2.2.3 Thái độ của phụ huynh và học sinh đối với giáo dục giới tính trong nhà trường 2.2.4 Tầm quan trọng của cha mẹ trong việc giáo dục giới tính cho con CHƯƠNG II: VAI TRÒ CỦA CHA MẸ TR
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘIKHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ VÀ XÃ HỘI - *** -
Nhóm sinh viên thực hiện: Nhóm 11
Giảng viên hướng dẫn: Th.s Trần Thanh Hương
Trang 2
MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
I MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
2 Mục tiêu đề tài nghiên cứu
3 Cách tiếp cận, đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu
3.1: Cách tiếp cận:
3.2 Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu ………
4 Khung phân tích
5 Phương pháp nghiên cứu
II NỘI DUNG CHÍNH
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
2.1 Cơ sở lý luận
2.1.1 Một số khái niệm cơ bản
2.1.2 Lý thuyết áp dụng
2.2 Cở sở thực tiễn
2.2.1 Thực trạng nhận thức của học sinh về giáo dục giới tính
2.2.2 Quan điểm của cha mẹ về giáo dục giới tính cho con
2.2.3 Thái độ của phụ huynh và học sinh đối với giáo dục giới tính trong nhà trường 2.2.4 Tầm quan trọng của cha mẹ trong việc giáo dục giới tính cho con CHƯƠNG II: VAI TRÒ CỦA CHA MẸ TRONG GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO CON 3.1 Nhận thức và thái độ của cha mẹ về GDGT cho con
3.1.1 Nhận thức của cha mẹ về GDGT cho con
3.1.1.1 Nhận thức của cha mẹ về tầm quan trọng của việc GDGT cho con
3.1.1.2 Nhận thức của cha mẹ về độ tuổi GDGT cho con
3.1.2 Thái độ của cha mẹ về GDGT cho con
3.2 Nội dung GDGT cho con của cha mẹ
3.2.1 Nội dung người cha GDGT cho con
3.2.2 Nội dung người cha GDGT cho con
3.2.3 Hình thức tiếp cận thông tin
3.3 phương pháp GDGT cho con của cha mẹ
3.4 Một số khó khăn của cha mẹ trong GDGT cho con
Trang 3
III: KẾT LUẬN
Tài liệu tham khảo
Phụ lục
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1: Bảng biểu mức độ tham gia GDGT cho con 9
Bảng 2: Bảng biểu thái độ của cha mẹ 12
Bảng 3: Kênh thông tin cha mẹ lựa chọn GDGT cho con 15
Bảng 4: Phương pháp tự cha mẹ thực hiện GDGT cho con 18
Bảng 5: Những khó khăn trong quá trình GDGT cho con 19
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Trang 4PHẦN I: GIỚI THIỆU
1 Tính cập thiết của đề tài
Từ xa xưa, vấn đề giới tính, tình dục căn bản là một vấn đề tế nhị, ít người nói đến Trongthời kỳ mở cửa giao lưu văn hóa như hiện nay giữa các dân tộc, các quốc gia với nền khoa họchiện đại đang phát triển mạnh Việc giáo dục giới tính góp phần xây dựng nhân cách con người,hình thành nhân cách ở mọi cá nhân Để giúp con người phát triển bình thường và phát triển toàndiện về nhân cách, chúng ta cần đưa nội dung giáo dục giới tính vào trong hoạt động giáo dục
của xã hội (Bùi Ngọc Oánh, 2006) Giáo dục giới tính (GDGT) cho trẻ em có thể từ trong gia
đình, trong nhà trường và ngoài xã hội.Tuy nhiên, vấn đề giáo dục giới tính trong nhà trường ởnước ta còn đang được tranh luận nên được giáo dục như thế nào? Là môn học chính hay chỉ làgiờ ngoại khóa? Độ tuổi nào, cấp nào nên học và chương trình như thế nào cho thích hợp? thìphải cần thiết phải đẩy mạnh vai trò của gia đình trong việc GDGT Đặc biệt là vai trò của cha
mẹ (Đào Thị Vân Anh, 2011)
“Gia đình là môi trường xã hội hóa đầu tiên của con người mà mỗi cá nhân đều phải trải
qua” (Lê Thị Quí, 2009, trang 124-5) Cha mẹ là những người đầu tiên phát hiện được sự trưởng
thành về mặt sinh lí của con mình, ý thức cho con về mặt tâm sinh lí tình cảm… Hơn thế, cha mẹ
là những người ảnh hưởng lớn nhất đối với con cái, được coi là mẫu mực cho con cái trông vào.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội Xã hội tốt thìgia đình càng tốt; gia đình càng tốt thì xã hội mới tốt Hạt nhân của xã hội là gia đình Chính vì
vậy muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì phải chú ý hạt nhân cho tốt” (trích Bài nói tại Hội nghị
Cán bộ thảo luận: “Dự thảo luật Hôn nhân và gia đình” 10-10-1959) Con cái chính là tấm
gương phản ánh thực trạng đạo đức, nếp sống mỗi gia đình, của việc giáo dục con cái của nhữngbậc làm cha, làm mẹ Xã hội phát triển khi có những gia đình tốt, những công dân tốt Hạt nhân
đó chính là thành quả do những người cha, người mẹ gây dựng nên Đặc biệt, bàn tay người mẹ
chăm sóc, gieo trồng cho những hạt giống đó được đâm chồi, nảy lộc và tỏa sáng (Đào Ngọc
Đệ, 2014) Tuy nhiên, gia đình Việt Nam vẫn còn chịu ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng phong
kiến nên việc giáo dục giới tính hạn chế trong những lời răn dạy về đạo đức Hoạt động giáo dụcgiới tính phổ biến trong các gia đình chỉ dừng lại ở góc độ dạy vệ sinh thân thể ở tuổi dậy thì
Với nhiều bậc phụ huynh, giáo dục tình dục hầu như chưa bao giờ được đặt ra (Nguyễn Thị Tố
Quyên, 2005) Bởi cha mẹ thường né tránh, vì nỗi lo “vẽ đường cho hươu chạy” của người lớn,
mặt khác do bận rộn trong công việc nên rất ít gia đình có sự quan tâm đúng mức đến việc giáo
dục giới tính cho con, đặc biệt là khu vực nông thôn Con cái, do sự thiếu hiểu biết, không
được nhận thức một cách đầy đủ hệ thống, khoa học từ gia đình và nhà trường, nên các em chủyếu tự suy diễn, tò mò, rồi tự giải đáp thắc mắc của chính mình, dẫn đến những suy nghĩ và cónhững hành động sai lầm, trong đó vấn đề giới tính tình dục là một vấn đề đáng quan tâm của giađình, nhà trường và toàn xã hội Những trường hợp thương tâm xảy vào đầu tháng 5 về việc Trẻ
bị lạm dụng tình dục là hai em học sinh lớp 1 và lớp 2 ở Trường tiểu học Khánh Vĩnh (Khánh
Hòa) bị bảo về trường dụ dỗ đưa vào nhà vệ sinh nữ và thực hiện hành vi dâm ô (dantri.com.vn)
hay tình trạng yêu sớm và có thai của một học sinh đang học lớp 10, trở dạ sinh con sau giờ học
thể dục và trở thành mẹ của một bé trai ở độ tuổi 16 (Theo dantri.com.vn) và còn nhiều trường
hợp đau lòng khác, là những hồi chuông cảnh tỉnh xã hội, để người lớn chúng ta biết rằng imlặng không phải là cách giải quyết
Qua điều tra khảo sát của Uỷ ban Dân số - Gia đình và Trẻ em năm 2012thì độ tuổi quan
hệ tình dục lần đầu tiên ở thanh thiếu niên là 14,2 tuổi, sớm hơn 5 tuổi so với cách đây vài năm.Tuổi dậy thì của thiếu niên cũng hạ xuống ở lứa tuổi lên 10 Cùng với những thông tin về các vụ
Trang 5
lạm dụng tình dục, những vụ có thai ngoài ý muốn của học sinh, sinh viên trong thời gian gầnđây làm chúng ta không khỏi lo lắng trước thực trạng thiếu hiểu biết về sức khỏe sinh sản củacác em Theo số liệu thống kê mới nhất năm 2012 của hội kế hoạch hóa gia đình Việt Nam, trungbình mỗi năm có khoảng 300 000 ca phá thai không an toàn tuổi từ 15-19, chiếm 40% các ca nạophá thai nói chung trong đó có khoảng 60-70% là học sinh, sinh viên. (Quỹ Dân số Liên hợp
quốc – UNFPA – 2012)
Bên cạnh đó, các loại hình dịch vụ cũng là nguồn cung cấp các yếu tố tiêu cực như vănhóa đồi trụy, sách báo, băng, đĩa đen…đã tác động tới nhận thức của lớp trẻ về vấn đề giới tính;
tệ nạn xã hội ngày một gia tăng gây ảnh hưởng rối loạn trật tự xã hội, làm mai một thuần phong
mỹ tục Nhận thức được tầm quan trọng của gia đình trong việc giáo dục giới tính cho con cái,
là nơi hình thành nên những giá trị nền tảng có ảnh hưởng rất lớn đến lối sống, tư tưởng của concái Chúng tôi lựa chọn đề tài “Vai trò của cha mẹ trong giáo dục giới tính cho con” để tìm hiểu
về nhận thức của cha mẹ về việc giáo dục giới tính cho con hiện nay là như thế nào? Vai trò củacha và mẹ trong giáo dục giới tính hiện nay ra sao? Giáo dục bằng những phương pháp nào? Cógiải pháp gì để nâng cao vai trò của cha mẹ trong việc giáo dục GT cho con?
