SKKN một số phương pháp mới trong việc dạy thực hành môn Công Nghệ để đạt hiệu quả cao nhất

1. Tầm quan trọng của đề tài Môn Công nghệ lớp 9 là một môn học mới, khó cho cả giáo viên và học sinh cả về phương pháp dạy của thầy cũng như phương pháp học của trò. Thực tế cho thấy học sinh ở các trường Trung học cơ sở miền núi đại đa số là con em dân tộc thiểu số, địa bàn đi lại khó khăn, mức độ tiếp cận thông tin mới còn chậm, bên cạnh đó giáo viên dạy bộ môn Công Nghệ còn thiếu, kể cả giáo viên kiêm nhiệm. Nhiều giáo viên và học sinh coi môn này là môn phụ nên chưa đầu tư thích đáng về thời gian nghiên cứu tài liệu, đầu tư cho các giờ dạy Lý thuyết và đặc biệt là các giờ Thực hành. Môn Công Nghệ 9 được thiết kế theo Mô đun nghề nên thời lượng thực hành là khá cao, môn học mang tính thực tế cao, rất thiết thực cho việc chọn nghề, hướng nghiệp cho học sinh sau ởung học cơ sở. Một thực trạng chưa tốt là hiện nay trong các trường Trung học cơ sở ở vùng ven thành phố điều kiện cơ sở vật chất còn nghèo nàn, chưa có phòng Thực hành chuyên biệt dẫn đến chất lượng học tập của học sinh nói chung, việc nâng cao tay nghề, kỹ năng thực hành cho học sinh nói riêng là không cao Là một giáo viên không được đào tạo chuyên sâu, đúng chuyên ngành nhưng sau nhiều năm công tác tại trường THCS Nguyễn Bá Ngọc, trực tiếp giảng dạy môn Công Nghệ lớp 9, trăn trở với việc làm sao để nâng cao chất lượng môn học phục vụ cho cuộc sống tương lai của học sinh tôi đã mạnh dạn áp dụng một số phương pháp mới trong việc dạy thực hành môn Công Nghệ để đạt hiệu quả cao nhất. Sáng kiến mới này đã được áp dụng thành công trong trường THCS Nguyễn Bá Ngọc.

Trang 1

Phần thứ nhất

Đặt vấn đề

1 Tầm quan trọng của đề tài

Môn Công nghệ lớp 9 là một môn học mới, khó cho cả giáo viên và học sinh cả về phơng pháp dạy của thầy cũng nh phơng pháp học của trò

Thực tế cho thấy học sinh ở các tr ờng Trung học cơ sở miền núi đại đa

số là con em dân tộc thiểu số, địa bàn đi lại khó khăn, mức độ tiếp cận thông tin mới còn chậm, bên cạnh đó giáo viên dạy bộ môn Công Nghệ còn thiếu,

kể cả giáo viên kiêm nhiệm Nhiều giáo viên và học sinh coi môn này là môn phụ nên cha đầu t thích đáng về thời gian nghiên cứu tài liệu, đầu t cho các giờ dạy Lý thuyết và đặc biệt là các giờ Thực hành

Môn Công Nghệ 9 đợc thiết kế theo Mô đun nghề nên thời l ợng thực hành là khá cao, môn học mang tính thực tế cao, rất thiết thực cho việc chọn nghề, hớng nghiệp cho học sinh sau ởung học cơ sở

Một thực trạng cha tốt là hiện nay trong các trờng Trung học cơ sở ở vùng ven thành phố điều kiện cơ sở vật chất còn nghèo nàn, ch a có phòng Thực hành chuyên biệt dẫn đến chất l ợng học tập của học sinh nói chung, việc nâng cao tay nghề, kỹ năng thực hành cho học sinh nói riêng là không cao

Là một giáo viên không đợc đào tạo chuyên sâu, đúng chuyên ngành nhng sau nhiều năm công tác tại tr ờng THCS Nguyễn Bá Ngọc, trực tiếp giảng dạy môn Công Nghệ lớp 9, trăn trở với việc làm sao để nâng cao chất lợng môn học phục vụ cho cuộc sống t ơng lai của học sinh tôi đã mạnh dạn

