Đề cương môn học Các thể loại báo chí thông tấn

Các thể loại báo chí thông tấn là môn học cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về vai trò, chức năng của thể loại và nhóm thể loại; về khái niệm, đặc trưng, đặc điểm của thể loại; Chỉ ra mối liên hệ giữa các thể loại trong hệ thống thể loại báo chí nói chung và các thể loại báo chí thông tấn nói riêng; Đồng thời rèn luyện cho sinh viên ý thức tốt đối với mục tiêu của môn học, làm cơ sở cho việc xây dựng quy trình sáng tạo tác phẩm. Quy trình học kết hợp lý thuyết và thực hành giúp người học nắm vứng lý thuyết và vận dụng sáng tạo vào hoạt động thực tiễn. Môn học trang bị cho sinh viên phương pháp, kỹ năng trong việc nhận biết từng thể loại qua các yếu tố về nội dung và hình thức của thể loại tác phẩm, từ đó tiến hành đánh giá, xây dựng đề cương, cách thu thập, xử lý thông tin đến trình bày tác phẩm. Ngoài ra môn học còn cung cấp một số dạng bài mẫu làm cơ sở cho việc nhận biết thể loại cụ thể để thực thi trong hoạt động nghiệp vụ báo chí.

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC:

CÁC THỂ LOẠI BÁO CHÍ THÔNG TẤN

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Khoa Báo chí

Bộ môn: Báo viết - Báo ảnh

-

1 Thông tin về giảng viên:

1.1 Giảng viên

- Họ và tên: Đinh Văn Hường

- Học hàm, học vị: Phó Giáo sư, Tiến sĩ

- Thời gian, địa điểm làm việc: sẽ thông báo cho sinh viên trong buổi học đầu tiên của môn học

- Địa chỉ liên hệ: Phòng 104, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

- Điện thoại: 04.5571306 / 0913378601

- Email: huongdv@vnu.edu.vn

- Các hướng nghiên cứu chính:

Báo chí truyền thông: Lý luận và thực tiễn; Các thể loại báo chí; Mối quan hệ giữa báo chí với các lĩnh vực kinh tế - chính trị, văn hoá, xã hội ;Báo chí nước ngoài;Hệ thống báo chí Việt Nam

1.2 Tham gia giảng dạy:

- Họ và tên: Bùi Tiến Dũng

- Học hàm, học vị: Thạc sĩ, giảng viên

- Thời gian, địa điểm làm việc: sẽ thông báo cho sinh viên trong buổi học đầu

tiên của môn học

- Địa chỉ liên hệ: Phòng 104, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

- Điện thoại: 04.5571306 / 0913 550 584

- Email: btdzung@yahoo.com

- Họ và tên: Phạm Đình Lân

- Học hàm, học vị: Thạc sĩ, giảng viên chính

- Thời gian, địa điểm làm việc: sẽ thông báo cho sinh viên trong buổi học đầu

tiên của môn học

- Địa chỉ liên hệ: Phòng 104, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

- Điện thoại: 04.8581078 / 0903236199

2 Thông tin chung về môn học

- Tên môn học: Các thể loại báo chí thông tấn

Tiếng Anh: Genre of News

- Mã môn học: JOU2005

- Số tín chỉ: 04

- Môn học: Bắt buộc (Lý thuyết + Thực hành)

- Các môn học tiên quyết:

+ Cơ sở lý luận báo chí truyền thông

- Các môn học kế tiếp:

+ Các thể loại báo chí chính luận

+ Các thể loại báo chí chính luận - nghệ thuật

- Các yêu cầu đối với môn học:

+ Lý thuyết thể loại

+ Thực hành viết thể loại

+ Đi thực tế và học nghiệp vụ thêm ở toà soạn

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Lý thuyết : 28 giờ

+ Làm bài tập trên lớp: 12 giờ

+ Thảo luận: 07 giờ

+ Điền dã (đi thực tế),

thực hành, thực tập: 08 giờ

+ Tự học xác định: 05 giờ

- Địa chỉ Khoa/Bộ môn phụ trách: Khoa Báo chí, tầng 1, nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

