thực trạng quá trình cổ phần hoá các doanh nghiệp thương mại

Xuất phát từ những tiền đề đó mà em chọn đề tài:”Một số vấn đề về cổ phần hoá các doanh nghiệp thương mại quốc doanh thuộc Sở Thương mại Hà Nội” Luận văn dựa trên cơ sở các tư duy và các

ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN

LỜI NÓI ĐẦU

Chương I : Một số lý luận về vấn đề cổ phần hoá doanh nghiệp thương mại quốc doanh.

1 Doanh nghiệp thương mại quốc doanh :

*> Ưu và nhược điểm của công ty cổ phần

*> Vai trò của công ty cổ phần trong nền kinh tế thị trường

*> Các ưu đãi mà doanh nghiệp cổ phần hoá được hưởng

3 Tính tất yếu khách quan của việc cổ phần hoá các DNNN tại Việt Nam :

*> Thực trạng của khu vực kinh tế Nhà nước của nước ta

*> Sự tất yếu khách quan của việc cổ phần hoá các DNNN tại Việt Nam

- Cơ sở thực tiễn

- Cơ sở lý luận

Chương II : Thực trạng quá trình cổ phần hoá các doanh nghiệp thương mại

1 Tình hình chung về cổ phần hoá tại các nước trên thế giới :

*> Cổ phần hoá tại nhóm các nước XHCN trước đây thuộc Đông Âu

*> Cổ phần hóa ở các nước đang phát triển thuộc khu vực Châu Á

2.Thực trạng quá trình CPHcác doanh nghiệp thương mại trên cả nước nói chung

3 Các công ty thương mại quốc doanh đã cổ phần hoá tại Hà Nội

*> Thực trạng quá trình cổ phần hoá

*> Mặt được

*> Mặt chưa được

*> Nguyên nhân

Chương III : Các biện pháp thúc đẩy cổ phần hoá

1 Một số điểm rút ra từ kinh nghiệm cổ phần hoá ở các nước trên thế giới

*> Tính phổ biến của quá trình cổ phần hoá

*> Tính đặc thù của quá trình cổ phần hoá

*> Tính chiến lược của quá trình cổ phần hoá

*>Tính quá trình của việc thực hiện cổ phần hoá

*> Môi trường pháp lý của việc thực hiện cổ phần hoá

*> Phí tổn của quá trình thực hiện cổ phần hoá

2 Một số biện pháp thúc đẩy cổ phần hóa ở Việt Nam

KẾT LUẬN

LỜI NÓI ĐẦU

Trong tiến trình chuyển đổi kinh tế từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường , sự đa dạng hóa các hình thức sở hữu đã trở thành đòi hỏi tất yếu

và ngày càng phổ biến trong toàn xã hội Những thành tựu của công cuộc đổi mới cho phép công chúng nhận thức ngày càng rõ hơn rằng bên cạnh hình thức sở hữu Nhà nước,các hình thức sở hữu khác nếu được tạo điều kiện thuận lợi cũng phát huy vai trò tích cực trong đời sống kinh tế Đồng thời việc đa dạng hóa các hình thức sở hữu cho phép thực hiện triệt để những nguyên tắc kinh tế , nâng cao quyền tự chủ tài chính và khả năng tự quản kinh doanh sản xuất , nâng cao tinh thần trách nhiệm cũng như óc sáng tạo của người lao động và người lãnh đạo doanh nghiệp Việc nhận thức sâu sắc như vậy thực sự đóng vai trò nền tảng cho một giải pháp cần thiết ,quan trọng, thậm chí về phương diện nhất định được gọi

là giải pháp trọng tâm của cuộc cải cách doanh nghiệp Nhà nước- giải pháp cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước

