TÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG MÔN VẬT LÝ LỚP 8

III.1. Đặt vấn đề 1. Lí do chọn đề tài Môi trường là không gian sinh sống của con người và sinh vật, là nơi chứa đựng các nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất, là nơi chứa đựng và phân hủy các chất thải do con người tạo ra trong cuộc sống và hoạt động sản xuất … Môi trường có vai trò cực kì quan trọng đối với đời sống con người. Đó không chỉ là nơi tồn tại, sinh trưởng và phát triển mà còn là nơi lao động và nghĩ ngơi, hưởng thụ và trau dồi những nét đẹp văn hóa, thẩm mĩ … Những hiểm họa suy thoái môi trường đang ngày càng đe dọa cuộc sống của loài người. Chính vì vậy, bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn của nhân loại và của mỗi quốc gia. Một trong những nguyên nhân cơ bản gây suy thoái môi trường là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức của con người. Giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và có tính bền vững trong các biện pháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững đất nước. Thông qua giáo dục, từng người và cộng đồng được trang bị kiến thức về môi trường, ý thức bảo vệ môi trường, năng lực phát triển và xử lí các vấn đề về môi trường. Trong số các môn học ở trường THCS thì môn Vật lí là một trong những môn học thực nghiệm, nó cung cấp cho học sinh rất nhiều các kiến thức cơ bản về thế giới tự nhiên nói chung và về môi trường xung quanh. Vì vậy, để đáp ứng những yêu cầu đặt ra, cùng với các môn học khác, trong quá trình giảng dạy Vật lí việc lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường là vấn đề không thể thiếu. Thực hiện chủ đề năm học: “Tiếp tục đổi mới công tác quản lí và nâng cao chất lượng giáo dục” Thực hiện cuộc vận động “Hai không”; cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức về tự học và sáng tạo”; phong trào thi đua xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” và điểm nhấn “Bảo quản tốt và sử dụng có hiệu quả thiết bị dạy học” do sở GDĐT Quảng Trị triển khai. Với lương tâm nghề nghiệp, với lòng quyết tâm cải thiện, nâng cao chất lượng giáo dục miền núi đã hướng tôi đến với việc nghiên cứu và viết sáng kiến kinh nghiệm: “Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Vật lí lớp 8”. 2. Giới hạn nghiên cứu của đề tài Do điều kiện công tác nên đề tài này chỉ áp dụng giới hạn trong phạm vi trường trung học cơ sở Tà Long; với đối tượng là học sinh khối 8 trường THCS Tà Long. Đề tài này chỉ tập trung nghiên cứu cơ sở lí luận và đề xuất một số giải pháp tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong giảng dạy môn Vật lí 8 đạt hiệu quả cao.

I HỌ VÀ TÊN, ĐỊA CHỈ, TRÌNH ĐỘ VĂN HÓA, CHUYÊN MÔN, CHỨC VỤ, NHIỆM VỤ CHỦ YẾU

Họ và tên: Hoàng Đình Tuấn

Sinh ngày: 01/10/1981

Đơn vị công tác: Trường THCS Tà Long

Trình độ văn hóa: 12/12

Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm Vật Lý

Chức vụ: Giáo viên – Tổ trưởng tổ tự nhiên

Nhiệm vụ chủ yếu: Giảng dạy

II TÊN SÁNG KIẾN: TÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

TRONG MÔN VẬT LÝ LỚP 8

III NỘI DUNG, BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN

III.1 Đặt vấn đề

1 Lí do chọn đề tài

Môi trường là không gian sinh sống của con người và sinh vật, là nơi chứađựng các nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất, là nơi chứa đựngvà phân hủy các chất thải do con người tạo ra trong cuộc sống và hoạt động sảnxuất … Môi trường có vai trò cực kì quan trọng đối với đời sống con người Đókhông chỉ là nơi tồn tại, sinh trưởng và phát triển mà còn là nơi lao động và nghĩngơi, hưởng thụ và trau dồi những nét đẹp văn hóa, thẩm mĩ …

Những hiểm họa suy thoái môi trường đang ngày càng đe dọa cuộc sống củaloài người Chính vì vậy, bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn của nhân loại vàcủa mỗi quốc gia Một trong những nguyên nhân cơ bản gây suy thoái môitrường là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức của con người

Giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, kinhtế nhất và có tính bền vững trong các biện pháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môitrường và phát triển bền vững đất nước Thông qua giáo dục, từng người và cộngđồng được trang bị kiến thức về môi trường, ý thức bảo vệ môi trường, năng lựcphát triển và xử lí các vấn đề về môi trường

Trong số các môn học ở trường THCS thì môn Vật lí là một trong những mônhọc thực nghiệm, nó cung cấp cho học sinh rất nhiều các kiến thức cơ bản về thếgiới tự nhiên nói chung và về môi trường xung quanh Vì vậy, để đáp ứng nhữngyêu cầu đặt ra, cùng với các môn học khác, trong quá trình giảng dạy Vật lí việclồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường là vấn đề không thểthiếu