2 Mục tiêu của đề tài
- Tìm hiểu nội dung giáo dục giới tính cho con của cha mẹ
- Tìm hiểu một số phương pháp giáo dục giới tính chủ yếu cho con của cha mẹ
- Tìm hiểu những khó khăn trong việc giáo dục giới tính cho con của cha mẹ
2.3 Câu hỏi nghiên cứu
- Nhận thức và thái độ của cha mẹ trong giáo dục giới tính cho con hiện nay được thể hiệnnhư thế nào?
- Cha mẹ giáo dục giới tính cho con bằng những nội dung, phương pháp giáo dục nào trênđịa bàn xã Tế Lợi – Thanh hóa?
3 Cách tiếp cận, đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
3.1 Cách tiếp cận
Cách tiếp cận từ dưới lên thông qua phân tích vi mô: lấy gia đình là đơn vị phân tích.Nhằm tìm hiểu nhận thức của cha và mẹ về tầm quan trọng của việc giáo dục giới tính cho con,hình thức tiếp cận thông tin GDGT cho con Độ tuổi nào nên giáo dục giới tính cho con? Nộidung và phương pháp cha mẹ giáo dục cho con Từ đó, tìm hiểu những khó khăn mà cha mẹ gặpphải khi GDGT cho con
3.2 Đối tượng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Vai trò của cha mẹ trong giáo dục giới tính cho con tại xã Tế Lợi,
huyện Nông Cống, tình Thanh Hóa
- Khách thể nghiên cứu: Là cha mẹ có con đang đi học trong độ tuổi từ 6 – 17 tuổi tại Xã
Tế Lợi, Thanh Hóa Để đảm bảo tính khách quan chúng tôi nghiên cứu phỏng vấn sâu là concái của phụ huynh đang đi học trong độ tuổi từ 6 -17 tuổi Vì ở độ tuổi này trẻ đang ở giaiđoạn phát triển về thể chất và cũng bắt đầu hiểu biết được vấn đề
- phạm vi nghiên cứu:
Trang 6
4 Khung phân tích
Tìm hiểu nhận thức của cha và mẹ về tầm quan trọng của việc giáo dục giới tính cho con.Nội dung cha mẹ giáo dục cho con gồm những nội dung gì? Nhóm nghiên cứu đồng thời tiếnhành khảo sát cách thức giáo của cha mẹ trong giáo dục giới tính cho con; trong quá trình thực
hiện giáo dục giới tính cha mẹ gặp phải những khó khăn gì v.v
5 Phương pháp nghiên cứu
5.1 phương pháp chọn điểm
Tế Lợi là một xã thuần nông nghèo (tỷ lệ nghèo chiếm 21%), thuộc huyện Nông Cốngtỉnh Thanh Hóa Trong phát triển văn hoá – xã hội, Tế Lợi rất quan tâm đến việc giữ gìn và pháthuy truyền thống lịch sử, văn hoá của quê hương Xã Tế Lợi đã cơ bản xây dựng và hoàn thànhcác tiêu chí xây dựng xã văn hoá và đang chuẩn bị các điều kiện để đón nhận bằng công nhận.Đẩy mạnh công tác giáo dục nâng cao dân trí, đào tạo nhân tài phục vụ nhu cầu hội nhập và pháttriển của quê hương, đất nước Điều đó đã chứng tỏ, Tế Lợi đã và đang có sự quan tâm sâu sắcđến sự nghiệp giáo dục của xã nhà Vậy, với những thành công đạt được trong văn hóa – xã hộiliệu những quan niệm truyền thống trước đó có ảnh hưởng đến việc giáo dục cho lớp trẻ của cácbậc cha mẹ trong gia đình hiện đại? Đặc biệt là giáo tính cho con, một trong những vấn đề khôngmới nhưng lại khá xa lạ với người dân, chính vì sự nhận thức về việc giáo dục giới tính cho concòn hạn chế trên địa bàn Vì vậy chúng tôi đã lựa chọn thực hiện đề tài “vai trò của cha mẹ trongGDGT cho con” – Nghiên cứu được thực hiện tại Xã Tế Lợi – Nông Cống – Thanh Hóa
5.2 Phương pháp thu thập thông tin
Phươg pháp GDGT
Phươg pháp GDGT
Nội dung GDGT
Trang 7-Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp:
Thông tin thứ cấp được thu thập từ các nguồn: sách chuyên ngành, sách tham khảo, báo, tạp chí,những bài viết, những luận văn, thông tin từ các trang web có liên quan tới đề tài
-Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp:
Thông tin sơ cấp thu thập thông qua các phương pháp:
- Phương pháp quan sát: Quan sát và ghi chép những thông tin cần thiết qua cách thức và thái độ
của người được phỏng vấn trả lời
- Phương pháp chọn mẫu: Tiến hành lựa chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản để đảm bảo tính khách
quan, mẫu được chọn bao gồm 30 mẫu là cha mẹ có con đang đi học trong độ tuổi từ 6 – 17 tuổi.Bởi đây là độ tuổi có nhiều những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời, tâm lý và hành động dễ bịtác động bởi môi trường bên ngoài
tại xã Tế lợi, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh hóa
- Phương pháp điều tra phỏng vấn bằng bảng hỏi: Tiến hành điều tra 30 phiếu và xử lý 30
bảng hỏi, đối với các hộ dân có con đang trong độ tuổi đi học từ 6 - 17 tuổi, mọi đơn vị tổng thểđều có được sự lựa chọn như nhau nhằm thu thập các thông tin mang tính định lượng và địnhtính Trong đó 15 bảng hỏi phỏng vấn người cha và 15 bảng hỏi phỏng vấn người mẹ Thông qua
đó nhằm tìm hiểu về nhận thức của cha mẹ trong GDGT cho con trong gia đình hiện nay như thếnào? Việc giáo dục cho con thông qua những nội dung và phương pháp giáo dục nào? Tham giatrong công việc của các em gặp những khó khăn gì? Tạo cơ sở và nền tảng ban đầu cho quá trìnhnghiên cứu
- Phương pháp phỏng vấn sâu: Được tiến hành với 4 phiếu phỏng vấn sâu, trong đó phỏng vấn
2 cha mẹ có con đang đi học, để hiểu rõ hơn nhận thức của cha mẹ về tầm quan trọng của việcgiáo dục giới tính cho con, nội dung, phương pháp cha mẹ sử dụng trong việc giáo dục từ đóthấy được những khó khăn và hạn chế của cha mẹ khi giáo dục giới tính cho con; phỏng vấn sâu
2 con của phụ huynh tập trung chủ yếu ý kiến của các em về ý kiến phản hồi về thái độ, nội dunggiáo dục và phương pháp cha mẹ giáo dục giới tính cho các em Phỏng vấn 1 cán bộ hội phụ nữ,nhằm nắm tình hình chung về vấn đề GDGT của địa phương để có cái nhìn tổng quát về vai tròcủa cha mẹ trong GDGT ở khu vực
- Phương pháp quan sát: Qua thực tế sinh hoạt và làm việc tại địa phương, chúng tôi qua sát
cuộc sống thực tế của người được phỏng vấn, quan sát hành vi, cử chỉ của cha mẹ khi chia sẻ vềnững vấn đề GDGT cho con Để thu thập những thông tin mục tiêu của đề tài nghiê cứu
- Phỏng vấn nhóm: Đối tượng là cha mẹ có con trong độ tuổi từ 6 -17 tuổi trên địa bàn xã Tế lợi
