tiểu luận về vấn đề giảm bớt ảnh hưởng của tư duy nhiệm kì trong quy hoạch và quản lý đô thị

Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam khoá XII, kỳ họp thứ 5 thông qua Luật Quy hoạch đô thi cóhiệu lực ngày 01/01/2010 Luật quy hoạch đô thị được ban hành sẽ là công cụhữu hiệ

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

LỜI NÓI ĐẦU

Quy hoạch và quản lý đô thị ở nước ta hiện nay đã thể chế hoá đường lối,chủ trương, chính sách của Đảng, luật pháp của Nhà nước về quản lý và pháttriển đô thị Quán triệt Nghị quyết Đại hội lần thứ IX của Đảng: “Phát triểnmạng lưới đô thị phân bố hợp lý trên các vùng Hiện đại hoá dần các thành phố

lớn, thúc đẩy quá trình đô thị hoá nông thôn Không tập trung quá nhiều cơ sởcông nghiệp và dân cư vào các đô thị lớn Tăng cường công tác quy hoạch vàquản lý đô thị, nâng cao thẩm mỹ kiến trúc Xây dựng đồng bộ và từng bướchiện đại hoá hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, điện lực, thông tin, thuỷ lợi,cấp thoát nước ”

Do đó, ngày 17 tháng 6 năm 2009 Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam khoá XII, kỳ họp thứ 5 thông qua Luật Quy hoạch đô thi cóhiệu lực ngày 01/01/2010 Luật quy hoạch đô thị được ban hành sẽ là công cụhữu hiệu để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong xây dựng vàphát triển đô thị; bảo đảm phát triển hệ thống các đô thị và từng đô thị bền vững,

có bản sắc, văn minh, hiện đại; đồng bộ với phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệmôi trường.

Vì tính hấp dẫn của vấn đề trên qua bài giảng của Giảng viên hướng dẫntrong phạm vi học môn Quản lý nhà nước về đô thị, tôi mạnh dạn chọn đề tài

Tiểu luận “Giảm bớt ảnh hưởng của tư duy nhiệm kì trong quy hoạch và quản lý

đô thị”

Tuy nhiên do điều kiện thời gian và năng lực nghiên cứu còn hạn chế nênkhó lòng tránh khỏi thiếu sót Rất mong sự thông cảm của Giảng viên hướngdẫn

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ

1.1 Khái niệm quy hoạch đô thị

Quy hoạch đô thị là việc tổ chức không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị,

hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội và nhà ở để tạolập môi trường sống thích hợp cho người dân sống trong đô thị, được thể hiệnthông qua đồ án quy hoạch đô thị

1.2 Nguyên tắc tuân thủ quy hoạch đô thị

Tổ chức, cá nhân khi thực hiện các chương trình, kế hoạch đầu tư xây dựngphát triển đô thị, quy hoạch chuyên ngành trong phạm vi đô thị, kế hoạch sửdụng đất đô thị, quản lý thực hiện các dự án đầu tư xây dựng trong đô thị, thựchiện quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị hoặc thực hiện các hoạt

động khác có liên quan đến quy hoạch đô thị phải tuân thủ quy hoạch đô thị đãđược phê duyệt và Quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị.

1.3 Yêu cầu đối với quy hoạch đô thị

1.3.1 Cụ thể hoá Định hướng quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị quốc gia

và các quy hoạch vùng liên quan; phù hợp với mục tiêu của chiến lược, quy

hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh; bảo đảm tínhthống nhất với quy hoạch phát triển các ngành trong phạm vi đô thị; bảo đảmcông khai, minh bạch và kết hợp hài hoà giữa lợi ích quốc gia, cộng đồng và cánhân.

1.3.2 Dự báo khoa học, đáp ứng được yêu cầu thực tế và phù hợp với xuthế phát triển của đô thị; tuân thủ quy chuẩn về quy hoạch đô thị và quy chuẩnkhác có liên quan.

