thực trạng và một số giải pháp cải thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng công thương việt nam viettin bank

Nguyên nhân khách quan .... Nguyên nhân ch quan ..... Khái quát chung v Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai .... Nh ng nguyên nhân .... nhăh ngăgiaiăđo năn mă2010-2015 c aăNgơnăhƠng

CHI NHÁNH HOÀNG MAI

SINH VIÊN TH C HI N : L I ÁNH TUY T

HÀ N I ậ 2014

CHI NHÁNH HOÀNG MAI

Giáoăviênăh ng d n : Ths.Chu Th Thu Th y Sinh viên th c hi n : L i Ánh Tuy t

HÀ N I ậ 2014

L I C Mă N

Khóa lu n t t nghi p này là k t qu c a quá trình h c t p và nghiên c u t i

tr ng i h c Th ng Long V i tình c m chân thành, tác gi xin bày t lòng bi t n

đ n các th y cô giáo trong b môn Kinh t , tr ng i h c Th ng Long đư t n tình giúp đ , t o đi u ki n cho tác gi trong quá trình h c t p và nghiên c u đ hoàn thành khóa lu n t t nghi p này

c bi t tác gi xin bày t lòng bi t n sâu s c t i Th c s Chu Th Thu Th y đư

t n tình giúp đ tác gi trong su t quá trình nghiên c u đ tài và hoàn ch nh khóa lu n

t t nghi p này

Do gi i h n v ki n th c c ng nh th c ti n nên trong ph m vi khóa lu n t t nghi p không tránh kh i nh ng thi u sót, tác gi r t mong nh n đ c nh ng ý ki n đóng góp b sung c a các th y cô và các b n

Hà N i, ngày 25 tháng 03 n m 2014

Tác gi

L i Ánh Tuy t

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan Khóa lu n t t nghi p ắTh c tr ng và m t s gi i pháp c i

thi n công tác qu n lý r i ro tín d ng t i Ngân hàng Công th ng Vi t nam chi nhánh Hoàng Mai ” là công trình nghiên c u đ c l p c a tôi d i s h ng d n c a

Ths.Chu Th Thu Th y Các s li u và k t qu trong khóa lu n là trung th c và không sao chép t b t c tài li u nào

Tôi xin ch u hoàn toàn trách nhi m v l i cam đoan này!