– Nông cống – Thanh hóa Thực hiện 2 phỏng vấn nhóm với 1 phỏng vấn nhóm người cha và 1phỏng vấn nhóm với người mẹ để tìm hiểu nhận thức chung của cha mẹ về tầm quan trọng củaviệc giáo dục giới tính cho con Qua đó tìm hiểu nội dung, phương pháp cha mẹ sử dụng GDGTcho con gồm những gì? Kết hợp với phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia(PRA): sắp xếp các khó khăn trong giáo dục giới tính cho con, thành các nhóm tương tự nhau đểngười dân xếp hạng các khó khăn theo thứ tự ưu tiên tại địa điểm nghiên cứu nhằm thu thậpthông tin nhìn từ phía người dân
5.3 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu: Số liệu thu thập được từ cuộc điều tra được kiểm
tra mã hóa và xử lý thông tin bằng phần mềm Excel
PHẦN II: NỘI DUNG CHÍNH
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CỞ SỞ THỰC TIỄN
2.1 Cơ sở lý luận của đề tài
Trang 8
2.1.1 Một số khái niêm cơ bản
a Khái niệm vai trò
Theo Robertsons vai trò là một tập hợp các chuẩn mực, hành vi, quyền lợi và nghĩa vụ được
gắn liền với một vị thế xã hội nhất định
b Khái niệm gia đình
Gia đình là một hình thức tổ chức đời sống cộng đồng của con người, một thiết chề văn hóa – xã
hội đặc thù, được hình thành, tồn tại và phát triển trên cơ sở của quan hệ hôn nhân, quan hệhuyết thống, quan hệ nuôi dưỡng hoăc quan hệ giáo dục giữa các thành viên
Gia đình là một thiết chế xã hội đặc thù, một hình ảnh “xã hội thu nhỏ”, cơ bản nhất của xã hội Gia đình hình thành rất sơm và trải qua một xã hội lâu dài Lịch sử nhân loại có những hình thứchôn nhân: tạp ngôn, đối ngẫu, một vợ nột chồng thì cũng có hình thức gia đình: tập thể, cập đôi,
cá thể và cũng có loại gia đình một thế hệ, hai thế hệ và nhiều thế hệ
c Khái niệm về giới tính và giáo dục giới tính
Giới tính (sex) là một thuật ngữ khoa học bắt nguồn từ môn sinh vật học dùng đểc hỉ dự
khác biệt về sinh học giữa nam và nữ Đó là sự khác biệt phổ thông và không thể thay đổi được,mọi người đàn ông đều có những đặc điểm chung về giới tính và mọi người phụ nữ đều có đặc
điểm chung về giới tính (Lê Thị Quý – Xã hội học giới, NXB giáo dục Viet Nam, trang 31, năm
2010)
“Giáo dục giới tính là quá trình giáo dục con người (thanh thiếu niên), nhằm làm cho họ
có nhận thức đầy đủ, có thái độ đúng đắn về giới tính và quan hệ giới tính, có nếp sống văn hoágiới tính, hướng hoạt động của họ vào việc rèn luyện để phát triển nhân cách toàn diện, phù hợpvới giới tính, giúp cho họ biết tổ chức tốt nhất cuộc sống riêng cũng như xây dựng gia đình hạnh
phúc, xã hội phát triển.” (Bùi Ngọc Oánh - Tâm lí học giới tính và Giáo dục giới tính, NXB Giáo
dục, 2006)
Giáo dục giới tính có thể được miêu tả là "giáo dục tình dục" có nghĩa nó gồm việc giáodục về mọi khía cạnh của hoạt động tình dục, gồm cả thông tin về kế hoạch hoá gia đình, sinhsản (khả năng sinh sản, tránh thai và sự phát triển của phôi thai và thai nhi, tới sinh đẻ), cộngthêm thông tin về mọi khía cạnh đời sống tình dục của một cá nhân gồm: hình ảnh thânthể, khuynh hướng tìnhd ục, cảm xúc tình dục, các giá trị, đưa ra quyết định, thông tin, hẹn
hò, các quan hệ, các bệnh lây truyền qua đường tình dục và làm sao để tránh chúng, và các biệnpháp kiểm soát sinh sản
Vấn đề giáo dục giới tính đang là vấn đề được quan tâm đặc biệt ở trong nước cũng như ởtrên thế giới, do vậy đã có rất nhiều dự án triển khai và công trình nghiên cứu về vấn đề này
2.1.2 Lý thuyết áp dụng
a, Lý thuyết cấu trúc - chức năng của Robert Merton
Robert Merton là học trò của T.Parsons và đã có những phát triển quan trọng về lý thuyếtcấu trúc – chức năng trong xã hội học Tuy nhiên R.Merton đã phê phán một số khía cạnh cựcđoan của lý thuyết cấu trúc – chức năng và góp phần quan trọng cho sự phát triển của lý thuyếtnày
Trong lý thuyết này, ông nhấn mạnh đến sự loạn chức năng, ông cho rằng một hiện tượng
xã hội đem lại những quan hệ xã hội tốt đẹp cho sự phát triển cấu trúc xã hội Mặt khác nó cũngđem lại những mặt tiêu cực thể hiện qua sự loạn chức năng Ông cũng nhấn mạnh đến chức năngtrội và chức năng lặn được thể hiện như thế nào trong xã hội Theo ông, người nghiên cứu không
Trang 9
nên tin ngay vào những tuyên bố công khai về tác dụng, mục đích của hiện tượng mà cần phải đitìm hiểu thực tế ẩn chứa bên trong thì hiện tượng đó có chức năng ra sao và làm thay đổi cấu trúcnhư thế nào.
Áp dụng lý thuyết này, chúng tôi xem gia đình là một thành phần của cấu trúc xã hội, là một thiếtchế xã hội, nó đảm nhận những chức năng cơ bản để đáp ứng được nhu cầu của từng thành viêntrong gia đình trong đó có chức năng giáo dục giới tính cho con cái của cha mẹ
b, Lý thuyết vai trò của Ralph Linton
Theo Ralph Linton, vai trò là một quan điểm cơ bản trong lý thuyết xã hội học nhằmđánh giá cao những mong đợi xã hội gắn với những vị thế cụ thể và phân tích thực hiện nhữngmong đợi đó Ông cho rằng, mỗi cá nhân có một loại vai trò được đem lại từ những hình mẫu xãhội khác nhau mà họ tham dự Trong tiến trình cuộc đời của mỗi cá nhân, họ đều lần lượt thựchiện một số những vai trò khác nhau hoặc đồng thời thực hiện Khi tổng hợp tất cả các vai trò xãhội của cá nhân đó thực hiện từ khi sinh ra cho đến lúc chết tạo thành nhân cách xã hội của người
đó Ông nói, chúng ta giữ các địa vị nhưng chúng ta đóng các vai trò, vai trò và địa vị không thểtách rời nhau, sự phân biệt chúng chỉ trong nhận thức khoa học Không thể có vai trò mà không
có địa vị, vị thế hoặc ngược lại Vai trò trở thành một tập hợp các quyền và nghĩa vụ đã được thểchế hóa, có nghĩa là với vị trí mà các cá nhân xã hội hay tổ chức nắm giữ thì chủ thể xã hội đócần thực hiệ tốt những mong đợi, bổn phận và trách nhiệm đó
Với đề tài này ta thấy rằng, địa vị của người cha, người mẹ gắn với nhũng vai trò nhấtđịnh mà xã hội và con cái mong đợi Đó chính là trách nhiệm nuôi dưỡng, giáo dục phẩm chấtđạo đức, giáo dục giới tính, súc khỏe sinh sản cho con cái
2.2 Cơ sở thực tiễn
2.2.1 Thực trạng nhận thức của học sinh về giáo dục giới tính
Ở Việt Nam hiện nay, theo chương trình giáo dục mà Bộ Giáo Dục Đào Tạo quy định thìgiáo dục giới tính đã được đưa vào giảng dạy lồng ghép từ cấp THCS Vậy thực trạng nhận thứccủa các em học sinh THPT về GDGT hiện nay ra sao?
