Trang phụ bìa: Trang 1 Mục lục: Trang 2 Danh mục các chữ cái viết tắt Trang 3 Đặt vấn đề: Trang 4 Giải quyết vấn đề: Cơ sở lí luận: Trang 5 Thực trạng của vấn đề: Trang 6 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề Trang 7, 8, 9, 10 Hiệu quả của sáng kiến: Trang 11 Kết luận: Trang 12 Xác nhận của hội đồng khoa học Trang 13 DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT. THCS Trung học cơ sở HS Học sinh SKKN Sáng kiến kinh nghiện. GV Giáo viên
Trang 1PHÒNG GD & ĐT MỘC CHÂU TRƯỜNG THCS MỘC LỴ
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP SỬA THÓI QUEN
VẼ THEO CẢM TÍNH TRONG PHÂN MÔN VẼ THEO MẪU
CỦA HỌC SINH KHỐI 6 TRƯỜNG THCS MỘC LỴ - MỘC CHÂU – SƠN LA
Người thực hiện: Đoàn Văn Đức
Trường Trung học cơ sở Mộc Lỵ
Năm học: 2011 - 2012
MỤC LỤC
Trang 2Trang phụ bìa: Trang 1
Danh mục các chữ cái viết tắt Trang 3
Giải quyết vấn đề:
Thực trạng của vấn đề: Trang 6
Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề Trang 7, 8, 9, 10 Hiệu quả của sáng kiến: Trang 11
Xác nhận của hội đồng khoa học Trang 13
DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT.
Trang 3- THCS Trung học cơ sở
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Trang 4- Ai cũng biết dạy môn Mĩ thuật ở trường trung học cơ sở không phải để đào tạo các em HS trở thành hoạ sĩ hay nhưng người chuyên sâu về lĩnh vực mĩ thuật mà dạy
Mĩ thuật ở đây là nhằm giúp các em thấy được, cảm nhận được cái đẹp Cái đẹp trong mỗi đồ vật, cái đẹp trong thiên nhiên, cảnh vật, con người, cái đẹp của làng quê, thôn bản, của quê hương đất nước, từ đó các em thêm yêu quê hương đất nước, yêu môn học
- Trong bối cảnh toàn ngành giáo dục và đào tạo đang nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt động học tập thì phương pháp dạy học được xem như là cách thức hoạt động của giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động học tập nhằm giúp học sinh chủ động đạt các mục tiêu dạy học
- Mĩ thuật là nghệ thuật của thị giác, nghệ thuật nhìn cái đẹp nên dạy học mĩ thuật là
tổ chức và thực hiện các hoạt động giúp học sinh nâng cao sự hiểu biết về giáo dục thẩm
mĩ, rèn luyện kĩ năng để ứng dụng sự hiểu biết thẩm mĩ vào cuộc sống
- Với mục tiêu chung và chương trình cụ thể, dạy học mĩ thuật ở THCS không chỉ là
vẽ mà lấy hoạt động mĩ thuật để nâng cao hiểu biết cho học sinh giúp các em có thêm kiến thức, kỹ năng trong quá trình hoàn thiện nhân cách Đức-Trí- Thể - Mĩ
- Trong khi giảng dạy môn Mĩ thuật ở trường THCS tôi thấy học sinh khối 6 là khối học sinh đầu cấp, các em tuy đã được tiếp cận với môn Mĩ thuật ở cấp I nhưng vẫn thấy
bỡ ngỡ, khó khăn trong học tập Đặc biệt là phân môn vẽ theo mẫu, các em đang hiểu lơ
mơ khái niệm “vẽ theo mẫu” Đến bài vẽ theo mẫu HS chỉ vẽ theo chí nhớ, theo cảm tính, hay sao chép theo hình vẽ trong sách hoặc của GV, mặc dù mẫu vẽ đang được bày trước mặt Đây là một vấn đề đã tồn tại khá lâu, nó làm cho bài vẽ theo mẫu chưa đúng với nghĩa của nó, làm cho bài vẽ thiếu tính thực tế, tạo cho học sinh một thói quen sấu, một con đường mòn lên các lớp trên
- Thông qua bài vẽ theo mẫu rèn cho học sinh khả năng quan sát tốt các sự vật hiện tượng, rèn tính kiên trì, tính cẩn thận, tính khoa học trong công việc, học tập
Nếu học sinh thực hiện đúng yêu cầu của bài( vẽ theo mẫu) thì việc giảng dạy và giáo dục học sinh sẽ thuận lợi hơn rất nhiều đối với phân môn và các môn học khác có liên quan
- Khi tôi giảng dạy học sinh phân môn vẽ theo mẫu thì học sinh không có ý thức
chuẩn bị mẫu, các em trả lời là ở những lớp dưới cứ vẽ theo sách giáo khoa là được khi thực hành thì Hs không quan sát mẫu, không vẽ theo mẫu đã bày trước mặt, không thực hiện theo các góc độ, vị trí mà các em quan sẽ quan sát mà chỉ vẽ theo cảm nhận, theo
Gv vừa minh hoạ bảng, theo sách giáo khoa hay các bài vẽ của học sinh năm trước khi giáo viên cho quan sát Theo yêu cầu của phân môn thì những điều đó không thể được
Trang 5tồn tại, cần phải được khắc phục, sửa chữa để nó được trở về đúng nghĩa, đúng yêu cầu
của phân môn Vẽ theo mẫu.