Cùng với đổi mới cơ chế chính sách kinh tế – xã hội , Đảng ta đã sớm có chủ trương chuyển đổi sở hữu một số Doanh nghiệp nhà nước thành đa sở hữu Chủ trương này đã được nêu ra tại các nghị quyết của Đảng từ Hội nghị lần thứ 2 của Ban chấp hành Trung ương khoá 7 (tháng 12 năm 1991) :”… Chuyển một số doanh nghiệp quốc doanh có điều kiện thành công ty cổ phần và thành lập một

số công ty quốc doanh cổ phần mới , phải làm thí điểm, chỉ đạo chặt chẽ, rút kinh nghiệm chu đáo trước khi mở rộng phạm vi thích hợp” Xuất phát từ chủ trương

đó, Chính phủ đã đặt mục tiêu cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước để huy động thêm vốn, tạo điều kiện người lao động trong doanh nghiệp làm chủ thực sự , tạo động lực bên trong , thay đổi phương pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của doanh nghiệp

Đây là một đề tài có tính thời sự cấp thiết , mang ý nghĩa thực tế hiện hành không chỉ riêng đối với cá nhân em mà đối với sinh viên thuộc ngành kinh tế và đối với bất kỳ ai quan tâm đến nền kinh tế của Việt Nam

Xuất phát từ những tiền đề đó mà em chọn đề tài:”Một số vấn đề về cổ phần hoá các doanh nghiệp thương mại quốc doanh thuộc Sở Thương mại Hà Nội”

Luận văn dựa trên cơ sở các tư duy và các quan điểm cơ bản của Đảng và Nhà nước ta về đổi mới kinh tế và cơ chế quản lý đồng thời kế thừa có chọn lọc và phát triển các kết quả nghiên cưú trong và ngoài nước

Nội dung của luận văn chia làm ba chương:

Chương I : Một số lý luận về vấn đề cổ phần hoá và công ty cổ phần

Chương II : Thực trạng quá trình cổ phần hoá các doanh nghiệp thương mại thuộc Sở Thương mại Hà Nội

Chương III : Các biện pháp thúc đẩy cổ phần hoá

CHƯƠNG I

MỘT SỐ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ CỔ PHẦN HOÁ DOANH NGHIỆP

THƯƠNG MẠI QUỐC DOANH.

1 Doanh nghiệp thương mại quốc doanh:

*> Khái niệm về doanh nghiệp thương mại quốc doanh:

Doanh nghiệp thương mại quốc doanh (DNTMQD) là tổ chức kinh tế thực hiện chức năng lưu thông hàng hoá do nhà nước đầu tư vốn , thành lập , tổ chức và quản lý nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế do Nhà nước giao (hoạt động chủ yếu nhằm mục tiêu lợi nhuận)

- Tài sản trong DNTMQD là một bộ phận tài sản của Nhà nước Thực hiện

quyền sở hữu của mình , Nhà nước giao cho Bộ Tài chính thực hiện việc thống nhất quản lý vốn và tài sản Nhà nước trong các doanh nghiệp DNTMQD là chủ thể kinh doanh được nhận và có trách nhiệm quản lý vốn và tài sản của Nhà nước

để kinh doanh trên cơ sở sở hữu của Nhà nước

- Doanh nghiệp là đối tượng quản lý trực tiếp của Nhà nước Đặc điểm này có nguồn gốc từ tính chất và hình thức sở hữu Nhà nước về vốn và tài sản cũng như mục đích thành lập ra doanh nghiệp Chính phủ thực hiện việc phân cấp quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp Mỗi một doanh nghiệp Nhà nước phải chịu sự quản lý trực tiếp của một cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ( Chính phủ, Bộ , Uỷ ban nhân dân tỉnh hoặc thành phố trực thuộc Trung Ương) Song Nhà nước quản

lý trực tiếp các doanh nghiệp của mình không có nghĩa là làm mất tư cách chủ thể kinh doanh của doanh nghiệp

- DNTMQD là tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân Sau khi được Nhà nước trực tiếp ra quyết định thành lập , doanh nghiệp trở thành chủ thể kinh doanh độc lập Doanh nghiệp có tài sản riêng Tài sản riêng của doanh nghiệp được hiểu là tài sản của Nhà nước giao cho doanh nghiệp, tách biệt với tài sản khác của Nhà nước và tài sản của các doanh nghiệp khác Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm độc lập về số tài sản này và chỉ chịu trách nhiệm toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh trong phạm vi số vốn mà doanh nghiệp quản lý Khác với các cơ quan

khác của Nhà nước, doanh nghiệp phải thực hiện hạch toán kinh tế , đảm bảo có lãi.