Sinh viên

L i Ánh Tuy t

M C L C

L IăNịIă U

CH NGă1:T NG QUAN V QU N TR R I TO TÍN D NG T I NGÂN HĨNGăTH NGăM I 1

1.1 Ho tăđ ng tín d ng c aăNgơnăhƠngăTh ngăm i 1

1.1.1 Khái ni m, b n ch t và vai trò c a tín d ng Ngân hàng 1

1.1.2 Phân lo i ho t đ ng tín d ng c a Ngân hàng Th ng m i 3

1.1.2.1 C n c vào th i gian tín d ng Ngân hàng 3

1.1.2.2 C n c vào bi n pháp b o đ m 4

1.2 R i ro tín d ng c aăNgơnăhƠngăTh ngăm i 4

1.2.1 Khái ni m r i ro tín d ng 4

1.2.2 Phân lo i r i ro tín d ng 5

1.2.2.1 C n c vào nguyên nh n r i ro 5

1.2.2.2 C n c theo m c đ t n th t 5

1.2.2.3 C n c theo đ i t ng s d ng 6

1.2.2.4 C n c vào tính t ng th c a r i ro 6

1.2.2.5 C n c vào giai đo n phát sinh r i ro 6

1.2.2.6 C n c vào ph m vi c a r i ro tín d ng 6

1.3 Các ch tiêu ph n ánh r i ro tín d ng 6

1.3.1 Quy mô tín d ng 6

1.3.2 C c u tín d ng 7

1.3.2.1 N quá h n 7

1.3.2.2 N x u 8

1.3.2.3 D phòng r i ro tín d ng 8

1.4 Nguyên nhân gây ra r i ro tín d ng 9

1.4.1 Nguyên nhân khách quan 9

1.4.2 Nguyên nhân ch quan 10

1.5 Tácăđ ng c a r i ro tín d ng 12

1.5.1 Gi m l i nhu n c a Ngân hàng 12

1.5.2 Gi m kh n ng thanh toán c a Ngân hàng 12

1.5.3 Gi m uy tín c a Ngân hàng 12

1.5.4 Phá s n Ngân hàng 12

1.6 Nh ng d u hi u c a r i ro tín d ng 13

1.6.1 Nhóm d u hi u t phát sinh t phía khách hàng 13

1.6.2 Nhóm d u hi u phát sinh t phía Ngân hàng 13

1.7 Qu n tr r i ro tín d ngătrongăNgơnăhƠngăTh ngăm i 14

1.7.1 Khái ni m qu n tr r i ro tín d ng 14

1.7.2 S c n thi t ph i qu n tr r i ro tín d ng 14

1.7.3 N i dung qu n tr r i ro tín d ng 16

1.7.3.1 Nh n bi t r i ro tín d ng 16

1.7.3.2 o l ng r i ro tín d ng 20

1.7.3.3 ng phó r i ro 23

1.7.3.4 Ki m soát r i ro tín d ng 25

1.7.4 Mô hình qu n lý r i ro tín d ng và các nhân t nh h ng 26

1.7.4.1 Mô hình t ch c qu n lý r i ro phân tán 26

1.7.4.2 Mô hình qu n lý r i ro t p trung 26

1.7.4.3 Các nhân t nh h ng đ n qu n tr r i ro tín d ng 27

CH NGă2:ăTH C TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ R I RO T I NGÂN HÀNG VIETINBANK CHI NHÁNH HOÀNG MAI 29

2.1 Khái quát chung v Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai 29

2.1.1 C c u b máy t ch c Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai 29

2.1.2 K t qu ho t đ ng kinh doanh 29

2.2 Th c tr ng công tác qu n lý r i ro tín d ng t i VietinBank chi nhánh Hoàng Mai 33

2.2.1 Ho t đ ng tín d ng và r i ro tín d ng c a Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai 33

2.2.1.1 D n và c c u tín d ng c a Ngân hàng 33

2.2.1.2 R i ro tín d ng c a Ngân hàng 35

2.2.2 Qu n tr r i ro tín d ng t i Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai 40

2.2.2.1 Mô hình t ch c qu n tr r i ro tín d ng 40

2.2.2.2 N i d ng qu n tr r i ro tín d ng 41

2.3 ánhăgiáăchungăhi u qu trong công tác qu n tr r i ro tín d ng t i VietinBank chi nhánh Hoàng Mai 49

2.3.1 K t qu đ t đ c 49

2.3.2 Nh ng v n đ còn t n t i trong công tác qu n lý r i ro tín d ng 50

2.3.2.1 Nh ng t n t i 50

2.3.2.2 Nh ng nguyên nhân 51

CH NGă3:GI I PHÁP VÀ KI N NGH NÂNG CAO HI U QU QU N LÝ R I RO TÍN D NG T I NGÂN HÀNG VIETINBANK CHI NHÁNH HOÀNG MAI 55

3.1 nhăh ngăgiaiăđo năn mă2010-2015 c aăNgơnăhƠngăCôngăTh ngă Vi t Nam chi nhánh Hoàng Mai 55