3 Mục tiêu môn học

3.1 Mục tiêu chung

- Kiến thức:

Hiểu biết về Thể loại và thể loại báo chí, các nhóm thể loại, xu hướng phát triển của thể loại và những điều lưu ý khác

Hiểu được khái niệm, đặc trưng, đặc điểm, ngôn ngữ, lịch sử hình thành

và phát triển của các thể loại báo chí thông tấn

Hiểu được các thể loại báo chí thông tấn (Tin, Phỏng vấn, Tường thuật )

và thực hành được trong quá trình hoạt động thực tiễn báo chí

- Kỹ năng:

Phát hiện đề tài đúng và trúng để phản ánh

Thu thập thông tin, tư liệu, số liệu, gặp nhân chứng

Xử lý, đánh giá, phân tích và sử dụng tư liệu trong thể loại; xây dựng đề cương tác phẩm;

Viết thành thạo các thể loại thuộc nhóm các thể loại báo chí thông tấn một cách sáng tạo, hấp dẫn, có tác động và hiệu quả xã hội cao

- Thái độ, chuyên cần:

Yêu nghề và tôn trọng giá trị lao động nghề nghiệp

Thái độ công bằng, minh bạch, dân chủ, khách quan và khoa học trong đánh giá, nhận xét, thẩm định sự kiện, vấn đề, con người, từng thể loại báo chí

3.2 Mục tiêu chi tiết

Nội dung 1

Những vấn

đề chung

về thể loại

- Hiểu được thể loại báo chí, các nhóm và từng thể loại, xu hướng phát triển của

- Có tư duy phân tích, tổng hợp, đánh giá và phân biệt thể loại báo chí trên thực tế

- Tham khảo, vận dụng thể loại báo chí trên thế giới vào điều kiện cụ thể của báo

báo chí thể loại báo chí hiện

đại

- Phân tích và phân biệt được đặc điểm của từng nhóm và từng thể loại

- Ứng dụng được vào thực tiễn một cách sáng tạo và chủ động

- Có năng lực nhận xét, bình luận giữa lý thuyết và thực tiễn thể loại trên báo chí đương đại

chí Việt Nam

- Có kỹ năng trao đổi, giao tiếp, học tập các phóng viên viết tốt thể loại

Nội dung 2

Thể loại

Tin

- Nắm chắc lý thuyết Thể loại Tin, các kỹ thuật viết, các dạng trình bày Tin và viết đúng, hay thể loại Tin

- Kết hợp lý thuyết và

kỹ năng thực hành viết Tin ở lớp và thực tập ở toàn soạn

- Biết vận dụng sáng tạo, linh hoạt khi viết tin, khi hành nghề báo chí

- Tiếp nhận và vận dụng các kỹ năng làm tin hiện đại

- Viết tin hay, hấp dẫn, đạt hiệu quả và tác động xã hội cao

Nội dung 3

Thể loại

Phỏng vấn

- Nắm chắc lý thuyết thể loại Phỏng vấn, các bước làm phỏng vấn, các dạng thức làm phỏng vấn và thực hiện được tác phẩm phỏng vấn trong thực tế

- Kết hợp lý thuyết và

kỹ năng thực hành phỏng vấn nhuần nhuyễn

- Biết vận dụng sáng tạo, linh hoạt khi làm phỏng vấn thực tế

- Có khả năng phân tích, trình bày, thiết kế bài phỏng vấn hấp dẫn

- Vận dụng các kỹ năng làm phỏng vấn hiện đại

- Thực hiện phỏng vấn hay, sáng tạo, chủ động và đạt hiệu quả

xã hội cao

Nội dung 4

Thể loại

- Nắm chắc lý thuyết thể loại Tường thuật, các bước làm tường

- Kết hợp lý thuyết và

kỹ năng thực hành tường thuật tốt

- Tham khảo, tiếp nhận và vận dụng kỹ năng làm tường thuật

Tường

thuật

thuật, các dạng tường thuật và thực hiện được trong thực tế

- Đối chiếu, so sánh được cách làm tường thuật trên báo chí nước ngoài với báo chí Việt Nam

