giáo án bồi dưỡng thao giảng, thi giáo viên giỏi môn sinh học lớp 9 tiết 38 ưu thế lai (14)

* Là hiện t ợng con cháu sinh ra có sức sống kém dần so với bố mẹ, biểu hiện ở sinh tr ởng chậm, phát triển yếu, chống chịu kém với các điều kiện của môi tr ờng.. * Cơ chế: Tỷ lệ các cặ

ThÇy gi¸o: Ph¹m V¨n Huýnh

tr êng THCS qu¶ng l u

Ki m tra b i c : ểm tra bài cũ: ài cũ: ũ:

? HiÖn t îng tho¸i ho¸ ë vËt nu«i vµ c©y

trång lµ g× ?Gi¶i thÝch nguyªn nh©n vµ c¬ chÕ cña hiÖn t îng nãi trªn

* Là hiện t ợng con cháu sinh ra có sức

sống kém dần so với bố mẹ, biểu hiện ở

sinh tr ởng chậm, phát triển yếu, chống chịu kém với các điều kiện của môi tr ờng.

* NN: Là do tự thụ phấn bắt buộc ở cây

giao phấn và giao phối cận huyết

* Cơ chế: Tỷ lệ các cặp gen đồng hợp lặn tăng lên làm xuất hiện các kiểu hình xấu

Đáp án:

t iÕt 38

­u­thÕ­lai

I - hiÖn t îng u thÕ lai

Bµi tËp1 : Ph©n biÖt th©n vµ b¾p ng« ë F1víi c©y bè mÑ

vµ c©y vµ b¾p ng« cña 2 dßng tù thô phÊn (bè, mÑ): : C©y vµ b¾p ng« cña c¬ thÓ lai F1

§Æc ®iÓm Th©n B¾p(tr¸i) H¹t

C ©y lai F1 so víi c©y

bè mÑ

Cao h¬n, khoÎ h¬n

Dµi h¬n,

to h¬n

Lín h¬n, nhiÒu h¬n

§¸p ¸n: Bµi tËp 1 :

§¸p ¸n: Bµi tËp 2 :

­hiÖn t îng u thÕ lai thÓ hiÖn khi:

* Lai gi÷a c¸c dßng thuÇn: VD Ng«, Lóa

* Lai c¸c thø c©y trång, c¸c nßi vËt nu«i thuéc cïng mét loµi

(cµ chua hång ViÖt Nam x cµ chua Ba Lan ),

(gµ §«ng C¶o x gµ Ri )

* Lai gi÷a hai loµi kh¸c nhau: (vÞt x ngan )

Giống cà chua lai số 9

Sinh tr ởng khoẻ, kháng bệnh

tốt đặc biệt là bệnh héo xanh

vi khuẩn Giống có khối l ợng

quả lớn (140g), năng suất rất

cao(65-78 tấn/ha, thích hợp

cho cả ăn t ơi và chế biến

Trâu lai F 1

Viện chăn nuôi Quốc gia đã

nghiên cứu đ ợc ph ơng pháp lai tạo trâu nhà với trâu Murah (ấn

Độ) nhằm làm tăng tầm vóc đàn trâu đang có xu h ớng giảm về khối l ợng

▼ Quan s¸t h×nh ¶nh s u tÇm vÒ u thÕ

lai ë c©y trång , vËt nu«i

Cho vÝ dô vÒ hiÖn t îng u thÕ lai ë c©y

trång , vËt nu«i ?

▼ u thÕ lai lµ g× ?

I - h iÖn t îng u thÕ lai

*K h¸i niÖm : u thÕ lai lµ hiÖn t îng c¬ thÓ lai

f1 cã søc sèng cao h¬n , sinh tr ëng nhanh h¬n , ph¸t triÓn m¹nh h¬n , chèng chÞu tèt h¬n ,

c¸c tÝnh tr¹ng n¨ng suÊt cao h¬n trung b×nh

gi÷a hai bè mÑ hoÆc v ît tréi c¶ hai bè mÑ

­hiÖn t îng u thÕ lai thÓ hiÖn khi:

* Lai c¸c thø c©y trång, c¸c nßi vËt nu«i thuéc cïng mét loµi

(cµ chua hång ViÖt Nam x cµ chua Ba Lan ),

(gµ §«ng C¶o x gµ Ri )