1.3.3 Bảo vệ môi trường, phòng ngừa hiểm hoạ ảnh hưởng đến cộng đồng,cải thiện cảnh quan, bảo tồn các di tích văn hoá, lịch sử và nét đặc trưng địa

phương thông qua việc đánh giá môi trường chiến lược trong quá trình lập quyhoạch đô thị.

1.3.4 Khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, hạn chế sử dụngđất nông nghiệp, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả đất đô thị nhằm tạo ra nguồn lực

phát triển đô thị, tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng, anninh và phát triển bền vững.

1.3.5 Bảo đảm tính đồng bộ về không gian kiến trúc, hệ thống hạ tầng xãhội, hạ tầng kỹ thuật đô thị và không gian ngầm; phát triển hài hoà giữa các khuvực trong đô thị

1.3.6 Đáp ứng nhu cầu sử dụng nhà ở, công trình y tế, giáo dục, văn hoá,thể thao, thương mại, công viên, cây xanh, mặt nước và công trình hạ tầng xãhội khác.

1.3.7 Đáp ứng nhu cầu sử dụng hạ tầng kỹ thuật gồm hệ thống giao thông,cung cấp năng lượng, chiếu sáng công cộng, cấp nước, thoát nước, xử lý chất

thải, thông tin liên lạc và các công trình hạ tầng kỹ thuật khác; bảo đảm sự kếtnối, thống nhất giữa các hệ thống hạ tầng kỹ thuật trong đô thị và sự liên thôngvới các công trình hạ tầng kỹ thuật cấp vùng, quốc gia và quốc tế.

1.4 Quyền và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc tham gia ý kiến và giám sát hoạt động quy hoạch đô thị

1.4 1 Tổ chức, cá nhân trong nước có quyền tham gia ý kiến và giám sát

hoạt động quy hoạch đô thị

1.4 2 Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tham gia ý kiến về những vấn đề

liên quan đến lĩnh vực hoạt động của mình trong hoạt động quy hoạch đô thị

1.4 3 Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm trong hoạt động quy hoạch đô thịphải tạo điều kiện cho việc tham gia ý kiến và giám sát hoạt động quy hoạch đôthị.

1.4 4 Ý kiến của tổ chức, cá nhân về hoạt động quy hoạch đô thị phảiđược tổng hợp, nghiên cứu và công khai

1.5 Nội dung quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị

1.5 1 Xây dựng và chỉ đạo thực hiện định hướng, chiến lược phát triển đô

thị

1.5 2 Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về quản

lý hoạt động quy hoạch đô thị

1.5 3 Ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn về quy hoạch đô thị, quy chế quản

lý quy hoạch, kiến trúc đô thị

1.5 4 Quản lý hoạt động quy hoạch đô thị.

1.5 5 Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và thông tin về quy

hoạch đô thị

1.5 6 Tổ chức, quản lý hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực,

nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ trong hoạt động quy hoạch đô thị

1.5 7 Hợp tác quốc tế trong hoạt động quy hoạch đô thị.

1.5 8 Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm

trong hoạt động quy hoạch đô thị

1.6 Quản lý đô thị

Quản lý đô thị là hoạt động của các chủ thể quản lý can thiệp vào các quátrình phát triển kinh tế - xã hội như tổ chức khai thác và điều hoà việc sử dụngcác nguồn lực (bao gồm tài nguyên thiên nhiên, tài chính và con người) nhằmđảm bảo pháp luật về lĩnh vực quản lý đô thị được thực hiện, tạo dựng, duy trì,

và phát triển các điều kiện thuận lợi cho hình thức định cư con người ở đô thị vàphát triển bền vững.