Thực hiện chủ đề năm học: “Tiếp tục đổi mới công tác quản lí và nâng cao chất lượng giáo dục”

Thực hiện cuộc vận động “Hai không”; cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo là một tấm

gương đạo đức về tự học và sáng tạo”; phong trào thi đua xây dựng “Trường học

thân thiện, học sinh tích cực” và điểm nhấn “Bảo quản tốt và sử dụng có hiệu quả thiết bị dạy học” do sở GD&ĐT Quảng Trị triển khai

Với lương tâm nghề nghiệp, với lòng quyết tâm cải thiện, nâng cao chất lượnggiáo dục miền núi đã hướng tôi đến với việc nghiên cứu và viết sáng kiến kinh

nghiệm: “Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Vật lí lớp 8”.

2 Giới hạn nghiên cứu của đề tài

- Do điều kiện công tác nên đề tài này chỉ áp dụng giới hạn trong phạm vitrường trung học cơ sở Tà Long; với đối tượng là học sinh khối 8 trường THCSTà Long

- Đề tài này chỉ tập trung nghiên cứu cơ sở lí luận và đề xuất một số giải pháptích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong giảng dạy môn Vật lí 8 đạt hiệu quảcao

III.2 Cơ sở lí luận

1 Định nghĩa môi trường: Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chấtnhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại,phát triển của con người và sinh vật (Điều 3, luật bảo vệ môi trường 2005)

2 Các chức năng cơ bản của môi trường

- Môi trường là không gian sinh sống cho con người và thế giới sinh vật

- Môi trường là nơi chứa đựng các nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống vàsản xuất của con người

- Môi trường là nơi chứa đựng các chất thải của đời sống và sản xuất

- Môi trường là nơi lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người

3 Khái niệm về dạy học tích hợp: Quá trình dạy học tích hợp được hiểu là mộtquá trình dạy học trong đó toàn thể các hoạt động học tập góp phần hình thành ởhọc sinh những năng lực rõ ràng, có dự tính trước những điều cần thiết cho họcsinh, nhằm phục vụ cho các quá trình học tập tương lai, hoặc nhằm hòa nhập họcsinh vào cuộc sống lao động Mục tiêu cơ bản của tư tưởng sư phạm tích hợp lànâng cao chất lượng giáo dục học sinh phù hợp các mục tiêu giáo dục của nhàtrường

4 Mục tiêu giáo dục bảo vệ môi trường trong các trường Trung học cơ sở:

- Hiểu biết bản chất của các vấn đề môi trường: Tính phức tạp, quan hệ nhiềumặt, nhiều chiều, tính hữu hạn của tài nguyên thiên nhiên và khả năng chịu tảicủa môi trường …

- Nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của các vấn đề môi trường như mộtnguồn lực để sinh sống, lao động và phát triển của mỗi cá nhân, cộng đồng, quốcgia và quốc tế Từ đó có thái độ cách ứng xử đúng đắn trước các vấn đề môitrường, xây dựng quan niệm đúng về ý thức trách nhiệm, về giá trị nhân cách

- Có tri thức, kĩ năng, phương pháp hành động để nâng cao năng lực lựa chọnphong cách sống, thích hợp với việc sử dụng hợp lí và khôn ngoan các nguồn tàinguyên thiên nhiên; có thể tham gia có hiệu quả vào việc phòng ngừa và giải

quyết các vấn đề môi trường cụ thể nơi sinh sống và làm việc.

5 Nguyên tắc, phương thức, phương pháp tích hợp giáo dục bảo vệ môi trườngtrong môn vật lí ở trường Trung học cơ sở

- Phương pháp giáo dục bảo vệ môi trường nhằm tạo cho người học chủ độngtham gia vào quá trình học tập, tạo cơ hội cho học sinh phát hiện các vấn đề môitrường và tìm hướng giải quyết vấn đề dưới sự tổ chức và hướng dẫn của giáoviên

- Tận dụng các cơ hội để giáo dục bảo vệ môi trường nhưng phải đảm bảo kiếnthức cơ bản của môn học, tính logic của nội dung, không làm quá tải lượng kiếnthức và tăng thời gian của bài học

b) Phương thức giáo dục:

- Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường được tích hợp trong môn Vật lí thông quacác chương, bài cụ thể Việc tích hợp thể hiện ở 3 mức độ:

+ Mức độ toàn phần: Mục tiêu và nội dung của bài học hoặc của chương phùhợp hoàn toàn với mục tiêu và nội dung của giáo dục bảo vệ môi trường

+ Mức độ bộ phận: Chỉ có một phần bài học có mục tiêu và nội dung giáo dụcbảo vệ môi trường

+ Mức độ liên hệ: Có điều kiện liên hệ một cách logic

- Các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ngoài lớp học:

+ Hoạt động tham quan theo chủ đề: khu bảo tồn, danh lam thắng cảnh …

+ Điều tra, khảo sát, nghiên cứu tình hình môi trường địa phương, thảo luậnphương án xử lí

+ Hoạt động trồng cây, xanh hóa trường học: tổ chức nhân dịp tết tròng cây,ngày môi trường thế giới 5/6 …

+ Tổ chức thi tìm hiểu về môi trường: thi điều tra, sáng tác, văn nghệ về chủ đềmôi trường

+ Hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Đội TNTP Hồ Chí Minh về bảo vệ môitrường: vệ sinh trường, lớp, bản làng, tuyên truyền bảo vệ môi trường ở nhàtrường và địa phương

c) Các phương pháp giáo dục bảo vệ môi trường

- Phương pháp tham quan, điều tra, khảo sát, nghiên cứu thực địa

- Phương pháp thí nghiệm

- Phương pháp khai thác kinh nghiệm thực tế để giáo dục

- Phương pháp hoạt động thực tiễn

- Phương pháp giải quyết vấn đề cộng đồng.

- Phương pháp học tập theo dự án

- Phương pháp nêu gương

III.3 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu.

1 Đối tượng nghiên cứu: Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Vật

lí lớp 8

2 Phương pháp nghiên cứu:

a Phương pháp nghiên cứu lí luận

Trong nghiên cứu lí luận ta dựa vào những lí thuyết đã được khẳng định, nhữngthành tựu của nhân loại trên nhiều lĩnh vực khác nhau, những văn kiện chỉ đạocủa Đảng và nhà nước liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu để xem xét vấn đề vàtìm ra những giải pháp hợp lí, có sức thuyết phục, xây dựng một lí thuyết mới, bổsung hoàn chỉnh cụ thể hoá lí thuyết cũ

b Phương pháp quan sát và đàm thoại: Việc dự giờ, quan sát quá trình và thái

độ học tập rèn luyyện của học sinh củng như các biện pháp sư phạm của giáoviên trong các tiết học Trực tiếp phỏng vấn, trò chuyện, tham gia hoạt động cùngcác em để có thể tìm thấy những biểu hiện có liên quan đến hứng thú tham giacác hoạt động giáo dục của học sinh

c Phương pháp kiểm chứng, đánh giá tổng kết thực hiện: Trên cơ sở kiểm

chứng, đánh giá các thông tin thu lượm được sẽ hình dung được thực trạng, đặcđiểm hoạt động của học sinh một cách tương đối chính xác Từ đó có phươnghướng điều chỉnh kế hoạch sao cho phù hợp với tình hình của tập thể học sinh

d Phương pháp thống kê, so sánh, tổng hợp: Dựa trên kết quả điều tra thống

kê lại, so sánh và tổng hợp để tìm nguyên nhân, từ đó đưa ra những biện phápthích hợp để giáo dục học sinh

Thông thường những phương pháp nghiên cứu trên được kết hợp với nhaulàm cho các kết quả thu được vừa có sức thuyết phục về mặt lí luận vừa có ýnghĩa thực tiễn

III.4 Nội dung nghiên cứu

1 Thực trạng của vấn đề đặt ra, sự cần thiết để tiến hành nghiên cứu đề tài

Bảo vệ môi trường hiện nay đang là nhiệm vụ của toàn xã hội, trong đó có họcsinh Tuy nhiên, rất nhiều học sinh không mấy quan tâm, thậm chí thờ ơ đối vớiviệc bảo vệ môi trường Vì vậy, trong quá trình dạy học giáo viên cần giáo dụchọc sinh hiểu rõ sự cần thiết phải bảo vệ môi trường và biết cách bảo vệ môitrường, trước hết là môi trường sống xung quanh các em

Trong quá trình dạy học Vật lí, tôi chắc rằng các giáo viên đã đề cập đến cácbiện pháp giáo dục bảo vệ môi trường Tuy nhiên việc làm này còn chưa thườngxuyên, đôi khi còn mang tính sách vở, thiếu sự gần gũi với đời sống thực tế họcsinh Trong khi đó, Vật lí là môn khoa học mang tính thực tiễn cao, chúng ta

hoàn toàn có thể vừa đưa ra các biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường liên quanđến từng nội dung trong các bài học cụ thể lại vừa gần gũi với sự hiểu biết củahọc sinh Chính điều này sẽ có tác dụng kích thích óc tò mò, sáng tạo, hứng thúhọc tập, mở rộng sự hiểu biết của học sinh, đặc biệt là hướng sự quan tâm của các

