Tuy nhiên một số giáo viên còn thấy vướng mắc khi dạy các tiết sinh hoạt tập thể nói chung và đặc biệt với tiết sinh hoạt sao nhi đồng tự quản lớp 3 nói riêng mặc dù Bộ đã có công văn hư
Trang 1A- ĐẶT VẤN ĐỀ
Cùng với sự đổi mới của đất nước trong những năm qua giáo dục tiểu học nước ta đã có nhiều đổi mới toàn diện trên tất cả các mặt, tạo ra một diện mạo mới cho giáo dục Việt Nam trong thế kỷ XXI
Do yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đất nước ta hiện nay đòi hỏi phải có sự đổi mới giáo dục đào tạo, vì vậy giáo dục học sinh phát triển toàn diện là nhiệm vụ của nhà trường nói chung và cấp tiểu học nói riêng Các chủ nhân của thể kỷ XXI phải là những con người thông minh, dí dỏm, hoạt bát, có ánh sáng của trí tuệ, có tâm hồn trong sáng, lành mạnh… Con người của văn hoá thời đại tiên tiến, văn minh không chỉ giỏi một lĩnh vực mà phải là một con người giỏi toàn diện, có chuyên môn giỏi, có sức khoẻ tốt, am hiểu văn học nghệ thuật, thể dục thể thao ,thời cuộc, luôn luôn vận động và phát triển Chính
vì thế mà giáo dục được đặt lên hàng đầu, toàn xã hội tôn vinh nghề giáo dục và cũng đặt cho chúng ta một trách nhiệm to lớn là khâu đột phá đưa đất nước ta đi vào kỷ nguyên mới, sánh vai cùng các nước trên thế giới
Để thực hiện mục tiêu đó, bậc tiểu học chuyển sang dạy - học theo mô hình 2 buổi/ ngày cùng với công văn hướng dẫn chi tiết về kế hoạch dạy học cho buổi thứ hai Tuy nhiên một số giáo viên còn thấy vướng mắc khi dạy các tiết sinh hoạt tập thể nói chung và đặc biệt với tiết sinh hoạt sao nhi đồng tự quản lớp 3 nói riêng mặc dù Bộ đã có công văn hướng dẫn kế hoạch dạy học 2 buổi/ ngày ở trường tiểu học
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy nên tôi cũng không tránh khỏi những khó khăn vướng mắc đó, tuy nhiên vấn đề là khắc phục và giải quyết những khó khăn đó bằng cách nào là điều luôn khiến tôi băn khoăn và trăn trở Vì thế trong
vài năm trở lại đây tôi đã nghiên cứu một cách nghiêm túc vấn đề " Tổ chức dạy
tiết sinh hoạt sao nhi đồng tự quản lớp 3" Qua quá trình dạy học, tôi nhận
thấy biện pháp này rất có hiệu quả, nó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên và chất lượng học tập của học sinh Đó chính là một vài biện pháp giúp giáo viên khắc phục những khó khăn khi giảng dạy tiết sinh hoạt sao nhi đồng tự quản lớp 3 trong chương trình học 2 buổi/ ngày
Trang 2B- NỘI DUNGI- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ở trường tiểu học, cùng với nhiệm vụ truyền thụ tri thức cho học sinh, giáo viên còn phải thực hiện nhiệm vụ giáo dục học sinh Điều đó đòi hỏi giáo viên ngoài việc tổ chức hoạt động học tập còn phải biết tổ chức các hoạt động sao nhi đồng nhằm tác động đến tư tưởng và tình cảm … của học sinh, hình thành và phát triển những phẩm chất nhân cách cho các em
Hoạt động học tập và hoạt động sao nhi đồng có mối quan hệ chặt chẽ, hữu cơ với nhau, thúc đẩy lẫn nhau cùng phát triển trong toàn bộ quá trình phát triển chung của trẻ Tổ chức hiệu quả nhiệm vụ học tập - dạy học và kế hoạch hoạt động sao nhi đồng là điều kiện cần và đủ để nhà trường tiểu học hoàn thành tốt mục tiêu giáo dục của mình trong giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay
Hoạt động giáo dục trong giờ sinh hoạt sao nhi đồng là sự tiếp nối và thống nhất hữu cơ với hoạt động dạy học, tạo điều kiện gắn lý thuyết với thực hành, góp phần quan trọng vào sự hình thành và phát triển nhân cách toàn diện của học sinh
Bởi mục tiêu của hoạt động sao nhi đồng là:
+Củng cố, khắc sâu những kiến thức đã được học qua các môn học ở trên lớp.+ Phát triển sự hiểu biết của học sinh trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, từ đó làm phong phú thêm vốn tri thức của các em
+ Hình thành và phát triển ở học sinh các kỹ năng ban đầu, cơ bản, cần thiết phù hợp với sự phát triển chung của trẻ ( kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tham gia các hoạt động tập thể, kỹ năng nhận thức ….)