3.2 Gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý r i ro tín d ng t i chi nhánh

NgơnăhƠngăCôngăth ngăVi t Nam chi nhánh Hoàng Mai 57

3.2.1 Nhóm gi i pháp phòng ng a r i ro tín d ng 57

3.2.1.1 Hoàn thi n h th ng thông tin qu n tr r i ro tín d ng 57

3.2.1.2 a d ng hóa danh m c cho vay nh m gi m thi u r i ro tín d ng 58

3.2.1.3 Hoàn thi n và th c hi n nghiêm túc h n n a theo h th ng x p h ng tín d ng n i b 59

3.2.2 Nhóm gi i pháp h n ch r i ro tín d ng 59

3.2.2.1 Th c hi n vi c b o hi m tín d ng 59

3.2.2.2 Cho vay đ ng tài tr 60

3.2.2.3 S d ng các công c phái sinh trong ng n ng a r i ro tín d ng 61

3.2.2.4 X lý n x u, n quá h n d t đi m 62

3.2.2.5 Th c hi n vi c mua bán n 63

3.2.3 Nhóm gi i pháp chung 63

3.2.3.1 Nâng cao ch t l ng ph ng pháp nh n d ng r i ro 63

3.2.3.2 Thông l t t nh t v báo cáo r i ro tín d ng và công b thông tin 66

3.2.3.3 Các ph n ng có th c a Ngân hàng tr c các v n đ c a Doanh nghi p 67

3.2.3.4 Nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c 67

3.2.3.5 Ph i h p gi a các phòng quan h khách hàng, phòng qu n tr tín d ng và phòng qu n lý r i ro m t cách khoa h c và hi u qu 68

3.2.3.6 u t h th ng hi n đ i hóa công ngh Ngân hàng 69

K T LU N 70

DANH M C VI T T T

KỦăhi uăvi tăt t Tênăđ yăđ

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1 Nguy c r i ro đ i v i KH 19

B ng 1.2 X p h ng DN c a Moody's 21

B ng 2.1 Báo cáo k t qu kinh doanh 30

B ng 2.2 B ng s li u ph n ánh tình hình cho vay c a chi nhánh theo các ch tiêu (n m 2011-2013) 33

B ng 2.3 Các nhóm n trên t ng d n c a chi nhánh (n m 2011-2013) 35

B ng 2.4 T l NQH trên t ng d n 36

B ng 2.5 C c u NQH theo đ i t ng DN v a và nh 36

B ng 2.6 T l NQH c a đ i t ng DN v a và nh 37

B ng 2.7 T l n x u trên t ng d n 38

B ng 2.8 T tr ng các nhóm n 3, 4, 5 trong t ng n x u 38

B ng 2.9 Tình hình t ng d n theo TS B 39

B ng 2.10 Tình hình trích l p d phòng t i chi nhánh 39

B ng 2.11 Kh n ng bù đ p r i ro tài chính 40

B ng 2.12 Phân h ng r i ro danh m c tín d ng 43

B ng 2.13 X p h ng tín d ng DN t i chi nhánh 45

B ng 2.14 B ng đánh giá TS B 47

B ng 2.15 T l trích l p DPRR c a chi nhánh 48

B ng 3.1 B ng so sánh các ch tiêu 64

B ng 3.2 B ng s d ng trong ph ng pháp li t kê 66

DANH M CăS ă S đ 3.1 Hoán đ i t ng thu nh p 61

S đ 3.2 S đ v quy n ch n tín d ng 62

S đ 3.3 Ph ng pháp nh n d ng r i ro b ng đ th 65

L I M U

1 Tính c p thi t c aăđ tài

Ho t đ ng c a ngân hàng v n có vai trò to l n đ i v i s phát tri n n n kinh t

và xư h i i u này xu t phát t đ c thù c a ho t đ ng ngân hàng – đi m khác bi t so

v i các doanh nghi p kinh t khác: ngân hàng là t ch c trung gian tài chính, kinh doanh ti n t và d ch v ngân hàng Ho t đ ng tín d ng là nghi p v ch y u c a h

th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam, mang l i 80-90% thu nh p c a m i ngân hàng, tuy nhiên nghi p v này ti m n r t nhi u r i ro R i ro tín d ng cao quá m c s nh

h ng r t l n đ n ho t đ ng kinh doanh c a b n thân ngân hàng

ng th i trong b i c nh n n kinh t kh ng ho ng (t n m 2011 đ n n m 2013),

s doanh nghi p lâm vào tình tr ng phá s n đang không ng ng t ng lên, b n thân h

th ng ngân hàng v n đ c coi là “x ng s ng” c a th tr ng tài chính c ng g p r t nhi u khó kh n, đ c bi t v i v n đ n x u t ho t đ ng tín d ng i u này ch ng t

vi c qu n lý r i ro tín d ng c a các NHTM Vi t Nam ch a t t

Chính vì v y v n đ nâng cao kh n ng qu n lý r i ro tín d ng, h n ch đ n m c

th p nh t có th nh ng nguy c ti m n gây nên r i ro tín d ng c a các ngân hàng

th ng m i đang và ngày càng tr nên c p thi t

V i lý do trên, tác gi đư ch n đ tài: “Th c tr ng và m t s gi i pháp c i

thi n công tác qu n lý r i ro tín d ng t i Ngân hàng Công th ng Vi t nam chi nhánh Hoàng Mai”

