Giáo án cơ bản ngữ văn 6 cả năm chuẩn

Khái niệm truyền thuyết: - Truyện dân gian truyền miệng kể về các nhân vật, sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ.. Tiết 2: Ngày soạn :13/8/2013 - Nhõn vật, sự kiện, cốt truyện

Tiết 1 Ngày soạn: 13/8/2013

- Cú hiểu biết bước đầu về thể loại truyền thuyết

- Hiểu được quan niệm của người Việt cổ về nũi giống dõn tộc qua truyền thuyết Con Rồng chỏu Tiờn.

- Hiểu được những nột chớnh về nghệ thuật của truyện

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG.

1 Kiến thức

- Khỏi niệm thể loại truyền thuyết

- Nhõn vật, sự kiện, cốt truyện trong tỏc phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai đoạn đầu

- Búng dỏng lịch sử thời kỳ dựng nước của dõn tộc ta trong một tỏc phẩm văn học dõn gian thời kỳ dựng nước

2 Kỹ năng:

- Đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chớnh của truyện

- Nhận ra một số chi tiết tưởng tượng kỳ ảo tiờu biểu trong truyện

C CHUẨN BỊ

1 Gv: Đọc sách giáo viên và sách bài soạn.Su tầm tranh ảnh liên quan đến bài học.

- Phương phỏp: giảng bỡnh, vấn đỏp, nờu vấn đề,

- Kỹ thuật: động nóo, sơ đồ tư duy.

2 Hs: Soạn bài; Su tầm những bức tranh đẹp, kì ảo về về lạc Long Quân và Âu cơ cùng

100 ngời con chia tay lên rừng xuống biển

+ Su tầm tranh ảnh về Đền Hùng hoặc vùng đất Phong Châu

D

TIẾN TRèNH DẠY-HỌC

1 Ôn định tổ chức :

2 Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở và dụng cụ học tập bộ môn

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Khởi động

Ngay từ những ngày đầu tiên cắp sách đến trờng chúng ta đều đợc học và ghi nhớ câu ca dao:

Bầu ơi thơng lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhng chung một giàn

Nhắc đến giống nòi mỗi ngời Việt Nam của mình đều rất tự hào về nguồn gốc cao quí của mình - nguồn gốc Tiên, Rồng, con Lạc cháu Hồng Vậy tại sao muôn triệu ngời Việt Nam từ miền ngợc đến miền xuôi, từ miền biển đến rừng núi lại cùng có chung một nguồn gốc nh vậy Truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên mà chúng ta tìm hiểu hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ về điều đó

- GV hớng dẫn cách đọc- đọc mẫu- gọi HS

đọc: Đọc rõ ràng, rành mạch, nhấn giọng ở

những chi tiết kì lạ phi thờng

- Nhận xét cách đọc của HS

- Hãy kể tóm tắt truyện từ 5-7 câu?

? Theo em trruyện có thể chia làm mấy

phần? Nội dung của từng phần?

- Đọc kĩ phần chú thích * và nêu hiểu biết

của em về truyền thuyết?

? Em hãy giải nghĩa các từ: ng tinh, mộc

tinh, hồ tinh và tập quán?

HĐ3: Tìm hiểu văn bản

* Gọi HS đọc đoạn 1

? LLQ và Âu cơ đợc giới thiệu nh thế nào?

(Nguồn gốc, hình dáng, tài năng)

? Tại sao tác giả dân gian không tởng tợng

LLQ và Âu cơ có nguồn gốc từ các loài

khác mà tởng tợng LLQ nòi rồng, Âu Cơ

dòng dõi tiên? Điều đó có ý nghĩa gì?

GV bình: Việc tởng tợng LLQ và Âu Cơ

dòng dõi Tiên - Rồng mang ý nghĩa thật

sâu sắc Bởi rồng là 1 trong bốn con vật

thuộc nhóm linh mà nhân dân ta tôn sùng

và thờ cúng Còn nói đến Tiên là nói đến

vẻ đẹp toàn mĩ không gì sánh đợc Tởng

t-ợng LLQ nòi Rồng, Âu Cơ nòi Tiên phải

chăng tác giả dân gian muốn ca ngợi

nguồn gốc cao quí và hơn thế nữa muốn

thần kì hoá, linh thiêng hoá nguồn gốc

giống nòi của dân tộc VN ta

? Vậy qua các chi tiết trên, em thấy hình

t-ợng LLQ và Âu Cơ hiện lên nh thế nào?

? Âu Cơ sinh nở có gì kì lạ? Chi tiết này

có ý nghĩa gì?

* GV bình: Chi tiết lạ mang tính chất

hoang đờng nhng rất thú vị và giàu ý

3 Khái niệm truyền thuyết:

- Truyện dân gian truyền miệng kể về các nhân vật, sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ

- Thờng có yếu tố tởng tợng kì ảo

- Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử

II Đọc- tìm hiểu chi tiết

1 Giới thiệu Lạc Long Quân - Âu

Cơ:

Lạc Long Quân -Nguồn gốc:

Thần -Hình dáng:

mình rồng ở dới nớc

-Tài năng:có nhiều phép lạ, giúp dân diệt trừ yêu quái; dạy dõn cỏch trồng trọt, chăn nuụi,

ăn ở

Âu Cơ

- Nguồn gốc:

Tiên-Hỡnh dỏng:

Xinh đẹp tuyệt trần

 Đẹp kì lạ, lớn lao với nguồn gốc vô cùng cao quí.

2 Âu Cơ sinh n ở và hai ng ời chia con

a Sinh nở kì lạ:

- Sinh bọc trăm trứng, nở trăm con, đẹp

đẽ, khôi ngô, không cần bú mớm, lớn nhanh nh thổi

 tởng tợng sáng tạo diệu kì nhấn mạnh sự gắn bó keo sơn, thể hiện ý nguyện đoàn kết giữa các cộng đồng ngời Việt

Củng cố ( liờn hệ thực tế.)

- ý nghĩa truyện con Rồng cháu Tiên

- Hs kể tóm tắt truyên Con Rồng cháu Tiên

5 H ớng dẫn về nhà

- Học bài, thuộc ghi nhớ Đọc kĩ phần đọc thêm

- Soạn bài: Bánh chng, bánh giầy

- Tìm các t liệu kể về các dân tộc khác hoặc trên thế giới về việc làm bánh hoặc quà dâng vua

Tiết 2: Ngày soạn :13/8/2013

- Nhõn vật, sự kiện, cốt truyện trong tỏc phẩm thuộc thể loại truyền thuyết

- Cốt lừi lịch sử thời kỳ dựng nước của dõn tộc ta trong một tỏc phẩm thuộc nhúm truyền thuyết thời kỳ Hựng Vương

- Cỏch giải thớch của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao lao động, đề cao nghề nụng – một nột đẹp văn hoỏ của người Việt,

2 Kỹ năng:

- Đọc hiểu một văn bản thuộc thể loại truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chớnh trong truyện

C Chuẩn bị :

1 Giáo viên: - Soạn bài;Đọc sách giáo viên và sách bài soạn.

- Su tầm tranh ảnh về cảnh nhân dân ta chở lá dong, xay đỗ gói bánh chng, bánh giầy

- Phơng pháp: Phát vấn, giảng bình, vấn đáp

2 Kiểm tra bài cũ:

? Em hiểu thế nào truyền thuyết? Tại sao nói truyện Con Rồng, cháu Tiên là truyện

truyền thuyết?

? Nêu ý nghĩa của truyền thuyết "Con Rồng, cháu Tiên"? Trong truyện em thích nhất

chi tiết nào? Vì sao em thích?

3 Bài mới:

HĐ1: Khởi động

Hàng năm cứ mỗi khi tết đến, xuân về, nhân dân ta - con cháu của vua Hùng từ miền

ngợc đến miền xuôi, vùng rừng núi cũng nh vùng biển lại nô nức, hồ hởi chở lá dong xay

gạo, giã gạo, gói bánh Quang cảnh ấy làm sống lại truyền thuyết "Bánh chng, bánh

? ý định của vua ra sao?(qua điểm của vua

về việc chọn ngời nối ngôi)

? Vua đã chọn ngời nối ngôi bằng hình thức

nào?

? Điều kiện và hình thức truyền ngôi có gì

đổi mới và tiến bộ so với đơng thời?

GV : Trong truyện dân gian giải đố là1

trong những loại thử thách khó khăn đối với

nhân vật, không hoàn toàn theo lệ truyền

ngôi từ các đời trớc: chỉ truyền cho con

tr-ởng Vua chú trọng tài chí hơn trởng thứ->

Đây là một vị vua anh minh

? Để làm vừa ý vua, các ông Lang đã làm

- Các ông lang đua nhau làm cỗ thật hậu, riêng Lang Liêu đợc thần mách bảo, dùng gạo làm hai thứ bánh để dâng vua

- Vua cha chọn bánh của lang Liêu

để tế trời đất cùng Tiên Vơng và ờng ngôi cho chàng

nh Từ đó nớc ta có tục làm bánh chng, bánh giầy vào ngày tết

c Còn lại: bỏnh chưng bỏnh dày được tụn vinh-chàng Lang Liờu đoạt giải

II Đ ọc- tỡm hiểu chi tiết

1 Vua Hùng chọn ng ời nối ngô i

- Hoàn cảnh: giặc ngoài đã yên, đất nớc thái bình,phỏt triển, nhõn dõn no

ấm, vua đã già muốn truyền ngôi

- ý của vua: ngời nối ngôi vua phải nối đợc chí vua, người cú tài cú đức, không nhất thiết là con trởng

- Hình thức: điều vua đòi hỏi mang tính chất một câu đố để thử tài

2 Cuộc thi tài giữa các ông lang Cỏc ụng lang Lang Liờu

? Hoàn cảnh của Lang Liờu cú giống cỏc

anh khụng ? Tâm trạng ra sao ? Lang Liêu

đã làm gì ?

- Rất buồn Trong các con vua, chàng là

ng-ời thiệt thòi nhất Tuy là Lang nhng từ khi

lớn lên chàng ra ở riêng, chăm lo việc đồng

áng, trồng lúa, trồng khoai Lang Liêu thân

thì con vua nhng phận thì gần gũi với dân

thờng L à người cú phẩm chất tốt

? Vì sao Lang Liêu đợc thần báo mộng?

- Phải chăng vỡ chàng là một người ô thiệt

thũi nhất ằ nhưng chăm chỉ, sống gần nhõn

dõn nhất

- Các nhân vật mồ côi, bất hạnh thờng đợc

thần, bụt hiện lên giúp đỡ mỗi khi bế tắc

? Vì sao thần chỉ mách bảo mà không làm

giúp lễ vật cho Lang Liêu?