+ Góp phần hình thành và phát triển tính tích cực, tự giác cho học sinh trong việc tham gia vào các hoạt động chính trị, xã hội Trên cơ sở đó, bồi dưỡng cho trẻ thái độ đúng đắn với các hiện tượng tự nhiên và xã hội, thái độ có trách nhiệm đối với công việc chung
Trang 3+ Tạo ra sân chơi giải trí phù hợp với lứa tuổi học sinh, tạo cơ hội để học sinh được gần gũi với giáo viên hơn.
Xuất phát từ mục tiêu trên thì việc biết, hiểu, thiết kế và tổ chức hiệu quả sinh hoạt sao nhi đồng tự quản là nhiệm vụ quan trọng đối với giáo viên nói chung và đặc biệt quan trọng đối với giáo viên chủ nhiệm lớp 3 nói riêng Trong
phạm vi bài viết này tôi xin giới thiệu " Kinh nghiệm tổ chức giờ sinh hoạt sao
Theo phân phối chương trình của Sở giáo dục - Đào tạo Hà Nội, ở lớp 3
cứ một tháng có 1 tiết sinh hoạt sao nhi đồng tự quản, sinh hoạt sao nhi đồng tự quản là sinh hoạt các sao nhi đồng của khối lớp 3 do các em tự tổ chức sinh hoạt với nhau dưới sự hướng dẫn của phụ trách nhi đồng ( giáo viên chủ nhiệm lớp) Tuy vậy việc hướng dẫn tổ chức giờ sinh hoạt sao nhi đồng tự quản cho học sinh
ở trường tiểu học còn là vấn đề cần bàn Đây là việc đặt ra không ít thử thách
- Về phía phụ huynh:
Nhận thức của một số cha mẹ học sinh chỉ cần con mình học giỏi, vì họ cho rằng có học giỏi mới có tương lai làm giàu Người ta nô nức cho con đi học văn, toán, ngoại ngữ… ( tất nhiên là đúng nhưng phiến diện) thế là có một số cha mẹ học sinh coi thường các giờ sinh hoạt sao Họ sẵn sàng xin cho con về sớm, bỏ các giờ sinh hoạt sao không cần cân nhắc thiệt hơn
- Về phía học sinh:
Các em được làm quen với hình thức sinh hoạt mới: Sinh hoạt sao nhi đồng tự quản do các em tự tổ chức sinh hoạt với nhau dưới sự hướng dẫn của phụ trách lớp nhi đồng Phụ trách sao nhi đồng lớp 3 thực chất là trưởng sao, do
Trang 4các bạn trong sao tín nhiệm bầu ra Vì vậy khả năng hướng dẫn, tổ chức cho các bạn cùng tham gia hoạt động múa, hát, kể chuyệ n, trò chơi … của phụ trách sao còn hạn chế nên chưa thu hút các bạn tham gia tích cực.