2 M căđíchănghiênăc u

- Làm rõ lý lu n c b n v r i ro tín d ng và qu n lý r i ro tín d ng trong ngân hàng

- Phân tích tình hình th c ti n qu n tr r i ro tín d ng t i chi nhánh NHCT Hoàng Mai

5 K t c u khóa lu n

Khóa lu n b c c thành 3 ch ng:

Ch ng 1: T ng quan v qu n tr r i ro tín d ng t i Ngân hàng Th ng m i

Ch ng 2: Th c tr ng công tác qu n lý r i ro tín d ng t i Ngân hàng Công

th ng Vi t Nam chi nhánh Hoàng Mai t n m 2011 đ n n m 2013

Ch ng 3: Gi i pháp và ki n ngh nâng cao hi u qu qu n tr r i ro tín d ng

t i Ngân hàng Công Th ng Vi t Nam chi nhánh Hoàng Mai

CH NGă1:

T NG QUAN V QU N TR R I TO TÍN D NG T I

NGÂN HÀNG TH NGăM I

1.1 Ho tăđ ng tínăd ngăc aăNgân hàng Th ngăm i

1.1.1 Khái ni m, b n ch t và vai trò c a tín d ng Ngân hàng

"TDNH là m i quan h tín d ng gi a m t bên là NH v i m t bên là các ch th khác trong n n kinh t , trong đó NH đóng vai trò v a là ng i đi vay v a là ng i cho

vay, hay nói cách khác, NH là m t trung gian tài chính luân chuy n v n t n i t m

th a v n sang n i thi u Giá (lãi su t) c a kho n vay do NH n đ nh cho KH vay là

m c l i t c mà KH ph i tr trong su t kho n th i gian t n t i c a kho n vay" (Ngu n: Theo VietinBank.vn)

Xét v b n ch t, tín d ng là m t giao d ch v tài s n trên c s hoàn tr v i các

Th ba, giá tr đ c hoàn tr thông th ng ph i l n h n giá tr lúc cho vay hay nói cách khác ng i đi vay ph i tr thêm ph n thêm ph n lãi ngoài v n g c

Th t , ti n vay đ c c p trên c s cam k t hoàn tr vô đi u ki n, có ngh a là

bên đi vay cam k t hoàn tr vô đi u ki n cho bên cho vay khi đ n h n thanh toán

Vai trò c a TDNH

Tín d ng NH đóng vai trò trung gian gi i quy t mâu thu n phát trình trong quá

trình tu n hoàn chu chuy n v n c a DN: Trong quá trình s n xu t kinh doanh, đ duy trì ho t đ ng liên t c đòi h i v n c a DN ph i đ ng th i t n t i ba giai đo n :d tr ,

s n xu t và l u thông Khi không có s n kh p v m t th i gian và kh i l ng v t t hàng hóa c n mua v i vi c tiêu th s n ph m, hàng hóa t ng DN thì t t y u x y ra

hi n t ng t m th i th a v n ho c thi u v n Thông th ng các DN thi u v n khi có nhu c u mua, d tr v t t hàng hóa và có v n nhàn r i khi bán đ c s n ph m hàng hóa mà ch a có nhu c u chi tiêu Trong toàn b n n kinh t m t th i đi m nh t đ nh

s có hai hi n t ng trái ng c t o nên mâu thu n c a quá trình tu n hoàn và chu chuy n v n: M t nhóm DN t m th i th a v n (bán đ c hàng nh ng ch a có nhu c u chi tiêu ho c chi tiêu th p) M t nhóm DN khác t m th i thi u v n (hàng ch a bán