1.7.Quản lý nhà nước về đô thị

Quản lý nhà nước về đô thị là hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước

thực thi pháp luật, can thiệp vào các quá trình phát triển kinh tế - xã hội như tổchức khai thác và điều hoà việc sử dụng các nguồn lực (bao gồm tài nguyênthiên nhiên, tài chính và con người) nhằm đảm bảo pháp luật về lĩnh vực quản lý

đô thị được thực hiện, tạo dựng, duy trì, và phát triển các điều kiện thuận lợi chohình thức định cư con người ở đô thị hướng tới sự phát triển bền vững

1.8 Nhận thức về tư duy nhiệm kì

Theo ông Bùi Đức Lại, nguyên chuyên gia cao cấp của Ban Tổ chức Trungương, tư duy nhiệm kỳ có một số biểu hiện sau: “Thích làm các việc hoànhtráng, có tiếng, để ghi dấu ấn của cá nhân mình, khóa mình Những việc đó

thường là việc bề nổi, dễ làm, ngon ăn, nhưng không cơ bản Để làm, họ bấtchấp những điều kiện khách quan, những lãng phí gây ra

Tìm cách né tránh, trì hoãn những nhiệm vụ cơ bản nhưng thầm lặng, hoặckhó khăn cần nhiều tâm lực thời gian Đùn đẩy trách nhiệm kết luận và xử lýnhững vấn đề gai góc nảy sinh trong nhiệm kỳ, vin cớ chuyện thuộc nhiệm kỳ

trước để đẩy trách nhiệm cho khóa trước, người trước, hoặc vin cớ chưa chínmuồi để gói lại, chuyển giao cho khóa sau Nếu khóa sau cũng lặp lại cách làmnày thì việc giải quyết vấn đề bị đẩy lùi vô thời hạn”.

GS TS Tô Duy Hợp - Nguyên Trưởng phòng Xã hội học nông thôn - Viện

Xã hội học thuộc Viện Khoa học Xã hội Việt Nam chỉ ra một triệu chứng khác

của tư duy nhiệm kỳ: “Điều tôi cho là nguy hại nhất là xuất hiện tư duy nhiệm

kỳ và thuyết hạ cánh an toàn ở các nhà quản lý

Tác hại của "tư duy nhiệm kỳ" là đầu nhiệm kỳ đề ra những "chương trìnhhành động" rất "hoành tráng" nhưng tổng kết nhiệm kỳ thì có "chương trình"không còn được nhắc đến vì vượt ra ngoài tầm của một địa phương Tai hại hơn

là nó tạo ra những "dự án chờ", mất lòng tin của dân Trong thực tế không ít cấp

uỷ trong nhiệm kỳ mới đề ra những công trình tiếp tục thực hiện nhiệm vụ củanhiệm kỳ cũ còn làm dở bảo đảm nối mạch trong chương trình phát triển xã hội,tạo ra những bước phát triển vững chắc của địa phương

Nhiều đề án quy hoạch dễ thấy hình hài của tư duy nhiệm kỳ bởi mặc dùquy hoạch, nhưng người ta ít nhìn thấy tương lai trong đó, chỉ thấy những lợi íchnhãn tiền về bất động sản về các dự án cho một nhóm lợi ích.

Câu nói của Tổng thống Mỹ Barack Obama đáng để suy ngẫm: “Thà làmmột nhiệm kỳ tốt còn hơn hai nhiệm kỳ tồi”

Khi mỗi công dân có ngay trong mình lòng yêu nước, thì biểu hiện của tưduy nhiệm kỳ ở nghĩa tiêu cực nhất, sẽ hết đất sống Người lãnh đạo thậm chí hysinh danh vọng của nhiệm kỳ mình, để vì quyền lợi của dân như đã có tấmgương ông Kim Ngọc, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phú trước đây.

Cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh đã chọn những việc khó trong nhiệm

kỳ của mình khi chỉ ra những việc cần làm ngay và chèo lái công cuộc Đổi Mới.Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh chỉ làm một nhiệm kỳ, nhưng nhiệm kỳ gây dấu

ấn không thể phai trong tâm thức người Việt Nam

Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt dù lúc đương chức hay đã về hưu, lúc nàocũng thể hiện trọn vẹn một tấm lòng và trách nhiệm với đất nước và thời cuộc.Với những người lãnh đạo ái quốc, nhiệm kỳ với họ được hiểu đến trọn đời.