em tới môi trường để từ đó biết cách bảo vệ môi trường

Thực tế tại trường THCS Tà Long và qua tìm hiểu các đồng nghiệp giảng dạyVật lí trên địa bàn huyện Đakrông nói chung hiện tại chưa có một tài liệu cụ thểnào hướng dẫn giáo viên về nội dung, chương trình cũng như phương pháp dạyhọc tích hợp giáo dục môi trường trong môn vật lí một cách cụ thể, rõ ràng vàphù hợp Hầu hết giáo viên tự tìm tòi, nghiên cứu và tự đưa ra nội dung giáo dụcmôi trường cần tích hợp vì vậy không có sự thống nhất về nội dung, chương trìnhvà phương pháp Cũng vì vậy trong quá trình dạy học, hầu hết giáo viên chưaquan tâm nhiều đến việc dạy học tích hợp giáo dục môi trường, nếu có chỉ mangtính đối phó Đa số giáo viên chỉ dạy học có tích hợp khi có sinh hoạt chuyên đề,thao giảng

Để nắm rõ thực trạng hiểu biết về kiến thức môi trường trong môn Vật lí củahọc sinh khối 8 trường THCS Tà Long, khi bắt đầu nghiên cứu lí luận để viết

sáng kiến này tôi đã tiến hành 1 bài kiểm tra 15 phút lấy điểm hệ số 1 (sau khi học sinh học xong Tiết 6 –Lực ma sát) với câu hỏi về kiến thức môi trường như

sau:

Câu hỏi: Trong quá trình lưu thông của các phương tiện giao thông đường

bộ, ma sát giữa bánh xe và mặt đường, giữa các bộ phận cơ khí với nhau, ma sát giữa phanh xe và vành bánh xe làm phát sinh các bụi cao su, bụi khí và bụi kim loại Các bụi khí này gây ra tác hại gì đối với môi trường và sinh vật? Em hãy đề xuất một giải pháp để hạn chế những tác hại đó?

Kết quả học sinh trả lời câu hỏi trên như sau:

Trước thực trạng trên, trong năm học 2011 – 2012 tôi đã viết sáng kiến kinh

nghiệm Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Vật lí lớp 8 nhằm:

- Xây dựng nội dung, chương trình tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong dạy học môn Vật lí lớp 8.

- Đề xuất một số phương pháp dạy học tích hợp giáo dục môi trường trong mônVật lí lớp 8 đạt hiệu quả cao

2 Một số giải pháp tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong dạy học Vật

lí lớp 8 đạt hiệu quả cao.

2.1 Xây dựng nội dung, chương trình tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Vật lí lớp 8.

Nội dung GDMT(kiến thức, kĩ năng có thể tích hợp)

- Lực ma sátcó thể có hạihoặc có ích

+ Trong quá trình lưu thông của các phương tiệngiao thông đường bộ, ma sát giữa bánh xe và mặtđường, giữa các bộ phận cơ khí với nhau, ma sátgiữa phanh xe và vành bánh xe làm phát sinh cácbụi cao su, bụi khí và bụi kim loại Các bụi khí nàygây ra tác hại to lớn đối với môi trường: ảnhhưởng đến sự hô hấp của cơ thể người, sự sốngcủa sinh vật và sự quang hợp của cây xanh

Biện pháp: Khi tham gia giao thông cần mang khẩu trang để bảo vệ sức khỏe.

Vận động người dân không sử dụng các phương tiện đã cũ nát, không đảm bảo chất lượng.

Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra các phương tiện tham gia giao thông đảm bảo các tiêu chuẩn về khí thải và an toàn đối với môi trường.

+ Nếu đường nhiều bùn đất, xe đi trên đường cóthể bị trượt dễ gây ra tai nạn, đặc biệt khi trời mưavà lốp xe bị mòn

Biện pháp: Cần thường xuyên kiểm tra chất lượng

- Áp suất do các vụ nổ gây ra có thể làm nứt, đổ

vỡ các công trình xây dựng và ảnh hưởng đến môitrường sinh thái và sức khỏe con người Việc sửdụng chất nổ trong khai thác đá sẽ tạo ra các chấtkhí thải độc hại ảnh hưởng đến môi trường, ngoài

ra còn gây ra các vụ sập, sạt lở đá ảnh hưởng đếntính mạng công nhân

- Biện pháp an toàn: Công nhân khai thác đá chỉ tham gia lao động khi được đảm bảo những điều kiện về an toàn lao động (khẩu trang,mũ cách âm) Chỉ cấp phép cho các doanh nghiệp khai thác đá ở các địa điểm xa khu dân cư và đảm bảo được các điều kiện an toàn về lao động.