- Thần khụng hướng dẫn cụ thể mà chỉ

mỏch bảo, gợi ý sõu xa Đõy chớnh là biểu

tượng cho tinh khớ của trời đất, là trớ tuệ của

nhõn dõn nếu khụng là người từng trải

qua biết bao mưa nắng, từng đổ biết bao mồ

hụi, cụng sức trờn đồng ruộng hụm sớm để

làm ra hạt lỳa, củ khoai thỡ ai cú thể thấm

thớa được vẻ đẹp, lợi ớch, vai trũ của lỳa gạo

đối với con người như lời của thần núi với

Lang Liờu

- Thần vẫn dành chỗ cho tài năng sáng tạo

của Lang Liêu

- Hiểu ý thần Lang Liờu đó làm theo mà

khụng mỏy múc, mà thật thụng minh sỏng

tạo

? Kết quả cuộc thi tài giữa các ông Lang nh

thế nào?

? Vì sao hai thứ bánh của lang Liêu đợc vua

chọn để tế Trời, Đất, Tiên Vơng và Lang

Liêu đợc chọn để nối ngôi vua?

- Sản phẩm của Lang Liờu đó làm đẹp lũng

vua cha, vừa ý quần thần Ngon và độc đỏo

hơn tất cả cỏc sơn hào, hải vị nem cụng chả

phượng của cỏc lang khỏc

- Hai thứ bánh của Lang Liêu vừa có ý

nghĩa thực tế: quí hạt gạo, trọng nghề nông

(là nghề gốc của đất nớc làm cho ND đợc

no ấm) vừa có ý nghĩa sâu xa: Đề cao sự thờ

- Giàu cú, thi nhau làm cỗ thật hậu : sơn hào hải vị, nem

phượng đều là những thứ quý hiếm

-Con thứ 18, mẹ

bị nhà vua ghẻ lạnh, ốm chết

- Hoàn cảnh : con vua nhưng

ở riờng, nghốo

- Chỉ chăm lo đồng ỏng

=> gần gũi với nhõn dõn được thần giỳp đỡ chỉ cho nguyờn liệu làm bỏnh

- Làm 2 loại bỏnh

=> Sự sỏng tạo của chàng

3 Kết quả cuộc thi

- Tiờn Vương chọn bỏnh của Lang Liờu

- Đặt tờn bỏnh: hỡnh trũn tượng trời

là bỏnh giày; hỡnh vuụng tượng đất

kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân ta.

- Hai thứ bánh hợp ý vua chứng tỏ tài đức

của con ngời có thể nối chí vua Đem cái

quí nhất của trời đất của ruộng đồng do

chính tay mình làm ra mà tiến cúng Tiên

V-ơng, dâng lên vua thì đúng là con ngời tài

năng, thông minh, hiếu thảo

- Lời nhận xột của nhà vua thật chớ lớ, vừa

sõu sắc, vừa rộng mở đó khẳng định tấm

lũng, trớ tuệ và bàn tay khộo lộo, sỏng tạo

của con người chăm chỉ, thụng minh

Hoạt động 4: Khái quát toàn bộTP

? Câu chuyện có ý nghĩa ntn ?

? Chỉ ra và phân tích một số chi tiết trong

truyện mà em thích nhất

* Gợi ý :

- Lang Liêu đợc thần báo mộng: đây là chi

tiết thần kì làm tăng sức hấp dẫn của truyện,

nêu lên giá trị của hạt gạo ở một đất nớc mà

c dân sống bằng nghề nông, thể hiện cái

đáng quí, cái đáng trân trọng của sản phẩm

do con ngời làm ra

- Lời của vua nói về hai loại bánh: đây là

cách "đọc", cách "thởng thức" nhận xét về

văn hoá Những cái bình thờng, giản dị song

lại nhiều ý nghĩa sâu sắc đó cũng chính là ý

nghiã t tởng, tình cảm của nhân dân về hai

loại bánh và phong tục làm bánh

làm ra bằng tài năng và trỡ thụng minh, lũng hiếu thảo luụn cú giỏ trị

và ý nghĩa

=>Lang Liờu là biểu tượng của người anh hựng văn húa trờn đồng ruộng xúm làng VN

L uyện tập :

1 Tập kể chuyện

2 ý nghĩa của phong tục ngày tết nhân dân ta làm bánh chng, bánh giầy

- Đề cao nghề nông, đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân ta Cha ông ta đã xây dựng phong tục tập quán của mình từ những điều giản dị nhng rất linh thiêng, giàu ý nghiã Quang cảnh ngày tết nhân dân ta gói hai loại bánh còn có ý nghĩa giữ gìn truyền thống văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc và làm sống lại truyền thuyết Bánh chng, bánh giầy

4 C ủ ng cố : - ý nghĩa truyện Bánh Chng bánh Giầy?

- Nhắc lại nội dung kiến thức cơ bản

5 H ớng dẫn về nhà : - Học bài, thuộc ghi nhớ.

- So¹n bµi: Tõ vµ cÊu t¹o tõ tiÕng ViÖt Xem lại phần từ đã học

ở tiểu học

============================================

TiÕt 3 Ngµy so¹n: 13/8/2013

Tõ vµ cÊu t¹o cña tõ tiÕng viÖt

A MỨC ĐỘ C Ç N ĐẠT

- Nắm chắc định nghĩa về từ, cấu tạo của từ

- Biết phân biệt các kiểu cấu tạo từ

Lưu ý: Học sinh đã học về cấu tạo từ ở Tiểu học

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Định nghĩa về từ, từ đơn, từ phức, các loại từ phức

- Đơn vị cấu tạo từ tiếng Việt

HĐ1: Hình thành khái niệm về từ

* GV treo bảng phụ đã viết VD

? Câu văn này lấy ở văn bản nào?

? Trớc mỗi gạch chéo là 1 từ, em hãy cho

biết câu văn trên có mấy từ ? Và có bao

nhiêu tiếng( mỗi một con chữ là một

tiếng)

? Vậy tiếng và từ trong câu văn trên có

cấu tạo ntn? Tiếng dùng để làm gì?

? 9 từ trong VD trên khi kết hợp với nhau

có tác dụng gì?(tạo ra câu có ý nghĩa)

? Dựa vào kiến thức đã học ở tiểu học em

hãy điền các từ vào bảng phân loại?

+ Giống: đều là từ phức (gồm hai tiếng)

+ Khác: Chăn nuôi: gồm hai tiếng có

2 Nhận xét:

- VD trên có 9 từ, 12 tiếng

- Có từ chỉ có một tiếng, có từ 2 tiếng.-> Tiếng dùng để tạo từ

-> Từ dùng để tạo câu

-> Khi một tiếng có thể tạo câu, tiếng ấy trở thành một từ

 Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để tạo câu

* Điền vào bảng phân loại:

+ Từ láy: l từ phức có quan hệ láy âmàgiữa các tiếng

* Ghi nhớ: SGK - Tr13:

Bài 1: - Đọc và thực hiện yêu cầu bài tập 1

- Sắp xếp theo giới tính nam/ nữ

- Sắp xếp theo bậc trên/ dới

a Từ nguồn gốc, con cháu thuộc kiểu từ ghép

b Từ đồng nghĩa với từ nguồn gốc: Cội nguồn, gốc gác

c Từ ghép chỉ qua hệ thân thuộc: cậu mợ, cô dì, chú cháu, anh em

Bài 2: Các khả năng sắp xếp:

- Ông bà, cha mẹ, anh chị, cậu mợ

- Bác cháu, chị em, dì cháu, cha anh

Bài 3:

- Nêu cách chế biến bánh: bánh rán, bánh nớng, bánh hấp, bánh nhúng

- Nêu tên chất liệu làm bánh: bánh nếp, bánh tẻ, bánh gai, bánh khoai, bánh ngô, bánh sắn, bánh đậu xanh

- Tính chất của bánh: bánh dẻo, bánh phồng, bánh xốp

- Hình dáng của bánh: bánh gối, bánh khúc, bánh quấn thừng

Bài 4:

- Miêu tả tiếng khóc của ngời

- Những từ có tác dụng miêu ta đó: nức nở, sụt sùi, rng rức

B i 5à :Thi tìm nhanh các từ láy

* GV cho đại diện các tổ lên tìm

- Tả tiếng cời: khúc khích, sằng sặc, hô hố, ha hả, hềnh hệch

Từ

- Tả tiếng nói: khàn khàn, lè nhè, thỏ thẻ, léo nhéo, lầu bầu, sang sảng

- Tả dáng điệu: Lừ đừ, lả lớt, nghênh ngang, ngông nghênh, thớt tha

4 Củng cố: Nhắc lại nội dung kiến thức cơ bản

5 H ớng dẫn về nhà

- Học bài, thuộc ghi nhớ Hoàn thiện bài tập

- Tìm số từ, số tiếng trong đoạn văn: lời của vua nhận xét về hai thứ bánh của Lang liêu

- Soạn: Giao tiếp, văn bản và phơng thức biểu đạt.

Tiết 4 Ngày soạn :16/8/2013

Giao tiếp,văn bản và phơng thức Biểu đạt

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Bước đầu biết về giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt

- Nắm được mục đớch giao tiếp, kiểu văn bản và phương thức biểu đạt

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

- Nhận ra kiểu văn bản ở một văn bản cho trước căn cứ vào phương thức biểu đạt

- Nhận ra tỏc dụng của việc lựa chọn phương thức biểu đạt ở một đoạn văn bản cụ thể

Các em đã đợc tiếp xúc với một số văn bản ở tiết 1 và 2 Vậy văn bản là gì? Đợc

sử dụng với mục đích giao tiếp nh thế nào? Tiết học này sẽ giúp các em giải đáp những thắc mắc đó

Hoạt động 2: Hình thành khái niệm giao tiếp

văn bản và phơng thức biểu đạt I.tìm hiểu chung về văn bản và

phơng thc biểu đạt

? Khi đi đờng, thấy một việc gì, muốn cho

mẹ biết em làm thế nào?

? Đôi lúc rất nhớ bạn thân ở xa mà không thể

trò chuyện; Muốn khuyờn nhủ người khỏc

em làm thế nào?

GV: Các em nói và viết nh vậy là các em đã

dùng phơng tiện ngôn từ để biểu đạt điều

mình muốn nói Nhờ phơng tiện ngôn từ mà

mẹ hiểu đợc điều em muốn nói, bạn nhận

đ-ợc những tình cảm mà em gỉ gắm Đó chính

là giao tiếp

? Trên cơ sở những điều vừa tìm hiểu, em

hiểu thế nào là giao tiếp?

GV chốt: đó là mối quan hệ hai chiều giữa

ngời truyền đạt và ngời tiếp nhận

? Việc em đọc báo và xem truyền hình có

phải là giao tiếp không? Vì sao?

- Quan sát bài ca dao trong SGK (c)

? Bài ca dao có nội dung gì?

GV: Đây là vấn đề chủ yếu mà cha ông

chúng ta muốn gửi gắm qua bài ca dao này

Đó chính là chủ đề của bài ca dao

? Bài ca dao đợc làm theo thể thơ nào? Hai

câu lục và bát liên kết với nhau nh thế nào?