Mặc dù phần lớn các em học sinh đều nhận thức được giáo dục giới tính bao gồm nhữngnội dung gì, nhưng kết quả vẫn cho thấy một mức độ thấp các em có hiểu biết sâu sắc về nộidung của giáo dục giới tính hay những hậu quả có thể gặp phải khi thiếu kiến thức về giới tính.Các em chỉ có nhận thức tốt về các dấu hiệu của tuổi dậy thì, còn những nội dung khác trong sứckhoẻ sinh sản, giáo dục giới tính thì các em còn mơ hồ hiểu biết còn rất hạn chế Theo nghiên
cứu của (Đinh Thị Thanh Nga – 2013) thì chỉ có 6,4% hiểu biết đúng về thời điểm có thai, 93,6%
học sinh không biết ở thời điểm nào quan hệ tình dục sẽ có thai; 20,7% các em biết đuợc trongquá trình nạo hút thai có thể gặp các tai biến như thủng tử cung, 18,8% các em biết đuợc sau khinạo phá thai sẽ bị đau bụng và 23% các em biết sẽ bị nhiễm trùng sau khi nạo phá thai
Đồng thời, các em cũng có sự nhận thức đúng đắn về việc cần trang bị cho mình đầy đủnhững kiến thức về giới tính, biết phân biệt hành vi nào là đúng đắn, đúng với chuẩn mực đạo
đức xã hội (Nguyễn Thành Công, 2012) Cụ thể như: 88,% học sinh đồng ý nên trang bị đầy đủ
kiến thức giới tính cho lứa tuổi vị thành niên; 68,3% đồng ý với nội dung nên để tự bản thân các
em tìm hiểu, và cần trao đổi thẳng thắn các vấn đề có liên quan tới kiến thức giới tính; 46.7%cho rằng có quan hệ tình dục ở lứa tuổi trung học cơ sở là điều tồi tệ, trái với đạo đức, truyềnthống văn hóa của người Việt Nam
Như vậy, đa số học sinh đã có nhận thức khá tốt và cái nhìn tổng quan về giới tính, các
em đã được nghe nói, hay tìm hiểu những nội dung về giới tính Tuy nhiên sự nhận thức đó chỉdừng lại ở mức độ hiểu kiến thức chung về giới tính mà chưa đi sâu tìm hiểu chi tiết để có nhậnthức đúng đắn hơn, cụ thể hơn, tránh đuợc những rủi ro không nên có
Trang 10
2.2.2 Quan diểm của cha mẹ về giáo dục giới tính
Có rất nhiều quan điểm khác nhau của cha mẹ về giáo dục giới tính Một phần nhỏ cha
mẹ có quan điểm tích cực và nhận thức đúng đắn là nên giáo dục giới tính cho con Tuy nhiên
phần lớn cha mẹ lại đưa ra quan điểm không nên giáo dục giới tính cho con, theo họ việc giáo
dục giới tính, giáo dục tình dục cho trẻ ở tuổi vị thành niên là “vẽ đường cho hươu chạy” và vôhình dung làm cho trẻ hiểu biết thêm nhiều thứ mà các cháu chưa đủ tuổi để lĩnh hội Giáo dụcvới con trẻ về vấn đề tình dục chỉ khiến chúng trở nên tò mò hơn và bắt đầu… thử nghiệm xemsao Chính quan điểm rất sai lầm đó của cha mẹ đã đẩy con em vào tình trạng thiếu hiểu biết vềgiới tính, tình dục và dẫn đến những hành động, việc làm lệch lạc, hậu quả là: mỗi năm nước ta
có khoảng 300.000 ca nạo hút thai ở độ tuổi 15-19, trong đó 60-70% là học sinh, sinh viên, ViệtNam là nước có tỷ lệ nạo phá thai ở tuổi vị thành niên cao nhất Đông Nam Á và xếp thứ 5 thế
giới (Lê Phương – 2013).
Hơn nữa có rất nhiều bậc cha mẹ còn có quan điểm sai lầm khi cho rằng bố mẹ khôngnên đóng vai trò trong việc giáo dục giới tính cho con Hầu hết họ im lặng và cho rằng bọn trẻ sẽ
có được những thông tin cần thiết cho bản thân về vấn đề này từ trường học hoặc thông qua cácphương tiện thông tin đại chúng Một số khác nói rằng: ý kiến này cũng hay nhưng không biết
thực tế sẽ thế nào? (Ủy ban dân số và kế hoạch hóa gia đình, trung tâm tư vấn về kế hoạc hoá
gia đình năm 2007).
Như vậỵ, phần lớn cha mẹ có quan điểm không đúng khi cho rằng không nên giáo dụcgiới tính cho con và vô tình gán trách nhiệm đó cho nhà truờng, chỉ có một phần nhỏ cha mẹ cóquan điểm đúng đắn là nên giáo dục giới tính cho con Từ quan điểm của cha mẹ cho ta mộtnhận định rằng phần lớn cha mẹ đang hổng kiến thức về giới tính hay thiếu sự hiêu biết về giớitính Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu về giới ngày càng cao, nếu cha mẹ không sớm nhận rađuợc sai lầm này, sẽ để lại nhiều hệ lụy cho xã hội, đặc biệt là đối với lớp thế hệ trẻ như: quan hệtình dục ở nước ta ngày càng sớm, trong đó học sinh, sinh viên chiếm phần lớn; tỉ lệ nạo phá thaicũng liên tục gia tăng theo các năm; tội phạm là trẻ đang ở tuổi vị thành niên ngày càng nhiều và
có nhiều hành động táo tợn
2 2.3 Thái độ của phụ huynh và học sinh đối với giáo dục giới tính trong nhà trường
Thái độ của cha mẹ có ảnh huởng rất lớn đến quá trình nhận thức của trẻ Cha mẹ có thái
độ tích cực đúng đắn sẽ giúp con trẻ ham học hòi hơn, có hiểu biết sâu sắc hơn về giới tính tránhđuợc những hành vi và hậu quả không nên có Thực tể cho thấy đa số các bậc phụ huynh đã cóthái độ tích cực hơn khi cho rằng việc giáo dục giới tính cho con là cần thiết và nên có cách thứcgiáo dục cho phù hợp, hiệu quả Chỉ có một bộ phận nhỏ phụ huynh không đồng ý và có thái độthiếu tích cực với con em mình khi nhận ra chúng biết những vấn đề về giới tính như: có 79.2%phụ huynh đồng tình với giáo dục giới tính là một lĩnh vực cần thiết và nên có cách thức giáo dụcphù hợp; 7.2% phụ huynh không chấp nhận đưa lĩnh vực này vào trong giáo dục giới tính và cóđến 12.8% cho rằng chỉ nên cho các em biết ít về giáo dục giới tính mà thôi; có đến 35.6% phụhuynh lo lắng khi biết con mình biết những vấn đề giới tính; 2.9% phụ huynh nổi giận khi các
em có hiểu biết về giới tính và không có phụ huynh nào thờ ơ với những vấn đề giới tính của các
em học sinh (Dương Thị Như Mơ - 2010)
Thực tế cho thấy, nếu phụ huynh có thái độ tích cực trong những vấn đề lien quan đếnGDGT cho con thì sẽ tác động đến tâm lý của các em học, tạo cho các em sự thoải mái, thích thú
khi bàn luận đến vấn đề giới tính Theo nhóm tác giả (Trần Ngọc Ánh, Đỗ Minh Phương, Đỗ
Thanh Huyền - 2013) cho thấy rằng từ thái độ tích cực của phụ huynh mà phần lớn các em học
sinh cũng có thái độ hứng thú với những chuyện tình bạn, tình yêu và những vấn đề liên quanđến giới tính cụ thể: có đến 90% các em học sinh rất hứng thú khi được hỏi về tình yêu tuổi học
Trang 11
trò; có 47,3% các em có kiến thức về sức khỏe sinh sản qua nhà trường cung cấp; 63,4% các emtìm hiểu thêm qua sách báo, phim ảnh; 37,3% qua bạn bè người thân Và có hơn 50% các em
không chỉ chờ đợi kiến thức từ phía nhà trường, còn tìm hiểu thêm bên ngoài (Trần Ngọc Ánh,
Đỗ Minh Phương, Đỗ Thanh Huyền - 2013).