- Về phía giáo viên:
Nhiều giáo viên còn chưa xác định hết tầm quan trọng của hoạt động sao nhi đồng tự quản, nên vẫn coi nhẹ, cho rằng đây chỉ là môn phụ và chưa dành cho tiết học này một sự đầu tư thích hợp Hơn thế các giờ học này không có sách, không có tài liệu hướng dẫn cụ thể như các môn học khác nên việc hướng dẫn học sinh lựa chọn nội dung, hình thức tổ chức giờ sinh hoạt sao nhi đồng tự quản còn qua loa, đại khái, phạm vi kiến thức bó hẹp Vì thế học sinh chưa hứng thu học tập, tiếp thú kiến thức một cách hời hợt và không ghi nhớ lâu
- Về nội dung - chương trình:
Trong chương trình học 2 buổi/ ngày, công văn số 7632 của Bộ giáo dục
và đào tạo hướng dẫn học buổi thứ hai trong ngày có nội dung tổ chức hoạt động sao nhi đồng tự quản, nhưng mới chỉ dừng lại tên chủ điểm cho từng tháng Chưa có tài liệu hướng dẫn cho từng tiết học như các môn học khác ( ở các môn học khác ngoài sách giáo khoa ra còn có sách hướng dẫn giảng dạy của giáo viên , sách thiết kế bài giảng …)
Từ thực tế trên, tôi nhận thấy để hoạt động sao nhi đồng tự quản trở thành sân chơi bổ ích, với nhiều nội dung phong phú, sinh động, mang màu sắc tươi vui thật sự hấp dẫn, thu hút các em tích cực tham gia sinh hoạt, ngày càng gắn
bó với hoạt động sao thì mỗi người giáo viên phải chú trọng đến việc bồi dưỡng cho mình vốn hiểu biết về công tác Đội, hoạt động sao nhi đồng sâu hơn Mỗi
giáo viên phải thực sự "biết mười dạy một" để cung cấp, củng cố, mở rộng kiến
thức cho học sinh
Chính vì vậy là một giáo viên tiểu học được phân công giảng dạy lớp 3 nhiều năm, tôi đi sâu nghiên cứu nội dung hoạt động sao nhi đồng để hướng dẫn,
Trang 5tổ chức các giờ sinh hoạt sao nhi đồng tự quản phù hợp với đối tượng học sinh lớp 3 góp phần giúp các em phát triển toàn diện.
Trang 6III- BIỆN PHÁP CỤ THỂ
1/ LỰA CHỌN PHỤ TRÁCH SAO.
Đối với sinh hoạt sao nhi đồng, phụ trách sao (PTS) có tầm quan trọng đặc
biệt có thể nói PTS là "linh hồn" của sao Nếu PTS giỏi nhiệt tình, năng động,
có năng khiều về một vài lĩnh vực hoạt động như: hát, múa, trò chơi, kể chuyện… thì giờ sinh hoạt sao sẽ trở nên hấp dẫn, hứng thú với nhi đồng Ngược lại PTS kém năng lực sẽ làm cho hoạt động của nhi đồng kém hiệu quả
