giáo án bồi dưỡng thao giảng, thi giáo viên giỏi môn sinh học lớp 9 tiết 38 ưu thế lai (12)

HIỆN TƯỢNG ƯU THẾ LAI... Viện chăn nuôi Quốc gia đã nghiên cứu đ ợc ph ơng pháp lai tạo trâu nhà với trâu Murah ấn Độ nhằm làm tăng tầm vóc đàn trâu đang có xu h ớng giảm về khối l ợng G

N gườiưthựcưhiện:ư

N guyễn t hị n gọcư h à

N gườiưthựcưhiện:ư

N guyễn t hị n gọcư h à

HIỆN TƯỢNG ƯU THẾ LAI

a b c a b c

a c b

C©y vµ b¾p ng« cña 2 dßng tù thô phÊn (bè, mÑ) C©y vµ b¾p ng« cña c¬ thÓ lai F 1

Đặc điểm Thân Bắp(trái) Hạt

Cây lai F1

so với bố mẹ

Bài tập: So sánh cây ngô F1 với cây bố mẹ

Cao hơn, khoẻ hơn

D i ài hơn,

to hơn

L n ớn hơn, nhi u ều

Sinh tr ởng khoẻ, kháng

bệnh tốt đặc biệt là bệnh

héo xanh vi khuẩn Giống

có khối l ợng quả lớn (140g),

năng suất rất cao(65-78 tấn/

ha, thích hợp cho cả ăn t ơi

và chế biến

Viện chăn nuôi Quốc gia đã nghiên cứu đ ợc ph ơng pháp lai tạo trâu nhà với trâu Murah (ấn Độ) nhằm làm tăng tầm vóc đàn trâu đang có xu h ớng giảm về khối l ợng

Giống cà chua lai số 9 Trâu lai F1

▼ u thế lai là gì?

Ưu thế lai là hiện tượng

cơ thể lai F1 có u th ưu thế ết

h n h n so v i ơn hẳn so với ẳn so với ới bố mẹ v ề

sự sinh trưởng, phát

triển, kh n ng ả năng ăng chống

chịu, năng suất, ch t ất

l ưu thế ợng ng

 Hiện tượng ưu thế lai thể hiện khi:

*Lai giữa các dòng thuần

*Lai các thứ cây trồng, các nòi vật nuôi thuộc cùng một loài

(cà chua hồng VN x cà chua Ba Lan)

(gà Đông Cảo x gà Ri )

*Lai giữa hai loài khác nhau

(vịt x ngan)

II/ Nguyên nhân của hiện

tượng ưu thế lai:

…do tỉ lệ dị hợp giảm dần, tỉ lệ đồng hợp lặn tăng lên

Aa

Aa

Aa

Aa Aa Aa

F3

F4

F5

F6

F7

F8

F2

F 1

AA AA AA AA AA AA

2/ Sự biến đổi tỉ lệ thể dị hợp và thể đồng hợp do tự thụ phấn

…vì hầu hết các cặp gen ở trạng thái dị hợp, chỉ có gen trội có lợi mới được biểu hiện

 1/ Ví dụ: một dòng thuần mang 2 gen trội lai với một dòng thuần mang

1 gen trội sẽ cho cơ thể lai F1 mang 3 gen trội có lợi

p : AAbb CC x aaBB cc

▼1/ Tại sao khi lai 2 dòng

thuần, ưu thế lai biểu hiện rõ

nhất ?

▼2/ Tại sao ưu thế lai biểu

hiện rõ nhất ở F1 , sau đó

giảm dần qua các thế hệ?

THẢO LUẬN NHÓM

▼ nguyên nhân của hiện tượng

ưu thế lai là gì ?

-Nguyên nhân của hiện tượng ưu

thế lai là do sự tập trung các gen

trội có lợi ở cơ thể lai F1

-Ưu thế lai biểu hiện cao nhất ở

F1 sau đó giảm dần qua các thế

hệ do tỉ lệ dị hợp giảm dần, tỉ lệ

đồng hợp lặn tăng lên

▼ Muốn duy trì ưu thế lai thì phải dùng biện pháp gì ?