GV chốt: Bài ca dao là một văn bản: nó có

chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc và

diễn đạt trọn vẹn ý

? Cho biết lời phát biểu của thầy cô hiệu

tr-ởng trong buổi lễ khai giảng năm học có phải

là là văn bản không? Vì sao?

- Đây là một văn bản vì đó là chuỗi lời nói có

chủ đề, có sự liên kết về nội dung: báo cáo

a Giao tiếp:

- Giao tiếp là một hoạt động truyền

đạt, tiếp nhận t tởng, tình cảm bằng phơng tiện ngôn từ

-> Bài ca dao là một văn bản: nó có chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc và diễn đạt một ý trọn vẹn

- Lời phát biểu của thầy cô hiệu ởng-> là một dạng văn bản nói

tr Bức th: Là một văn bản vì có chủ

đề, có nội dung thống nhất tạo sự liên kết -> đó là dạng văn bản viết

* Văn bản: là một chuỗi lời nói

miệng hay bài viết có chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc, vận dụng phơng thức biểu đạt phù hợp để thực hiện mục đích giao tiếp

thức biểu đạt

1 Tự sự Trình bày diễn biến sự việc

Truyện: Con Rồng chỏu Tiờn; Bỏnh chưng bỏnh giầy; Tấm Cám …

2 Miêu tả Tái hiện trạng thái sự vật, con ngời

+ Miêu tả cảnh vật ( Cảnh hồ Gươm )+ Cảnh sinh hoạt( Bữa cơm tối đầm ấm ; sõn trường giờ

ra chơi)+ Chõn dung người ( Chõn dung một người mà em yờu quớ; một người cú hành động kỡ lạ…)

3 Biểu cảm Bày tỏ tình cảm, cảm xúc

Loài cõy em yờu người thõn yờu nhất

4 Nghị luận Bàn luận: Nêu ý kiến đánh giá + Tục ngữ: Tay làm

- GV treo bảng phụ

- GV giới thiệu 6 kiểu văn bản và

ph-ơng thức biếu đạt

- Lấy VD cho từng kiểu văn bản?

? Thế nào là giao tiếp, văn bản và

Hoạt động 5 II Luyện tập:

1 Chọn các tình huống giao tiếp, lựa chọn kiểu văn bản và phơng thức biểu đạt phù hợp

4 Củng cố : - Văn bản là gì ?

- Kiểu văn bản và phơng thức biểu đạt ?

5 H ớng dẫn học tập:

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập

- Làm bài tập 3, 4, 5 Sách bài tập tr8

Tiết 5 Ngày soạn: 18/8/2013

- Đọc- hiểu văn bản theo đặc trng thể loại

- Thực hiện thao tác phân tích một vài chi tiết kì ảo trong văn bản

- Nắm bắt TP thông qua hệ thống các sự việc đợc kể theo trình tự thời gian

C

Chuẩn bị :

1 Gv: Soạn bài+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn.

2 Hs: Soạn bài, trả lời các câu hỏi trong SGK

HĐ1: Khởi động

Chủ đề đánh giặc cứu nớc là chủ đề lớn, cơ bản, xuyên suốt lịch sử văn học VN nói chung, văn học dân gian VN nói riêng Thánh Gióng là truyện dân gian thể hiện rất tiêu biểu và độc đáo chủ đề này Đây là một câu chuyện hay và hấp dẫn, lôi cuốn biết bao thế hệ ngời VN Điều gì đã làm nên sức hấp dẫn, lôi cuốn của câu chuyện nh vậy? Hi vọng rằng bài học hôm nay cô trò chúng ta sẽ giải đáp đợc thắc mắc đó

HĐ2: Tìm hiểu chung về văn bản

- Gọi 3 HS lần lợt đọc

? Em hãy kể tóm tắt những sự việc chính ?

- Sự ra đời của Thánh Gióng

- Thánh Gióng biết nói và nhận trách nhiệm

đánh giặc

- Thánh Gióng lớn nhanh nh thổi

- Thánh Gióng vơn vai thành tráng sĩ cỡi

ngựa sắt đi đánh giặc và đánh tan giặc

- Vua phong Thỏnh Giúng là Phù Đổng

Thiên Vơng và những dấu tích còn lại của

truyờn thuyết Thánh Gióng

GV: Hớng dẫn HS tìm hiểu chú thích ở sgk

Hoạt động 3: Tìm chi tiết về VB

? Phần mở đầu truyện ứng với sự việc nào?

? Thánh Gióng ra đời và phỏt triển nh thế

nào? Tỡm những chi tiết kể về sự ra đời của

Giúng?

? Nhận xét về sự ra đời của Thánh Gióng?

? Thánh Gióng cất tiếng nói khi nào?

? Hãy phân tích ý nghĩa của chi tiết này?

GV : Ban đầu là lời nói quan trọng, lời yêu

n-ớc, ý thức đối với đất nớc đợc đặt lên hàng

đầu

GV : Chi tiết này chứng tỏ toàn thể nhõn dõn

ta từ già đến trẻ luụn cú lũng yờu nước và ý

chớ bảo vệ đất nước, quyết tõm đỏnh tan mọi

kẻ thự xõm lược

? Sau hôm gặp sứ giả, Gióng có điều gì khác

thờng, điều đó có ý nghĩa gì?

GV : Chi tiết này chứng tỏ rằng, khi đất nước

bỡnh yờn thỡ nhõn dõn ta sống giản dị, hiền

lành, cần cự lao động, lo toan cuộc sống

Nhưng khi cú giặc xõm lăng kộo tới thỡ lũng

I Đọc, tìm hiểu chung

1.Đọc,tóm tắt:

2.Chú thích: SGK (22)

3 Bố cục: 3 phần

- Phần1-đoạn 1:Sự ra đời của Giúng

- Phần 2- tiếp đến …bay lờn trời: Giúng đỏnh giặc cứu nước

- Phần 3 cũn lại: những dấu tớch về Thỏnh Giúng

II Đọc, tìm hiểu chi tiết

1 Sự ra đời của Thánh Gióng:

-Thời Hựng Vương thứ 6, làng Giúng

- Bà mẹ ra đồng thấy vết chõn to, đặt lờn ớm thử - thụ thai, 12 tháng

- Cậu bộ mặt mũi rất khụi ngụ, lên 3 không nói, không cời, không biết đi

 Xuất thân rất khác thờng, kì lạ.

- Giúng lớn nhanh như thổi,cơm ăn mấy cũng khụng no, ỏo vừa mặc

yờu nước thầm kớn trong nhõn bỗng chỗi dậy

như bóo nổi, nước dõng và tràn lờn nhấn

chỡm bố lũ cướp nước và bỏn nước để giữ

vững non sụng gấm vúc

- Việc cứu nớc là rất hệ trọng và cấp bách,

Gióng phải lớn nhanh mới đủ sức mạnh kịp

đi đánh giặc Hơn nữa, ngày xa ND ta quan

niệm rằng, ngời anh hùng phải khổng lồ về

thể xác, sức mạnh Cái vơn vai của Gióng để

đạt đến độ phi thờng ấy

? Chi tiết bà con ai cũng vui lòng góp gạo

nuôi Gióng có ý nghĩa gì?

- Gióng không hề xa lạ với nhân dân Gióng

đâu chỉ là con của một bà mẹ mà là con của

cả làng, của nhân dân Chứng tỏ rằng toàn

dõn cựng gúp cụng, gúp của nuụi quõn đỏnh

giặc

* GV: Ngày nay ở làng Gióng ngời ta vẫn tổ

chức cuộc thi nấu cơm, hái cà nuôi Gióng

Đây là hình thức tái hiện quá khứ rất giàu ý

cuốc, thuổng, gậy gộc."

? Câu chuyện kết thúc bằng sự việc gì?

? Vì sao tan giặc Gióng không về triều để

nhận tớc lộc mà lại bay về trời?

GV : Chi tiết này chứng tỏ người anh hựng

vỡ dõn vỡ nước mà ra sức đỏnh đuổi quõn thự

Hoàn thành xong cụng việc chiến đấu lại

lặng lẽ rỳt lui khụng cần đến sự thưởng cụng

hoặc tri õn của mọi người

- Hỡnh ảnh Thỏnh Giúng bay về trời cũn núi

lờn sự đề cao, quý trọng của nhõn dõn đối với

Thỏnh Giúng Người anh hựng cú cụng lớn

đối với đất nước đỏng được về cừi trời như

một vị thỏnh đỏng kớnh, đỏng tụn vinh

? Theo em, truyện TG liên quan đến sự thật

LS nào?

- Trong thực tế, đất nước ta luụn bị bọn giặc

xõm lăng phương Bắc kộo tới đe dọa và đỏnh

xong đó đứt chỉ-> vươn vai thành trỏng sĩ

+ Bà con làng xóm góp gạo nuôi Gióng: Gióng lớn lên bằng thức ăn,

đồ mặc của nhân dân, đợc nuôi dỡng bằng những cái bình thờng, giản dị, Gióng là con của nhân dân

+ ND rất yêu nớc, ai cũng mong Gióng ra trận

+ Sức mạnh của Gióng là sức mạnh của toàn dân

- Thánh Gióng ra trận đánh giặc: Gậy sắt góy, Giúng nhổ tre bờn đường đỏnh giặc => Nhõn dõn ta đó biết dựng nhiều thứ vũ khớ để đỏnh giặc, cú những thứ vũ khớ thần kỡ như ngựa sắt phun lửa nhưng cú những vũ khớ thụ sơ như gậy tầm vụng

3 Thánh Gióng bay về trời:

- Đây là sự ra đi thật kì lạ mà cùng thật cao quí, chứng tỏ Gióng không màng danh lợi, đồng thời cho chúng

ta thấy thái độ của nhân dân ta đối với ngời anh hùng đánh giặc cứu n-

ớc ND yêu mến, trân trọng muốn giữ mãi hình ảnh của ngời anh hùng nên đã để Gióng về với cõi vô biên, bất tử Bay lên trời Gióng là non nớc,

là đất trời, là biểu tợng của ngời dân Văn Lang

*

Cơ sở lịch sử của truyện:

- Cuộc chiến tranh tự vệ ngày càng

ác liệt đòi hỏi phải huy động sức mạnh của cả cộng đồng

- Số lợng và kiểu loại vũ khí của

ng-ời Việt cổ tăng lên từ giai đoạn Phùng Nguyên đến Đông Sơn

chiếm, cú khi chỳng đặt nền đụ hộ, thống trị

dõn ta hàng nghỡn năm Nhõn dõn ta luụn

phải đứng lờn chiến đấu chống lại bọn chỳng

để giữ gỡn đất nước và nền độc lập và đó

nhiều lần chiến thắng kẻ thự Trong những

cuộc chiến đấu như thế thường xuất hiện

những người anh hựng thật giỏi giang, nhưng

bờn cạnh anh hựng là toàn dõn đoàn kết cựng

gúp của, gúp sức đỏnh giặc

? Hình tợng TG trong truyện có ý nghĩa gì?