đ c nh ng đư phát sinh nhu c u chi tiêu, ho c c n m r ng ho t đ ng kinh doanh đ i

m i k thu t, công ngh …) V i nghi p v huy đ ng v n, NH th ng m i t o đi u

2

ki n cho các DN có c h i đ u t , sinh l i t ngu n v n nhàn r i t m th i B ng ngu n v n huy đ ng đ c t các NH có đi u ki n đáp ng v n cho các DN có nhu c u vay v n Là c u n i gi a bên th a v n và bên thi u v n t m th i tín d ng NH góp

ph n đi u hòa v n trong toàn b n n kinh t , t o đi u ki n cho quá trình s n xu t kinh doanh đ c ti n hành m t cách liên t c, không b gián đo n

TDNH góp ph n gi i quy t m u thu n gi a chu kì thu nh p và chu kì tiêu dùng: Tiêu dùng c a m i cá nhân trong xã h i ph thu c vào thu nh p do lao đ ng c a h

t o ra Trong khi nhu c u tiêu dùng c n thi t t i thi u c a m i cá nhân không ng ng

t ng thêm theo th i gian thì thu nh p c a h không ph i lúc nào c ng n đ nh Trong

v i nh ng nhóm cá nhân có thu nh p th p h n nhu c u chi tiêu, tín d ng NH không

ch gi i quy t đ c mâu thu n gi chu k thu nh p và chu k tiêu dùng c a các cá nhân mà còn góp ph n nâng cao đ i s ng cho ng i lao đ ng, kích thích s n xu t phát tri n TDNH thu hút ngu n v n ti t ki m và thúc đ y nhanh quá trình t p trung v n, đáp ng nhu c u đ u t phát tri n kinh t : Trong m i DN và trong toàn th xã h i

không ch có tái s n xu t gi n đ n mà tái xu t còn là m t quá trình th ng xuyên m

r ng và phát tri n, vì v y c n m t l ng v n t ng x ng i v i DN v n t có dùng

đ đ u t có gi i h n, bên c nh đó vi c huy đ ng v n tr c ti p đòi h i nh ng đi u ki n

h t s c ch t ch mà không ph i DN nào c ng th c hi n đ c, trong tr ng h p này

v n tín d ng là ngu n tài tr quan tr ng cho nhu c u đ u t Tín d ng th c hi n huy

đ ng v n ti t ki m cá nhân, DN, nhà n c đ đáp ng nh c u đ u t , phát tri n kinh

t M i kho n ti t ki m có m c đích nh t đ nh, nh ng trong kho ng th i gian ch a

th c hi n đ c m c đích đư đ nh các ch s h u nó có th g i vào NH đ ki m l i

B ng vi c thu hút ngu n v n ti t ki m đáp ng cho nhu c u đ u t , tín d ng NH là c u

n i gi a ti t ki m và đ u t

Tín d ng góp ph n n đ nh ti n t , n đ nh giá c : V i s ho t đ ng c a h

th ng tín d ng,các ngu n ti n nhàn r i c a các cá nhân và DN đc t p trung l i và sau

đó tín d ng ti n hành phân ph i các ngu n v n đư đ c t p trung này nh m đáp ng nhu c u s n xu t, l u thông hàng hóa c ng nh nhu c u tiêu dùng trong toàn xã h i Thông qua kênh tín d ng, b ng chính sách ti n t thích h p cho t ng giai đo n nhà

n c có th đi u ti t l ng ti n cung ng cho n n kinh t góp ph n n đ nh ti n t và giá c

TDNH góp ph n n đ nh đ i s ng c a dân c , t o công n vi c làm và đ m b o

tr t t xã h i: Do tín d ng có vai trò thúc đ y n n kinh t phát tri n, s n xu t hàng hóa

và d ch v ngày càng gia t ng, th a mãn nhu c u đ i s ng c a ng i lao đ ng Bên

c nh đó, vi c cung ng v n tín d ng cho n n kinh t t o ra kh n ng khai thác các ti m

n ng s n có trong xã h i v tài nguyên thiên nhiên, lao đ ng… t đó có th thu hút nhi u l c l ng lao đ ng c a xã hôi, t o công n vi c làm M t xã h i phát tri n lành

