giáo án bồi dưỡng thao giảng, thi giáo viên giỏi môn sinh học lớp 9 tiết 38 ưu thế lai (2)

Nguyên nhân của hiện t ợng thoái hoá do tự thụ phấn ở cây giao phấn và giao phối gần ở động vật?. Các ph ơng pháp này đ ợc sử dụng trong chọn giống nhằm mục đích gì?.  Tự thụ phấn bắt

Kiểm tra bài cũ

? Nguyên nhân của hiện t ợng thoái hoá do tự thụ phấn ở cây giao

phấn và giao phối gần ở động vật? Các ph ơng pháp này đ ợc sử dụng trong chọn giống nhằm mục đích gì?

 Tự thụ phấn bắt buộc ở cây giao phấn và giao phối gần ở động vật

gây ra hiện t ợng thoái hoá do tạo ra các cặp gen đồng hợp gây hại.

Tuy nhiên các ph ơng pháp này lại đ ợc sử dụng trong chọn giống

nhằm:

+ Tạo dòng thuần.

+ Duy trì và củng cố một số tính trạng mong muốn.

+ Đánh giá kiểu gen, phát hiện các gen sấu để loại bỏ ra khỏi quần thể.

i HiÖn t îng u thÕ lai

H×nh 35: HiÖn t îng u thÕ lai ë ng«

 ¦u thÕ lai lµ hiÖn t îng c¬ thÓ lai F1 cã søc sèng cao h¬n, sinh tr ëng nhanh h¬n, ph¸t triÓn nhanh h¬n, chèng chÞu tèt h¬n, c¸c tÝnh tr¹ng n¨ng xuÊt cao h¬n trung b×nh gi÷a hai bè mÑ hoÆc v ît tréi c¶ hai bè mÑ.

? ¦u thÕ lai biÓu hiÖn râ nhÊt trong tr êng hîp nµo?

 ¦u thÕ lai biÓu hiÖn râ nhÊt trong tr êng hîp lai gi÷a c¸c dßng thuÇn cã kiÓu

gen kh¸c nhau Ngoµi ra u thÕ lai cßn biÓu hiÖn khi lai kh¸c thø c©y trång, nßi vËt nu«i.

ii Nguyên nhân của hiện t ợng u thế lai

 Đọc thông tin SGK, trả lời các câu hỏi sau:

? Tại sao khi lai hai dòng thuần, u thế lai biểu hiện rõ nhất?

? Tại sao u thế lai biểu hiện rõ nhất ở F 1 sau đó giảm dần qua các thế hệ?

Các dòng thuần mang nhiều gen lặn ở trạng thái đồng hợp biểu hiện một số đặc điểm sấu Khi lai giữa chúng với nhau chỉ có các gen trội mới đ ợc biểu hiện ở cơ thể lai F 1 .

VD: P: AAbbCC X aaBBcc F 1 : AaBbCc

 Ưu thế lai biểu hiện rõ nhất ở F 1 sau đó giảm dần qua các thế

hệ vì: ở F 1 tỷ lệ các cặp gen dị hợp là cao nhất sau đó giảm dần qua các thế hệ.

Tû lÖ %

DÞ hîp tö 0

50

0 50

…

87,5 12,5

…

? Ta cã thÓ duy tr× u thÕ lai b»ng c¸ch nµo?

iii Các ph ơng pháp tạo u thế lai

1 Ph ơng pháp tạo u thế lai ở cây trồng.

? Để tạo u thế lai ở cây trồng ng ời ta dùng các ph ơng

pháp nào? Các thành tựu đã đạt đ ợc?

- Chủ yếu dùng ph ơng pháp lai khác dòng: Tạo 2 dòng

tự thụ phấn rồi cho giao phấn ( áp dụng thành công đối với ngô và lúa ).

- Ngoài ra còn dùng ph ơng pháp lai khác thứ  kết

hợp giữa tạo u thế lai và tạo giống mới.

Gièng lóa TBR1

Gièng lóa CNR 36

T10, Giống lúa mới thay thế giống Bắc Thơm số 7.

T10 là giống lúa thơm chất l ợng thế hệ mới, thay thế giống lúa thơm Bắc Thơm

số 7 Giống đ ợc chọn từ tổ hợp lai DT10/amber33 ( Amber 33 là giống lúa

thơm đặc sản của Irắc ).

Gièng ng« LAI

Nhµ m¸y chÕ biÕn h¹t gièng c«ng nghÖ cao

C Y N QU ÂY ĂN QUẢ ĂN QUẢ Ả

iii C¸c ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai

1 Ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai ë c©y trång.

2 Ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai ë vËt nu«i.

? §Ó t¹o u thÕ lai ë vËt nu«i ta sö dông chñ yÕu ph ¬ng

ph¸p nµo? Cho VD?

Chñ yÕu dïng phÐp lai kinh tÕ: Cho giao phèi

gi÷a cÆp vËt nu«i bè mÑ thuéc hai dßng thuÇn

kh¸c nhau, råi dïng con lai F 1 lµm s¶n phÈm,

Ơ ( HÀ LAN) À LAN)

Bß VµNG THANH HO¸

Bß lai h íng thÞt ( HËu Giang )

VÞt « m«n vÞt cá

Gà đông cảo

Gµ ri

lợn móng cái lợn lan đơ rat

C Có đời sống kéo dài hơn bố mẹ.

D Cả A và B.

B Cơ thể lai F 1 dễ bị đột biến và

ảnh h ởng sấu đến đời sau.

C Cơ thể lai F 1 có đặc điểm di truyền không ổn định.

D Cả A và B.

phấn với nhau ).

C Dùng ph ơng pháp gây đột biến

và gây đa bội thể ở sinh vật.

D Cả A và B