- Sử dụng chất nổ để đánh cá sẽ gây ra một áp suấtrất lớn, áp suất này truyền theo mọi phương gây rasự tác động của áp suất rất lớn lên các sinh vậtkhác sống trong đó Dưới tác dụng của áp suấtnày, hầu hết các sinh vật bị chết Việc đánh bắt cábằng chất nổ gây ra tác dụng hủy diệt sinh vật, ônhiễm môi trường sinh thái

- Khi lên cao áp suất khí quyển giảm Ở áp suấtthấp, lượng oxi trong máu giảm, ảnh hưởng đến sựsống của con người và động vật Khi xuống cáchầm sâu, áp suất khí quyển tăng, áp suất tăng gây

ra các áp lực chèn ép lên các phế nang của phổi vàmàng nhĩ, ảnh hưởng đến sức khỏe con người

- Biện pháp: Để bảo vệ sức khỏe cần tránh thay đổi áp suất đột ngột, tại những nơi áp suất quá cao hoặc quá thấp cần mang theo bình oxi.

Khi đi rừng không nên trèo lên các ngọn đồi quá cao hoặc đi vào các hang động quá sâu.

- Đối với các chất lỏng không hòa tan trong nước,chất nào có khối lượng riêng nhỏ hơn nước thì nổitrên mặt nước Các hoạt động khai thác và vậnchuyển dầu có thể làm rò rỉ dầu lửa Vì dầu nhẹhơn nước nên nổi lên trên mặt nước Lớp dầu nàyngăn cản việc hòa tan oxi vào nước vì vậy sinh vậtkhông lấy được oxi sẽ bị chết

Biện pháp:

+ Đối với doanh nghiệp vận chuyển: có biện pháp

an toàn trong vận chuyển dầu lửa (kiểm tra các tiêu chuẩn kĩ thuật, đảm bảo các quy tắc an toàn trong suốt quá trình lưu thông

+ Đối với các cơ quan chức năng: Chỉ cấp phép hoạt động cho các doanh nghiệp vận chuyển đáp ứng được các yêu cầu về kĩ thuật, đồng thời có biện pháp ứng cứu kịp thời khi có sự cố tràn dầu.

- Hàng ngày, sinh hoạt của con người và các hoạtđộng sản xuất thải ra môi trường lượng khí thải rấtlớn (các khí thải NO, NO2, CO2, SO, SO2, H2S…)đều nặng hơn không khí vì vậy chúng có xu hướngchuyển xuống lớp không khí sát mặt đất Các chấtkhí này ảnh hưởng trầm trọng đến môi trường vàsức khỏe con người

Biện pháp: Xây dựng các ống khói cao ở góc bếp của gia đình.

Xây dựng nhà ở hay các nhà máy, xí nghiệp cần đảm bảo thông thoáng và sử dụng các quạt gió Hạn chế sử dụng các phương tiện, thiết bị, máy móc cũ nát để giảm thiểu lượng khí thải độc hại thải ra môi trường.

thuộc hai yếutố: Lực tácdụng và

quãng đường

di chuyển

- Khi có lực tác dụng vào vật nhưng vật không dichuyển thì không có công cơ học nhưng con ngườivà máy móc vẫn tiêu tốn năng lượng Trong giaothông vận tải, các đường gồ ghề làm các phươngtiện di chuyển khó khăn, máy móc cần tiêu tốnnhiều năng lượng hơn Tại các đô thị lớn, mật độgiao thông đông nên thường xảy ra tắc đường Khitắc đường các phương tiện tham gia vẫn nổ máytiêu tốn năng lượng vô ích đồng thời xả ra môitrường nhiều chất khí độc hại

- Giải pháp: + Khi không tham gia giao thông thì nên tắt động cơ của các phương tiện.

+ Người dân hạn chế tham gia giao thông vào các giờ cao điểm

+ Cơ quan có thẩm quyền: Cải thiện chất lượng đường giao thông và thực hiện các giải pháp đồng

bộ nhằm giảm ách tắc giao thông Công an giao

thông cần thiết có mặt vào các giờ cao điểm để hướng dẫn người dân tham gia giao thông đảm bảo an toàn và giảm thiểu tắc đường.

- Khi một vậtchuyển động,vật có độngnăng Vận tốccủa vật cànglớn thì độngnăng của vậtcàng lớn

- Khi tham gia giao thông, phương tiện tham giacó vận tốc lớn (có động năng lớn) sẽ khiến choviệc xử lí sự cố gặp khó khăn, nếu xảy ra tai nạn sẽgây ra những hậu quả nghiêm trọng

- Giải pháp: Khi tham gia giao thông cần đi đúng phần đường và đúng tốc độ quy định.

Chỉ tham gia giao thông bằng ô tô, xe máy khi đủ tuổi quy định và đã học luật giao thông

Vận động người lớn không tham gia giao thông khi đã uống rượu, bia.

trong nướcbiển vẫn có

Lợi nhuận từ việc khai thác khoáng sản trên sôngĐakrông cho huyện Đakrông rất nhỏ, trong khi đóhậu quả để lại về môi trường, sạt lở lòng sông, tệnạn xã hội , đang là vấn đề nhức nhối gây bấtbình trong dư luận nhân dân

Giải pháp: + Bản thân và gia đình không tham gia đào đãi vàng trái phép.