Như vậy, cho thấy cả phụ huynh và các em đều có thái độ tích cực đối với vấn đề giớitính, chỉ còn phần nhỏ có thái độ tiêu cực Các bậc phụ huynh có thái độ thiếu tích cực do chưa
có nhận thức đúng và chỉ có hiểu biết nhất định về giáo dục giới tính nên lo sợ các em hiểu nhiềuthì dễ sa ngã hơn các bạn cùng lứa tuổi Từ đó dẫn đến hành động ngăn cấm các em tìm hiểukiến thức để thỏa mãn nhu cầu và gây nên sự không hòa hợp của cha mẹ và con cái Nếu phụhuynh không nhận thức rõ vấn đề cần giáo dục sẽ khiến các em có những hành vi lệch lạc, thái
độ sợ hãi hoặc đánh giá sai về người khác
2.2.4 Tầm quan trọng của cha mẹ trong việc giáo dục giới tính
Giáo dục giới tính cho trẻ có thể từ phía nhà trường, gia đình và ngoài xã hội, nhưng giađình là môi trường quan trọng nhất Những nhận biết ban đầu của trẻ chính là qua tiếp xúc vớicha mẹ, trẻ không nói ra được nhưng cảm thụ được mọi chuyện, cảm nhận được vị trí của mọingười trong gia đình qua hành vi, cách cư xử Cha mẹ là những người đầu tiên phát hiện được sựtrưởng thành về mặt sinh lý của con mình Các nhà nghiên cứu tình dục đều thống nhất là trong
sự phát triển tình dục, môi trường gia đình có vai trò đặc biệt quan trọng Cha mẹ cần quan sátxem quãng thời gian nào đứa trẻ của mình hình thành ý thức về giới tính để tiến hành giáo dục.Đồng thời bài báo chỉ ra những biểu hiện tâm sinh lý của trẻ ở mỗi giai đoạn phát triển, từ đó đưa
ra cách tiếp cận của cha mẹ với con cái về vấn đề giáo dục giới tính như thế nào để đạt hiệu quả.
(Đào Thị Vân Anh - 2011).
Hồ Đắc Duy (2014), cũng có cùng quan điểm khi cho rằng: việc giáo dục giới tính tốtnhất là từ gia đình, nếp sống của cha mẹ là tấm gương cho các con, nếu cha mẹ yêu thương, tôntrọng lẫn nhau, đối xử văn minh lịch sự, biết hòa hợp trong cuộc sống gia đình, biết cởi mở vàchân tình với con cái thì sẽ tạo một ấn tượng tốt đẹp nơi các con Theo nghiên cứu có 61,6% giađình thấy cần thiết phải trao đổi với con cái về vấn đề giới tính Xét tương quan nam nữ có56,6% ông bố và 64,3% bà mẹ cho rằng cần phải trao đổi về vấn đề này như vậy còn gần mộtnửa bố mẹ không nhìn thấy sự cần thiết phải trao đổi với con về giới và giới tính Bởi bố mẹ làngười định hướng cho con nhưng do những hạn chế về nhận thức của bố mẹ, cách truyền đạt và
sự lảng tránh của bố mẹ đã làm các em hiểu sai vấn đề dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng Từ
đó bài viết hướng tới việc đưa ra một số giải pháp để phòng tránh
Bên cạnh đó nghiên cứu cũng chỉ ra những sự khác biệt trong việc giáo dục giới tính ở đôthị và nông thôn, trong cách truyền đạt giữa người cha và người mẹ là khác nhau, khác nhautrong thông tin truyền đạt Ngoài ra cũng do những nhận thức hạn chế của cha mẹ cũng ảnhhưởng tới việc giáo dục giới tính cho con
Như vậy, ta có thể thấy được giáo dục giới tính cho trẻ là một vấn đề hết sức nhạy cảm, tếnhị nhưng rất cần thiết và gặp rất nhiều khó khăn Cùng với sự tiến bộ phát triển của xã hội, giáodục giới tính đã được xã hội quan tâm chú ý nghiên cứu nhiều hơn Tuy nhiên những nghiên cứu
đó chủ yếu tập trung vào nghiên cứu về vấn đề giáo dục giới tính được thể hiện ở những góc độkhác nhau: thực trạng, nhận thức, thái độ mà chưa có một nghiên cứu cụ thể về vai trò của giađình trong việc giáo dục giới tính cho con ở Việt Nam nói chung và đặc biệt trên trên địa bàn Xã
Tế Lợi, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa nói riêng Vì vậy nhóm chúng tôi sẽ tập trung làm rõ
về vai trò của gia đình trong việc giáo dục giới tính cho con tại một xã cụ thể xã Tế Lợi – thanhhóa
Trang 12
CHƯƠNG II: VAI TRÒ CỦA CHA MẸ TRONG GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO CON 3.1 Nhận thức và thái độ của cha mẹ về giáo dục giới tính cho con.