-Nhân giống vi tính( giâm, chiết, ghép, vi nhân giống)

II/ Nguyên nhân của hiện

tượng ưu thế lai:

III/ Các phương pháp tạo ưu thế

lai:

ƯU THẾ LAI Ở CÂY TRỒNG

•Giống lúa DT17

(DT10 X OM80)

•Ưu điểm : Có khả năng cho

năng suất cao của DT10 và chất

lượng cao của OM80

hhjn

Giống ngô lai đơn LVN 10 (Lai giữa hai dòng thuần)

Ưu điểm : chịu hạn, chống đổ, kháng sâu bệnh, năng suất 8-12 tấn /ha

Lợn lai F1 Lợn lai F1 (♀Móng Cái X ♂ Đại Bạch)

Ưu điểm: Sức sống cao, lợn con mới

đẻ đã nặng từ 0.7 -0.8 kg, tăng trọng

nhanh ( 10 tháng tuổi đạt 80- 100 kg),

tỉ lệ thịt nạc cao hơn lợn Móng Cái

Bò lai Sind

(♀ Thanh Hoá X ♂ Sind)

Ưu điểm: Khối lượng tăng

(300-450 Kg), sản lượng sữa cao (800-1000 kg), thích nghi rộng ở

c ¸c ph ¬ng ph¸p t¹o u thÕ lai

§èi

C©y

trång

VËt

nu«i

-Lai kh¸c dßng

-Lai kh¸c thø

-Lai kinh tÕ

Lîn lai F 1

(♀Mãng C¸i X ♂ §¹i B¹ch)

_Bß lai Sind

( ♀Bß vµng Thanh Ho¸ X ♂ Bß

Sind

-Gièng ng« lai LVN 10 -Gièng lóa DT 17

(DT 10 X OM 80 )

1/ PP tạo ưu thế lai ở cây trồng

-Lai khác dòng -Lai khác thứ 2/ PP tạo ưu thế lai ở vật nuôi

-Lai kinh tế:

▼ Ở cây trồng, phương pháp tạo ưu thế lai nào được dùng phổ biến nhất ? Tại sao ?

▼ Lai kinh tế là gì ? Tại sao không dùng con lai kinh tế để nhân giống ?

(phổ biến)

Lai giữa cặp vật nuôi bố mẹ thuộc

2 dòng thuần khác nhau rồi dùng

con lai F1 làm sản phẩm

II/ Nguyên nhân của hiện tượng ưu

thế lai:

III/ Các phương pháp tạo ưu thế lai:

trß ch¬i

« ch÷

D I H Ơ P

V I N H A N G I O N G

L A I K H A C T H Ư

N H Â N G I Ô N G N G

G E N T R O I C O L Ơ I

L A I K H A C D O N G

Để tạo ưu thế lai ở vật nuôi người ta dùng phép lai gì? Một biện pháp để duy trì ưu thế lai ở thực vật? Giống lúa DT17 được tạo ra do lai 2 giống lúa Cặp gen của cơ thể lai F1 ở trạng thái này?

DT10 và OM-80 là phương pháp lai gì?

Con lai kinh tế không được dùng vào mục đích này Nguyên nhân của ưu thế lai là do sự tập trung

các yếu tố này ở cơ thể F1

Phương pháp nào được dùng phổ biến để tạo

ưu thế lai ở cây trồng?

2

3

4

5

6

7

CHÙM

CHÌA

Hướng dẫn học ở nhà

1/ Học bài cũ

-Nắm khái niệm, nguyên nhân, các phương pháp tạo ưu thế lai -Giải thích tại sao không dùng cơ thể lai F1 để nhân giống

-Khái niệm, công thức lai kinh tế ở nước ta

2/ Tìm hiểu bài 36: Các phương pháp chọn lọc