- Hỡnh tượng Thỏnh Giúng tiờu biểu cho lũng

yờu nước và tinh thần kiờn cường, dũng cảm

chống xõm lăng, tiờu biểu cho sức mạnh phi

thường và ý chớ quyết thắng của nhõn dõn

Việt Nam ta

ngựa sắt bay về trời

- Kịch bản Ông Gióng(Tô Hoài)kết thúc với

hình ảnh tráng sĩ Gióng cùng ngựa sắt thu

nhỏ dần trở thành em bé cỡi trâu trở về làng

mát rợi bóng tre

? Em hãy so sánh và nêu nhận xét về 2 cách

kết thúc ấy?

? Tại sao hội thi thể thao trong nhà trờng lại

mang tên “Hội khỏe Phù Đổng”?

*

ý nghĩa của hình t ợng Thánh Gióng:

- Là hình tợng tiêu biểu, rực rỡ của ngời anh hùng giết giặc cứu nớc

- Là ngời anh hùng mang trong mình sức mạnh cộng đồng buổi đầu dựng nớc

- Hình ảnh Gióng trong phần kết thúc bộ phim của Tô Hoài nêu bật ý nghĩa tợng trng của nhân vật : Khi

đất nớc có giặc mỗi chú bé đều nằm

mơ ngựa sắt, nằm mơ thành Phù

Đổng vụt lớn lên để đánh đuổi giặc

Ân.Khi đất nớc thanh bình các em vẫn là những em bé ngây thơ hồn nhiên: Súng gơm vứt bỏ lại hiền nh

xa.

2 Hội thi thể thao mang tên Hội khỏe Phù Đổng vì đây là hội thao dành cho lứa tuổi thiếu niên, mục

đích của cuộc thi là : tất cả cỏc em tham gia hội khỏe tiếp thu được truyền thống cha ụng, ra sức luyện tập và thi tài để cú sức mạnh như Thỏnh Giúng, cú tinh thần chiến đấu kiờn cường như Thỏnh Giúng, học tập tốt, lao động tốt góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nớc

4.Củng cố: ý nghĩa hình tợng Thánh Gióng

5.H

ớng dẫn học tập:

- Học bài, thuộc ghi nhớ Hoàn thiện bài tập

- Su tầm một số đoạn thơ, văn nói về Thánh Gióng

- Vẽ tranh Gióng theo tởng tợng của em

- Chuẩn bị bài: Từ mợn

- T liệu: Cây xuân núi vẽ phủ mây ngàn

Muôn toả ngàn hồng rạng thế gian

Ngựa sắt về trời tên tạc mãi

Anh hùng một thuở với thế gian

(Ngô Chi Lan - thời Lê)

Đảng ta vĩ đại thật Một ví dụ: Trong Lịch sử ta có ghi truyện vị anh hùng dân tộc

là Thánh Gióng đã dùng gốc tre đuổi giặc Ân Trong những ngày đầu kháng chiến,

Đảng ta đã lãnh đạo hàng nghìn, vạn anh hùng noi gơng Thánh Gióng dùng gậy tầm vông đấu tranh với thực dân Pháp

- Hiểu được thế nào là từ mượn

- Biết cỏch sử dụng từ mượn trong núi và viết phự hợp với hoàn cảnh giao tiếp

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Khỏi niệm từ mượn

- Nguồn gốc của từ mượn trong tiếng Việt

- Nguyờn tắc từ mượn trong tiếng Việt

- Vai trũ của từ mượn trng hoạt động giao tiếp và tạo lập văn bản

2 Kỹ năng:

- Nhận biết được cỏc từ mượn trong văn bản

- Xỏc định đỳng nguồn gốc của cỏc từ mượn

- Viết đỳng những từ mượn

- Sử dụng từ điển để hiểu nghĩa từ mượn

- Sử dụng từ mượn trong núi và viết

C Chuẩn bị

1.Gv: + Nghiên cứu tài liệu, đọc sách giáo viên, soạn bài

+ Bảng phụ viết VD và bài tập

Tiếng Việt của chúng ta vô cùng phong phú ngoài những từ thuần Việt, ông

cha ta còn mợn một số từ của nớc ngoài để làm giàu thêm ngôn ngữ của ta Vậy từ mợn

là những từ nh thế nào? Khi mợn từ, ta phải tuân thủ những nguyên tắc gì? Bài từ mựơn hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ điều đó

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm từ thuần I t ừ thuần Việt và từ m ơn

Việt và từ mợn

- GV treo bảng phụ đã viết VD

? VD trên thuộc văn bản nào? Nói về điều

gì?

? Dựa vào chú thích sau văn bản Thánh

Gióng, em hãy giải thích nghĩa của từ

tr-ợng; tráng sĩ?

? Theo em, từ trợng, tráng sĩ dùng để biểu

thị nội dung gì?

? Đọc các từ này, các em phải đi tìm hiểu

nghĩa của nó, vậy theo em chúng có nằm

trong nhóm từ do ông cha ta sáng tạo ra

không?

GV: Hai từ này không phải là từ do ông

cha ta sáng tạo ra mà là từ đi mợn ở nớc

ngoài( Tiếng Hán- Trung Quốc)

- Các từ không phải là từ mợn(thuần Việt)

đọc lên ta hiểu nghĩa ngay mà không cần

- Từ mợn tiếng Hán( gọi là từ Hán Việt)

* Cho HS đọc các từ trong mục 3

? Trong các từ đó, từ nào đợc mợn từ tiếng

Hán? Những từ nào đợc mợn của tiếng nớc

khác?

? Em có nhận xét gì về hình thức chữ viết

của các từ: ra-đi-ô, in-tơ-nét, sứ giả, giang

san?

- Có gạch nối ở giữa: đây là những từ cha

đợc Việt hoá cao

- Một số từ: ti vi, xà phòng, mít tinh, ga

có nguồn gốc ấn Âu nhng đợc Việt hoá

cao hơn viết nh chữ Việt

? Vậy theo em, chúng ta thờng mợn tiếng

1 Ví dụ:

Chú bé vùng dậy, vơn vai một cái bỗng biến thành một tráng sĩ mình cao hơn tr ợng .

Từ thuần Việt là từ do nhân dân sáng tạo ra

Từ mợn là từ vay mợn từ của tiếng nớc ngoài để biểu thị những sự vật, hiện tợng, đặc điểm mà tiếng Việt…cha có từ thích hợp để biểu thị

- Từ mợn từ tiếng Hán: sứ giả, giang

sơn, gan…

- Từ có nguồn gốc ấn, Âu( đợc Việt hoá ở mức cao): ti vi, xà phòng, mít

tinh,ga,bơm…ra-đi-ô,in-tơ-nét.(từ cha

đợc Việt hoá hoàn toàn)

- Đối với những từ cha đợc Việt hoá cao, khi viết cần có gạch nối ở giữa để nối các tiếng với nhau

 Mợn từ tiếng Hán, Anh, Nga…

* Ghi nhớ 1: ( SGK/25)

? Nếu mợn từ tuỳ tiện có đợc không?

? Em hãy rút ra kết luận về nguyên tắc

- Mặt tiêu cực: làm cho ngôn ngữ dân tộc bị pha tạp

 Không mợn từ một cách tuỳ tiện, phải bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt.

* Ghi nhớ 2: SGK -tr /25

Hoạt động 4: III l uyện tập :

- Hs làm bt vào vở bt nv

- Gọi HS đọc bài tập và yêu cầu HS làm

Bài 1 Ghi lại các từ mợn

a Mợn từ Hán Việt:, ngạc nhiên, tự nhiên, sính lễ

b Mợn từ Hán Việt: Gia nhân

c Mợn từ Anh: pốp, Mai-cơn giắc-xơn, in-tơ-nét

Bài 2: Xác định nghĩa của từng tiếng tạo thành từ Hán Việt

- Khán giả: ngời xem

- Học bài, thuộc ghi nhớ.

- Hoàn thiện bài tập

- Làm bài tập 4,5,6 SBT-TR 11+ 12

- Soạn: Tìm hiểu chung về văn tự sự.

Tiết 7: Ngày soạn: 20/8/2013

Tìm hiểu chung về văn tự Sự( Tiết 1)

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Cú hiểu biết bước đầu về văn tự sự

- Vận dụng kiến thức đó học để đọc – hiểu và tạo lập văn bản

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức:

- Đặc điểm của văn bản tự sự

2 Kỹ năng:

- Nhận biết được văn bản tự sự

- Sử dụng được một số thuật ngữ: tự sự, kể truyện, sự việc, người kể

C Chuẩn bị:

1 Giáo viên+ Soạn bài + Bảng phụ viết các sự vịêc

2 Học sinh: Soạn bài

Các em đã đợc nghe ông bà, cha, mẹ kể những câu chuyện, cỏc em kể cho cha mẹ

và bạn bố nghe những cõu chuyện mà các em quan tâm, yêu thích Mỗi truyện đều có ý nghĩa nhất định qua các sự vịêc xảy ra trong truyện Đó là một thể loại gọi là tự sự Vậy

tự sự có ý nghĩa gì? Phơng thức tự sự là nh thế nào? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu điều đó

HĐ2: Giúp hs hiểu ý nghĩa và đặc điểm

chung của phơng thức tự sự.

? Hàng ngày các em có hay kể chuyện và

nghe kể chuyện không? Đó là những

chuyện gì?

? Khi nghe những yêu cầu và câu hỏi:

- Bà ơi! bà kể chuyện cổ tích cho cháu đi!

- Cậu kể cho mình nghe, Lan là ngời nh

I ý nghĩa và đặc điểm chung của

thế nào?

? Theo em ngời nghe muốn biết điều gì

và ngời kể phải làm gì?

? Trong trờng hợp trên nếu muốn cho mọi

ngời biết Lan là một ngời bạn tốt, em

phải kể những việc nh thế nào về Lan? Vì

sao? Nếu em kể một câu chuyện không

liên quan đến Lan là ngời bạn tốt thì câu

? Em hãy liệt kê các sự việc theo thứ tự

trớc sau của truyện

GV: Hs thảo luận nhúm (kĩ thuật khăn

phủ bàn)

GV: chỳ ý là khi kể một sự việc lại phải

kể chi tiết nhỏ hơn tạo nờn sự việc đú Vớ

dụ sự ra đời của Giúng gồm cỏc chi tiết:

Hai vợ chồng ụng lóo muốn cú con; Bà

vợ ra đồng giẫm phải vết chõn to lạ

thường; Bà mang thai gần 12 thỏng mới

đẻ; Đứa trẻ lờn 3 vẫn chưa biết núi, cười,

chưa biết đi, đặt đõu nằm đấy

=> Cỏc chi tiết núi lờn đú là một chỳ bộ

khỏc thường Đú là chuỗi sự việc, cú

trước, cú sau, cuối cựng tạo thành một

một kết thỳc

GV: Kết thỳc là hết việc, là sự việc đó

thực hiện xong mục đớch giao tiếp Cỏc

sự việc trờn, truyện khụng thể kết thỳc ở

sự việc 4 hay 5 Phải cú lần lượt cỏc sự

việc mới làm rừ ý nghĩa của cõu chuyện

? Truyện thể hiện ý nghĩa gì?