3.1.1 Nhận thức của cha mẹ về giáo dục giới tính cho con
3.1.1.1 Nhận thức của cha mẹ về tầm quan trọng của việc GDGT cho con
Có thể nói rằng: Nhận thức là cơ sở tạo nên hoạt đông, nhận thức đúng mới có hànhđộng đúng, phù hợp, đồng thời nhận thức sai sẽ dẫn đến những hành đông sai lệch Nhận thứccủa cha mẹ trong GDGT cho con có đúng thì việc giáo dục cho con mới có chất lượng, tác độngvào suy nghĩ và tâm lý phát triển của trẻ Để giáo dục tốt về giới tính cho con cái, trước hết cha
mẹ phải phải nhận thức được tầm quan trọng của việc GDGT mà họ sẽ giáo dục Việc đánh giátầm quan trọng của GDGT sẽ giúp cho họ GDGT cho con cái tốt hơn
Để đi sâu vào tìm hiểu nhận thức của cha mẹ trong GDGT cho con, trước tiên chúng tôilấy thông tin về mức độ quan tâm của cha mẹ về vấn đề GDGT cho con Có 93.3% cha mẹ trả lời
“có” quan tâm đến GDGT cho con để trang bị cho con những kiến thức về GDGT, giúp con cóthể tự chăm sóc và bảo vệ bản thân, tránh những hậu quả xấu xảy ra với con cái sau này Còn lại6.7% “không quan tâm” đến GDGT cho con Vì coi đây là vấn đề không cần thiết phải giáo dụccho con Cho thấy nhận thức của họ về vấn đề GDGT còn có hạn chế
Bảng 1: Mức độ quan tâm giữa cha và mẹ về vấn đề GDGT cho con
Nguồn: số liệu điều tra thực tế năm 2014
Qua bảng 1 ta thấy, tỷ lệ giữa người cha và người mẹ quan tâm về GDGT cho con là kháđồng đều 100% các mẹ đều quan tâm đến vấn đề GDGT cho con và người cha là 93.3% Vớimức độ quan tâm tuyệt đối của người mẹ về GDGT cho con cho thấy người mẹ đã nhận thứcđược vai trò quan trọng của mình trong GDGT cho con Điều này còn có thể, bởi đặc thù tínhcách của người mẹ là dịu dàng, đảm đang Ngay từ nhỏ những người mẹ đã luôn ở bên cạnh bảoban chăm sóc, kể chuyện, cùng vui đùa với các con quá trình nuôi dưỡng Các mẹ đều có chung
ý kiến là: GDGT cho con để trang bị cho con những kiến thức cơ bản về giới tính, giúp con biếtcách chăm sóc và bảo vệ bản thân Vì vậy 100% các mẹ đều quan tâm đến vấn đề GDGT chocon là điều dễ hiểu Đối với người cha tỷ lệ quan tâm về GDGT là 93.3% có sự chênh nhaukhông đáng kể so với người mẹ Có 2 người cha trả lời “không quan tâm” Lý giải điều này, họbày tỏ rằng: chọ chỉ quan tâm giáo dục về đạo đức, lối sống chứ không mấy khi để ý giáo dụccon những vấn đề tế nhị như giới tính Hơn nữa, họ cũng không có một khái niệm nào về việc
giáo dục giới tính cho con “Chú chỉ quan tâm giáo dục những nội dung về đạo đức, quan tâm
giáo dục con học hành thế nào chứ chẳng bao giờ để ý đến vấn đó, cũng chẳng biết nó là cái gì?” (Pvs, người cha, 38 tuổi, nghề nghiệp) Chứng tỏ, về nhận thức cũng như kiến thức của họcòn rất hạn chế
Như vậy, các bậc cha mẹ đều nói rằng có quan tâm đến GDGT cho con nhưng mức độ
Trang 13
tham gia vào quá trình GDGT cho con như thế nào mới là điều chúng ta cần phải tìm hiểu Bởimức độ tham gia sẽ ảnh hưởng đến nội dung và phương pháp cha mẹ GDGT cho con cái Đồngthời, mức độ tham gia của cha mẹ vào GDGT cho con cũng thể hiện một phần nhận thức của cha
mẹ thông qua hành động quan tâm đến con cái thường ngày Vậy, mức độ tham gia đến vấn đềGDGT cho con của cha và mẹ được thể hiện như thế nào?
Biều đồ 1: Đánh giá mức độ tham gia của cha mẹ trong GDGT cho con
Mẫu: 30 Đơn vị: %
Nguồn: số liệu điều tra thực tế 2014
Trong thực tế điều tra tại biều đồ 2, người cha có tham gia vào GDGT cho con nhưng ởmức độ không thường xuyên, chỉ ở mức độ “thi thoảng” là 40% và “hiếm khi” là 33,3 % Vớimức độ “thỉnh thoảng”, “hiếm khi” phần lớn người cha nghĩ rằng chỉ khi nào thật sự cần thiếthoặc ở một thời điểm nào đó cần lắm mới quan tâm đến GDGT cho con Mặt khác, do thời giancác con đi học ở trường nhiều, về nhà tối con lại học bài nên thời gian cha chia sẻ được với concũng ít đi Một số người cha “không bao giờ” tham gia vào GDGT cho con do người cha vì bậnrộn với công việc, hơn nữa có người cha đây là chuyện của người mẹ phải lo Nguyên nhân cóthể như chúng tôi đã trích trong phỏng vấn sâu trên, một vài trường hợp có thể do nhận thức cònhạn chế của những người cha ở đây, cũng có trường hợp do đặc thù công việc mà họ đang làm
“Chú đi làm, công việc thì nhàn nhưng mất nhiều thời gian nên đi suốt, cô hay ở nhà thì cô lo cho các em Mà những vấn đề tế nhị này đàn ông ai lại đi quan tâm nhiều chỉ có người mẹ giáo dục là chính thôi Mà ở nhà trường các con cũng được giang dạy mà” (Pvs, người cha 40 tuổi).
Tuy nhiên, điều đó cũng phản ảnh đúng thực tế là người mẹ tham gia vào GDGT thường xuyênchiếm 66,7%, trong khi người cha chỉ chiếm 20% Sở dĩ có sự chệnh lệch như vậy là do, ảnhhưởng của quan niệm truyền thống thì đa số người mẹ tham gia vào giáo dục cho con cái, cònngười cha luôn gắn với công việc ngoài của xã hội Người vợ thường có thời gian ở nhà hơn,người chồng thường vắng nhà nhiều hơn nên tần suất dạy dỗ của người phụ nữ sẽ cao hơn ngườiđàn ông hay nói cách khác số ngày người phụ nữ dành cho con cái sẽ nhiều hơn người đàn ông
“Cha thì ít tham gia Đa số là mẹ đảm nhận vai trò giáo dục cho con Gia đình bác làm nông nghiệp, chỉ khi nào đến mùa vụ thì bận vội thôi, nên có nhiều thời gian chăm sóc, chỉ bảo cho con Lúc nào cũng giáo dục nhắc nhở con những việc nên làm trong ngày về những vấn đề lien quan đến giới tính” (Pvs, người mẹ, 42 tuổi) Chính vì vậy mà người mẹ có xu hướng tham gia
vào giới tính cho con cái thường xuyên hơn
Trang 14
Hộp 1: Sự tham gia giáo dục giới tính của cha mẹ qua phản hồi của con cái
Nhà em, bố em đi làm suốt, trưa về ăn cơm chưa được nghỉ đã phải đi làm tiếp buổi Đa số là chúng em tiếp xúc với mẹ nhiều hơn Và mẹ em cũng thường quan tâm, dạy bảo chúng em là chính It khi được bố ngồi lại nói chuyện lắm ạ.
(Pvs, con cái, 13 tuổi)
Như vậy, qua quan sát và trao đổi với người dân và con cái của họ thì người đóng vai tròchính trong GDGT cho con chủ yếu là người mẹ, người cha ít tham gia vào các hoạt động GDGTcho con Do người cha thường đi làm ăn xa, bận rộn trong công việc nên đa số đàn ông thườngphó trách nhiệm cho người mẹ và nhà trường Tuy nhiên xét về tổng thể thì hầu hết cha mẹ đều
có ý thưc tham gia vào GDGT cho con nhưng ở mức độ không thường xuyên
3.1.1.2 Mức độ đánh giá sự cần thiết của cha mẹ về GDGT cho con
Thực tế cho thấy khi cha mẹ đánh giá đúng tầm quan trọng của việc GDGT cho con thìcha mẹ sẽ có cách quan tâm và giáo dục khác nhau Vậy nhận thức của cha mẹ về vấn đề GDGTcho con có thật sự được quan tâm không? Để đánh giá nhận thức của cha mẹ, chúng tôi tiến hànhtìm hiểu mức độ đánh giá của cha mẹ về sự cần thiết của việc GDGT cho con Sự đánh giá này
sẽ cho thấy rõ suy nghĩ của cha và mẹ ở mỗi một bậc thang khác nhau
Biều đồ 2: Đánh giá của cha mẹ về sự cần thiết của GDGT cho con
Mẫu: 30
Đơn vị: %
Nguồn: số liệu điều tra thực tế 2014
Qua biều đồ 3, thấy rằng tỷ lệ đánh giá mức độ cần thiết của người mẹ luôn đánh giá caomức độ cần thiết của việc GDGT cho con hơn người cha Người cha ít hơn người mẹ 13,3%chiếm 46.7% Mẹ đánh giá mức độ “rất cần thiết” chiếm tới 60% Vì họ cho rằng với bối cảnh xãhội như hiện nay thì cần thiết phải quan tâm đến giáo dục cho con để giúp con có những nhậnthức đúng đắn về giới tính, tình dục Điều mà rất nhiều người mẹ e ngại trong cơn lốc giá trịsống đang nhiều thay đổi, các em tiếp thu một cách thụ động lối sống từ phương Tây trong tìnhtrạng thiếu kỹ năng sống một cách trầm trọng Chính vì vậy mà việc GDGT cho con là rất cầnthiết theo quan điểm của nhóm người mẹ này
Hộp 2: Sư cần thiết của việc giáo dục giới tính cho con
Trang 15
Cần thiết lắm chứ, thời buổi này mà không chú ý giáo dục giới tính cho các em thì chết Như cháu biết xã hội bây giờ phát triển, nhoáng một cái là chúng nó chạy ra quán nét liền, rồi thông tin qua sách báo tràn lan Gio tư tưởng bọn trẻ khác rồi, thoáng lắm để ý cái gì, tò mò thích thú
à làm luôn Nên sợ lắm.