- Vận dụng sáng tạo, chủ động trong thực tiễn

- Có kỹ năng nói, viết, tường thuật một cách chuyên nghiệp

hiện đại

- Thực hiện tác phẩm tường thuật hay, hấp dẫn và đạt hiệu quả xã hội cao

4 Tóm tắt nội dung môn học

Các thể loại báo chí thông tấn là môn học cung cấp cho sinh viên những

kiến thức cơ bản về vai trò, chức năng của thể loại và nhóm thể loại; về khái niệm, đặc trưng, đặc điểm của thể loại; Chỉ ra mối liên hệ giữa các thể loại trong hệ thống thể loại báo chí nói chung và các thể loại báo chí thông tấn nói riêng; Đồng thời rèn luyện cho sinh viên ý thức tốt đối với mục tiêu của môn học, làm cơ sở cho việc xây dựng quy trình sáng tạo tác phẩm Quy trình học kết hợp lý thuyết và thực hành giúp người học nắm vứng lý thuyết và vận dụng sáng tạo vào hoạt động thực tiễn

Môn học trang bị cho sinh viên phương pháp, kỹ năng trong việc nhận biết từng thể loại qua các yếu tố về nội dung và hình thức của thể loại tác phẩm,

từ đó tiến hành đánh giá, xây dựng đề cương, cách thu thập, xử lý thông tin đến trình bày tác phẩm

Ngoài ra môn học còn cung cấp một số dạng bài mẫu làm cơ sở cho việc nhận biết thể loại cụ thể để thực thi trong hoạt động nghiệp vụ báo chí

5 Nội dung chi tiết môn học

Nội dung 1 Những vấn đề chung về thể loại báo chí

1.1 Dẫn đề

1.2 Thể loại và thể loại báo chí

1.3 Tiêu chí nhận dạng thể loại báo chí

1.4 Phân chia các nhóm và các thể loại báo chí

1.5 Xu hướng phát triển của thể loại báo chí

1.6 Một số nhận xét và lưu ý

Nội dung 2 Tin

2.1 Quan niệm chung về TinTiêu chí viết Tin đúng

2.2 Các cấu trúc (kỹ thuật) viết Tin

2.3 Các dạng Tin

Nội dung 3 Phỏng vấn

3.1 Quan niệm chung về phỏng vấn

3.2 Đặc trưng của phỏng vấn

3.3 Khi nào thì phỏng vấn

3.4 Các bước thực hiện phỏng vấn

3.5 Các cách thức làm phỏng vấn

3.6 Câu hỏi trong phỏng vấn

3.7 Những loại câu hỏi cần tránh trong phỏng vấn

3.8 Những chướng ngại của phỏng vấn

3.9 Một số yếu tố tạo thành công cho phỏng vấn

Nội dung 4 Tường thuật

4.1 Khái lược sự ra đời và phát triển của tường thuật

4.2 Khái niệm, định nghĩa tường thuật

4.3 Đặc điểm của tường thuật

4.4 Các bước làm tường thuật

4.5 Các dạng tường thuật

6 Học liệu

6.1 Học liệu bắt buộc

1 Đinh Văn Hường Các thể loại báo chí thông tấn Nxb ĐHQGHN H.2006

Tài liệu có tại Phòng Tư liệu Khoa Báo chí, Phòng 107, nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

2 Trần Quang Các thể loại báo chí chính luận Nxb ĐHQGHN H.2005

Tài liệu có tại Phòng Tư liệu Khoa Báo chí, Phòng 107, nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