Vì vậy việc lựa chọn PTS có tầm quan trọng đặc biệt, ở các lớp khối 4, 5 lựa chọn được các PTS như ý là một vấn đề khó và đặc biệt đối với lớp 3 việc lựa chọn PTS nhi đồng, tự quản lại càng khó khăn và phức tạp Bởi đối với nhi đồng lớp 3 sinh hoạt sao nhi đồng là sinh hoạt sao nhi đồng tự quản do các em tự tổ chức sinh hoạt với nhau dưới sự hướng dẫn của phụ trách lớp nhi đồng (GVCN) PTS nhi đồng lớp 3 thực chất là các bạn trưởng sao (do các bạn trong sao tín nhiệm bầu ra) cùng tuổi với mình khác với phụ trách sao khối 4,5 Do đó để có đội ngũ PTS nhi đồng tự quản giỏi tôi phối hợp với đồng chí tổng phụ trách lựa chọn các em theo tiêu chuẩn sau:
- Chọn các em làm cán bộ lớp, lớp trưởng, tổ trưởng
- Chọn các em có khả năng về tổ chức trò chơi, khả năng điều hành, khả năng múa hát, đọc thơ
- Nhiệt tình với công tác nhi đồng, có lực học khá trở lên
- Chọn theo kiểu phân công công các em làm một việc gì đó và theo dõi các việc các em đang làm
- Chọn các em nhanh nhẹn, thông minh
Tuy nhiên những tiêu chuẩn này cũng chỉ ra tương đối, khi lựa chọn cũng không nên quá cầu toàn vì tiêu chuẩn đề ra là bồi dưỡng mới đạt tới, không ai có
đủ ngay từ đầu
2/ BỒI DƯỠNG PHỤ TRÁCH SAO
PTS là "linh hồn" của sao nhi đồng, là người trợ thủ đắc lực của phụ trách
nhi đồng; là người hướng dẫn, tổ chức cho các bạn cùng tham gia các hoạt động,
Trang 7giúp đỡ các bạn rèn luyện, học tập để trở thành cháu ngoan Bác Hồ, đội viên Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh
Vì vậy sau khi đã lựa chọn được phụ trách sao rồi thì tôi phối hợp với đồng
chí tổng phụ trách tiến hành bồi dưỡng cho các em Với phương châm "mưa
dần thấm lâu" tôi đã truyền tải đến các em những nội dung cần thiết với phương
pháp đơn giản, dễ hiểu, gần gũi với các em để các em nhớ lâu
Nội dung bồi dưỡng
a- Bồi dưỡng qui trình tổ chức một buổi sinh hoạt sao:
Gồm 4 bước:
Bước 1: Tập hợp sao, điểm danh (2 phút)
Bước 2: Phụ trách sao kiểm tra việc thực hiện thi đua của các sao trong
tuần qua động viên các bạn có nhiều việc tốt, nhắc nhở các bạn có việc làm chưa tốt (4 phút)
Do phụ trách sao chính là các em nhi đồng cùng lớp nên khả năng ghi chép tổng hợp còn hạn chế Vì vậy tôi dùng mẫu in sẵn cho các em sử dụng trong các buổi sinh hoạt như sau:
Hoạt động của Sao: tuần
T
T Họ và tên
Vệ sinh
Học tập
Lao động
Giúp
đỡ gia đình
Tham gia hoạt động
Khen Nhắc
nhở
Ghi chú
Giúp đỡ gia đình
- Đánh giá nhận xét chung toàn Sao
+ Khen
+ Chê
Bước 4: Nhận xét buổi sinh hoạt (2 phút)
Trang 8- Tuyên dương
- Nhắc nhở
- Dặn dò buổi sinh hoạt sau
b- Bồi dưỡng các kiến thức để giúp các em xây dựng nội dung sinh hoạt phù hợp
- Kiến thức theo chủ đề 9 tháng trong năm học, ý nghĩa các ngày lễ, giáo dục truyền thống