(Pvs, người mẹ, 35 tuổi)
Nguồn: Điều tra thực tế năm 2014
Điều này chứng tỏ người phụ nữ rất quan tâm đến vai trò giáo dục giới tính cho con cái.Nhưng đối với người cha dường như họ cho rằng những vấn đề như giáo dục đạo đức, giáo dụctri thức mới là điều quan trọng Còn giáo dục giới tính là vấn đề không cần thiết phải quan tâm.Nhưng khi so sánh tỷ lệ nhận thức giữa người cha với nhau thì có 46.7% người cha chọn mức độ
“rất cần thiết” lại chiếm tỷ lệ cao, đánh giá về sự “cần thiết” người cha chiếm 33,3 Người mẹ chỉ
có 13.3%, tương đương với sự lựa chọn “bình thường” của người cha Những người mẹ cho vấn
đề này là bình thường vì họ tin là con mình đủ nhận thức về giáo dục giới tính nên không cầnthiết phải quan tâm quá nhiều Không có 1 người mẹ nào đánh giá “không cần thiết” Bởi họ cho
rằng: “Dạo này đi đâu cũng nghe người ta cảnh báo tệ nạn trẻ yêu sớm và hàng loạt vụ lạm
dụng tình dục trẻ em Nên là cô chú rất lưu tâm tới vấn đề này” (Pvn, người mẹ, 35 tuổi) Và chỉ
có 1 người cha duy nhất cho rằng GDGT cho con là “không cần thiết” Điều này có thể giải thíchrằng: do trình độ học vấn còn hạn chế, bên cạnh đó do tính chất công việc chiếm gần hết số thờigian của họ nên khi trở về nhà họ chỉ muốn nghỉ ngơi và không quan tâm đến giáo dục cho con
Như vậy, theo kết quả đánh giá người mẹ vẫn hiểu sự cần thiết của việc GDGT cho conhơn người cha Nhưng nếu nhìn nhận một cách khách quan thì rõ ràng qua biểu đồ trên thể hiện
rõ khác nhau trong nhận thức về sự cần thiết của việc GDGT cho con giữa cha và mẹ
3.1.2 Nhận thức của cha mẹ về độ tuổi giáo dục giới tính cho con
Nhận thức của cha mẹ sẽ được thể hiện rõ ràng và có cách giáo dục tốt hơn nếu cha mẹ
lựa chọn đúng thời điểm thích hợp để GDGT cho con Để làm rõ nhận thức giữa cha và mẹ về độ
tuổi cần thiết đẩy mạnh giáo dục giới tính cho con chúng tôi triển khai lấy thông tin cụ thể tạibiểu đồ 3 dưới đây
Biểu đồ 3: Độ tuổi giáo dục giới tính cho con
Mẫu: 30
Đơn vị: %
Trang 16
Nguồn: số liệu điều tra thực tế 2014
Qua biểu đồ 3 cho thấy, hầu hết các bậc cha mẹ cho rằng giáo dục giới tính nên bắt đầu
khi trẻ bước vào học ở bậc tiểu học và lên cấp II Có đến 60% người cha cho rằng nên GDGT ở
độ tuổi khi con đang học THCS và 53.3% người mẹ đồng ý với ý kiến GDGT cho con ở độ tuổi
THCS Có thể các cha mẹ cho rằng đây là giai đoạn quá độ từ trẻ con sáng người lớn, là đặc
trưng của dấu hiệu tuổi dậy thì giữa nam và nữ Các con của họ có thể bị chi phối bởi những cảm
xúc trong giao tiếp với bạn bà và người lớn “Bác nghĩ đây là độ tuổi các con có nhiều những
thay đổi, chúng không hoàn toàn là trẻ con mà cũng chưa phải người lớn Đi học tiếp xúc với
thầy cô, bạn bè, tác động ngoài xã hội cũng ảnh hưởng đến tâm lý của con chính vì đang ở độ
tuổi dở dở, ương ương này nên bác nghĩ cần phải quan tâm giáo dục con ở độ tuổi này” (Pvs,
người mẹ, 42 tuổi, Nghề nghiệp) Đồng thời, theo cha mẹ GDGT cho con ở độ tuổi này bởi đây
là độ tuổi dậy thì đang phát triển mạnh mẽ cơ cấu sinh học và ý thức rõ về sự thay đổi của cơ thể,
trẻ lại rất tò mò Hơn nữa, trẻ còn được nhà trường GDGT thông qua môn học trên lớp, kết hợp
với nhà trường tránh những lỗi truyền đạt không hiệu quả khi con tiếp thu kiến thức từ phía nhà
trường “Tôi nghĩ nên bắt đầu với độ tuổi từ 10 – 15 tuổi, khi con đang học cấp 2 là thích hợp
nhất, bởi đây là độ tuổi dậy thì đang có sự thay đổi về cơ thể Được biết nhà trường cũng có
GDGT cho con thông qua môn học trên lớp nên cần chú ý GDGT cho con, tránh những lỗi
truyền đạt không hiệu quả khi con tiếp thu kiến thức từ phía thầy cô và bạn bè” (Pvs, người
cha, 38 tuổi) Vì vậy, ở lứa tuổi này các bậc cha mẹ rất chú trọng vào việc GDGT cho các em.
Qua đó, chúng ta thấy rằng cha mẹ đã có nhận thức tương đối chính xác về GDGT cho các em ở
giai đoanh này Theo các nhà tâm lý học thì độ tuổi này hay còn gọi là lứa tuổi thiếu niên là độ
tuổi khó giáo dục nhất Do lứa tuổi này có những biến đổi về sự mất cân bằng tâm, sinh lý tậm
thời Chính vì cha mẹ luôn chú ý giáo dục cho con ở lứa tuổi này
Tiếp đến là độ tuổi nên GDGT ở bậc “tiểu học” có 40% người mẹ đồng ý giáo dục cho
con ở độ tuổi “tiểu học” và chiếm tỷ lệ 20% theo ý kiến người cha Lý do mà các bậc cha mẹ đưa
ra là trẻ tuổi này tính hiếu kì, trẻ liên tục hỏi cha mẹ về hiện tượng xung quanh, nếu không có
những câu trả lời thỏa đáng, trẻ sẽ tự mình tìm hiểu, suy đoán linh tinh và tìm các kênh thông tin
sai lệch để tìm hiểu Cũng có một số ý kiến của người mẹ cho rằng nên GDGT cho trong độ tuổi
“Tiểu hoc” vì có suy nghĩ “Giáo dục cho con ngay trong độ tuổi này vì con còn bé, cha mẹ vẫn
đang quan tâm chăm sóc, từng miếng ăn giấc ngủ nên dễ bên cạnh bảo ban, dạy dỗ con” (Pvs,
người mẹ, 35 tuổi) Đới với người cha độ tuổi “Tiểu học” là độ tuổi còn ngây dại, dễ bị lạm
dụng Theo người cha thì nên giáo dục cho con ở độ tuổi con đang bắt đầu tiếp xúc với các hoạt
động, hành vi xã hội Ngược lại có ý kiến của người cha lại cho rằng: “Con đang cái tuổi ăn,
tuổi chơi Biết cái gì mà giáo dục cho con Có giáo dục cũng bằng thừa” (Pvn, người cha).