áp dụng một số phơng pháp mới trong việc dạy thực hành môn Công Nghệ để

đạt hiệu quả cao nhất Sáng kiến mới này đã đ ợc áp dụng thành công trong trờng THCS Nguyễn Bá Ngọc

2.Thực tế giảng dạy

Điều kiện cơ sở vật chất nhà tr ờng cha đủ đảm bảo cho việc thực hiện bài thực hành cho nhiều học sinh tham gia, các dụng cụ thiết bị cũng nh vật liệu điện còn thiếu nhiều chủng loại, đặc biệt cách thiết bị đ ợc cấp về có chất lợng không cao, chỉ sử dụng một lần đã h hỏng

Trang 2

Địa phơng lại là một phờng vùng ven thành phố Hoà Bình, về điều kiện sinh hoạt còn tơng đối khó khăn, các trang thiết bị điện trong gia đình ít, sự hiểu biết về điện còn tơng đối mới lạ Các dụng cụ nghề điện, thiết bị điện, vật liệu điện còn thiếu thốn

Sau khi tham khảo, lấy ý kiến học sinh về môn học Công Nghệ tôi thấy

đa phần các em học sinh ngại môn học này là bởi vì một phần các em nhận thấy sản phẩm của mình chỉ mang tính thí nghiệm mà ch a thực tế, không đợc

áp dụng vào sử dụng

Về địa điểm các em không thích học thực hành ngay tại phòng học lý thuyết Tỷ lệ học sinh muốn đ ợc học thực hành tại phòng học thực hành chuyên biệt hoặc làm việc ứng dụng thực tế là khá cao

Phần thứ hai nội dung I.cơ sở lí luận và thực trạng

1 Cơ sở lý luận

Môn Công Nghệ 9 đợc thiết kế theo Mô đun nghề Mô đun nghề Điện dân dụng nói riêng cũng nh các Mô đun nghề khác của môn Công Nghệ 9 có thời lợng Thực hành khá cao Các bài thực hành đó th ờng có hai dạng:

+ Vận dụng lý thuyết để giải các bài tập tình huống, bài thực hành rèn luyện kỹ năng

Trang 3

+ Thực hành tạo sản phẩm: Chủ yếu là thực hành việc thực hiện quy trình Công nghệ, các thao tác kĩ thuật sản xuất ra sản phẩm đơn giản

Cấu trúc chung của các bài thực hành: Có phần chuẩn bị, nội dung thực hành, trình tự tiến hành hoặc mãu báo cáo có phần đánh giá Cấu trúc này đã

đảm bảo đợc những yêu cầu của nội dung thực hành tuy nhiên để vận dụng vào thực tế, nhằm giúp cho học sinh nâng cao kỹ năng thì cần phải áp dụng một cáh linh hoạt theo từng nội dung cụ thể

Một thực tế là sau khi hoàn thành ch ơng trình thì đa phần học sinh thao tác thực hành còn yếu, để tự mình tạo ra một sản phẩm theo yêu cầu của môn học là rất khó khăn vì đặc tr ng của môn học đòi hỏi ngời học phải đợc trang bị nhiều kỹ năng khác nhau nh cách sử dụng các loại kìm điện, sử dụng khoan, sử sụng ca mặt khác còn phải tính toán đợc các thông số kĩ thuật của mạch điện, có óc quan sát thẩm mĩ

2.Thực trạng của giáo viên và học sinh tr ờng THCS Nguyễn Bá Ngọc

a) Đối với giáo viên

Việc thực hiện chơng trình đối với trờng THCS Nguyễn Bá Ngọc rất khó khăn vì cơ sở vật chất không thuận tiện Mặt khác các đồ dùng, thiết bị dạy học có chất lợng không cao, các vật liệu tiêu hao không bổ xung kịp thời

Môn học Công Nghệ lại là môn học khô cứng mang tính h ớng nghiệp, việc lôi cuốn học sinh yêu thích môn học là khó khăn Tâm lí các em học sinh cha thực sự yêu thích môn học khi thực hiện bài học ngay tại lớp học,

điều này đã đợc kiểm nghiệm khi thực hiện chơng trình trong từ năm học:

2009 - 2010 đến nay

b) Đối với học sinh

Các em học sinh miền núi đa phần đều là con em gia đình làm nghề nông nghiệp hoặc lâm nghiệp Việc h ớng các em yêu thích nghề nghiệp mang tính Công nghệp nh môn Công Nghệ Mô đun: Lắp đạt mạng điện trong nhà là điều trớc tiên các giáo viên giảng dạy bộ môn Công Nghệ phải thực hiện Các em còn ngại khi tiếp xúc với điện, với các thiết bị điện, mặt khác

Trang 4

các thiết bị điện đối với các em là còn khá mới mẻ, thậm chí một số em gia

đình còn cha có điều kiện lắp đặt điện sinh hoạt

III Các giải pháp đã thực hiện

Thực tế dạy học môn Công Nghệ 9 Mô đun Lắp đặt mạng điện trong nhà tại trờng THCS Nguyễn Bá Ngọc năm học 2011 - 2012 tôi đã mạnh dạn

áp dụng một số giải pháp riêng nh sau:

1 Giải pháp 1: Dạy phần lý thuyết.

- Đối với các bài Thực hành tôi phân phối thời gian thành hai phần theo nội dung bài dạy

* Phần Lý thuyết thực hành( Dạy trong 1 tiết học 45 phút)

I.Phần chuẩn bị

II.Phần nội dung thực hành

2.1.Tìm hiểu sơ đồ nguyên lý

Giáo viên giảng nguyên lý hoạt động của mạch điện, tổ chức cho học sinh tìm hiểu các mối quan hệ điện trong mạch điện

2.2.Vẽ sơ dồ lắp đặt:

Giáo viên tổ chức cho học sinh vẽ sơ đố lắp đặt mạch điện theo đúng qui trình sau đó lựa chọn một sơ đồ khả thi nhất để sử dụng

2.3 Lập kế hoạch làm việc:

Giáo viên tổ chức cho học sinh lên kế hoạch làm việc bao gồm lập bảng dự trù thiết bị, bảng nội dung công việc cần làm, yêu cầu kĩ thuật

2 Giải pháp 2: Dạy phần thực hành

1.GV kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh

2.GV tổ chức cho học sinh tự quan sát bố trí bảng điện, thiết bị tiêu thụ điện trong một phòng cụ thể thực tế ( Có thể là phòng học, có thể là phòng ở KTT GV )

3.GV giám sát hớng dẫn học sinh làm việc lắp đặt thực tế

4.GV tổ chức cho học sinh tự đánh giá theo tiêu chí Sau đó GV nhận xét, kết luận chung Rút kinh nghiệm

3 Một số ví dụ bài giảng minh họa

a.Ví dụ 1

Tuần 19 - Tiết 19

Bài 8: Thực hành

Trang 5

Lắp mạch điện

2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn

I Mục tiêu

Dạy xong bài này Giáo viên cần làm cho học sinh đạt đợc:

- Hiểu đợc nguyên lý làm việc của mạch điện dùng 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn

- Vẽ đợc sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn

- Lắp đặt đợc mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn đúng yêu cầu kĩ thuật, đúng qui trình và đảm bảo an toàn điện

- Làm việc cẩn thận, an toàn và khoa học

II.Chuẩn bị

2.1 Chuẩn bị của Giáo viên

- Bộ dụng cụ, thiết bị điện

- Các loại vật liệu

- Bảng điện mẫu mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn

2.2.Chuẩn bị của Học sinh

- Kìm, dao nhỏ, tua vít

- Bảng điện, công tắc hai cực, bóng đèn, đui đèn, băng cách điện…

III Các hoạt động dạy học

Hoạt động 1: ổn định lớp và giới thiệu mục tiêu bài học.

Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên lý hoạt động của mạch điện 2 công tắc 2 cực điều

khiển 2 đèn

- Giáo viên Giới thiệu về nguyên lí làm

việc của mạch điện 2 công tắc 2 cực điều

khiển 2 đèn

Sơ đồ nguyên lí:

Hoạt động 2: Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.