3 Dương Xuân Sơn Các thể loại báo chí chính luận - nghệ thuật Nxb

ĐHQGHN H.2004 Tài liệu có tại Phòng Tư liệu Khoa Báo chí, Phòng

107, nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

6.2 Học liệu tham khảo:

4 Đức Dũng Viết báo như thế nào? Nxb Văn hoá - Thông tin, H.2000 Tài

liệu có tại Thư viện Học viện Báo chí - Tuyên truyền, 36 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội

5 Tạ Ngọc Tấn (chủ biên), Nguyễn Tiến Hài Tác phẩm báo chí Tập 1 Nxb

Giáo dục H.1995 Tài liệu có tại Thư viện Học viện Báo chí - Tuyên truyền,

36 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội

6 Loic Harvouet Viết cho độc giả Hội Nhà báo Việt Nam H.1999 (Lê Hồng

Quang dịch) Tài liệu có tại Thư viện Hội Nhà báo Việt Nam, 59 Lý Thái

Tổ, Hà Nội

7 T.J.S Gioóc và B.Sumanta Cách viết tin Thông tấn xã Việt Nam, Hà Nội,

1987 (tài liệu tham khảo) Tài liệu có tại Thư viện Thông tấn xã Việt Nam, 5

Lý Thường Kiệt, Hà Nội

7 Các hình thức tổ chức dạy học

7.1 Lịch trình chung:

Nội dung

Hình thức tổ chức dạy môn học Tổng Lên lớp Điền dã (đi

thực tế)

Tự học xác định

Lý thuyết Bài tập Thảo luận

7.2 Lịch trình cụ thể cho từng nội dung

Tuần 1 - Nội dung 1 Những vấn đề về thể loại báo chí

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Khái niệm về thể loại và

thể loại báo chí

- Những tiêu chí để nhận diện thể loại

- Phân chia nhóm và các thể loại báo chí

- Đọc tài liệu 1 (6.1), tr 9 - 16

Thảo luận

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp 3 vấn đề trên và liên hệ thực

tiễn

Tự học

xác định

(1 giờ tín chỉ)

Ở nhà Theo yêu cầu của giáo viên

Tuần 2 - Nội dung 1 Những vấn đề về thể loại báo chí (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Xu hướng phát triển

của thể loại

- Một số lưu ý khi học

và vận dụng thể loại

- Đọc tài liệu 1 (6.1), tr 16 - 19

Thảo luận

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp 2 vấn đề trên và liên hệ

thực tiễn

Tự học

xác định

(1 giờ tín chỉ)

Ở nhà Theo yêu cầu của giáo

viên

Tuần 3 - Nội dung 2 Thể loại Tin

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Quan niệm chung về

tin

- Tiêu chí viết tin và thể loại báo chí đúng

- Phân tích thí dụ Tin

- Đọc tài liệu 1 (6.1), tr 21 - 26;

135 - 177

- Làm bài tập thực hành

Sinh viên mang 2 -

3 tờ báo

in trong các buổi học trên lớp

Thảo luận

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp 3 vấn đề trên

Bài tập cá nhân

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp Viết 2 - 3 tin báo chí

đúng

Tuần 4 - Nội dung 2 Thể loại tin (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Các cấu trúc viết tin

- Cấu trúc hình tháp thường

- Cấu trúc hình tháp ngược

- Đọc học liệu 1 (6.1), tr 26- 31, 135

- 177

- Đọc, phân tích, đánh giá một số tin trên báo in

- Làm bài tập tin

Sinh viên mang 2 -

3 tờ báo

in trong các buổi học trên lớp Bài tập cá nhân

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Viết 2 tin theo 2 cấu

trúc trên

Làm bài tập

Đi thực tế

(1 giờ tín chỉ)

Ngoài trường

Sự kiện thực tế Thông tin, sự kiện,

ảnh, thực tế

Tuần 5 - Nội dung 2 Thể loại tin (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Các cấu trúc viết tin:

Cấu trúc hình chữ nhật;

Cấu trúc hình kim cương

- Đọc học liệu 1 (6.1), tr 31 - 35,

135 - 177

- Đọc tài liệu tham khảo 5 (6.2)

