giáo án bồi dưỡng tham khảo thao giảng, thi giáo viên giỏi môn sinh học lớp 9 bài 34 thoái hoá do tự thụ phấn và giao phối gần (11)

Vi sinh vật: Có hoạt tính cao, sinh trưởng mạnh, sức sống giảm đóng vai trò là một kháng nguyên Cây trồng: Tạo ra giống lai mới, có năng suất cao, chống chịu tốt, kháng được sâu bệnh Vật

Câu 2: Trong chọn giống thực vật loại tia nào sau đây được dùng để xử lí hạt nảy mầm, bầu nhụy, hạt phấn, mô nuôi cấy?

A Tia X, tia gamma, tia anpha, tia bêta

B Tia X, tia tử ngoại, tia gamma, tia anpha

C Tia hồng ngoại, tia X, tia tử ngoại, tia gamma

D Tia tử ngoại, tia gamma, tia anpha, tia bêta

Câu 1: Hãy nêu những thành tựu của việc sử dụng đột biến nhân tạo trong chọn giống: vi sinh vật, cây trồng, động vật?

Vi sinh vật: Có hoạt tính cao, sinh trưởng mạnh, sức sống giảm đóng vai trò là một kháng nguyên

Cây trồng: Tạo ra giống lai mới, có năng suất cao, chống chịu tốt, kháng được sâu bệnh

Vật nuôi: Chỉ sử dụng đối với động vật bậc thấp

Cây ngô là cây giao phấn có hoa đơn tính

.

. .

.

. . .

.

.

.

.

.

. .

. .  Tự thụ phấn và giao phấn khác nhau ở điểm căn bản nào? Tự thụ phấn bắt buộc . Giao phấn

Sự thụ phấn là gì?

 Tạo dòng thuần ở cây giao phấn được tiến hành như thế nào? Việc tạo dòng thuần ở cây giao phấn được tiến hành bằng cách

cho các cây giao phấn tự thụ phấn bắt buộc và phương pháp nuôi cấy hạt phấn tạo cây đơn bội

CÁCH THỰC HIỆN

+ Tự thụ phấn bắt buộc:

- Dùng túi cách ly lấy phấn cây nào thì rắc lên đầu nhuỵ cây đó

- Sau đó, lấy hạt của từng cây gieo riêng thành từng hàng

- Chọn những cây có đặc điểm mong muốn cho tự thụ phấn

- Làm như vậy qua nhiều thế hệ sẽ tạo được dòng thuần

+ Nuôi cấy hạt phấn tạo cây đơn bội: Dùng cônsixin tác động lên hạt phấn đang phân chia tạo cây lưỡng bội  rút ngắn được thời gian tạo

 Thực hiện tự thụ phấn bắt buộc ở cây giao phấn nhằm

mục đích gì?

Việc thực hiện tự thụ phấn bắt buộc ở cây giao phấn nhằm mục đích tạo dòng thuần

Tiết: 37, bài 34

I Hiện tượng thoái hoá:

1) Hiện tượng thoái hoá do tự thụ phấn ở cây giao phấn:

Hình 34.1 Hiện tượng thoái hóa do tự thụ phấn bắt buộc ở ngô

 Dạng ban đầu: cây điển hình ở quần thể giao phấn

 Từ 1-7: cây tự thụ phấn sau 1-7 thế hệ

Kết quả quá trình tự thụ phấn bắt buộc ở cây ngô

2,93m

2,46m

2,34 m

Tự thụ phấn qua

15 thế hệ

Tự thụ phấn qua

30 thế hệ

Ns: 47,6 tạ/ha Ns: 24,1 tạ/ha Ns: 15,2 tạ/ha

Tiết: 37, bài 34

I Hiện tượng thoái hoá:

1) Hiện tượng thoái hoá do tự

thụ phấn ở cây giao phấn:

 Hiện tượng thoái hoá do tự thụ phấn ở cây giao phấn biểu hiện như thế nào? Và rõ nhất

ở điểm nào?

- Phát triển chậm

- Chiều cao giảm

- Năng suất giảm

- Bộc lộ nhiều tính trạng xấu, dị

dạng, nhiều cây bị chết

Phát triển chậm, chiều cao cây và năng suất giảm dần, nhiều cây bị chết Rõ nhất là năng suất giảm

 Tìm ví dụ về hiện tượng thoái hoá giống ở thực vật?

- Hồng xiêm thoái hoá: quả nhỏ,

không ngọt, ít quả

- Bưởi thoái hoá: quả nhỏ, khô

TIẾT: 37, BÀI 34

I Hiện tượng thoái hoá:

1 Hiện tượng thoái hoá do tự thụ phấn ở cây giao phấn:

2 Hiện tượng thoái hoá do giao phối gần ở động vật:

hoặc F1 x P Giao phối gần

x F1

Tiết: 37, bài 34

I Hiện tượng thoái hoá:

1 Hiện tượng thoái hoá do tự thụ phấn ở cây giao phấn:

2 Hiện tượng thoái hoá do giao phối gần ở động vật:

Giao phối gần là sự giao phối giữa con cái sinh ra từ một cặp bố mẹ hoặc giữa bố mẹ với con cái

Biểu hiện của thoái

hóa ở thực vật

- Phát triển chậm

- Chiều cao giảm

- Năng suất giảm

- Năng suất giảm, Sinh sản giảm

- Dị tật, quái thai, chết non

Tiết: 37, bài 34

I Hiện tượng thoái hoá:

1 Hiện tượng thoái hoá do tự thụ

phấn ở cây giao phấn:

2 Hiện tượng thoái hoá do giao

phối gần ở động vật:

- Giao phối gần là sự giao phối

giữa con cái sinh ra từ một cặp bố

mẹ hoặc giữa bố mẹ với con cái

 Biểu hiện của hiện tượng thoái hóa giống ở động vật?