ời kể là thông báo, cho biết, giải thích

b Kết luận: Tự sự giúp ngời nghe hiểu biết về ngời, sự vật, sự việc Để giải thích, khen, chê qua việc ngời nghe thông báo cho biết

2 Đặc điểm chung của ph ơng thức tự sự:

- Văn bản: Thánh Gióng + Sự ra đời kì lạ của Gióng

+ Thánh Gióng biết nói và nhận trách nhiệm đánh giặc

+ Thánh Gióng lớn nhanh nh thổi + Thánh Gióng vơn vai thành tráng sĩ cỡi ngựa sắt đi đánh giặc

+ Thỏnh Giúng đỏnh tan giặc, lờn nỳi cởi bỏ ỏo giỏp sắt bay về trời

+ Vua phong TG là Phù Đổng Thiên Vơng và những dấu tích còn lại của Thánh Gióng

- ý nghĩa: + TG là hình tợng tiêu biểu, rực rỡ của ngời anh hùng diệt giặc cứu nớc

+ Là ngời anh hùng mang trong mình sức mạnh cộng đồng buổi đầu dựng nớc

 Kể một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia và cuối cùng là kết thúc, thể hiện một ý nghĩa…

- Vận dụng đợc kiến thức đã học ở tiết trớc để làm bài tập

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức: Đặc điểm của văn bản tự sự

2 Kỹ năng:

- Nhận biết được văn bản tự sự

- Sử dụng được một số thuật ngữ: tự sự, kể truyện, sự việc, người kể

C . Chuẩn bị :

1 Giáo viên: + Soạn bài, chuẩn bị tốt các bài tập và các phơng án trả lời

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

+ Bảng phụ viết các bài tập

2 Học sinh: Học bài và làm trớc bài ở nhà

Hoạt động 2 II Luyện tập

- Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học để làm đợc bài tập

- Phơng pháp: Nêu vấn đề, t duy

- Kỹ thuật: động não,

Bài 1: Đọc câu chuyện và cho biết: trong truyện này, phơng thức tự sự đợc thể hiện nh

thế nào? Câu chuyện thể hiện ý nghĩa gì?

- Trỡnh bày chuỗi sự việc: ụng già đẵn xong củi; phải mang về; nhưng ụng kiệt sức; đặt

bú củi xuống và núi ; thần chết xuất hiện; ụng già sợ hói; thay đổi ý định

- Tất cả cỏc sự việc nhằm kể diễn biến t tởng của ông già mang màu sắc hóm hỉnh; kể theo trình tự thời gian, các sự việc nối tiếp nhau, kết thúc bất ngờ; thể hiện t tởng yêu cuộc sống, dù kiệt sức thì sống cũng hơn chết

- Tuy diễn đạt bằng thơ năm tiếng nhng bài thơ đã kể lại một câu chuyện có đầu, có cuối, có nhân vật, chi tiết, diễn biến sự việc nhằm mục đích chế giễu tính tham ăn của mèo đã khiến mèo tự sa bẫy của chính mình ⇒ Bài thơ tự sự

- Yêu cầu kể: Tôn trọng mạch kể trong bài thơ

+ Bé mây rủ mèo con đánh bẫy lũ chuột nhắt bằng cá nớng thơm lừng, treo lơ lửng trong cái cạm sắt.

+ Cả bé, cả mèo đều nghĩ chuột tham ăn nên mắc bẫy ngay

+ Đêm, Mây nằm mơ thấy cảnh chuột bị sập bẫy đầy lồng chúng chí cha, chí choé khóc lóc, cầu xin tha mạng

+ Sáng hôm sau, ai ngờ khi xuống bếp xem, bé Mây chẳng thấy chuột, cũng chẳng còn cá nớng, chỉ có ở giữa lồng, mèo ta đang cuộn tròn ngáy khì khò chắc mèo ta

đang mơ

Bài 3: Đọc yêu cầu bài tập 3

- Văn bản 1 là một bản tin, nội dung kể lại cuộc khai mạc trại điêu khắc quốc tế lầ thứ 3 tại thành phố Huế chiều 3-4- 2002

- Văn bản 2: Đoạn văn "Ngời Âu Lạc đánh quân Tần xâm lợc" là một bài trong LS lớp 6

Cả hai văn bản dều có mội dung tự sự với nghĩa kể chuyện, kể việc

Tự sự ở đây có vai trò giới thiệu, tờng thuật, kể chuyện thời sự hay lịch sử

Bài tập 4 Gợi ý: Cần chọn chi tiết và sắp xếp lại để giải thớch một tập quỏn Vỡ kể

nhằm giải thớch là chớnh, cho nờn khụng cần nhiều chi tiết cụ thể, mà chỉ túm tắt Vớ dụ:

Tổ tiờn người Việt xưa là Hựng Vương lập nước Văn Lang, đúng đụ ở Phong Chõu Vua Hựng là con trai của Long Quõn và Âu Cơ Long Quõn người Lạc Việt ( Bắc Bộ Việt Nam), mỡnh rồng, thường rong chơi ở Thủy Cung Âu Cơ là con gỏi Thần Nụng, giống Tiờn ở nỳi, phương Bắc Long Quõn và Âu Cơ gặp nhau, lấy nhau,

Âu Cơ đẻ ra một bọc trăm trứng; trăm trứng nở ra một trăm người con, người con trưởng được chọn làm vua Hựng, đời đời nối tiếp làm vua Từ đú để tưởng nhớ tổ tiờn mỡnh, người Việt Nam tự xưng là con Rồng chỏu Tiờn

Cú thể kể khỏc là:

Tổ tiờn người Việt xưa là Lạc Long Quõn và Âu Cơ Long Quõn nũi rồng, hay đi chơi ở vựng sụng hồ Lạc Việt ( Bắc Bộ VN) Bà Âu Cơ là giống tiờn ở phương Bắc

Bà xuống chơi vựng Lạc Việt thấy cảnh đẹp quờn về Long Quõn và Âu Cơ lấy nhau,

Âu Cơ đẻ ra một bọc trứng nở ra một trăm người con Người con trưởng được chọn làm vua, gọi là Hựng Vương, đúng đụ ở Phong Chõu, đời đời cha truyền con nối Biết

ơn và tự hào về dũng giống của mỡnh, người Việt ta tự xưng là con Rồng chỏu Tiờn

+ Một lần trong lớp cú bạn Lan bị ốm phải nghỉ học mấy ngày liền nhưng Minh khụng

hề tiếc thời gian, ngày nào cũng đến thăm và cũn giảng bài cho bạn Lan hiểu

Bài tập 6 Kể chuyện Bỏnh chưng, bỏnh giầy và Con Rồng chỏu Tiờn.

4 Củng cố: Văn bản là gì ?

5 H ớng dẫn về nhà :

- Học thuộc ghi nhớ

- Làm bài tập SGK

- Soạn : SơnTinh Thuỷ Tinh

Tiết 9 Ngày soạn: 24/8/2013

-Văn bản : sơn tinh thủy tinh.

(Truyền thuyết)

A

- Hiểu và cảm nhận đợc nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

- Nắm đợc những nét chính về nghệ thuật của truyện

B tRọNG TÂM KIếN THứC, Kỹ NĂNG

1 Kiến thức

- Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

- Cách giải thích hiện tợng lũ lụt xảy ra ở châu thổ Bắc Bộ thuở các vua Hùng dựng nớc

và khát vọng của ngời Việt cổ trong việc chế ngự thiên tai lũ lụt, bảo vệ cuộc sống của mình trong một trền thuyết

- Những nét chính về nghệ thuật của truyện: sử dụng nhiều chi tiết kì lạ, hoạng đờng

2 Kỹ năng

- Đọc- hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trng thể loại

- Năm bắt các sự kiện chính trong truyện

- Xác định ý nghĩa của truyện

- Kể lại đợc truyện

C Chuẩn bị :

1 Giáo viên: - Soạn bài, đọc sách giáo viên và sách bài soạn.

- Phơng pháp: Thuyết trình, vấn đáp, nêu vấn đề …

2 Học sinh: Soạn bài

D TIẾN TRèNH DẠY-HỌC

1 ổn định tổ chức

2 KTBC:

? Nêu ý nghĩa của truyền thyết Thánh Gióng? Trong truyện đó, em thích hình

ảnh, chi tiết nào nhất? Vì sao?

3 Bài mới.

HĐ1 Khởi dộng

Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là thần thoại cổ đã đợc lịch sử hoá trở thành một truyền thuyết tiêu biểu trong chuỗi truyền thuyết về thời đại các vua Hùng Đó là câu chuyện tởng t-ợng hoang đờng nhng có cơ sở thực tế Truyện rất giàu giá trị về nội dung và nghệ thuật Một số nhà thơ đã lấy cảm hứng hình tợng từ tác phẩm để sáng tác thơ ca

Hoạt động của thầy-trò Nội dung cần đạt Hoạtđộng 2: Tìm hiểu chung về văn bản

? Em hãy tìm các sự việc chính trong truyện?

* Lu ý h/s các chú thích 1, 3, 4

? Em hãy cho biết từ cầu hôn là từ Hán Việt

hay từ thuần Việt? Hãy giải thích nghĩa của từ

này?

? Hãy tìm bố cục của truyện?

? Em hãy cho biết nội dung từng phần?

? Truyện có mấy nhân vật, ai là nhân vật

chính?

? Vì sao ST,TT lại đợc coi là nhân vật chính?

- Truyện có 5 nhân vật

- Nhân vật chính là Sơn Tinh, Thuỷ Tinh Hai

vị thần này là biểu tợng của thiên nhiên, sông

núi cả hai cùng đến kén rể, đều xuất hiện ở

mọi sự việc và đi suốt diễn biến câu chuyện

? Theo em, truyện đợc gắn với thời đại nào

trong lịch sử Việt Nam?

- Truyện bắt nguồn từ thần thoại cổ đợc lịch

sử hóa Gắn với các thời đại vua Hùng, truyện

đã gắn công cuộc trị thuỷ với thời đại mở nớc,

dựng nớc đầu tiên của ngời Việt cổ

Hoạt động 3: Hớng dẫn hs đọc- hiểu chi tiết

văn bản.

? Vua Hùng kén rể trong hoàn cảnh nào ?

– Con gái là Mị Nơng xinh đẹp, nết na đã

đến tuổi lấy chồng

? Mục đích và ý định của vua Hùng là gì ?

? ý định của vua Hùng đã dẫn đến sự việc

gì?

? Sơn Tinh và Thuỷ Tinh là có những tài gì?

? Theo em, tác giả dân gian đã dùng nghệ

thuật gì để miêu tả tài năng của hai chàng ?

? Hãy nhận xét về tài năng của hai vị thần

này?