- Kiến thức tổng hợp theo các chủ đề an toàn giao thông, môi trường, khéo tay hay làm, sức khoẻ, phòng chống các tệ nạn xã hội
c- Bồi dưỡng nghi thức Đội
- Hướng dẫn nhi đồng tìm hiểu điều lệ Đội trước khi kết nạp vào Đội
- Làm quen với một số động tác nghi thức đơn giản
d- Bồi dưỡng phương truyền đạt, hướng dẫn hát, múa, kể chuyện, trò chơi cho nhi đồng
- Hướng dẫn các bước dạy hát, múa, kể chuyện, chơi trò chơi cho nhi đồng
- Dạy một số bài hát, múa qui định của nhi đồng
- Các trò chơi cho nhi đồng
Ngoài ra hướng dẫn cho các em cách làm một số đồ dùng đơn giản thông qua việc xé dán, nặn, thủ công
g- Bồi dưỡng cách nhận xét, tổng hợp đánh giá thi đua ở các Sao
+ Sau khi các sao báo cáo kết quả thi đua thì phụ trách sao tổng hợp đánh giá thi đua theo các mặt hoạt động
+ Hay sau mỗi phần thể hiện của các bạn trong sao (hát, múa, đóng tiểu phẩm, chơi trò chơi) phụ trách sao biết đặt câu hỏi về ý nghĩa của câu chuyện, trò chơi, tiểu phẩm
- Động viên khen thưởng kịp thời để thu hút các bạn tham gia
Trang 9Nội dung hình thức bồi dưỡng phụ trách sao hết sức phong phú và đa dạng Giáo viên cần phối hợp chặt chẽ với Tổng phụ trách để lựa chọn nội dung và hình thức bồi dưỡng sao cho linh hoạt, đúng thời điểm, đúng chủ đề nhằm mang lại hiệu quả cao nhất
Hoạt động sao nhi đồng nói chung và sao nhi đồng tự quản lớp 3 nói riêng
là một mô hình khó nhưng không phải là là không thể đạt được kết quả tốt Qua thực tế sử dụng những biện pháp trên vào giảng dạy tôi đã lựa chọn được đội ngũ phụ trách sao giỏi và thường xuyên bồi dưỡng, huấn luyện nghiệp vụ cho các em Đó là nhịp cầu đưa tôi tới thành công trong việc tổ chức giờ sinh hoạt nhi đồng tự quản, góp phần không nhỏ trong việc giáo dục toàn diện cho học sinh
3/ HƯỚNG DẪN HỌC SINH THIẾT KẾ NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH GIỜ SINH HOẠT:
Nội dung sinh hoạt của Sao nhi đồng tự quản lớp sưu tầm, tự thể hiện trong giờ sinh hoạt phù hợp với khả năng và điều kiện của các em theo sự gợi ý, hướng dẫn của phụ trách lớp nhi đồng (GVCN) Để có 1 giờ sinh hoạt Sao thành công đòi hỏi người phụ trách sao (PTS) nắm được nội dung chủ đề giờ sinh hoạt mới hướng dẫn các bạn lựa chọn nội dung, hình thức tổ chức phù hợp, hấp dẫn lôi cuốn các bạn tham gia tích cực Vì vậy ngay từ đầu tháng (1-3) tôi tiến hành tập huấn cho PTS về chủ đề sinh hoạt của tháng và hướng dẫn các em lựa chọn nội dung sinh hoạt phù hợp tránh ôm đồm, kéo dài
Chẳng hạn: Chủ điểm tháng 10: Bảo vệ môi trường xanh - sạch - đẹp.