- DNTMQD có quyền cho thuê , cầm cố, thế chấp , chuyển nhượn tài sản thuộc quyền quản lý của doanh nghiệp , trừ những thiết bị nhà xưởng quan trọng ( theo quy định của Chính phủ) phải được cơ quan quản lý có thẩm quyền cho phép Điều đó có nghĩa là doanh nghiệp hoạt động kinh doanh có quyền rộng rãi hơn trước kia trong việc định đoạt tài sản của Nhà nước Khi định đoạt tài sản của Nhà nước , doanh nghiệp phải đảm bảo nguyên tắc bảo toàn và phát triển vốn

- DNTMQD có cơ cấu tổ chức do Nhà nước quy định Hiện có hai mô hình tổ chức sau:

+ Hội đồng quản trị, giám đốc và bộ máy giúp việc

+ Giám đốc và bộ máy giúp việc

- DNTMQD hoạt động theo Luật doanh nghiệp Nhà nước Khi chuyển đổi thành công ty cổ phần thì hoạt động theo Luật doanh nghiệp

Trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung trước đây, doanh nghiệp Nhà nước được bao cấp từ đầu đến cuối của quá trình sản xuất kinh doanh,toàn bộ thực hiện theo quyết định của Nhà nước , hạch toán kinh tế chỉ là hình thức nên mục tiêu lợi nhuận thường bị xem nhẹ

Chuyển sang nền kinh tế thị trường , Nhà nước không bao cấp cho doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình sản xuất kinh doanh , doanh nghiệp phải tự trang trải mọi chi phí và đảm bảo kinh doanh có lãi từ số vốn đầu tư ban đầu Đây cũng là điều kiện để các doanh nghiệp Nhà nước tự khẳng định sự tồn tại và phát triển của mình trong nền kinh tế thị trường Song cũng cần nhận thấy rằng lợi nhuận không phải là mục tiêu cao nhất của các doanh nghiệp Nhà nước, việc thành lập doanh nghiệp Nhà nước còn vì mục tiêu xã hội Doanh nghiệp Nhà nước còn là công cụ

để Nhà nước thực hiện chức năng vĩ mô điều khiển nền kinh tế Doanh nghiệp Nhà nước cũng vẫn phải thực hiện những nhiệm vụ Nhà nước giao vì lợi ích của toàn xã hội Do đó , doanh nghiệp Nhà nước không chỉ gồm các tổ chức kinh tế làm nhiệm vụ kinh doanh thu lợi nhuận mà còn bao gồm các tổ chức làm nhiệm

vụ công ích.( Do khuôn khổ của luận văn không cho phép nên em chỉ đi sâu về các DNTMQD)

Từ những đề xuất trên , ta có thể thấy rằng vấn đề đầu tư vốn của Nhà nước vào các doanh nghiệp cũng cần phải xem xét Vấn đề này làm xuất hiện những ý kiến cho rằng:

+Thứ nhất : Có cần thiết phải đầu tư 100% vốn vào các doanh nghiệp Nhà nước hay không? vì trong điều kiện nền kinh tế nước ta hiện nay Nhà nước rất khó khăn về vốn , đặc biệt cho lĩnh vực đầu tư phát triển nên không thể trải đều vốn ngân sách cho tất cả các doanh nghiệp Nhà nước