- Biểu hiện: Sinh trưởng và phát

triển yếu, khả năng sinh sản giảm,

quái thai, dị tật bẩm sinh, chết non

-Sức sống giảm dần -Năng suất giảm dần -Bộc lộ nhiều tính trạng xấu

 Vậy biểu hiện chung của thoái hoá giống là gì?

* Hiện tượng thoái hoá giống: Là

hiện tượng các thế hệ con cháu có

Tiết: 37, bài 34

I Hiện tượng thoái hoá:

1 Hiện tượng thoái hoá do tự thụ phấn ở cây giao phấn:

2 Hiện tượng thoái hoá do giao phối gần ở động vật:

II Nguyên nhân của hiện tượng thoái hoá giống:

Quan sát sơ đồ sau: cho biết AA, Aa: tốt ; aa: xấu

Câu 1: Qua các thế

hệ tự thụ phấn hoặc

giao phối cận huyết,

tỉ lệ thể đồng hợp và

thể dị hợp biến đổi

như thế nào?

Câu 2: Tại sao tự thụ

phấn ở cây giao phấn

và giao phối gần ở

động vật lại gây ra

hiện tượng thoái

Câu 1: Tỉ lệ đồng hợp

tăng (AA, aa), tỉ lệ dị

hợp (Aa) giảm

Câu 2: Gen lặn (a)

thường là tính trạng xấu

gây hại khi ở trạng thái

đồng hợp lặn (aa) và

được biểu hiện ra kiểu

hình, còn gen lặn gây

hại ở thể dị hợp (Aa)

không biểu hiện

Tiết: 37, bài 34

I Hiện tượng thoái hoá:

1 Hiện tượng thoái hoá do tự thụ

phấn ở cây giao phấn:

2 Hiện tượng thoái hoá do giao

phối gần ở động vật:

II Nguyên nhân của hiện tượng

đến hiện tượng thoái hoá giống?

Nguyên nhân: do tự thụ phấn và

giao phối gần (cận huyết) vì qua

nhiều thế hệ tạo ra các cặp gen

đồng hợp lặn gây hại

* Tại Brazin, ở một hòn đảo nhỏ

•có một cộng đồng khoảng 300

• người Do cách li, họ phải

• kết hôn gần nên sinh ra

•một lớp người bị bạch tạng

 Tại sao cấm những người có quan hệ huyết thống trong

Vì khả năng con sinh ra sinh trưởng và phát triển yếu, khả

* Ở người 20-30% số con của các cặp bố mẹ kết hôn gần bị

- Một số loài như: đậu Hà Lan, cà chua, chim bồ câu, chim cu gáy, … không bị thoái hóa khi tự thụ phấn hay giao phối cận huyết  vì hiện tại chúng đang mang những cặp gen đồng hợp không gây hại cho chúng

 Vì sao một số loài như: đậu Hà Lan, cà chua, chim bồ câu,

chim cu gáy, … không bị thoái hóa khi tự thụ phấn hay giao phối cận huyết?

Tiết: 37, bài 34

I Hiện tượng thoái hoá:

II Nguyên nhân của hiện tượng

thoái hoá giống:

III Vai trò của phương pháp tự

thụ phấn bắt buộc và giao phối

cận huyết:

 Tại sao tự thụ phấn bắt buộc và giao phối gần gây ra hiện tượng thoái hoá nhưng vẫn được con người sử dụng trong chọn giống?

Củng cố và duy trì một số tính trạng

mong muốn, tạo dòng thuần (có cặp

gen đồng hợp)

P: AA x aa

F1: Aa

F1 x F1: Aa x Aa

F2: 1AA : 2Aa : 1aa

Giống thoái hóa

BÀI TẬP

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

 Đối với tiết học này:

- Trả lời câu hỏi 1, 2 SGK/ 101

- Học thuộc bài ghi

- Tìm hiểu vai trò của tạo dòng thuần trong chọn giống

Đối với tiết học sau:

- Chuẩn bị bài “ưu thế lai”

- Xem lại tiết 26 – Bài 25 : THƯỜNG BIẾN (Phần II và III)

Câu 1 : Tính trạng chất lượng phụ thuộc chủ yếu vào yếu tố nào? Câu 2 : Tính trạng số lượng thường chịu ảnh hưởng của yếu tố nào?

Trong sản xuất cần chú ý điều gì?

Câu 3 : Mức phản ứng là gì? Mức phản ứng do yếu tố nào qui định?

Xin chân thành cảm ơn

các thầy cô giáo cùng các em học sinh đã

tham dự tiết học này