- Bằng các chi tiết kỳ lạ, hoang đờng, ND xa

đã miêu tả hai vị thần thật khổng lồ, uy nghi,

3 Bố cục:

- Phần 1: Từ đầu…mỗi thứ một đôi: Vua Hùng thứ 18 kén rể

- Tiếp…Thần nớc đành rút lui: ST,TT cầu hôn và cuộc giao tranh giữa hai thần

- Còn lại: Sự trả thù hằng năm về sau của Thuỷ Tinh và chiến thắng của Sơn Tinh

- Muốn chọn cho Mị Nơng ngời chồng xứng đáng

2 Sơn Tinh, Thuỷ Tinh cầu hôn và cuộc giao tranh giữa hai thần:

a Sơn Tinh, Thuỷ Tinh cầu hôn:

- Sơn Tinh: vẫy tay nổi cồn bãi… …mọc núi đồi…

- Thủy Tinh: gọi gió hô m… a…

-> NT tởng tợng kì ảo hai vị thần

họ có tài năng siêu phàm và có chung một ớc

trên cạn Qua đó ta thấy vua Hùng ngầm

đứng về phía ST, vua đã bộc lộ sự thâm thuý,

khôn khéo

? Có ý kiến cho rằng: Vua Hùng đã có ý

chọn ST nhng cũng không muốn mất lòng TT

nên mới bày ra cuộc đua tài về nộp sính lễ ý

kiến của em nh thế nào?

- Qua đó, em thấy vua Hùng ngầm đứng về

phía ai? Vua Hùng là ngời nh thế nào?

- Thái độ của vua Hùng cũng chính là thái độ

của nhân dân ta đối với nhân vật Ngời Việt

thời cổ c trú ở vùng ven núi chủ yếu sống

bằng nghề trồng lúa nớc Núi và đất là nơi họ

xây dựng bản làng và gieo trồng, là quê

h-ơng, là ích lợi, là bè bạn Sông cho ruộng

đồng chất phù sa cùng nớc để cây lúa phát

triển những nếu nhiều nớc quá thì sông nhấn

chìm hoa màu, ruộng đồng, làng xóm Điều

đó đã trở thành nỗi ám ảnh đối với tổ tiên

ng-ời Việt

? Cuối cùng ai là ngời đợc chọn làm rể vua?

? Điều đó đã dẫn đến sự kiện nào?

? Em hãy miêu tả lại cảnh hai vị thần giao

tranh?

? Hãy nhận xét cuộc giao tranh này?

? Trong trí rởng tợng của ngời xa, ST,TT đại

diện cho lực lợng nào?

? Theo dõi cuộc giao tranh giữa ST và TT em

thấy chi tiết nào là nổi bật nhất? Vì sao?

? Kết quả cuộc giao tranh?

? Tại sao Sơn Tinh luôn thắng Thuỷ Tinh?

đều có tài và phép thuật cao cờng

- Cả hai cùng muốn lấy Mị Nơng làm vợ

b Cuộc giao tranh giữa hai vị thần:

Thuỷ Tinh Sơn TinhHô ma, gọi gió,

làm thành giông bão dâng n… ớc cuồn cuộn ngập nhà cửa, ruộng vờn…

Vẫy tay về phớa đụng, phớa đụng nổi cồn bói; vẫy tay về phớa tõy, phớa tõy mọc nỳi đồi Bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi,dựng th nhà luỹ ngăn chặn nớc lũ

-> Hai thần giao tranh quyết liệt

- TT: đại diện cho cái ác, cho hiện ợng thiên tai lũ lụt hàng năm vẫn xảy ra ở miền Bắc nước ta

t-HĐ3: Khái quát nội dung và nghệ thuật VB

? Truyện kể, năm nào Thuỷ Tinh cũng dâng

nớc đánh Sơn tinh Theo em, ngời xa đã mợn

truyện này để giải thích hiện tợng thiên

nhiên nào ở nớc ta?

? Việc Sơn Tinh luôn thắng Thuỷ Tinh phản

ánh sức mạnh và ớc mơ gì của ngời nhân dân

ta?

? Ngoài ý nghĩa trên, Truyền thuyết ST,TT

còn có ý nghĩa nào khác khi gắn liền với thời

đại dựng nớc của các vua Hùng?

3 Vì sao văn bản ST,TT đợc coi là truyền

thuyết? Và đây có phải là văn bản tự sự

không?

- ST: đại diện cho chính nghĩa, cho sức mạnh của nhân dân chống thiên tai lũ lụt của nhõn dõn ta

- Chi tiết: nớc sông dâng miêu tả

đúng tính chất ác liệt của cuộc đấu tranh chống thiên tai gay go, bền bỉ của nhân dân ta

3 Kết quả cuộc giao tranh:

- Ca ngợi công lao trị thuỷ, dựng nớc của cha ông ta

2 Nghệ thuật:

- Xây dựng hình tợng hình tợng nghệ thuật kì ảo mang tính tợng trng

và khái quát cao

- Thể hiện đầy đủ các đặc điểm của truyền thuyết: có các chi tiết kỳ ảo hoang đờng

4 Củng cố: - ý nghĩa truyện STTT

- Em yêu thích nhân vật nào ?

5 H ớng dẫn học tập: - Học bài, thuộc ghi nhớ

- Soạn: Tìm hiểu nghĩa của từ.

+ Nghĩa của từ là gì ?

+ Cách giải thích nghĩa của từ ?

Tiết 10: Ngày soạn: 26/ 8/2013

nghĩa của từ

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Hiểu thế nào là nghĩa của từ

- Biết cỏch tỡm hiểu nghĩa của từ và giải thớch nghĩa của từ trong văn bản

- Biết dựng từ đỳng nghĩa trong núi, viết và sửa cỏc lỗi dựng từ

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Khỏi niệm nghĩa của từ

- Cỏch giải thớch nghĩa của từ

2 Kỹ năng:

- Giải thớch nghĩa của từ

- Dựng từ đỳng nghĩa trong núi và viết

- Tra từ điển để hiểu nghĩa của từ

1 Giáo viên: - Soạn bài, đọc sách giáo viên và sách bài soạn.

- Bảng phụ viết VD và bài tập

- Phơng pháp: Nêu vấn đề, thuyết trình, hoạt động nhóm

- Kỹ thuật: Động não, sơ đồ t duy

2 Học sinh: - Xem trớc bài, tìm hiểu cách giải thích nghĩa của từ thông qua việc tra

từ điển

D

TIẾN TRèNH DẠY-HỌC

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

? Những từ sau đây từ nào là từ mợn và mựơn của ngôn ngữ nào:

- Chế độ, chính thống, triều đình, tiến sĩ, xung đột, cảnh giới, ân xá (Hán)

- Xà phòng, ga, phanh, len, lốp (Ấn -Âu)

3 Bài mới

HĐ1 Khởi động

Nghĩa của từ là gì? Dựa vào đâu để ta giải thích? Bài học hôm nay các em sẽ hiểu rõ

điều đó

Hoạt động 2: Hình thành khái niệm

- Lẫm liệt: hùng dũng oai nghiêm

- Nao núng: lung lay, không vững lòng

tin ở mình nữa

2 Nhận xét:

- Mỗi chú thích gồm hai bộ phận: một bộ

? Bộ phận sau dấu hai chấm cho ta hiểu

gì về từ?

? Em hiểu từ đi, chạy nghĩa là thế nào?

- Từ ông, bà, bố, mẹ cho ta biết điều

? Trong hai câu sau đây, hai từ tập quán

và thói quen có có thể thay thế đợc cho

nhau không? Tại sao?

a Ngời Việt có tập quán ăn trầu

b Bạn Nam có thói quen ăn quà vặt

? Vậy từ tập quán đã giải thích ý nghĩa

nh thế nào? -> Đa ra khái niệm mà từ

biểu thị

* HS đọc phần giải nghĩa từ "lẫm liệt"

? Trong 3 câu sau, 3 từ lẫm liệt, hùng

phận là từ và bộ phận sau dấu hai chấm

để nói rõ nghĩa của từ ấy

- Bộ phận sau dấu hai chấm cho ta biết

chịu mất nớc, không chịu làm nô lệ.

II C ách giải thích nghĩa của từ

1 Trình bày khái niệm mà từ biểu thị

2 Đa ra những từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa với từ cần giải thích

dũng, oai nghiêm thay thế cho nhau đợc

không? Tại sao?

a T thế lẫm liệt của ngời anh hùng

b.T thế hùng dũng của ngời anh hùng

c.T thế oai nghiêm của ngời anh hùng

? 3 từ đó là những từ nh thế nào?

-> Từ đồng nghĩa

? Em có nhận xét gì về cách giải thích

nghĩa của từ nao núng

? Tìm những từ trái nghĩa với từ: cao

Bài tập 1: Đọc một vài chú thích sau các văn bản đã học và cho biết mỗi chú thích đợc

giải nghĩa theo cách nào?

Bài 2: Điền các từ vào chỗ trống cho phù hợp

- Giếng: Hố đào thẳng đứng, sâu vào lòng đất để lấy nớc

- Rung rinh: chuyển động qua lại, nhẹ nhàng, liên tiếp

- Hèn nhát: thiếu can đảm (đến mức đáng khinh bỉ)

Bài 5: Mất theo cách giải nghĩa của nhân vật Nụ là không đúng "không biết ở đâu"

- Mất hiểu theo cách thông thờng là không đợc sở hữu, không có, không thuộc về mình

4 Củng cố: - Thế nào là nghĩa của từ?

- Có mấy cách giải thích nghĩa của từ?

5 H ớng dẫn học ở nhà :

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Xem trớc bài: Sự việc và nhân vật trong văn tự sự.

+ Đặc điểm trong văn tự sự

+ Nhân vật trong văn tự sự

Giải thích nghĩa của từ

Trình bày khái

niệm mà từ biểu thị

Đưa ra từ đồng nghĩa, trái nghĩa với từ cần giải thích

Tiết 11: Ngày soạn: 1/ 9/2013

Sự việc và nhân vật trong văn tự sự

(Tiết 1)

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Nắm được thế nào là sự việc, nhõn vật trong văn bản tự sự

- Hiểu được ý nghĩa của sự việc và nhõn vật trong văn tự sự

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Vai trũ của sự việc trong văn bản tự sự

- í nghĩa và mối quan hệ của sự việc và nhõn vật trong văn tự sự

2 Kỹ năng:

- Chỉ ra được sự việc, nhõn vật trong một văn bản tự sự,

- Xỏc định sự việc, nhõn vật trong một đề bài cụ thể

C Chuẩn bị :

1 Giáo viên: - Soạn bài, đọc sách giáo viên và sách bài soạn Bảng phụ viết VD

- Phương phỏp: Thuyết trình, nờu vấn đề

Hoạt động của thầy và trũ Nội dung cần đạt

* GV treo bảng phụ đã viết sẵn các sự

việc trong truyện ST, TT

? Trong các sự việc trên, đâu là sự việc

khởi đầu, sự việc phát triển, sự việc cao

trào và sự việc kết thúc?