Từ những điều trăn trở trên đã thôi thúc tôi quyết định chọn vấn đề này “một số phương pháp sửa thói quen vẽ theo cảm tính trong phân môn vẽ theo mẫu của học sinh khối 6” để viết sáng kiến kinh nghiệm Tôi hy vọng SKKN này sẽ tìm ra phương án hữu hiệu để bổ sung cho hoạt động giảng dạy phân môn vẽ theo mẫu đạt được hiệu quả, giúp
HS bỏ được thói quen vẽ theo cảm tính
2 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ
- Từ khi lý luận dạy học ra đời bắt đầu hình thành những định nghĩa khác nhau về phương pháp dạy học, mỗi định nghĩa nhấn mạnh một vài khía cạnh nào đó, phản ánh sự phát triển nhận thức của các nhà khoa học, các nhà sư phạm về bản chất khái niệm phương pháp dạy học ở một thời kỳ xác định
- Với mục tiêu chung và chương trình cụ thể, dạy học mĩ thuật ở THCS không chỉ là
vẽ mà lấy hoạt động mĩ thuật để nâng cao hiểu biết cho học sinh giúp các em có thêm
kiến thức, kĩ năng trong quá trình hoàn thiện nhân cách Đức – Trí - Thể - Mĩ
- Dạy học mĩ thuật ở bậc THCS có 4 phân môn chính:
+ Vẽ theo mẫu
+ Vẽ trang trí
+ Vẽ tranh
+ Thường thức mĩ thuật
- Trong các phân môn trên thì vẽ theo mẫu là phân môn tương đối khô cứng, khó
tưởng tượng vì do cấu trúc của các đồ vật có sự thay đổi theo vị trí quan sát, theo đường tầm mắt và nhìn theo xa gần Những điều đó đã được thể hiện qua khái niệm của phân môn “ vẽ theo mẫu là vẽ theo các vật mẫu đã được bày trước mặt thông qua suy nghĩ, cảm xúc của người vẽ nhằm diễn tả được cấu tạo, hình dáng, màu sắc, ánh sáng, đậm nhạt của vật mẫu Do vậy bài vẽ của lớp sẽ không giống hệt nhau mà có thể chỉ giống trên những nét lớn - đặc điểm và hình dáng chung còn kích thước, đậm nhạt, bố cục…sẽ khác nhau, tuỳ thuộc vào vị trí, khả năng diễn tả, cảm thụ của người vẽ, và cuối cùng sẽ
có bài vẽ đẹp, bài chưa đẹp, bài chưa đạt yêu cầu Vẽ theo mẫu là phân môn mĩ thuật ở trường phổ thông, vẽ theo mẫu có vị trí quan trọng trong chương trình mĩ thuật, là phân môn cơ bản, vì vẽ theo mẫu có ảnh hưởng, tác dụng lớn đến vẽ trang trí, vẽ tranh và thường thức mĩ thuật Ví dụ : khả năng quan sát, nhận xét, bố cục, vẽ hình
- Để bài vẽ theo mẫu được tiến hành thì trước tiên học sinh phải biết bày mẫu: Bày mẫu là giúp cho học sinh biết sắp xếp vị trí các đồ vật sao cho chặt chẽ, không rời rạc(loãng), phải có trước, có sau, có trên, có dưới
Trang 6- Khi bày mẫu xong Hs phải biết xác định đường tầm mắt: Vậy thì đường tầm mắt
là gì?(đường tầm mắt là một đường thẳng nằm ngang với tầm mắt người nhìn phân chia mặt đất với bầu trời, mặt nước với bầu trời nên còn được gọi là đường chân trời) đường tầm mắt giúp Hs thấy được sự biến dạng của các bộ phận của đồ vật( to, hay nhỏ, cao hay thấp….)