Chương 2

GIẢI PHÁP GIẢM BỚT ẢNH HƯỞNG CỦA TƯ DUY NHIỆM KÌ TRONG QUY HOẠCH VÀ PHÁT TRIỂN ĐÔ THI

2.1 Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị

2 1 Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị trongphạm vi cả nước

2 2 Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhànước về quy hoạch đô thị; chủ trì phối hợp với các cơ quan nhà nước trong việcthực hiện quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị

2 3 Các bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn củamình và theo sự phân công của Chính phủ có trách nhiệm phối hợp với Bộ Xâydựng trong việc thực hiện quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị.

2.4 Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước vềquy hoạch đô thị tại địa phương theo phân cấp của Chính phủ

2.2 Thanh tra quy hoạch đô thị

2.2.1 Thanh tra xây dựng thực hiện chức năng thanh tra quy hoạch đô thị.2.2.2 Nhiệm vụ, quyền hạn của thanh tra quy hoạch đô thị được thực hiệntheo quy định của pháp luật về thanh tra

2.3 Nhiệm vụ quy hoạch đô thị

2.3.1 Nhiệm vụ quy hoạch chung đô thị phải xác định tính chất, vai trò của

đô thị, yêu cầu cơ bản cho việc nghiên cứu để khai thác tiềm năng, động lựcphát triển, hướng phát triển, mở rộng đô thị, bố trí hệ thống hạ tầng xã hội, hạtầng kỹ thuật đô thị trong nội thị và khu vực ngoại thị; yêu cầu đánh giá môitrường chiến lược

2.3.2 Nhiệm vụ quy hoạch phân khu phải xác định phạm vi ranh giới, diệntích, tính chất khu vực lập quy hoạch, chỉ tiêu dự kiến về dân số, sử dụng đất, hạtầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật; yêu cầu, nguyên tắc cơ bản về phân khu chức năng

để bảo đảm phù hợp về không gian kiến trúc, đấu nối hạ tầng kỹ thuật với quy

hoạch chung đã được phê duyệt và các khu vực xung quanh; yêu cầu đánh giámôi trường chiến lược.

2.3.3 Nhiệm vụ quy hoạch chi tiết phải xác định giới hạn về chỉ tiêu sửdụng đất, dân số; yêu cầu, nguyên tắc về tổ chức không gian kiến trúc, hạ tầng

xã hội, hạ tầng kỹ thuật trong khu vực lập quy hoạch, bảo đảm phù hợp với quy

hoạch chung, quy hoạch phân khu đã được phê duyệt và khu vực xung quanh;yêu cầu đánh giá môi trường chiến lược.

2.3.4 Trường hợp quy hoạch để cải tạo, chỉnh trang đô thị, nhiệm vụ quyhoạch phải xác định yêu cầu nghiên cứu để bảo đảm đô thị hoặc khu vực lập quy

hoạch phát triển cân bằng, ổn định, giữ gìn được không gian kiến trúc và nét đặctrưng của đô thị, nâng cao điều kiện sống của người dân.

2.3.5 Trường hợp quy hoạch đô thị mới, khu đô thị mới, nhiệm vụ quyhoạch phải xác định yêu cầu nghiên cứu để bảo đảm sự đồng bộ và hoàn thiện

về hệ thống công trình hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật trong đô thị và kết nối hạ

tầng kỹ thuật bên ngoài đô thị, có không gian kiến trúc và môi trường sống hiệnđại

2.4 Rà soát quy hoạch đô thị

2.4.1 Quy hoạch đô thị phải được định kỳ xem xét, rà soát, đánh giá quátrình thực hiện để kịp thời điều chỉnh phù hợp với tình hình phát triển kinh tế -

xã hội trong từng giai đoạn

Thời hạn rà soát định kỳ đối với quy hoạch chung, quy hoạch phân khu là 5năm, quy hoạch chi tiết là 3 năm, kể từ ngày quy hoạch đô thị được phê duyệt