* Lai gi÷a hai loµi kh¸c nhau: (vÞt x ngan )

* Lai gi÷a c¸c dßng thuÇn: VD Ng«, Lóa

Ii­- n guyªn nh©n cña hiÖn t îng u thÕ lai

 1/ VÝ dô: mét dßng thuÇn mang 2 gen tréi lai víi mét dßng thuÇn mang 1 gen tréi sÏ cho c¬ thÓ lai F1 mang 3 gen tréi cã lîi

p : AA bbCC x aaBBcc

▼1/ ­t¹i sao khi lai 2 dßng thuÇn, u thÕ lai biÓu hiÖn râ nhÊt ?

- Khi lai 2 dßng thuÇn, u thÕ lai biÓu hiÖn

râ nhÊt v× hÇu hÕt c¸c cÆp gen ë tr¹ng th¸i

dÞ hîp, chØ cã gen tréi cã lîi míi ® îc biÓu hiÖn

§¸P­¸N

- u thế lai biểu hiện rõ nhất ở f 1 sau đó giảm dần

Aa

Aa

Aa

Aa Aa Aa

F3 F4 F5 F6 F7 F8

F2

F 1

AA AA AA AA AA AA

aa

aa aa

ii/ n guyên nhân của hiện t ợng

u thế lai

• nguyên nhân của hiện t ợng u thế lai là do

sự tập trung các gen trội có lợi ở cơ thể lai

f1

• u thế lai biểu hiện cao nhất ở f1 sau đó

giảm dần qua các thế hệ do tỉ lệ dị hợp giảm

dần , tỉ lệ đồng hợp lặn tăng lên

▼ muốn duy trì u thế lai thì phải dùng biện pháp gì ?

• Đê duy trì u thế lai phải dùng PP nhân

giống vô tính (nh giâm, chiết, gép,vi nhân

giống)

III - C¸c ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai:

u thế lai ở cây trồng

•Giống lúa DT 17

(DT 10 X OM 80) )

Ưu điểm : Có khả năng cho năng

suất cao của DT 10 và chất l ợng cao

của OM 80

hhjn

Giống ngô lai đơn LVN 10 (Lai giữa hai dòng thuần)

Ưu điểm : chịu hạn, chống

đổ, kháng sâu bệnh, năng suất 8-12 tấn /ha

( ♀ Thanh Ho¸ X ♂ Sind)

¦u ®iÓm: Khèi l îng t¨ng

(300-450 Kg), s¶n l îng s÷a cao

(800-1000 kg), thÝch nghi réng ë mäi miÒn n íc ta

C¸c ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai

biÕn nhÊt ? T¹i sao ?

▼ Lai kinh tÕ lµ g× ? T¹i sao kh«ng dïng con lai kinh tÕ

iii/c ¸c ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai

1/ ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai ë c©y trång

-Lai kh¸c dßng-Lai kh¸c thø

2/ ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai ë vËt nu«i

-Lai kinh tÕ

i/ hiÖn t îng u thÕ lai

- u thÕ lai lµ hiÖn t îng c¬ thÓ lai f1 cã søc sèng cao h¬n , sinh tr ëng nhanh h¬n , ph¸t triÓn m¹nh h¬n , chèng chÞu tèt

h¬n , c¸c tÝnh tr¹ng n¨ng suÊt cao h¬n trung b×nh gi÷a hai bè

mÑ hoÆc v ît tréi c¶ hai bè mÑ

ii/ nguyªn nh©n cña hiÖn t îng u thÕ lai

t iÕt 38 u thÕ lai

-nguyªn nh©n cña hiÖn t îng u thÕ lai lµ do sù tËp trung c¸c gen tréi cã lîi ë c¬ thÓ lai f1

iii/c¸c ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai

1/ ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai ë c©y trång

-lai kh¸c dßng -lai kh¸c thø

2/ ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai ë vËt nu«i

-lai kinh tÕ

­XIN­KÝNH­CHóC­quý­THÇY,­C«­ GI¸o­vµ­c¸c­em­häc­sinh­SøC­

KHoέVµ­H¹NH­PHóC

­XIN­CHµO­C¸C­EM