Hoặc cũng có thể do lo sợ về những hậu quả con có thể gặp phải nên cha và mẹ đều mẹ cho rằng
nên giáo dục giới tính cho con ngay từ khi con nhận biết được sự thay đổi cơ thể của bản thân
mình Độ tuổi đang học THPT, có 13.3% người cha lựa chọn và người mẹ chiếm 6.7% Mặc dù
ở độ tuổi THPT cả cha và mẹ đều ít chú trong GDGT ở độ tuổi này Nhưng so tỷ lệ giữa cha và
mẹ thì người cha quan tâm giáo dục cho con ở độ tuổi này hơn Đặc biệt đối với con trai “Tôi
không nghĩ là GDGT cho con ở bậc THCS hay Tiểu học lại quan trọng hơn giai đoạn GDGT
cho con trong độ tuổi con đang học THPT Vì sao? Vì ở độ tuổi này trẻ đang dần hoàn thiện về
bản thân và tâm lý, đây cũng là lúc trẻ rất dễ phạm sai lầm và vấp ngã dễ vướng vào những nệ
nạn xã hội nên tôi cho rằng cần thiết GDGT cho con ở độ tuổi này Nhất là với con trai” (Pvn,
người cha) Sau khi tốt nghiệp THPT có 1 người cha lựa chọn chiếm 6.7% Các bậc cha mẹ còn
lại có quan điểm “Con cái ở tuổi này lớn rồi cần gì phải GDGT cho con Nó lớn, nó tự biết cách
tìm hiểu” (Pvn, người mẹ) Trong khi đó không một người mẹ, người cha nào lựa chọn đô tuổi
Trang 17
mầm non để giáo dục giới tính cho con Bởi theo họ đây là độ tuổi “còn non”, nhận thức kém
nếu giáo dục quá sớm cha mẹ sợ sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ “Nói thật tôi cũng lo nhưng
nghĩ con “còn non” tư tưởng chưa vững nên mình không có muốn giáo dục con những vấn đề liên quan đến giới tính, tình dục quá sớm, sợ ảnh hưởng đến lối sống, suy nghĩ của con” (Pvs, người cha, 40 tuổi) Một số ý kiến lại cho rằng: GDGT cho ở độ tuổi này sẽ kích thích tính tò mò
của trẻ và dễ có nhận thức sai lầm “vẽ đường cho hươu chạy” khi những thông tin trẻ tiếp nhậnđược chưa đủ tuổi để tiếp thu
Hộp 3 : Sự lo lắng của cha mẹ khi GDGT cho con quá sớm
Ý kiến 1: (người mẹ) Con còn nhỏ, giáo dục con sớm lại thành ra vẽ đường, chỉ lối cho hươu chạy, mình càng nói, nó lại càng tò mò cang kích thích nó tìm hiểu Như vậy, là chính mẹ hại con rồi còn gì?
Ý kiến 2: (người cha) Tôi đồng ý là giáo dục đạo đức, lối sống cho con là phải giáo dục ngay từ khi con lọt lòng mẹ nhưng riêng GDGT thì tôi lạ không nhất trí qua điểm này Bây giờ cứ hở ra cái gì là chúng biết cái đấy Nếu mà cứ rót vào tai nó những điều ấy chẳng khác nào “vẽ đường cho hươu chạy”cả.
Nguồn: Pv nhóm - Điều tra thực tế năm
2014
Đây là quan điểm thể hiện sự nhận thức của cha mẹ còn hạn chế Nhiều người cho rằngGDGT nghĩa là chờ trẻ bước vào độ tuổi dậy thì rồi mới đề cập, dạy dỗ Thực tế cho thấy, trẻtiếp cận với kiến thức giới tính từ những sinh hoạt hàng ngày, những điều mình thấy hoặc đượctrải nghiệm Trẻ có thể dậy thì trước tuổi, nếu không có sự chăm sóc đầy đủ, không có nhữngkiến thức về GDGT để giáo dục cho con đúng độ tuổi sẽ khiến các em không biết rõ về sự pháttriển của cơ thể, thay đổi bản than Liệu rằng, ý kiến nên giáo dục cho con ở độ tuổi sau khi tốtnghiệp THPT có phải là quá muộn? Nhiều phụ huynh thường gặp những sai lầm trong việcGDGT cho trẻ nhỏ mà nguyên nhân xuất phát từ việc họ nhận thức sai về độ tuổi nên GDGT chocon Tóm lại, việc giáo dục con cái về sinh lý trong gia đình nên được bắt đầu từ tuổi ấu thơ.Mục đích của việc giáo dục này không chỉ trang bị kiến thức, xây dựng ý thức về giới tính, tìnhdục mà điều quan trọng là xây dựng những quan niệm, nhận thức đúng đắn của các con về giớitinh, tình dục
3.1.3 Thái độ của cha mẹ trong giáo dục giới tính cho con
Mỗi đứa trẻ đều nhận thức được sự thay đổi về cơ thể, tâm tư nguyện vọng tuổi mới lớn,trẻ thường tò mò, thắc mắc những hiện tượng xảy ra xung quanh chúng Nếu không có câu trả lờithỏa đáng giải đáp các thắc mắc của chúng, không có sự hướng dẫn cụ thể giúp trẻ nhận biếtđúng vấn đề sẽ làm cho trẻ có những suy nghĩ lung tung, tự trả lời cho câu hỏi của mình, khiếntrẻ có những sai lệc trong nhận thức Và thái độ của cha mẹ có ảnh hưởng rất lớn đễn quá trìnhtiếp thu và phát triển nhận thức của trẻ về giới tính
Bảng 2: Thái độ của cha mẹ khi con hỏi về những vấn đề liên quan đến giới tính, tình dục
Mẫu: 30
Đơn vị: %
Trang 18
Người cha Thái độ của cha mẹ
Nguồn: số liệu điều tra thực tế 2014
Thực tế điều tra ở bảng 2 cho thấy, có hơn 40% người cha thường co thái độ cấm đoáncon khi con hỏi về những vấn đề GDGT, 26,6 % người cha cảm thấy bực tức, không thoải máikhi con nhắc tới những vấn đề được cho là nhạy cảm như tình dục, 20% các ông bố vui vẻ trả lờinhững câu hỏi của các con vì họ cho rằng “đó là chuyện bình thường, chẳng có gì phải dấu con”.Chỉ có duy nhất 1 người cha thường lảng tránh trước những thắc mắc của con bởi họ không biếtphải nói với con như thế nào và bắt đầu từ đâu? Ngược lại, có tới 7 người mẹ (trong 15 người mẹđược hỏi) tỏ ra lúng túng chiếm 46,7% trước vấn đề con chia sẻ và 26,6% người mẹ thường lảngtránh trước những câu hỏi của con Một điều đáng ngạc nhiên rằng ngay cả những người mẹcũng lên án cấm đoán, đe dọa con không cho con được phép hỏi hoặc tìm hiểu những vấn đề vềgiới tính, tình dục chiếm 20% Trong khi, xã hội luôn nhìn nhận tích cực vai trò của người phụ
nữ trong việc chăm sóc sức khỏe gia đình và giáo dục nhân cách cho con Vì người phụ nữ làngười có tính cách hiền dịu và có suy nghĩ sâu sắc, ôn hòa hơn người cha nên sẽ có cách giáodục nhẹ nhàng nhất, có thể giúp con giải đáp những thắc mắc, đồng thời giáo dục cho con hiểu ởtuổi nên con mới đủ độ chín đề biết về vấn đề đó, mặt khác giúp con trạng bị được kiến thức đầy
đủ hơn về GDGT Rất ít cha mẹ có thái độ tự nhiên ôn hòa, vui vẻ trả lời những thắc mắc củacon
Như vậy, cha mẹ vẫn né tránh khi nói về tình dục, giới tính Phần lớn các bậc cha mẹ đềurất ngại khi đề cập với con về vấn đề giới tính vì nói ra sợ con mình cảm thấy xấu hổ Nhiều phụhuynh thường tỏ ra lúng túng, ngại ngùng, phân vân mỗi khi đụng chạm đến vấn đề giới tính củacon Thậm chí một số người còn xem đó là điều xấu xa nên tỏ vẻ bực bội khi nghe con trẻ bày tỏnhững thắc mắc về chuyện giới tính, tình yêu Khi được hỏi: có khi nào bác chủ động nói chuyện
