giáo án bồi dưỡng thao giảng, thi giáo viên giỏi môn sinh học lớp 9 tiết 38 ưu thế lai (8)

* Là hiện t ợng con cháu sinh ra có sức sống kém dần so với bố mẹ, biểu hiện ở sinh tr ởng chậm, phát triển yếu, chống chịu kém với các điều kiện của môi tr ờng.. * Cơ chế: Tỷ lệ các cặ

Ki m tra b i c : ểm tra bài cũ: ài cũ: ũ:

? HiÖn t îng tho¸i ho¸ ë vËt nu«i vµ c©y

trång lµ g× ?Gi¶i thÝch nguyªn nh©n vµ c¬ chÕ cña hiÖn t îng nãi trªn

* Là hiện t ợng con cháu sinh ra có sức

sống kém dần so với bố mẹ, biểu hiện ở

sinh tr ởng chậm, phát triển yếu, chống chịu kém với các điều kiện của môi tr ờng.

* NN: Là do tự thụ phấn bắt buộc ở cây

giao phấn và giao phối cận huyết

* Cơ chế: Tỷ lệ các cặp gen đồng hợp lặn tăng lên làm xuất hiện các kiểu hình xấu

Bµi tËp1 : Ph©n biÖt th©n vµ b¾p ng« ë F1víi c©y bè mÑ

vµ c©y vµ b¾p ng« cña 2 dßng tù thô phÊn (bè, mÑ): : C©y vµ b¾p ng« cña c¬ thÓ lai F1

C©y lai F1 so víi c©y

bè mÑ

b

Bµi tËp 2: ¦u thÕ lai thÓ hiÖn khi thùc hiÖn nh÷ng phÐp lai nµo ?

§Æc ®iÓm Th©n B¾p(tr¸i) H¹t

C©y lai F1 so víi c©y

bè mÑ

Cao h¬n, khoÎ h¬n

Dµi h¬n,

to h¬n

Lín h¬n, nhiÒu h¬n

 hiÖn t îng u thÕ lai thÓ hiÖn khi:

* Lai gi÷a c¸c dßng thuÇn

* Lai c¸c thø c©y trång, c¸c nßi vËt nu«i thuéc cïng mét loµi: (cµ chua hång ViÖt Nam x cµ chua Ba Lan ),

(gµ §«ng C¶o x gµ Ri )

* Lai gi÷a hai loµi kh¸c nhau: (vÞt x ngan )

i HiÖn t îng u thÕ lai

Giống cà chua lai số 9

Sinh tr ởng khoẻ, kháng bệnh

tốt đặc biệt là bệnh héo xanh

vi khuẩn Giống có khối l ợng

quả lớn (140g), năng suất rất

cao(65-78 tấn/ha, thích hợp

cho cả ăn t ơi và chế biến

Trâu lai F1

Viện chăn nuôi Quốc gia đã

nghiên cứu đ ợc ph ơng pháp lai tạo trâu nhà với trâu Murah (ấn

Độ) nhằm làm tăng tầm vóc đàn trâu đang có xu h ớng giảm về khối l ợng

▼ Quan s¸t h×nh ¶nh s u tÇm vÒ u thÕ lai ë c©y

trång , vËt nu«i

Cho vÝ dô vÒ hiÖn t îng u thÕ lai ë c©y trång ,

vËt nu«i ?

▼ u thÕ lai lµ g× ?

i HiÖn t îng u thÕ lai

h¬n , sinh tr ëng nhanh h¬n , ph¸t triÓn m¹nh

h¬n , chèng chÞu tèt h¬n , c¸c tÝnh tr¹ng n¨ng suÊt cao h¬n trung b×nh gi÷a hai bè mÑ hoÆc v ît tréi c¶ hai bè mÑ

ii Nguyên nhân của Hiện t ợng u thế lai

 1/ Ví dụ: một dòng thuần mang 2 gen trội lai với một dòng thuần mang 1 gen trội sẽ cho cơ thể lai F1 mang 3 gen trội có lợi

p : AA bb CC x aaBB cc

 2/ Sự biến đổi tỉ lệ thể dị hợp và thể đồng hợp do tự thụ phấn

Aa

Aa

Aa

Aa Aa Aa

F3

F4

F5

F6

F7

F8

F2

F 1

AA AA AA AA AA AA

▼1/ tại sao khi lai 2 dòng thuần, u thế lai biểu hiện rõ nhất ?