+ Vận động người dân không tham gia đào đãi vàng trái phép

+ Báo cáo với người lớn khi phát hiện có người đào đãi vàng trái phép.

- Sống và làm việc lâu trong các phòng kín khôngcó đối lưu không khí sẽ cảm thấy rất oi bức, khóchịu và có hại cho sức khỏe

- Biện pháp:

+ Tại nhà ở, nhà máy, nơi làm việc cần có biện

xạ

nhiệt

lỏng và chấtkhí, đó là

hình thứctruyền nhiệtchủ yếu củachất lỏng và

Lưu ý: Nội dung, chương trình tích hợp này được xây dựng dựa trên các tài liệu:

+ Sách giáo khoa Vật lí lớp 8

+ Chuẩn kiến thức-kĩ năng Vật lí lớp 8 ban hành năm 2008

+ Phân phối chương trình môn Vật lí cấp THCS từ năm học 2011-2012

+ Hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học môn Vật lí cấp trung học

cơ sở kèm theo Công văn số 5842/BGDĐT-VP của Bộ Giáo dục và Đào tạo

2.2 Một số phương pháp dạy học tích hợp giáo dục môi trường trong môn Vật lí lớp 8 đạt hiệu quả cao.

2.1 Phương pháp 1: Thông qua từng tiết học của môn Vật Lí lớp 8

Khi dạy học tích hợp giáo dục môi trường theo phương pháp này cần đảm bảocác nguyên tắc sau:

- Không làm mất tính đặc trưng của môn học Không biến bài học Vật lí thànhbài học giáo dục môi trường

- Khai thác nội dung có chọn lọc, tập trung, không tràn lan, tùy tiện

- Phát huy cao độ hoạt động tích cực nhận thức của học sinh và các kinhnghiệm thực tế của học sinh, tận dụng cơ hội cho học sinh tiếp xúc trực tiếp vớimôi trường

- Nội dung giáo dục môi trường cần gần gủi, thiết thực, gắn liền với hoạt độngthực tiễn của địa phương, đất nước

Sau đây là các bài soạn minh họa giáo án Vật lí lớp 8 có tích hợp giáo dục môi

trường: (Chú ý: mẫu giáo án theo mẫu PGD, các nội dung không liên quan đến kiến thức môi trường không thể hiện trên các giáo án này Tất cả các kiến thức môi trường cần có hình ảnh hoặc video clip minh họa giúp học sinh dễ nắm bắt – trong sáng kiến này tôi có giới thiệu một số hình ảnh minh họa kèm theo ở trang cuối)

TIÊT 6 – BÀI 6: LỰC MA SÁT

HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu khi nào có lực ma sát

HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu về lợi ích và tác hại của lực ma sát trong đời sốngvà kĩ thuật

HOẠT ĐỘNG 3: Vận dụng

GV: Yêu cầu HS suy nghĩ trả lời C8a, b (Câu

C8c,d cho HS về nhà làm)

III Vận dụng

C8: a) Vì lực ma sát nghĩ giữa sàn

HS: Trả lời C8a

HS: Trả lời C8b (như bên)

GV tích hợp GDMT: Nếu đường nhiều bùn

đất, xe đi trên đường có thể bị trượt dễ gây ra

tai nạn, đặc biệt khi trời mưa và lốp xe bị

mòn Em có biện pháp gì khắc phục hiện

tượng trên?

HS: Cần thường xuyên kiểm tra chất lượng

xe đặc biệt là lốp xe và tham gia giữ vệ sinh

và vệ sinh mặt đường sạch sẽ.

GV: Trong quá trình lưu thông của các

phương tiện giao thông đường bộ, ma sát

giữa bánh xe và mặt đường, giữa các bộ

phận cơ khí với nhau, ma sát giữa phanh xe

và vành bánh xe làm phát sinh các bụi cao

su, bụi khí và bụi kim loại Các bụi khí này

gây ra tác hại to lớn đối với môi trường: ảnh

hưởng đến sự hô hấp của cơ thể người, sự

sống của sinh vật và sự quang hợp của cây

xanh Em đề xuất biện pháp gì hạn chế các

tác hại trên?

HS: Khi tham gia giao thông cần mang khẩu

trang để bảo vệ sức khỏe.

Vận động người dân không sử dụng các

phương tiện đã cũ nát, không đảm bảo chất

lượng.

Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm

tra các phương tiện tham gia giao thông đảm

bảo các tiêu chuẩn về khí thải và an toàn đối

với môi trường.

nhà với chân người rất nhỏ Masát có ích

b) Do lực ma sát lên lốp ôtôquá nhỏ nên bánh xe ôtô bịquay trượt trên mặt đường Masát có ích

TIÊT 8 – BÀI 7: ÁP SUẤT

HOẠT ĐỘNG 1: Hình thành khái niệm áp lực

HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu áp suất phụ thuộc vào những yếu tố nào?