+ Thứ hai : Doanh nghiệp của Nhà nước không chỉ có doanh nghiệp 100% vốn đầu tư của Nhà nước mà còn cả những doanh nghiệp có cổ phần chi phối của Nhà

nước ý kiến này được đưa vào luật doanh nghiệp Nhà nước bởi khi tìm hiểu về

tỷ trọng vốn Nhà nước trong các doanh nghiệp Nhà nước trên thế giới thì cũng có

ý kiến như vậy

Ngân sách nhà nước ta rất eo hẹp nên việc đầu tư toàn bộ vốn sản xuất kinh

doanh cho tất cả các doanh nghiệp Nhà nước là không thể Do đó , doanh nghiệp Nhà nước cần phải huy động thêm vốn từ các thành phần kinh tế khác, Nhà nước chỉ cần nắm cổ phần chi phối , cổ phần đặc biệt Với mô hình công ty cổ phần , Nhà nước vẫn có quyền quyết định hoạt động của các doanh nghiệp có cổ phần chi phối hay cổ phần đặc biệt trong khi đó vẫn thu hút vốn đầu tư từ các thành phần kinh tế khác

2 Công ty cổ phần :

*> Khái niệm :

Công ty cổ phần là một loại doanh nghiệp trong đó các thành viên chỉ chịu trách nhiệm về nợ và các nghiã vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn ( tức là số cổ phần) của mình góp vào doanh nghiệp

Công ty cổ phần là hình thức tổ chức hay công ty mà vốn của nó do nhiều cổ đông ( thành viên của công ty cổ phần ) góp lại thông qua việc mua cổ phiếu do công ty phát hành

Công ty cổ phần là hình thức tổ chức sở hữu hỗn hợp , từ hình thức sở hữu vốn của một chủ sang hình thức sở hữu của nhiều chủ trên phạm vi công ty

*> Đặc điểm :

- Công ty cổ phần chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn của mình nên cũng

là loại công ty trách nhiệm hữu hạn

- Công ty cổ phần phát hành cổ phần để huy động vốn Mỗi cổ phần có giá trị bằng nhau Người mua cổ phần gọi là cổ đông, tức là thành viên của công ty

- Cổ đông có thể là một cá nhân, một tổ chức Số lượng cổ đông của công ty tối thiểu là 3, không hạn chế số lượng tối đa

- Công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán ra công chúng theo luật chứng khoán

- Công ty cổ phần phải có đại hội cổ đông , hội đồng quản trị và giám đốc hoặc tổng giám đốc.Đối với công ty cổ phần có trên 11 cổ đông phải có ban kiểm soát

- Công ty cổ phần hoạt động theo luật doanh nghiệp

- Cách huy động vốn và các loại cổ phần :

+ Cổ phần phổ thông : Người sở hữu cổ phần phổ thông là cổ đông phổ thông

Cổ đông phổ thông sẽ được hưởng cổ tức theo tình hình hoạt động của công ty Cổ phần phổ thông được tự do chuyển nhượng trên thị trường cổ phiếu Tuy nhiên , nếu công ty cổ phần lâm vào tình trạng phá sản thì các cổ đông phổ thông

sẽ được chia tài sản cuối cùng sau khi công ty thanh toán tất cả các khoản nợ nên các cổ đông nắm giữ cổ phần thường hầu như trắng tay

+ Cổ phần ưu đãi : Người sở hữu cổ phần ưu đãi là cổ đông ưu đãi Đặc trưng của loại cổ phần này là cổ đông được hưởng mức cổ tức cố định hàng năm không phụ thuộc vào kết quả sản xuất kinh doanh của công ty Tuy nhiên , các cổ đông nắm giữ cổ phần ưu đãi sẽ không có quyền tham gia bầu cử hoặc biểu quyết các cổ phần ưu đãi này không được phép chuyển nhượng Cổ phần ưu đãi gồm những loại sau :

Cổ phần ưu đãi biểu quyết là cổ phần có số phiếu biểu quyết nhiều hơn so với

Cổ phần ưu đãi khác theo điều lệ của công ty

+ Công ty cổ phần còn huy động vốn bằng việc phát hành các loại trái phiếu theo quy định của pháp luật