Sinh viên mang 2 -

3 tờ báo

in trong các buổi học trên lớp

Bài tập cá nhân

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Viết và chữa bài tập 3

- 4 tin theo 2 cấu trúc trên

Tự học

xác định

(1 giờ tín chỉ)

Ở nhà - Đọc, phân tích, đánh

giá một số tin trên báo

in

Tuần 6 - Nội dung 2 Thể loại tin (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Các dạng tin: Tin vắn,

Tin bình, Tin ảnh, Ảnh tin, Tin công báo

- Đọc học liệu 1 (6.1), tr 35 - 51,

135 - 177

- Đọc tài liệu tham khảo 5 (6.2)

- Đọc tin trên báo in (2 - 3 tờ)

Sinh viên mang 2 -

3 tờ báo

in trong các buổi học trên lớp Thảo luận

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp - 5 dạng tin trên (có liên

hệ thực tế)

- Chuẩn bị câu hỏi

- Lấy thí dụ thực tế

Bài tập cá nhân

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp Viết 01 tin vắn, 01 tin

bình

Đi thực tế

(1 giờ tín chỉ)

Ngoài trường

- Sự kiện thực tế - Lấy thông tin, tư

liệu, ảnh… thực tế

Tuần 7 - Nội dung 2 Thể loại tin (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Các dạng tin: Tin dự

báo, Tin tổng hợp, Chùm tin, Tin tường thuật

- Đọc học liệu 1 (6.1), tr 35 - 51,

135 - 177

- Đọc tài liệu tham khảo 5 (6.2)

- Đọc tin trên báo in (2 - 3 tờ)

Sinh viên mang 2 -

3 tờ báo

in trong các buổi học trên lớp Bài tập lớn

(2 giờ tín chỉ)

Trên lớp Viết 4 dạng tin trên Chuẩn bị tư liệu (có

thực hoặc giả định)

để viết tin

Đi thực tế

(1 giờ tín chỉ)

Ngoài trường

- Sự kiện thực tế - Lấy thông tin, tư

liệu, ảnh… thực tế

Tuần 8 - Nội dung 3 Phỏng vấn

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

Chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Quan niệm về phỏng

vấn

- Đặc trưng của phỏng vấn

- Các bước làm phỏng vấn

- Đọc học liệu 1 (6.1), tr 53 - 107;

178 - 333

- Chuẩn bị câu hỏi cho thảo luận

Sinh viên mang báo in có phỏng vấn trong các buổi học trên lớp

Bài tập

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Phân tích, rút kinh

nghiệm 1 - 2 bài phỏng vấn trên báo in

- Làm bài tập

Thảo luận

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Khái niệm và đặc

điểm của phỏng vấn

- Đề tài, chủ đề, đối tượng của phỏng vấn

- Các bước làm làm phỏng vấn

Tuần 9 - Nội dung 3 Phỏng vấn (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

Chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Các dạng (cách thức

phỏng vấn): Phỏng vấn trực tiếp; Phỏng vấn gián tiếp; Phỏng vấn toạ đàm

- Đọc học liệu 1 (6.1), tr 53 - 107;

178 - 333

- Chuẩn bị câu hỏi cho phỏng vấn

Sinh viên mang báo in có phỏng vấn trong các buổi học trên lớp Bài tập

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp Thực hành 1 - 2 bài

phỏng vấn

Làm bài tập phỏng vấn

Đi điền dã

(thực tế)

(1 giờ tín chỉ)

Ngoài trường

Phỏng vấn 1 - 2 người (tự chọn)

- Tư liệu thực

Tuần 10 - Nội dung 3 Phỏng vấn (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Phỏng vấn điều tra

- Phỏng vấn minh hoạ

- Phân tích thí dụ thực

tế

- Đọc học liệu 1 (6.1), tr 53 - 107;

178 - 333

- Đọc tài liệu 5 (6.2)

Sinh viên mang báo in có phỏng vấn trong các buổi học trên lớp