và tạp chí nói riêng qua từng giai đoạn + 1865 – 1913 +1913 – 1940 + 1940 – 1945 + 1945 – 1954 + 1954 – 1975 + 1975 – 1985 + 1985 – nay

- Xem lại Lịch sử báo chí Việt Nam, những phần liên quan

- Đọc: Văn học Quốc ngữ Nam Kỳ, của Bằng

Giang, Nxb TP Hồ Chí Minh, 1992, Thư viện

Quốc gia Hà Nội, phần

Tờ báo Quốc ngữ Tư nhân đầu tiên

- Phân chia thành

5 nhóm tạp chí hiện nay

- Sự xuất hiện của dòng tạp chí văn hóa giải trí, chỉ dẫn và chiếm lĩnh thị trường

Tuần 5 - Tự học ở nhà (2 giờ tín chỉ) Tìm hiểu và tự phân chia các nhóm tạp

chí xuất bản định kỳ theo các tiêu chí khác nhau và theo quan niệm của cá nhân

Tuần 6 - Nội dung 6 Tổ chức xây dựng trang bìa tạp chí

- Thực trạng của trang bìa tạp chí xuất bản định kỳ hiện nay

- Maket của trang bìa tùy thuộc vào mục đích hoạt động của từng nhóm khác nhau

- Lựa chọn học liệu

- Phân tích các yếu tố bắt buộc và không bắt buộc được thể hiện trên trang bìa

- Thảo luận tác dụng của các trang bìa và trang bìa lót

- Chỉ ra những hạn chế được thể hiện trên một số tạp chí xuất bản định kỳ hiện nay, đặc biệt các bản tin ở các địa phương

- Hướng đề xuất khi xây dựng các trang bìa tạp chí

Tuần 7- Nội dung 7 Tổ chức xây dựng trang bìa lót tạp chí

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

kỳ hiện nay

- Maket của trang bìa lót phải thể hiện được nội dung hoạt động của tạp chí

- Lựa chọn học liệu

- Phân tích các yếu tố bắt buộc và không bắt buộc được thể hiện trên trang bìa

- Thảo luận tác dụng của trang bìa lót

- Chỉ ra những hạn chế được thể hiện trên một số tạp chí xuất bản định kỳ hiện nay, đặc biệt các bản tin ở các địa phương

- Hướng đề xuất khi xây dựng trang bìa lót

Tuần 8 - Nội dung 8 Bài tập trang bìa 1 của tạp chí Xuất bản định kỳ

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

- Chuẩn bị giấy, các bút vẽ màu

- Tìm hiểu về mỹ học đại cương kết hợp với báo chí học

- Đề cao tính độc lập ban đầu và ý thức xây dựng nhóm về sau

- Tổ chức xây dựng thành sản phẩm sơ

bộ

- Cần chú ý các thông số cần thiết khi xây dựng trang bìa

- Kết hợp xây dựng trang bìa lót với xây dựng hệ thống chuyên mục

Tuần 9 - Nội dung 9 Bài tập trang bìa lót của tạp chí Xuất bản định kỳ

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

- Tổ chức xây dựng thành sản phẩm sơ bộ

- Cần chú ý các thông

- Chuẩn bị giấy, các bút vẽ màu

- Tìm hiểu về mỹ học đại cương kết hợp với báo chí học

- Đề cao tính độc lập ban đầu và ý thức xây dựng nhóm về sau

số cần thiết khi xây dựng trang bìa lót

- Kết hợp xây dựng trang bìa lót với xây dựng hệ thống chuyên mục

Tuần 10 Nội dung 10 : Lý thuyết về hệ thống chuyên mục

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

+ Đối với độc giả

- Khái niệm về hệ thống chuyên mục

- Tìm hiểu một số chuyên mục trên báo chí có dấu ấn với bạn đọc

Tuần 11 - Nội dung 11 Tổ chức xây dựng hệ thống chuyên mục

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

+ nhóm tạp chí văn hoá giải trí chỉ dẫn

+ các dạng bản tin

- Chuẩn bị một số học liệu theo chỉ dẫn của giáo viên

- Tự phân tích, đánh giá một số hệ thống chuyên mục

Tuần 12 - Nội dung 12 Mối liên hệ giữa các trang bìa, trang bìa lót, và hệ thống chuyên mục trên tạp chí

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Tự học

xác định

(2 giờ tín chỉ)

Ở nhà - Mối liên hệ giữa

trang bìa , trang bìa lót và hệ thống chuyên mục trên một

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ )

Trên lớp - Ngôn ngữ văn tự

-Ngôn ngữ phi văn

- Chuẩn bị một số học liệu để chỉ ra những

tự + Đường ranh giới (Filette)

+ Khung (Frame) + Màu sắc

+ Khoảng trắng + Vi nhét

+ Minh hoạ

- Nguyên tắc trang trí : Nguyên tắc cân đối ; nguyên tắc đậm nhạt tương phản ; nguyên tắc mảng khối ; nguyên tắc phá thế ; nguyên tắc nhắc lại

- Ba tính : + Tính chính trị, nghiệp vụ

+ Tính khoa học, tiện ích

+ Tính nghệ thuật

thành tố cơ bản và các nguyên tắc trang trí

Tuần 14 - Nội dung 14 Bài tập Chuyên mục

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

mục theo hướng dẫn : + Sắp xếp các bài theo các chuyên mục cho trước

+ Sửa chữa các chuyên mục hoặc thêm, bớt theo ý tưởng cá nhân

- Hoàn thiện hệ thống chuyên mục mới

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

8 Chính sách đối với môn học :

-Thực hiện đầy đủ nhiệm vụ của môn học được ghi trong đề cương của môn học

- Thiếu một điểm thành phần không được thi điểm hết môn

- Các bài tập phải nộp đúng hạn

- Đi học đày đủ (nghỉ không quá 20% tổng số giờ)

- Chuẩn bị bài trước khi đến lớp theo hướng dẫn trong đề cương môn học và

hướng dẫn của giáo viên