+ Việc mua cổ phần , trái phiếu có thể mua bằng tiền , vàng , ngoại tệ tự do

chuyển đổi, giá trị quyền sử dụng đất , giá trị quyền sở hữu trí tuệ , công nghệ, bí quyết kỹ thuật , các tài liệu khác quy định trong điều lệ công ty và phải thanh toán ngay một lần

*> Tổ chức quản lý công ty cổ phần :

- Đại hội cổ đông gồm tất cả các cổ đông có quyền biểu quyết ( các cổ đông không có quyền biểu quyết như cổ đông ưu đãi cổ tức , cổ đông ưu dãi hoàn lại không được tham gia đại hội cổ đông) Đại hội cổ đông là cơ quan cao nhất của công ty cổ phần, là cơ quan bầu ra , miễn nhiệm , bãi nhiệm thành viên hội đồng quản trị , thành viên ban kiểm soát

Đại hội cổ đông họp thường kỳ mỗi năm một lần

- Hội đồng quản trị là cơ quan quản lý công ty , có toàn quyền nhân danh công ty quyết định mọi vấn đề hoạt động của công ty trừ những vấn đề thuộc thẩm quyền của đại hội cổ đông Hội đồng quản trị bầu Chủ tịch hội đồng quản trị , bổ nhiệm, miễn nhiệm , cách chức giám đốc ( hoặc tổng giám đốc ) và cán bộ quản lý quan trọng khác của công ty Chủ tịch hội đồng quản trị có thể kiêm giám đốc( hoặc tổng giám đốc) của công ty

- Giám đốc ( hoặc tổng giám đốc ) công ty cổ phần là người điều hành hoạt động hàng ngày của công ty, chịu trách nhiệm trước Hội đồng quản trị về những nhiệm

vụ , quyền hạn được giao

- Ban kiểm soát công ty cổ phần do đại hội cổ đông bầu ra là cơ quan kiểm soát tính hợp lý , hợp pháp của mọi hoạt động kinh doanh trong công ty Tất cả các công ty cổ phần có trên 11 thành viên phải có ban kiểm soát từ 3 đến 5 thành viên , trong đó ít nhất phải có một thành viên có chuyên môn về kế toán.Ban kiểm soát bầu một thành viên làm trưởng ban, trưởng ban phải là cổ đông

Sơ đồ mô tả hệ thống tổ chức của công ty cổ phần :

*> Ưu và nhược điểm của công ty cổ phần :

Đại hội cổ đông

Chủ tịch hội đồng quản trị

Ban kiểm soát

Giám đốc

Quan hệ quyết định

Quan hệ kiểm soát

+ Do khắc phục được tính “ vô chủ” , phân phối theo bình quân … nên hiệu quả sản xuất kinh doanh của công ty cổ phần được nâng cao.

+ Cơ chế quản lý của công ty cổ phần đặc biệt là cơ chế quản lý tài chính vừa thông thoáng , vừa rõ ràng theo luật định sẽ giảm bớt nhiều sự trói buộc đối với doanh nghiệp và quyền tự chủ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

+ Cổ phần hoá là một hình thái huy động vốn có hiệu quả

+ Tạo thêm động lực thúc đẩy doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả

- Nhược điểm : Công ty cổ phần được tham gia thị trường chứng khoán , giá cổ phiếu lên xuống dẫn đến có những cổ đông bị mất trắng

*> Vai trò của công ty cổ phần trong nền kinh tế thị trường :

Thuộc tính vốn có của nền sản xuất hàng hóa là rủi ro , mạo hiểm Trong nền kinh tế thị trường , sản xuất ngày càng phát triển , trình độ kỹ thuật công nghệ ngày càng cao , quy mô sản xuất ngày càng rộng dẫn đến sự cạnh tranh khắc nghiệt thì mức độ rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngày càng lớn Công ty cổ phần là hình thức thích hợp nhất để phân tán rủi ro đến mức độ cao nhất , từ đó các nhà tư bản có thể đầu tư vốn vào các ngành nghề khác nhau và mang lại lợi ích cho toàn xã hội