HOẠT ĐỘNG 3: Vận dụng

IV Củng cố

GV: Tác dụng của áp lực phụ thuộc vào những yếu tố nào? Áp suất được xácđịnh như thế nào?

HS: Tác dụng của áp lực phụ thuộc vào độ lớn của áp lực và diện tích bị ép

Áp suất bằng độ lớn của áp lực trên một đơn vị diện tích bị ép

GV tích hợp GDMT: Áp lực gây ra áp suất trên bề mặt bị ép Áp suất do các vụ

nổ gây ra có thể làm nứt, đổ vỡ các công trình xây dựng và ảnh hưởng đến môi trường sinh thái và sức khỏe con người Việc sử dụng chất nổ trong khai thác đá

sẽ tạo ra các chất khí thải độc hại ảnh hưởng đến môi trường, ngoài ra còn gây

ra các vụ sập, sạt lở đá ảnh hưởng đến tính mạng công nhân Em có lời khuyên

gì cho những người thợ khai thác đá và những người liên quan?

HS: Công nhân khai thác đá chỉ tham gia lao động khi được đảm bảo những điều kiện về an toàn lao động (khẩu trang, mũ cách âm )

Chỉ cấp phép cho các doanh nghiệp khai thác đá ở các địa điểm xa khu dân

cư và đảm bảo được các điều kiện an toàn về lao động.

TIÊT 9 – BÀI 8: ÁP SUẤT CHÂT LỎNG

HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu về áp suất chất lỏng tác dụng lên đáy bình, thànhbình và các vật ở trong lòng chất lỏng

HOẠT ĐỘNG 2: Xây dựng công thức tính áp suất chất lỏng

HOẠT ĐỘNG 3: Vận dụng

IV Củng cố

GV: Sau tiết học này em cần ghi nhớ kiến thức trọng tâm nào?

HS: Chất lỏng gây áp suất theo mọi phương lên đáy bình, thành bình và các vật ởtrong lòng nó Công thức tính áp suất chất lỏng: p = d.h

GV trình chiếu lên máy bài tập củng cố: Hiện tượng, việc làm nào sau đây không

liên quan đến đặc điểm của áp suất chất lỏng:

A Chân đê, chân đập phải làm rộng hơn mặt đê, mặt đập

B Khi đánh bắt cá ở suối, người ta phải đi nhẹ để tránh làm cá dưới suối chạy

ra xa bờ

C Khi lặn sâu người thợ lặn phải mặc bộ áo lặn chịu được áp suất lớn

D Sử dụng chất nổ để đánh bắt cá ở sông, suối

HS: Phương án B

GV: Ở địa phương em đã có trường hợp nào sử dụng chất nổ để đánh bắt cáchưa? Nếu có đó là người đia phương hay người từ nơi khác đến?

HS: Trả lời theo hiểu biết

GV tích hợp GDMT: Chất lỏng gây áp suất theo mọi phương Sử dụng chất nổ

để đánh cá sẽ gây ra một áp suất rất lớn, áp suất này truyền theo mọi phương gây ra sự tác động của áp suất rất lớn lên các sinh vật khác sống trong đó Dưới tác dụng của áp suất này, hầu hết các sinh vật bị chết Việc đánh bắt cá bằng chất nổ gây ra tác dụng hủy diệt sinh vật, ô nhiễm môi trường sinh thái Các em cần làm gì để ngăn chặn việc làm này?

HS: Bản thân và gia đình không sử dụng chất nổ để đánh bắt cá

Tuyên truyền người dân không sử dụng chất nổ để đánh bắt cá

Khi phát hiện có người sử dụng chất nổ để đánh bắt cá, kịp thời báo với người lớn

TIÊT 11 – BÀI 9: ÁP SUẤT KHÍ QUYỂN

HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu sự tồn tại của áp suất khí quyển

HOẠT ĐỘNG 2: Vận dụng

IV Củng cố

GV: Dùng bản đồ tư duy hệ thống kiến thức bài học

GV: Gọi 1 học sinh đọc phần có thể em chưa biết SGK

HS: Đọc phần có thể em chưa biết SGK

GV: Trình chiếu trên màn hình nội dung đầu tiên của phần này là “Càng lên cao không khí càng loãng nên áp suất không khí càng giảm” và tích hợp GDMT: Khi lên cao áp suất khí quyển giảm Ở áp suất thấp, lượng oxi trong máu giảm, ảnh hưởng đến sự sống của con người và động vật Khi xuống các hầm sâu, áp suất khí quyển tăng, áp suất tăng gây ra các áp lực chèn ép lên các phế nang của phổi

và màng nhĩ, ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

- Biện pháp: Để bảo vệ sức khỏe cần tránh thay đổi áp suất đột ngột, tại những nơi áp suất quá cao hoặc quá thấp cần mang theo bình oxi

GV: Vậy để an toàn khi đi rừng các em cần chú ý điều gì (khuyên người thân khi

đi rừng điều gì)?