? Trong các sự việc trên có thể bớt đi sự

việc nào đợc không? Vì sao?

- Trong các sự việc trên, không bớt đợc

sự việc nào vì nếu bớt thì thiếu tính liên

tục, sự việc sau sẽ không đợc giải thích

I đặc điểm của sự việc và nhân vật trong văn tự sự:

+ Sự việc kết thúc: Thuỷ Tinh thua và ờng xuyên trả thù(7)

th-=> Không bớt đợc sự việc nào, vì sẽ bị thiếu tính liên tục

- Quan hệ: nhân quả

? Các sự việc đợc kết hợp theo quan hệ

nào? Có thể thay đổi trật tự trớc sau của

các sự việc ấy đợc không?

- Các sự việc đợc kết hợp theo quan hệ

nhân quả, không thể thay đổi

? Trong chuỗi các sự việc ấy, ST đã

thắng TT mấy lần? Nếu để TT thắng ST

thì sẽ ra sao

- ST đã thắng TT hai lần và mãi mãi

Điều đó ca ngợi sự chiến thắng lũ lụt

của ST

- Nếu TT thắng thì đất bị ngập chìm

trong nớc, con ngời không thể sống và

nh thế ý nghĩa của truyện sẽ bị thay

đổi Thể hiện mong mốn( t tởng) của

nhân dân( Ngời biểu đạt)

? Sự việc trong văn bản đợc kể cụ thể

nh thế nào?( chỉ ra 6 yếu tố làm nên câu

chuyện)

? Do ai làm?

? Sự việc xảy ra ở đâu?

? Xảy ra vào thời gian nào

? Nguyên nhân xảy ra sự việc?

? Sự việc diễn biến ntn? Kết quả ra sao?

? Theo em có thể xoá bỏ 1 trong các yếu

tố (thời gian và địa điểm )đợc không?

- Không thể đợc vì cốt truyện sẽ thiếu

sức thuyết phục, không còn mang ý

nghĩa truyền thuyết

? Nếu bỏ điều kiện vua Hùng ra điều

kiện kén rể đi có đợc không? Vì sao?

- Không Vì vua Hùng là ngời ra điều

kiện (không có lí do để hai thần thi tài)

-> Nguyên nhân, kết quả: Sự việc trớc là

nguyên nhân của sự việc sau, sự việc

sau là kết quả của sự việc trớc

? Nh vậy 6 yếu tố trong truyện ST, TT

có ý nghĩa gì? - Tạo nên tính cụ thể của

truyện

? Vai trò của sự việc trong văn tự sự?

? Sự việc trong văn tự sự đợc trình bày

nh thế nào?

Hoạt động 2: HS hiểu nhân vật và vai

Kết luận: Sự việc trong văn tự sự đợc sắp xếp theo một trật tự, diễn biến sao cho thể hiện đợc t tởng mà ngời kể muốn biểu

+ Diễn biến: Hai chàng trai tài giỏi cùng muốn lấy Mị Nơng, Thuỷ Tinh thua cuộc, hai ngời cùng đánh nhau quyết liệt

+ Kết quả:Thuỷ Tinh thất bại

-> Là yếu tố quan trọng, cốt lõi của tự sự, không có sự việc thì không có tự sự

 Kết luận: Sự việc trong tự sự đợc trình

bày một cách cụ thể: sự việc xảy ra trong thời gian, không gian địa điểm cụ thể, do nhân vật cụ thể thực hiện, có nguyên nhân, diễn biến, kết quả

2 Nhân vật trong văn tự sự:

nhân vật đồng thời là dấu hiệu ta phải

thể hiện khi muốn kể về nhân vật

? Các nhân vật đợc thể hiện ntn trong

tác phẩm?

? Em hãy gọi tên, giới thiệu tên, lai lịch,

tài năng, việc làm của các nhân vật

trong truyện ST, TT?

* GV nhấn mạnh: Không phải nhân vật

nào cũng đủ các yếu tố trên nhng tên

NV thì phải có và việc làm của nhân vật

a Vai trò của nhân vật trong văn tự sự :

* Ví dụ:

- Ngời làm ra sự việc: Vua Hùng, ST, TT

- Ngời nói đến nhiều nhất: ST, TT

- Nhân vật phụ giúp nhân vật chính hoạt

Không - Có tài

lạ, đem sính lễ trớc

Cầu hôn, giao chiếnTT

TT ở vùng

nớc thẳm

4 Củng cố:- Nhắc lại nội dung kiến thức cơ bản.

- Nắm được thế nào là sự việc, nhõn vật trong văn bản tự sự

- Hiểu được ý nghĩa của sự việc và nhõn vật trong văn tự sự

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Vai trũ của sự việc trong văn bản tự sự

- í nghĩa và mối quan hệ của sự việc và nhõn vật trong văn tự sự

2 Kỹ năng:

- Chỉ ra được sự việc, nhõn vật trong một văn bản tự sự,

- Xỏc định sự việc, nhõn vật trong một đề bài cụ thể

C Chuẩn bị :

1 Giáo viên: - Soạn bài, đọc sách giáo viên và sách bài soạn.Bảng phụ viết VD

- Phương phỏp: Thuyết trình, nờu vấn đề, hoạt động nhúm

Giờ trước cỏc em đó học phần lý thuyết bài sự việc và nhõn vật trong văn bản tự sự…

Hoạt động 4 III Luyện tập:

Bài

tập 1: Chỉ ra các sự việc mà các nhân vật trong truyện ST, TT đã làm?

- Vua Hùng: kén rể, mời lạc hầu vào bàn bạc gả Mị Nơng cho ST

- Mị Nơng: theo chồng về núi

- ST: Cầu hôn, đem sính lễ, rớc Mị Nơng về núi, giao chiến với TT

- TT: đến cầu hôn

a Vai trò của các nhân vật:

- Vua Hùng( nhân vật phụ): quan điểm cuộc hôn nhân LS

- Mị Nơng: đầu mối cuộc xung đột

- TT( Nhân vật chính) : thần thoại hoá sức mạnh của ma gió

- ST( nhân vật chính): ngời anh hùng chống lũ lụt của nhân dân Việt cổ

b Tóm tắt truyện theo sự việc của các nhân vật chính:

Thời vua Hùng Vơng thứ 18, ở vùng núi Tản Viên có chàng ST có nhiều tài lạ ở miền nớc thẳm có chàng TT tài năng không kém Nghe tin vua Hùng kén chồng cho

công chúa Mị Nơng, hai chàng đến cầu hôn Vua Hùng kén rể bằng cách đọ tài ST

đem lễ vật đến trớc lấy đợc Mị Nơng TT tức giận đuổi theo hòng cớp lại Mị Nơng Hai bên đánh nhau dữ dội ST thắng bảo vệ đợc hạnh phúc của mình, TT thua mãi mãi ôm mối hận thù Hàng năm TT đem quân đánh ST nhng đều thua gây ra lũ lụt ở lu vực sông Hồng

c Đặt tên gọi theo nhân vật chính:

- Gọi: Vua Hùng kén rể : Cha nói đựơc thực chất của truyện

- Gọi: Truyện Vua Hùng : dài dòng, đánh đồng nhân vật, không thoả đáng

Bài tập 2: Tởng tợng để kể với nhan đề : ô Một lần khụng võng lời ằ

Dự định:

- Kể việc gì? Thuộc lứa tuổi của cỏc em nhấn mạnh vào sự việc khụng võng lời

- Nhân vật chính là ai? Chớnh mỡnh hay bạn bố trong lớp ?

- Chuyện xảy ra bao giờ? ở đâu?

- Nguyên nhân? Diễn biến? Kết quả?

- Rút ra bài học?

=> Phải làm rừ sự tương quan chặt chẽ giữa sự việc và ý nghĩa trong quỏ trỡnh tạo lập văn bản

Vớ dụ:

MB: Đó bao giờ bạn khụng võng lời cha mẹ chưa? Đối với tụi,cõu chuyện mà tụi sắp

kể cho cỏc bạn nghe mói mói là một bài học kinh nghiệm khiến tụi khụng thể nào quờn.TB: - Thời gian, khụng gian,địa điểm: Ở trường, lớp học được nghỉ tiết hoặc sau giờ tan học,( ở nhà lỳc bố mẹ đi vắng)

- Lớ do: + Bạn rủ đi chơi

+ Tự mỡnh thớch làm

- Diễn biến: Chuyện xảy ra là bố mẹ đến đún nhưng khụng thấy, thầy cụ đi tỡm,

bố mẹ bỏo cụng an

- Kết quả: mọi người lo lắng

KB: Tụi trở về nhà bố mẹ vui mừng, nhỡn khuụn mặt phờ phạc, đụi mắt sưng mọng vỡ khúc của mẹ, tụi hiểu chắc mẹ đó phải chạy đi nhiều chỗ để tỡm kiếm tụi Rồi tõm trạng phấn khởi ẩn sau gương mặt nghiờm nghị của bố, nỗi lo lắng của cụ giỏo chủ nhiệm làm tụi õn hận, day dứt mói Đỳng là một lần khụng võng lời đó gõy ra hậu quả nghiờm trọng cho những người mỡnh yờu quớ và kớnh mến

4 Củng cố:- Đặc điểm và nhân vật trong văn tự sự

- Vai trò nhân vật trong văn tự sự

5 H ớng dẫn học tập:

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập

- Soạn: Sự tích Hồ Gơm.

Tiết 13 Ngày soạn: 4/9/2013

Hớng dẫn đọc thêm

Văn bản: SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

(Truyền thuyết)

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Hiểu và cảm nhận được nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết Sự tớch Hồ Gươm.

- Hiểu được vẻ đẹp của một số hỡnh ảnh, chi tiết kỡ ảo giàu ý nghĩa trong truyện

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Nhõn vật, sự kiện trong truyền thuyết Sự tớch Hồ Gươm.