- Trên cơ sở xác định được đường tầm mắt thì Hs sẽ tìm hiểu được đặc điểm của các vật mẫu như: gồm các bộ phận nào, to, nhỏ, cao, thấp, nằm trong hình gì? Để giải quyết được điều này đòi hỏi người giáo viên phải biết sử dụng các phương pháp dạy học phù hợp như: phương pháp quan sát, phương pháp nhận xét, phương pháp so sánh…
- Tìm được đặc điểm của mẫu rồi thì điều quan trọng là Hs phải tìm ra cách vẽ hình, vẽ đậm nhạt theo góc nhìn của mình, thông qua sự gợi ý, yêu cầu của Gv
- Tất cả các lí luận nêu trên sẽ giúp học sinh đến với phần quan trọng của phân môn
là thực hành, phần này sẽ đánh giá cụ thể kết quả của học sinh trong phân môn ở phần này thì vai trò của Gv cũng rất quan trọng Gv phải bao quát lớp đến từng Hs để theo dõi xem ở vị trí đó Hs đã vẽ đúng chưa để có biện pháp sửa chữa kịp thời
2.2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ.
1 Thuận lợi.
* Đối với giáo viên:
- BGH và nhà trường luôn quan tâm, tạo mọi điều kiện về mọi mặt cho môn học
- Môn mĩ thuật đã được đưa vào trong chương trình hoc bắt buộc đã lâu, từ học sinh tiểu học cũng đã được tiếp cận với môn mĩ thuật nói chung, phân môn vẽ theo mẫu nói riêng nên có nhiều thuận lợi khi giảng dạy phân môn
- Mẫu vẽ phong phú, dễ tìm, dễ chuẩn bị, hình khối sinh động, gây được hướng thú cho HS khi tiếp cận đến phân môn
- phân phối chương trình thì phù hợp, lôgic, có sự trợ giúp cho nhau giữa bài này với bài khác trong phân môn
- Đa số phụ huynh quan tâm đến việc học tập của con em mình, đầu tư đầy đủ đồ dùng cho con em để học phân môn
* Đối với học sinh:
- HS thích phân môn vẽ theo mẫu hơn các phân môn khác trong chương trình mĩ thuật
- Nhiều em có ý thức đối với môn học, chuẩn bị đầy đủ đồ dùng
2 Khó khăn.
* Đối với giáo viên:
- Đây là HS đầu cấp mọi nề nếp, môi trường học tập có sự thay đổi, HS dè dặt khi được gọi lên bảng thực hiện các yêu cầu của môn học
- Bục đặt mẫu không có
- Hs còn hiểu lơ mơ về vẽ theo mẫu
- Dụng cụ, trang thiết bị, mẫu vẽ dùng cho phân môn còn quá ít
- Chưa có phòng học riêng cho phân môn
- Nhiều phụ huynh chưa thật sự quan tâm đến môn học còn cho là môn phụ, không cần thiết
- Nhà trường chưa thật quan tâm, đầu tư cho môn học
Trang 7- Hs đã quen vẽ theo cảm tính, theo chí nhớ, sao chép theo SGK, bài vẽ của Hs năm trước
* Đối với học sinh:
- Khi vẽ theo mẫu HS thấy khó khăn để ước lượng tỷ lệ của mẫu để vẽ hình ở các góc
độ mà mình quan sát
- Hs thấy khó khăn khi khi áp dụng các kiến thức của bài khác vào phân môn như: nhìn theo xa gần, đường tầm mắt, sự biến dạng của các đồ vật khi ở các góc độ khác nhau
- Thời gian thực hành còn ít
- Vị trí đặt mẫu vẽ chưa phù hợp với vị trí quan sát
2.3: CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
a Hướng dẫn cho học sinh bày mẫu:
Bày mẫu là một hoạt động rất quan trọng vì thông qua bày mẫu, Hs được làm quen với mẫu, biết cách bày mẫu, giúp các em tìm ra vẻ đẹp của chúng thông qua hình dáng, cấu tạo Từ đó Hs có ý thức bày mẫu cho nhóm mình
Ví dụ:
* Vai trò của hoạt động này:
Hoạt động bày mẫu là một hoạt động rất quan trọng, qua hoạt động này Hs được làm quen với mẫu, biết cách sắp xếp vị trí các đồ vật sao cho hợp lý, thuận mắt
* Tác dụng của hoạt động:
Tạo cho Hs thói quen khi đứng trước đám đông, mạnh dạn hơn, gần gũi, thân thiện, thích quan sát mẫu hơn
* Hiệu quả:
Hs dễ nắm cấu trúc chung của mẫu, để từ đó dẽ dàng vẽ với bất kì mẫu nào, giúp cho học sinh cách nhìn, cách phân tích
Trang 8b Xác định đường tầm mắt:
- Đường tầm mắt là một đường thẳng nằm ngang với tầm mắt người nhìn Vậy để học sinh hiểu được và xác định được đường tầm mắt là rất quan trọng khi xác định được đường tầm mắt thì học sinh mới biết được các đồ vật biến dạng như thế nào?