Sự xuất hiện của công ty cổ phần là một bước ngoặt cho lực lượng sản xuất phù hợp với tính chất xã hội hoá càng cao của quan hệ sản xuất Công ty cổ phần giải quyết thành công những mâu thuẫn trong nền kinh tế thị trường trong khi những loại hình công ty khác thì không thể Công ty cổ phần có những vai trò chủ yếu sau :

- Công ty cổ phần là hình thức tập trung vốn nhanh và lớn :

 Vốn là yếu tố quan trọng hàng đầu trong mọi quá trình sản xuất kinh doanh Công ty cổ phần bằng việc phát hành cổ phần một cách rộng rãi , có thể tập trung vốn một cách nhanh chóng để thực hiện các kế hoạch sản xuất kinh doanh Việc đầu tư vào cổ phần không chỉ đem lại cho cổ đông lợi tức cổ phần mà cổ đông có thể thu hút lãi lớn nhờ giá trị tiền vốn gia tăng khi đầu tư vào một công ty làm ăn phát đạt Điều này kích thích tính năng động của người có vốn lẫn người thu hút vốn để sản xuất kinh doanh

 Trong nền kinh tế thị trường , công ty cổ phần tự quyết định lấy phương án sản xuất kinh doanh của mình Trước sức ép cạnh tranh trên thị trường cũng như việc đảm bảo lợi nhuận cho cổ đông , các công ty cổ phần phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ở mức tốt nhất Xét trên phạm vi xã hội , việc phát hành cổ phần cũng như việc tự do chuyển nhượng cổ phần của công ty cổ phần đã góp phần làm cho tiền vốn của xã hội được xử dụng hợp lý Nhờ đó , những ngành và lĩnh vực có triển vọng và phát triển sẽ thu hút được nhiều nguồn vốn đầu tư hơn , từ đó thúc đẩy cơ cấu tiến bộ

 Thành viên của công ty có quyền sở hữu một phần tài sản của công ty tương ứng với phần vốn góp vào công ty , do đó , trách nhiệm của người

lao động đối với các hoạt động của công ty sẽ cao hơn khi họ có cổ phần trong công ty vì họ phải bảo toàn và phát triển vốn đầu tư của họ

- Công ty cổ phần là hình thức tổ chức kinh doanh có tính dân chủ cao : Công ty

cổ phần có thể thu hút sự tham gia của số đông quần chúng nhân dân nên nó trở thành tổ chức kinh tế mang tính xã hội cao và thể hiện tính dân chủ cao trong quản lý kinh tế Xét về phương diện cá nhân thì sự góp vốn của người lao động trong công ty cổ phần có thể tạo cho họ tiếng nói nhất định đối với những hoạt động của công ty Hoạt động của công ty cổ phần mang tính công khai cao , đặc biệt trước toàn thể cổ đông với tư cách là chủ sở hữu Do đó , nó tạo điều kiện cho các cổ đông có sự hiểu biết nhất định để kiểm tra tình hình hoạt động của công ty như chiến lược kinh doanh , chính sách phân phối lợi nhuận… Công khai trở thành những nội dung quan trọng thể hiện tính dân chủ trong quản lý

- Công ty cổ phần có khả năng thống nhất các lực lượng kinh tế khác nhau :

Với mục đích đầu tư kinh doanh nhằm thu hút lợi nhuận mà các lực lượng kinh tế tìm đến với nhau , thống nhất lực lượng tiền vốn của mỗi cá nhân thành một lực lượng thống nhất Các nhà đầu tư khi cùng góp vốn vào một công ty sẽ là thành viên của cùng một công ty Họ sẽ trở thành những người có cùng chung chí hướng

- Công ty cổ phần thúc đẩy nhanh sự hình thành thị trường chứng khoán :