Tôi đã tiến hành như sau: Tôi tập hợp đội ngũ PTS lại và giới thiệu: Tháng
10 này chúng ta sinh hoạt sao theo chủ đề: : Bảo vệ môi trường xanh - sạch - đẹp Do đó thông qua nội dung giờ sinh hoạt các em giúp các bạn hiểu và biết cách giữ gìn vệ sinh môi trường xanh - sạch - đẹp khi ở lớp, trường, khi đi ra trường, về nhà và ở các nơi công cộng Vậy các em suy nghĩ lựa chọn nội dung cho buổi sinh hoạt này
- Tôi gọi lần lượt các sao trưởng trả lời
Trang 10* Hồng Ánh: Tổ chức cho các bạn chơi trò chơi
* Thu Huyền: Cho lớp hát các bài hát về bảo vệ môi trường
* Phương Anh: Đóng tiểu phẩm
* Minh Tuấn: Xé dán tranh về bảo vệ môi trường
* Thuý Hường: Đọc tho
* Đức Hoàng: Kể chuyện
=> Giáo viên: Như vậy các con chọn được rất nhiều nội dung cho buổi sinh hoạt, nhưng nếu sử dụng hết sẽ mất nhiều thời gian nên theo cô với chủ đề này chúng ta chọn một số nội dung: đóng tiểu phẩm vui, hát, chơi trò choi là vừa đủ Các con về thảo luận với các bạn trong sao của mình lựa chọn tiểu phẩm, trò chơi, bài hát thuộc chủ đề Bảo vệ môi trường Cuối tuần báo cáo lại cho cô nội dung đã lựa chọn theo mẫu:
Bước 3: Triển khai nội dung sinh hoạt theo chủ điểm (theo mẫu) (28 phút)
9
Lưu ý: Sau mỗi nội dung cần có câu hỏi về ý nghĩa của trò chơi, tiểu phẩm
để nhắc nhở, giáo dục các bạn có ý thức bảo vệ môi trường
VD: Ở phần đóng tiểu phẩm con có thể hỏi:
Trang 11- Nội dung tiểu phẩm nói về điều gì?
- Tiểu phẩm trên nhắc nhở chúng ta điều gì?
Với gợi ý như trên chỉ sau 3 ngày tôi đã nhận được nội dung giờ sinh hoạt
từ phía học sinh rất đa dạng:
Phần TT Nội dung chương trình Hình thức thể
hiện Đội hình
Thời gian Ghi chú
2'
Phát
triển
2 Giới thiệu tên chủ điểm
- Khi thấy giấy rác trên sân trường, chúng mình thường làm gì?
- Vậy bạn hiểu thế nào là môi trường xanh, sạch, đẹp.
Sao trưởng hỏi các bạn trả lời
Vòng tròn
3'
3 Tiểu phẩm:
+ Chiếc máy bay: Phi máy bay gấp
bằng giấy xuống sân trường
+Giờ ra chơi thú vị: Ngắt hoa và lá
của các cành cây trong sân trường.
+ Cuộc dạo chơi trong công viên: Ăn
chuối vứt vở ra đường đi trong công viên.
- Ba tiểu phẩm trên nhắc nhở với chúng ta điều gì?
- 3 đội phi thể hiện tiểu phẩm Thể hiện
theo nhóm
Trang 12tiểu chúng ta chọn 2 tiểu phẩm đầu Hát các con thay bài hát: Bài ca trong xanh bằng bài: Em làm kế hoạch nhỏ sẽ phù hợpo hơn trò chơi thể hiện một trò chơi
em làm kế hoạch nhỏ nội dung phần sinh hoạt theo chủ đề bảo vệ môi trường xanh - sạch - đẹp nên tiến hành theo trình tự sau:
Phần T Nội dung chương trình Hình thức thể hiện hình Đội Thời gian Ghi chú
Vòng tròn 2'
Phát
triển 2
- Giới thiệu tên chủ điểm: Khi thấy rác trên sân trường, chúng mình thường làm gì?
- Chúng mình có nên vứt rác ra sân trường, lớp học, đường phố, sân nhà hay không?
- Vậy bạn hiểu thế nào là Môi trường xanh - sạch - đẹp?
Sao trưởng hỏi các bạn trả lời
Sao trưởng kết luận và đưa ra chủ đề của buổi sinh hoạt
Vòng tròn
- Nội dung của hai tiểu phẩm trên nói
về điều gì?
- Hai tiểu phẩm trên nhắc nhở chúng ta điều gì?
Chia làm hai đội thi thể hiện tiểu phẩm vui theo 2 tình huống trên
PTS hỏi ý nghĩa của hai tiểu phẩm
Thể hiện theo nhóm
Mỗi đội 5 phút
4 Hát tập thể bài hát: " Em làm kế hoạch nhỏ" Cả Sao cùng hát 2'
PTS hỏi, nhi đồng trả lời