2.4.2 Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm rà soát quy hoạch đô thị đãđược phê duyệt

2.4.3 Kết quả rà soát quy hoạch đô thị phải được báo cáo bằng văn bản với

cơ quan có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch đô thị

2.4.4 Căn cứ tình hình phát triển kinh tế - xã hội và các yếu tố tác độngđến quá trình phát triển đô thị, cơ quan có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch đôthị quyết định việc điều chỉnh quy hoạch đô thị

Nhìn chung rà soát, điều chỉnh quy hoạch là một công việc khó khăn, đòihỏi những người đảm đương công việc này vừa công tâm, vừa trí tuệ Có như

vậy, mới xác định, phân loại được từng dự án cụ thể, giảm thiểu tối đa nhữngtổn thất và hậu quả của việc dừng, tạm dừng các dự án Kể cả với những dự ánđược tiếp tục thực hiện thì vẫn phải rà soát, cơ cấu lại Những dự án khó xácđịnh ranh giới giữa việc cho tiếp tục hay dừng thì phải tạm dừng Những dự án

nằm trong định hướng quy hoạch thì nhất thiết dừng thực hiện Những dự án đã

có quyết định đầu tư mà không nằm trong quy hoạch chung thì phải xem xét

2.5 Trách nhiệm công bố công khai quy hoạch đô thị

2.5.1 Ủy ban nhân dân thành phố, thị xã, thị trấn công bố công khai đồ ánquy hoạch chung được lập cho thành phố, thị xã, thị trấn do mình quản lý

2.5.2 Ủy ban nhân dân quận, huyện thuộc thành phố trực thuộc trungương;, Ủy ban nhân dân thành phố thuộc tỉnh, thị xã, thị trấn có trách nhiệmcông bố công khai đồ án quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết được lập chocác khu vực thuộc phạm vi địa giới hành chính do mình quản lý.

2.6 Cung cấp thông tin về quy hoạch đô thị

2.6.1 Cơ quan quản lý quy hoạch đô thị các cấp có trách nhiệm cung cấpthông tin về quy hoạch đô thị đã được phê duyệt cho các tổ chức, cá nhân khi cóyêu cầu

2.6.2 Việc cung cấp thông tin về quy hoạch đô thị được thực hiện dưới cáchình thức giải thích trực tiếp, qua phương tiện thông tin đại chúng và cấp chứngchỉ quy hoạch.

2.6.3 Các thông tin được cung cấp phải căn cứ vào đồ án quy hoạch đô thị,thiết kế đô thị đã được phê duyệt và Quy định quản lý theo đồ án quy hoạch,thiết kế đô thị đã được ban hành.

2.6.4 Cơ quan cung cấp thông tin về quy hoạch đô thị chịu trách nhiệm vềtính chính xác của các tài liệu, số liệu do mình cung cấp

2.7 Xem xét mô hình kiến Trúc sư trưởng

Trong dự thảo Luật quy hoạch đô thị có quy định về Kiến trúc sư trưởng,như sau:

“1 Kiến trúc sư trưởng là chức danh được áp dụng tại các thành phố trực

thuộc Trung ương và thành phố có tính chất đặc thù, có ý nghĩa quốc gia về văn

hoá, lịch sử, nhằm bảo đảm sự thống nhất về không gian, kiến trúc, cảnh quantrong quá trình phát triển và bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị, bản sắc của đô thị.

2 Kiến trúc sư trưởng có nhiệm vụ tư vấn, tham mưu cho Chủ tịch Uỷban nhân dân thành phố trong việc tổ chức lập và phê duyệt quy hoạch đô thị,xây dựng định hướng kiến trúc, xây dựng quy chế quản lý kiến trúc quy hoạch