Khi các công ty cổ phần hoạt động , nó sẽ phát hành cổ phần để thu hút vốn đầu

tư Khi các nhà đầu tư mua cổ phần của công ty cổ phần thì họ phải chấp nhận những rủi ro , mạo hiểm Do đó họ cũng mong muốn hạn chế rủi ro một cách thấp nhất bằng cách đầu tư vào các lĩnh vực , ngành nghề khác nhau Trái lại, các công ty cổ phần cũng mong muốn thu hút được nhiều vốn để phát triển Hơn nữa , việc mua đi bán lại các cổ phần cũng rất cần thiết đối với nhà đầu tư , điều này

sẽ dẫn đến việc hình thành thị trường chứng khoán Thông qua thị trường chứng khoán , giá mua cổ phiếu cũng được định đoạt một cách chính xác hơn , đồng thời nó cũng làm cho các hoạt động đầu tư trở nên sôi động hơn

Trong điều kiện các doanh nghiệp Nhà nước hiện nay đang đứng trước những thách thức to lớn , việc chuyển đổi một bộ phận doanh nghiệp Nhà nước

thành công ty cổ phần là vô cùng cấp bách nâng cao hiệu quả cạnh tranh , hiệu quả của khu vực kinh tế Nhà nước trong quá trình hội nhập

3 Tính tất yếu khách quan của việc cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước tại Việt Nam :

*> Thực trạng của khu vực kinh tế Nhà nước của nước ta :

Nước ta cũng giống như các nước xã hội chủ nghĩa trước đây thực hiện mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung , lấy việc mở rộng và phát triển kinh tế Nhà nước bao trùm toàn bộ nền kinh tế quốc dân , làm mục tiêu cho công cuộc cải tạo và xây dựng xã hội chủ nghĩa Vì vậy khu vực kinh tế Nhà nước đã được phát triển một cách nhanh chóng , rộng khắp trong tất cả các lĩnh vực cơ bản với tỷ trọng

tuyệt đối trong nền kinh tế bất kể hiệu quả đích thực mà nó mang lại , trong đó phải kể đến sự ra đời tràn lan của các doanh nghiệp Nhà nước do các địa phương quản lý

Theo số liệu thống kê ngày 1/1/1990 :

Cả nước có 12084 doanh nghiệp Nhà nước trong đó có 1695 doanh nghiệp do trung ương quản lý, 10389 doanh nghiệp do cấp địa phương quản lý

Khu vực kinh tế Nhà nước có số vốn khoảng 10 tỷ USD , chiếm 85% tổng số vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước , khoảng 70% tổng giá trị toàn xã hội

Tạo ra khoảng từ 30-38% giá trị tài sản xã hội (GDP) và thu nhập quốc dân (GNP) khoảng 23-30%

Trong vài năm gần đây , phần của kinh tế Nhà nước tăng lên nhanh chóng do bán quyền thăm dò và khai thác dâù , xuất khẩu gạo và than đá

Các doanh nghiệp Nhà nước được hình thành và phát triển trên cơ sở nguồn vốn cấp phát của ngân sách Nhà nước và do đó , tất cả các hoạt động đều chịu sự kiểm soát và chi phối của Nhà nước Song cũng như nhiều nước trên thế giới , khu vực kinh tế Nhà nước hoạt động hết sức kém hiệu quả , đặc biệt là doanh nghiệp do các địa phương trực tiếp quản lý Tỷ trọng tiêu hao vật chất trong tổng sản phẩm quốc dân của khu vực kinh tế Nhà nước cao gấp 1,5 lần và chi phí để tạo ra 1 đồng thu nhập quốc dân thường cao gấp 2 lần so với kinh tế tư nhân

Từ năm 1989 đến nay , nền kinh tế đã thực sự bước sang hoạt động theo cơ chế thị trường , các DNNN đã biểu hiện nhiều nhược điểm kém hiệu qủa , thậm chí nhiều doanh nghiệp có nguy cơ phá sản ,điều đó thể hiện ở 3 yếu tố :