▼2/ tại sao u thế lai biểu hiện rõ nhất ở f 1 , sau đó giảm dần qua các thế hệ ?

-khi lai 2 dòng thuần, u thế lai biểu hiện rõ nhất vì hầu hết các cặp gen ở trạng thái dị hợp , chỉ có gen

trội có lợi mới đ ợc biểu hiện

-ưu thế lai biểu hiện rõ nhất ở f 1 sau đó giảm dần

lặn tăng lên

▼ nguyên nhân của hiện t ợng u thế lai là gì ?

ĐáP áN

i Hiện t ợng u thế lai

ii Nguyên nhân của Hiện t ợng u thế lai

 nguyên nhân của hiện t ợng u thế lai là do sự tập

trung các gen trội có lợi ở cơ thể lai f1

tính (nh giâm, chiết, gép,vi nhân giống)

§èi t îng Ph ¬ng ph¸p Thµnh tùu

C©y trång

VËt nu«i

▼ t×m hiÓu th«ng tin môc iii/103, môc 3/109, quan s¸t h×nh ¶nh, hoµn thµnh phiÕu häc tËp

iii C¸c ph ¬ng ph¸p t¹o u thÓ lai

•Giống lúa DT 17

(DT 10 X OM 80) )

Ưu điểm : Có khả năng cho năng

suất cao của DT 10 và chất l ợng cao

của OM 80

hhjn

Giống ngô lai đơn LVN 10 (Lai giữa hai dòng thuần)

Ưu điểm : chịu hạn, chống

đổ, kháng sâu bệnh, năng suất 8-12 tấn /ha

Lợn lai F 1

(♀Móng Cái X ♂ Đại Bạch)

Ưu điểm: Sức sống cao, lợn con mới

đẻ đã nặng từ 0.7 - 0.8 kg, tăng trọng

nhanh ( 10 tháng tuổi đạt 80- 100 kg),

tỉ lệ thịt nạc cao hơn lợn Móng Cái

Bò lai Sind

(♀ Thanh Hoá X ♂ Sind)

Ưu điểm: Khối l ợng tăng

(300-450 Kg), sản l ợng sữa cao

(800-1000 kg), thích nghi rộng ở mọi miền n ớc ta

C©y

trång

VËt

nu«i

-Lai kh¸c dßng -Lai kh¸c thø

-Lai kinh tÕ

dïng phæ biÕn nhÊt ? T¹i sao ?

Lîn lai F 1

(♀Mãng C¸i X ♂ §¹i B¹ch)

_Bß lai Sind

( ♀Bß vµng Thanh Ho¸ X ♂ Bß

Sind

-Gièng ng« lai LVN 10 -Gièng lóa DT 17

(DT 10 X OM 80 )

1/ ph ơng pháp tạo u thế lai ở cây trồng

-Lai khác dòng -Lai khác thứ

2/ ph ơng pháp tạo u thế lai ở vật nuôi

-Lai kinh tế

▼ Lai kinh tế là gì ? Tại sao không dùng con lai kinh

tế để nhân giống ?

ii Nguyên nhân của Hiện t ợng u thế lai

iii Các ph ơng pháp tạo u thể lai

i / hiÖn t îng u thÕ lai

-­u thÕ lai lµ hiÖn t îng c¬ thÓ lai f1 cã søc sèng cao h¬n , sinh tr ëng nhanh h¬n , ph¸t triÓn m¹nh h¬n , chèng chÞu tèt

h¬n , c¸c tÝnh tr¹ng n¨ng suÊt cao h¬n trung b×nh gi÷a hai bè

mÑ hoÆc v ît tréi c¶ hai bè mÑ

ii/ nguyªn nh©n cña hiÖn t îng u thÕ lai

-nguyªn nh©n cña hiÖn t îng u thÕ lai lµ do sù tËp trung c¸c gen tréi cã lîi ë c¬ thÓ lai f1

iii /c¸c ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai

1/ ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai ë c©y trång

-lai kh¸c dßng -lai kh¸c thø

2/ ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai ë vËt nu«i

-lai kinh tÕ

-Nắm khái niệm, nguyên nhân, các ph ơng

pháp tạo u thế lai

-Giải thích tại sao không dùng cơ thể lai F1 để

nhân giống

-Khái niệm, công thức lai kinh tế ở n ớc ta

2/ Tìm hiểu bài 36: Các ph ơng pháp chọn lọc