Đường tầm mắt Đường tầm mắt Đường tầm mắt
* Vai trò:
Xác định đường tầm mắt là một vai trò rất quan trọng vì thông qua hoạt động này Hs xác định được đường tầm mắt cao hay thấp, trên hay dưới ở vị trí mình quan sát để từ đó Hs thấy được sự biến dạng của cấu trúc đồ vật
* Tác dụng:
Giúp học sinh dễ dàng ước lượng tỷ lệ các bộ phận
* Hiệu quả:
Hs sẽ thực hiện tốt hơn, chính xác hơn bài vẽ theo mẫu
c Quan sát bài vẽ của HS năm trước ở các góc độ khác nhau:
Khi quan sát các bài vẽ của học sinh khác HS sẽ biết so sánh để thấy được sự khác nhau khi quan sát ở các góc độ khác nhau
* Vai trò:
Quan sát bài vẽ của Hs năm trước để học sinh thấy được các bài vẽ thực tế ở các góc độ khác nhau để từ đó Hs có hướng cho bài vẽ của mình
* Tác dụng:
Tạo cho Hs hình thanh ý thức tự so sánh các bài vẽ, tạo cho Hs niềm hồ hởi, phấn khởi
để vẽ bài của mình tốt hơn
* Hiệu quả:
Thôi thúc Hs vẽ bài tốt hơn, hiệu quả hơn, đạt được kết quả cao
d Quan sát, bao quát lớp, gợi ý:
Trang 9Đây là một phương pháp quan trọng bởi vì thông qua việc quan sát, bao quát lớp GV sẽ thấy được HS thực hành như thế nào? ở các góc độ đó các em có vẽ đúng không? để GV
có những góp ý kịp thời
* Vai trò:
Quan sát và bao quát lớp góp phần lớn quyết định kết quả của bài vẽ
* Tác dụng:
Chỉ cho Hs những gì chưa được, chưa sát với mẫu, từ đó Hs có hướng sửa chữa kịp thời
* Hiệu quả:
Có nhiều bài vẽ đẹp, chính xác, sát với mẫu
e Yêu cầu, quy định:
Như yêu cầu HS cất hết các tài liệu, hình vẽ liên quan đến bài vẽ Như vậy học sinh không có gì để bắt chước, sao chép nữa
* Vai trò:
Phat huy tính độc lập, tự chủ trong suy nghĩ để giải quyết vấn đề
* Tác dụng:
Hs sẽ phải quan sát vào mẫu vẽ ở góc độ của mình
* Hiệu quả:
100% Hs thực hiện được đúng theo yêu cầu của bài vẽ theo mẫu
g Đánh giá kết quả học tập:
Sau mỗi bài Gv cần tổ chức cho Hs đánh giá bài vẽ lẫn nhau để từ đó Hs thấy được điều mình chưa làm được đẻ có hướng khắc phục
Bài vẽ ở các góc độ khác nhau của hai mẫu:
Trang 10
GV: Đưa ra các câu hỏi để cho Hs nhận xét bài:
? Bố cục
? Hình vẽ, nét vẽ
? Đậm nhạt của bài
* Vai trò:
Đánh giá công bằng giữa Hs này và Hs khác trong lớp về kết quả học tập, Hs thấy được kết quả thực chất của bài vẽ và đây là học, học một cách thiết thực và sinh động
* Tác dụng:
Tạo cho Hs có tính độc lập trong suy nghĩ và đưa ra ý kiến riêng của mình đối với bài vẽ của bạn, tự đánh giá bài vẽ của mình
* Hiệu quả:
Hs thấy được sự công bằng, thoải mái, có kế hoạch cho các bài vẽ sau
Trang 112.4 HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN:
+ SKKN đã được áp dụng ở các lớp: 6A, 6B, 6C của khối 6 trường THCS Mộc Lỵ cho tất cả các học sinh khi học phân môn vẽ theo mẫu
+ Kết quả cụ thể:
Trong thời gian một năm học tôi áp dụng sáng kiến của mình thì thấy đã đạt được kết quả tương đối khả quan, Hs đã hiểu và nắm chắc thế nào là bài vẽ theo mẫu, nhiều Hs đạt kết quả cao đối với bài vẽ của mình và tin rằng một kì học còn lại tôi vẫn áp dụng sáng kiến này học sinh sẽ hoàn toàn bỏ được thói quen vẽ theo cảm tính đó
* CHẤT LƯỢNG CỦA NĂM HỌC TRƯỚC:
STT Lớp TSHS Xếp loại - Tỷ lệ %
# KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC SINH TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NHGIỆM
STT Lớp TSHS Xếp loại - Tỷ lệ %
Trang 122 6B 28 2 7,1 8 29 16 56,8 2 7,1
* Kết quả khảo sát đầu học kì I năm học 2011 – 2012 như sau:
STT Lớp TSHS Xếp loại - tỷ lệ %
1 6A 24 1 4,2% 10 41,7% 11 45,8% 2 8,3%
3 KẾT LUẬN
a Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm:
- Sáng kiến kinh nghiệm này có ý nghĩa rất lớn trong công tác giảng dạy môn Mĩ thuật
nói chung, phân môn vẽ theo mẫu nói riêng trong trường trung học cơ sở Nó giúp giáo
viên thực hiện tốt bài giảng của phân môn
- Sáng kiến sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn, nắm chắc kiến thức hơn về phân môn vẽ theo mẫu
- Tạo cho học sinh khả năng quan sát, phân tích đối tượng
- Qua sáng kiến sẽ toạ cho học sinh những kĩ năng, kĩ sảo để thực hiện các bài vẽ theo mẫu nói chung
- Tạo cho học sinh tính kiên trì, khả năng làm việc độc lập, sáng tạo trong học tập
- Khi áp dụng sáng kiến vào trong công tác giảng dạy tôi thấy học sinh đã nắm chắc kiến thức của bài, thực hiện được tốt yêu cầu của phân môn, bỏ được thói quen vẽ theo cảm tính đã ăn mòn vào nhận thức của học sinh
b Nhận định chung và khả năng phát triển:
- Sáng kiến này theo tôi nó có tính cấp thiết trong công tác giảng dạy môn Mĩ thuật, phân môn vẽ theo mẫu vì thói quen đó đã là một thói quen khó bỏ, nó đã ăn sâu vào sự nhận thức của học sinh
- Để phân môn này được phát triển và đúng nghĩa của nó thì việc sửa thói quen này là cần thiết
- Theo tôi sáng kiến này có khả năng áp dụng rộng rãi hơn trong thời gian tiếp theo
c Những bài học kinh nghiệm:
Trang 13- Khi áp dụng sáng kiến vào công tác giảng dạy tôi thấy học sinh nắm rất chắc kiến thức
vẽ theo mẫu là gì
- Để bài vẽ theo mẫu có hiệu quả tốt thì việc nhắc học sinh chuẩn bị mẫu là rất quan trọng, nó chiếm 60% điều kiện để bài vẽ theo mẫu thành công
- Bục bày mẫu cũng rất quan trọng, đa số các trường học đều không có bục bày mẫu vì vậy khi giảng dạy phân môn vẽ theo mẫu giáo viên gặp rất nhiều khó khăn
- Khi giảng dạy phân môn thì học sinh rất hướng thu để học nhưng để hướng dẫn được học sinh thực hiện tốt bài thì tương đối khó, đòi hỏi người giáo viên phải biết kết hợp nhiều phương pháp dạy học phù hợp với phân môn
- Việc dánh giá kết quả học tập rất quan trọng, qua việc đánh giá học sinh sẽ thấy được những gì mình chưa làm được Việc đánh giá cần cho các học sinh đánh giá lẫn nhau từ
đó học sinh thấy được sự công bằng, khách quan, tạo được hướng thu cho bài vẽ sau
d Đề nghị, kiến nghị
- Đề nghị với Phòng giáo dục trang bị thêm trang thiết bị học tập như trang, ảnh, mô hình, sách, tài liệu tham khảo cho bộ môn mĩ thuật
- Ban giám hiệu nhà trường quan tâm hơn nữa đến môn học, tạo điều kiện hơn nữa về cơ
sở vật chất, thời gian, trang thiết bị phục phụ cho môn học
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm của tôi Trong khi viết không tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của hội đồng khoa học và các bạn đọc
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Mộc Châu ngày 22 tháng 04 năm 2011
Người viết sáng kiến:
Đoàn Văn Đức Xác nhận của hội đồng khoa học: ………
………
………
………
………
………
………
………