- Truyền thuyết địa danh

- Cốt lừi lịch sử trong một tỏc phẩm thuộc chuỗi truyền thuyết về người anh hựng Lờ Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu văn bản truyền thuyết

- Phõn tớch để thấy được ý nghĩa sõu sắc của một số chi tiết tưởng tượng trong truyện

- Kể lại được truyện

C.

chuẩn bị :

1 Gíáo viên: - Soạn bài, tìm hiểu tài liệu, tranh ảnh vê Hồ Gơm

- Phơng pháp: Thuyết trình, nêu vấn đề, đọc diễn cảm, bình

- Kỹ thuật: động não

2 Học sinh: - Soạn bài

D TIẾN TRèNH DẠY-HỌC

1 ổn định tổ chức ;

2 Kiểm tra bài cũ: Trình bày ý nghĩa của truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

3 Bài mới: HĐ1 Khởi động

Hà Nội có Hồ Gơm

Nớc xanh nh pha mực

Bên hồ ngọn tháp bút

Viết thơ lên trời cao

Giữa lòng Hà Nội, Hồ Gơm đẹp nh một lẵng hoa lộng lẫy và duyên dáng Những tên gọi đầu tiên của hồ là: hồ Lục Thủy, hồ Tả Vọng, hồ Thủy Quân Đến TK XV, hồ mang tên là hồ Gơm hay hồ Hoàn Kiếm, bởi nó gắn với sự tích nhận gơm, trả gơm của ngời anh hùng đất Lam Sơn: Lê Lợi

Hoạt động của thầy và trũ

- Đâu là loại truyền thuyết giải thích nguồn gốc

lịch sử của một địa danh : Hồ Gơm

- Sự tích Hồ Gơm là một trong những tiêu biểu

nhất về hồ Hoàn Kiếm và Lê Lợi

Nội dung cần đạt -

I Đọc, tìm hiểu chung

1.Đọc,tóm tắt :

- Giặc Minh đô hộ, nghĩa quân Lam Sơn khởi nghĩa, nhng đều thất bại Long Vơng quyết định cho nghĩa quân mợn gơm thần

- Lê Thận đợc lỡi gơm dới biển,

Lê lợi đợc chuôi gơm trên rừng

- Từ ngày có gơm thần nghĩa quân

đánh đâu thắng đấy, quét sạch quân thù

- Long Vơng đòi gơm, Lê Lợi trả gơm tại hồ Tả Vọng Từ đó hồ có

? Văn bản đợc chia làm mấy phần.

HĐ2: HS hiểu chi tiết tác phẩm

- Phơng pháp: Nêu vấn đề, bình, vấn đáp.

- Kỹ thuật: Động não

? Long Quân cho nghĩa quân Lam Sơn mợn

g-ơm thần trong hoàn cảnh nào?

? Long Quân cho nghĩa quân mợn gơm như thế

nào?

- Long Quõn cho lưỡi gươm mắc vào lưới Lờ

Thận tới 3 lần Hai lần đầu Thận chỉ coi đú là

thanh sắt rỉ, đó cầm nộm xuống sụng, mói tới

lần thứ 3, Lờ Thận mới nhỡn kĩ và nhận ra đú là

một lưỡi gươm Đến khi lưỡi gươm phỏt sỏng ở

trong căn lều tối, Lờ Lợi mới phỏt hiện ra 2 chữ

“ Thuận Thiờn” nhưng vẫn chưa biết đú là kiếm

bỏu Mói tới khi qua khu rừng Lờ Lợi thấy cú

ỏnh sỏng lạ trờn ngọn cõy đú là chuụi gươm

lạm ngọc và sau đú đem tra vào chuụi thỡ thấy

vừa như in Cỏch cho mượn khỏc thường mang

nhiều ý nghĩa

? Cỏch Long Quõn cho nghĩa quõn mượn gươm

cú ý nghĩa gỡ? ? Việc Lê Thận đợc gơm ở dới

n-ớc, Lờ Lợi đợc gơm ở trên rừng, và khi hai nửa

đợc chắp lại ( vừa nh in) thành thanh gơm báu,

điều đó có ý nghĩa gì?

- Đõy là thanh gươm thần, do thần cho mượn

nờn khụng thể trao tay theo cỏch thức thụng

thường=> Cỏch cho mượn này gõy sự chỳ ý rồi

dần dần mọi người mới thấy giỏ trị của lớn của

nú

- Hỡnh ảnh lưỡi gươm dưới nước, chuụi gươm

trờn rừng nhưng vẫn gặp nhau và làm thành

thanh gươm hoàn chỉnh như muốn núi lờn sự

đoàn kết, hợp nhất của nhõn dõn miền đồng

bằng sụng nước và vựng nỳi thẳm sơn cao

tên là Hồ Gơm hay Hồ Hoàn Kiếm

2 Chỳ thớch SGK

3 Bố cục :2 phần :

- P1: từ đầu trên đất nớc: Long Quân cho nghĩa quân mợn gơm thần

- P2: còn lại: Long Quân đòi lại

g-ơm thần

II

Đọc và tìm hiểu chi tiết :

1 Long Quân cho nghĩa quân

* Cách Long Quân cho nghĩa quân m ợn g ơm thần:

- Lê Thận nhận đợc lỡi gơm dới biển

- Lê Lợi nhận đợc chuôi gơm trên rừng

- Gơm tra vào vừa nh in -> kì lạ

* í nghĩa:

- Thanh gươm do thần cho mượn nờn cỏch cho mượn phải kỡ lạ khỏc thường

- Lưỡi gươm và chuụi gươm tra vào vừa như in thể hiện sự đoàn kết của nhõn dõn cỏc vựng miền

- Lờ Lợi nhận được chuụi gươm cũn Lờ Thận nhặt lưỡi gươm ý núi Lờ Lợi là người lónh đạo cuộc khởi nghĩa nhưng phải cú những người tướng tài, lớnh giỏi mới chiến thắng quõn giặc

trong sự nghiệp đỏnh giặc cứu nước.

- Hỡnh ảnh Lờ Thận bắt được gươm cũn Lờ Lợi

được chuụi gươm như muốn núi người cầm

gươm chỉ đạo cuộc khỏng chiến là Lờ Lợi

nhưng cụng sức đỏnh giặc là sự đúng gúp của

nhiều người, nhiều tướng tài, nhiều quõn lớnh

và nhõn dõn trong đú cú Lờ Thận, một người

đỏnh cỏ bỡnh thường

? Khi LL đến nhà LT, ông thấy xuất hiện điều

kì lạ gì?

? Chi tiết thanh gơm phát sáng có ý nghĩa gì?

Phân tích ý nghĩa 2 từ “thuận thiên”

* Bình: Thanh gơm phát sáng ở góc nhà

tối( nhà Lờ Thận)-> cuộc khởi nghĩa chống

quân Minh không phải bắt nguồn từ triều đình

mà bắt nguồn từ nhõn dõn ( cuộc khởi nghĩa

Lam Sơn le lói từ trong dân) Thanh gơm toả

sáng nh thúc giục lên đờng, nó nh có sức mạnh

tập hợp mọi ngời xung quanh Lờ Lợi đó là

ánh sáng của chính nghĩa

- Thuận thiên: Thuận theo ý trời, gơm đợc trao

cho Lờ Lợi-> đề cao anh hùng Lờ Lợi và đề cao

tớnh chất chính nghĩa của cuộc khỏng chiến

- Trên thanh gơm khắc 2 chữ “

thuận thiên” -> Thuận theo ý

trời-> Chi tiết tởng tợng kì ảo

- Xông xáo tìm

địch

- Chiếm đợc kho lơng của

địch, đầy đủ vật chất

Là biểu tượng của lũng tin,sức mạnh của toàn dân đoàn kết trên dới một lòng tham gia đánh giặc cứu nớc

- Hiểu và cảm nhận được nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết Sự tớch Hồ Gươm.

- Hiểu được vẻ đẹp của một số hỡnh ảnh, chi tiết kỡ ảo giàu ý nghĩa trong truyện

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Nhõn vật, sự kiện trong truyền thuyết Sự tớch Hồ Gươm.

- Truyền thuyết địa danh

- Cốt lừi lịch sử trong một tỏc phẩm thuộc chuỗi truyền thuyết về người anh hựng Lờ Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu văn bản truyền thuyết

- Phõn tớch để thấy được ý nghĩa sõu sắc của một số chi tiết tưởng tượng trong truyện

- Kể lại được truyện

2 Kiểm tra bài cũ: - Tóm tắt truyện Sự tích Hồ Gơm

- Long Quân cho nghĩa quân mợm gơm thần

3 Bài mới:

Hoạt động 1 Khởi động: Một năm sau khi đuổi giặc Minh, một hụm Lờ Lợi-bấy giờ

làm vua-cưỡi thuyền rồng dạo quanh hồ Tả Vọng……sự việc này dẫn đến sự việc gỡ

cụ cựng cỏc em sẽ tỡm hiểu trong tiết học ngày hụm nay nhộ

Hoạt động của thầy và trũ

-HĐ2: Tìm hiểu tiếp phần 2

? Long Quân đòi gơm thần trong hoàn

cảnh nào

? Thần đòi gơm và vua trả gơm giữa cảnh

đất nớc hạnh phúc, yên bình Điều đó có

ý nghĩa gì?

? Bức tranh trong sgk minh họa cảnh gì?

- Lờ Lợi trả gơm cho Rùa vàng

? Vậy truyền thuyết Sự tớch Hồ Gươm có

ý nghĩa gì ?

? Trong truyện xuất hiện hình ảnh Rùa

Vàng đòi gơm Em còn biết truyền thuyết

nào xuất hiện hình ảnh rùa vàng?

? Các yếu tố kì ảo này có ý nghĩa ntn?

- Rùa vàng là con vật linh thiêng luôn

-II Đọc- hiểu chi tiết

2 Long Quân đòi g ơm thần :

- Giặc tan, đất nớc thanh bình.Vua cỡi thuyền rồng dạo trên hồ Tả Vọng

HĐ4: HS thảo luận

? Truyền thuyết STHG rất đậm yếu tố

lịch sử, theo em đó là yếu tố nào?

? Trong kho tàng truyện cổ VN cũn cú

những truyện nào cú hỡnh ảnh rựa vàng?

- An Dương Vương xõy thành cổ loa

- Mị Chõu –Trọng Thủy

? í nghĩa của hỡnh tượng rựa vàng?

- Tượng trưng cho sức mạnh lớn lao, cho

tớnh chớnh nghĩa, cho lẽ phải, cụng bằng

và ý chớ quyết tõm thắng kẻ thự xõm lược

của nhõn dõn ta

chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

*Ghi nhớ :(sgk )

III

Luyện tập:

- Đọc diễn cảm, tóm tắt truyện

4 Củng cố: Long Quân đòi gơm thần

- Em thích nhất chi tiết nào?Vì sao

5 Hướng dẫn ở nhà: Học bài và bài tập

- Luyện tập đọc diễn cảm và kể lại truyện bằng lời văn của mình

- Tóm tắt truyện Phân tích ý nghĩa một vài chi tiết tởng tợng trong truyện

- Soạn bài: Sọ Dừa, Chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự: thế nào là chủ đề của bài văn

tự sự, dàn bài văn tự sự cú khỏc dàn bài văn miờu tả khụng?

Tiết 15 Ngày soạn: 6/ 9/2013

-Chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Hiểu thế nào là chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự

- Hiểu mối quan hệ giữa sự việc và chủ đề

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Yờu cầu về sự thống nhất trong một văn bản tự sự

- Những biểu hiện của mối quan hệ giữa chủ đề, sự việc trong bài văn tự sự

2 Kỹ năng:Tỡm chủ đề, dàn bài và viết được phần mở bài cho bài văn tự sự

C Chuẩn bị :

1 Giáo viên: - Soạn bài, đọc sách giáo viên và sách bài soạn

- Phơng pháp: Nêu vấn đề, vấn đáp

* Đề: Hãy điền những cụm từ thích hợp vào chỗ trống để có một khái niệm chính

xác về khái niệm sự việc và nhân vật trong văn tự sự