HS: Không nên trèo lên các ngọn đồi quá cao hay đi vào các hang động quá sâu.

TIÊT 14 – BÀI 12: SỰ NỔI

HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu khi nào vật nổi, khi nào vật chìm, vật lơ lững

HOẠT ĐỘNG 2: Xác định độ lớn của lực đẩy Ác-Si-Mét khi vật nổi lên mặtthoáng của chất lỏng

HOẠT ĐỘNG 3: Vận dụng

IV Củng cố

GV: Dùng bản đồ tư duy hệ thống kiến thức bài học

Yêu cầu học sinh làm bài tập củng cố (Tích hợp GDMT):

Bài tập: Các hoạt động khai thác và vận chuyển dầu có thể làm rò rỉ dầu lửa Lớp dầu này nổi trên mặt nước ngăn cản việc hòa tan Oxi vào nước vì vậy nhiều sinh vật sống trong nước không lấy được Oxi sẽ bị chết Nguyên nhân nào dẫn đến dầu nổi trên mặt nước?

A Do dầu không hòa tan trong nước.

B Do khối lượng riêng của dầu nhỏ hơn khối lượng riêng của nước

C Do dầu không hòa tan trong nước và khối lượng riêng của dầu lớn hơn khối lượng riêng của nước.

D Do dầu không hòa tan trong nước và khối lượng riêng của dầu nhỏ hơn khối lượng riêng của nước.

HS: Câu D

GV: Em đề xuất biện pháp gì để giảm thiểu nguy cơ rò rỉ dầu lửa trên biển? HS: Đối với doanh nghiệp vận chuyển: Có biện pháp an toàn trong vận chuyển dầu lửa (kiểm tra các tiêu chuẩn kĩ thuật, đảm bảo các quy tắc an toàn

trong suốt quá trình lưu thông )

Đối với các cơ quan chức năng: Chỉ cấp phép hoạt động cho các doanh nghiệp vận chuyển đáp ứng được các yêu cầu về kĩ thuật, đồng thời có biện pháp ứng cứu kịp thời khi có sự cố tràn dầu.

GV: Hàng ngày, sinh hoạt của con người và các hoạt động sản xuất thải ra môi trường lượng khí thải rất lớn (các khí thải độc hại NO, NO 2 , CO2, SO, SO 2 ,

H 2 S…) đều nặng hơn không khí vì vậy chúng có xu hướng chuyển xuống lớp không khí sát mặt đất Các chất khí này ảnh hưởng trầm trọng đến môi trường và sức khỏe con người Hãy đề xuất giải pháp giảm ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe con người?

HS: + Xây dựng các ống khói cao ở góc bếp của gia đình.

+ Xây dựng nhà ở hay các nhà máy, xí nghiệp cần đảm bảo thông thoáng và sử dụng các quạt gió.

+ Hạn chế sử dụng các phương tiện, thiết bị, máy móc cũ nát để giảm thiểu lượng khí thải độc hại thải ra môi trường.

TIÊT 15 – BÀI 13: CÔNG CƠ HỌC

HOẠT ĐỘNG 1: Hình thành khái niệm công cơ học

HOẠT ĐỘNG 2: Thông báo kiến thức mới: công thức tính công

HOẠT ĐỘNG 3: Vận dụng công thức tính công để giải bài tập

IV: Củng cố

GV: Dùng bản đồ tư duy hệ thống kiến thức bài học

Yêu cầu học sinh làm bài tập củng cố:

Bài tập: Trường hợp nào sau đây không có công cơ học:

A Một quả dừa rơi từ trên cây xuống

B Một xe môtô (xe máy) đang dừng và nổ máy ở bên đường

C Một học sinh đang đạp xe trên đường đến trường

D Một học sinh đá vào quả bóng làm quả bóng bay lên cao

HS: Phương án B không có công cơ học

GV tích hợp GDMT: Công cơ học phụ thuộc hai yếu tố là lực tác dụng vào vật

và quãng đường vật dịch chuyển Khi có lực tác dụng vào vật nhưng vật không di chuyển thì không có công cơ học nhưng con người và máy móc vẫn tiêu tốn năng lượng Trong giao thông vận tải, các đường gồ ghề làm các phương tiện di chuyển khó khăn, máy móc cần tiêu tốn nhiều năng lượng hơn Tại các đô thị lớn, mật độ giao thông đông nên thường xảy ra tắc đường Khi tắc đường các phương tiện tham gia vẫn nổ máy tiêu tốn năng lượng vô ích đồng thời xả ra môi trường nhiều chất khí độc hại Em có lời khuyên gì với người dân và các cơ quan chức năng có thẩm quyền?

HS: + Khi không tham gia giao thông thì nên tắt động cơ của các phương tiện + Người dân hạn chế tham gia giao thông vào các giờ cao điểm

+ Cơ quan có thẩm quyền: Cải thiện chất lượng đường giao thông và thực hiện