- Vốn hoạt động và phát triển : các doanh nghiệp luôn trong tình trạng thiếu vốn dẫn đến phải ngừng sản xuất , hiệu quả sử dụng vốn thấp , nguy cơ thất thoát vốn gia tăng , số doanh nghiệp làm ăn thua lỗ tăng nhanh trong vài năm trở lại đây Hiện nay , chúng ta có một hệ thống với khoảng 6000 doanh

nghiệp Nhà nước phần lớn là quy mô nhỏ và hoạt động kém hiệu quả Trong tổng số 6000 doanh nghiệp Nhà nước thì có tới 90-95% được tín dụng Nhà nước bao cấp nhưng lại có tới 40% số doanh nghiệp rơi vào tình trạng phá sản Các doanh nghiệp còn lại tuy hiệu quả sản xuất kinh doanh dần dần phát triển lên nhưng sự tăng trưởng của các doanh nghiệp này vẫn không đáp ứng được yêu cầu và chiến lược phát triển kinh tế Nguyên nhân cơ bản là hiệu quả

sử dụng vốn thấp , phần lớn trông chờ vào ngân sách Nhà nước dẫn đến hầu hết các doanh nghiệp thiếu vốn , không có khả năng đầu tư thiết bị hiện đại ,

mở rộng sản xuất kinh doanh nên sức cạnh tranh trên thị trường giảm

- Công nghệ lạc hậu , hệ thống máy móc thiết bị cũ chưa được thay thế Trình

độ công nghệ máy móc giảm hơn trung bình từ 2-3 thế hệ so với các nước trên thế giới Do được hình thành nhờ vào các nguồn viện trợ của nhiều nước khác nhau nên đại bộ phận các doanh nghiệp Nhà nước áp dụng những loại công

nghệ khác nhau , điều này dẫn tơí tính đồng bộ không cao, hiệu quả sử dụng trang thiết bị không cao , chỉ đạt khoảng 50-60%.

- Trình độ quản lý của các doanh nghiệp còn thấp , không theo kịp sự đi lên của nền kinh tế, đặc biệt là khu kinh tế ngoài quốc doanh

*> Sự tất yếu khách quan của việc cổ phần hoá các doanh nghiệp Nhà nước tại Việt Nam :

ra đời của hệ thống ngân hàng , thị trường tài chính và công ty cổ phần Các hình thức kinh tế này trước hết là sản phẩm của sự phát triển kinh tế hàng hoá nhưng đều có chung một cội nguồn ở sự phát triển xã hội hoá sở hữu tư nhân Từ đó ta

có thể nói rằng sự phát triển của các hình thái kinh tế- xã hội từ bậc thấp đến bậc cao chúng đều trải qua thời gian lịch sử Tương ứng với một giai đoạn phát triển của lịch sử sẽ tồn tại một nền kinh tế khác nhau và nền kinh tế đó gắn bó chặt chẽ

và nó quy định sự phát triển hay lụi tàn của giai đoạn lịch sử đó

- Cơ sở thực tiễn :

+ Từ thực tiễn tiến hành công cuộc phát triển nền kinh tế đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa và những kinh nghiệm thu được qua quá trình chỉ đạo điều hành sản xuất kinh doanh , chúng ta đã xác định được rằng cải cách các doanh nghiệp Nhà nước , cải cách triệt để là một yêu cầu có tính quyết định để tăng cường động lực phát triển sản xuất thúc đẩy doanh nghiệp Nhà nước hoạt động có hiệu quả hơn

+ Thời điểm đó , bên cạnh các khó khăn xuất phát từ nội bộ nền kinh tế , thì biến động của cuộc khủng hoảng tài chính,tiền tệ khu vực đang tiếp tục lan rộng theo chiều sâu, sẽ đồng thời ảnh hưởng theo chiều hướng xấu đến nền kinh tế nước ta Điều này cho thấy rằng tính cấp bách phải khẩn trương nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế để đảm bảo cho sự phát triển ổn định của nền kinh tế , vững chắc không những chỉ những năm tới mà cho cả tương lai lâu dài

+ Thực tiễn nhiều thập kỷ chứng minh là kinh tế quốc doanh kém hiệu quả hơn

so với kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân Cũng có những trường hợp cá biệt trong