Học sinh vẽ sơ đồ lắp đặt, đi dây theo sơ

đồ nguyên lí

Giáo viên hớng dẫn học sinh vẽ lại trên O

A

Trang 6

bảng sau đó yêu cầu học sinh vẽ đúng vào vở

Hoạt động 4: Tìm hiểu qui trình lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều

khiển 2 đèn:

- GV nêu qui trình và giải thích kĩ từng

công đoạn

Hớng dẫn cụ thể tỉ mỉ từng bớc

+ Bớc 1: Vạch dấu

+ Bớc 2: Khoan lỗ BĐ

+ Bớc 3: Lắp TBĐ của BĐ

+ Bớc 4: Nối dây nạch điện

+ Bớc 5: Kiểm tra

( Dọn dẹp, vệ sinh nơi làm việc)

Hoạt động 5: Tổng kết bài.

- Giáo viên tổng kết bài học, củng cố kiến thức

- Giáo viên nhắc nhở học sinh về nhà chuẩn bị cho tiết sau thực hành

Ví dụ 2

Tuần 20: Tiết 20

Bài 8: Thực hành:

2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn

(Tiếp theo) I.Mục tiêu

Dạy xong bài này Giáo viên cần làm cho học sinh đạt đợc

- Hiểu đợc nguyên lý làm việc của mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn

- Vẽ đợc sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn

II.Chuẩn bị

2.1.1 Chuẩn bị của Giáo viên

A

O

Trang 7

Bộ dụng cụ, thiết bị điện.

Các loại vật liệu

Bảng điện mẫu mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn

2.1.2 Chuẩn bị của Học sinh

- Bảng điện, công tắc hai cực, bóng đèn, đui đèn, băng cách điện

III.Các hoạt động dạy học

Hoạt động 2: Tổ chức thực hành.

- Giáo viên chia nhóm, cử nhóm trởng Nêu yêu cầu, nội qui thực hành

- Giáo viên kiểm tra đồ dùng, dụng cụ, vật liệu thiết bị mà học sinh chuẩn bị theo yêu cầu

- Giáo viên yêu cầu học sinh thực hành theo từng công đoạn Sau mỗi công đoạn Giáo viên kiểm tra, nhận xét cụ thể sau đó mới cho tiến hành làm tiếp công đoạn tiếp theo

- Trong quá trình học sinh làm việc Giáo viên quan sát, uốn nắn, sửa sai những lỗi mà học sinh mắc phải Hớng dẫn học sinh cách sử dụng khoan

- Giáo viên kiểm tra trong từng công đoạn xem học sinh dùng dụng cụ gì, có thích hợp không? và có đảm bảo yêu cầu kĩ thuật không Sau đó uốn nắn để học sinh làm tốt hơn

Hoạt động 3: Tổng kết rút kinh nghiệm.

- Giáo viên yêu cầu học sinh thu dọn vệ sinh nơi làm việc Yêu cầu học sinh nạp lại sản phẩm

- Giáo viên nhận xét chung về quá trình làm việc của học sinh

+ Về ý thức kỉ luật

+ Về sự chuẩn bị của học sinh

+ Về thái độ làm việc

+ Về kết quả đạt đợc

+ Về thực hiện qui trình

- Giáo viên dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết sau hoàn thiện sản phẩm

Ví dụ 3

Tuần 21: Tiết 21

Bài 8: Thực hành

2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.

(Tiếp theo)

I Mục tiêu

Dạy xong bài này Giáo viên cần làm cho Học sinh đạt đợc:

- Hiểu đợc nguyên lý làm việc của mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn

Trang 8

- Vẽ đợc sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.

II Chuẩn bị

1.Chuẩn bị của Giáo viên

- Bộ dụng cụ, thiết bị điện

- Các loại vật liệu

- Bảng điện mẫu mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn

2.Chuẩn bị của Học sinh

- Bảng điện, công tắc hai cực, bóng đèn, đui đèn, băng cách điện…

III Các hoạt động dạy học

Hoạt động 2: Tổ chức thực hành.

- Giáo viên chia nhóm, cử nhóm trởng Nêu yêu cầu, nội qui thực hành

- Giáo viên kiểm tra đồ dùng, dụng cụ, vật liệu thiết bị mà học sinh chuẩn bị theo yêu cầu

- Giáo viên yêu cầu học sinh mang sản phẩm đã làm từ tiết trớc ra để hoàn thiện sản phẩm

- Giáo viên yêu cầu học sinh thực hành theo từng công đoạn Sau mỗi công đoạn Giáo viên kiểm tra, nhận xét cụ thể sau đó mới cho tiến hành làm tiếp công đoạn tiếp theo

- Trong quá trình học sinh làm việc Giáo viên quan sát, uốn nắn, sửa sai những lỗi mà học sinh mắc phải Hớng dẫn học sinh cách sử dụng khoan

- Giáo viên kiểm tra trong từng công đoạn xem học sinh dùng dụng cụ gì, có thích hợp không? và có đảm bảo yêu cầu kĩ thuật không Sau đó uốn nắn để học sinh làm tốt hơn

Hoạt động 3: Tổng kết rút kinh nghiệm.

- Giáo viên yêu cầu học sinh thu dọn vệ sinh nơi làm việc Yêu cầu học sinh nạp lại sản phẩm

- Giáo viên nhận xét chung về quá trình làm việc của học sinh

+ Về ý thức kỉ luật

+ Về sự chuẩn bị của học sinh

+ Về thái độ làm việc

+ Về kết quả đạt đợc

+ Về thực hiện qui trình

Hoạt động 4: Báo cáo thực hành.

Trang 9

Giáo viên hớng dẫn học sinh làm báo cáo thực hành theo mẫu Sau đó tự nhận xét kết quả làm việc của từng cá nhân

Họ và tên: Lớp:

Báo cáo thực hành Bài thực hành lắp mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn

1 Sơ đồ nguyên lý

2 Sơ đồ lắp đặt

3 Qui trình lắp đặt

4 Lập bảng dự trù

TT Vật liệu, dụng cụ, Thiết bị Số lợng Yêu cầu kĩ thuật

5 Báo cáo nội dung thực hành

Các công đoạn Nội dung làm việc Sử dụng dụng cụ Yêu cầu kĩ thuật

6 Đánh giá kết quả thực hành.

III.Hiệu quả của việc thực hiện các giải pháp

Sau khi áp dụng các giải pháp dạy Mođun Mạng điện trong nhà -Môn

Công nghệ 9, chất lợng môn đợc năng lên rõ rệt cụ thể nh sau:

Chất lợng khảo sát đầu năm học 2011 - 2012 môn Công Nghệ lớp 9

nh sau:

Sau khi áp dụng các giải pháp chất l ợng môn giữa học kỳ II cụ thể:

Trang 10

Phần thứ ba Kết luận chung và đề xuất

1 Kết luận chung

Thực tế để đạt đợc kết quả cao nhất thì đòi hỏi giáo viên cần phải thực sự

có sự chuẩn bị thật kỹ tr ớc khi tiến hành tổ chức cho học sinh học thực hành

Nếu thấy cần thiết thì phải thao tác nhiều lần để nâng cao kỹ năng làm việc

cũng nh phấn đoán đợc các nguyên nhân h hỏng hoặc mạch điện không làm

việc có thể xảy ra

Giáo viên hớng dẫn thực hành phải quán xuyến đ ợc học sinh, phải đảm

bảo đợc các điều kiện an toàn cho học sinh khi học sinh thực hiện thực hành

Trong quá trình giảng dạy trực tiếp, tr ớc khi tiến hành cho học sinh thực

hành bao giờ tôi cũng làm thử trớc, quan sát và chuẩn bị trớc nơi làm việc

Đặc biệt là kiểm tra thật kĩ phần chuẩn bị của học sinh Khi sản phẩm hoàn

thành thì giáo viên phải trực tiếp kiểm tra và vận hành thử

Trang 11

Sau mỗi bài thực hành thì phải nên nhận xét rút kinh nghiệm ngay

Trong quá trình áp dụng sáng kiến mới của mình bản thân tôi nhận thấy

không chỉ học sinh hiểu bài, kỹ năng đ ợc nâng cao hơn mà học sinh còn trở

nên yêu thích môn học hơn rất nhiều

Khi hỏi về nghề nghiệp tơng lai một số em đã mạnh dạn nói sẽ theo nghề

điện dân dụng

Không chỉ các em đợc làm việc thực tế tại tr ờng học với sảm phẩm đ ợc đa

vào sử dụng, mà các em có thể lắp đặt đ ợc một số mạch điện đơn giản trong

gia đình nhà mình Các em cũng có thể tính toán đ ợc các thông số kỹ thuật

của mạch điện