m nh, đ i s ng đ c n đ nh, ai c ng có công n vi c làm

TDNH góp ph n t ng c ng ch đ h ch toán kinh t c a các DN và các t

ch c kinh t s d ng v n vay: c tr ng c a tín d ng là ng i vay v n ph i hoàn tr

c v n và lưi đúng th i h n ghi trong h p đ ng tín d ng, n u vi ph m ph i ch u theo lãi su t quá h n ho c ph i ch u các bi n pháp ch tài khác B ng nh ng ho t đ ng nh

v y, nên các DN vay v n th ng xuyên ph i quan tâm th c hi n ch đ h ch toán kinh

t , gi m chi phí s n xu t kinh doanh, nâng cao hi u qu s d ng v n, đó c ng là đi u

ki n quy t đ nh đ n kh n ng hoàn tr v n vay và t ng tích l y cho DN

1.1.2 Phân lo i ho t đ ng tín d ng c a Ngân hàng Th ng m i

NH cung c p r t nhi u lo i tín d ng, cho nhi u đ i t ng KH v i nh ng m c đích s d ng khác nhau có cái nhìn tr c di n, t ng quát và tránh nh m l n ta phân

lo i tín d ng theo m t s ch tiêu sau:

1.1.2.1 C n c vào th i gian tín d ng Ngân hàng

C n c vào th i gian tín d ng NH đ c chia ra làm ba lo i:

Tín d ng ng n h n là các kho n tín d ng có th i gian cho vay đ n 12 tháng Lo i hình tín d ng này thông th ng đ c áp d ng v i nhi u lo i hình KH d i hình th c vay h n m c tín d ng t ng l n Thông th ng KH s có m t ph n tài s n đ đ m b o cho toàn b món vay

Tín d ng trung h n là các kho n tín d ng có th i gian cho vay t 12 tháng đ n 60 tháng ây th ng là hình th c NH c p tín d ng cho các d án mua s m máy móc thi t b , các d án nhà x ng, kho bưi… thông th ng tài s n hình thành t v n vay

s đ c dùng đ th ch p NH

Tài s n trung h n là các kho n tín d ng có th i gian cho vay t 60 tháng tr lên

ây th ng là hình th c NH c p tín d ng cho các d án mua s m dây truy n thi t b

đ ng b , d án xây d ng c s h t ng tài s n th ch p ch y u là tài s n hình thành

t ngu n v n vay

4

1.1.2.2 C n c vào bi n pháp b o đ m

C n c vào bi n pháp b o đ m, tín d ng NH đ c chia ra làm hai lo i:

Tín d ng có b o đ m b ng tài s n là các kho n tín d ng mà theo đó ngh a v tr

n c a KH đ c cam k t b o đ m th c hi n b ng tài s n c m c , th ch p c a KH vay

ho c b o đ m b ng tài s n c a bên th ba Lo i hình đ m b o này cho NH có đ an toàn cao h n,kh n ng m t v n th p h n do NH có th phát m i tài s n đ thu h i v n trong tr ng h p KH không có kh n ng thanh toán n đ n h n

Tín d ng không có b o đ m b ng tài s n là các kho n tín d ng mà theo đó là

ngh a v tr n c a KH không đ c cam k t b o đ m b ng tài s n c m c , th ch p

c a KH ho c b o lãnh tài s n c a bên th ba Lo i hình tín d ng này khá r i ro v i NH nên NH ch áp d ng đ i v i nh ng KH có uy tín, đ c NH tín nhi m và là KH truy n

th đo l ng đ c” Allan Willett cho “r i ro là s b t tr c c th liên quan đ n m t s

bi n c không mong đ i” Inrving Perfer l i cho r ng: “R i ro là t ng h p c a nh ng

s ng u nhiên có th đo l ng b ng xác su t” M t h c gi khác ng i Anh là Marilic Hurt Mr Carty quan ni m “r i ro là m t tình tr ng trong đó các bi n c x y ra trong

RRTD là kh n ng x y ra nh ng t n th t mà NH ph i gánh ch u do KH vay không tr đúng h n, không tr ho c không tr đ y đ ti n lãi ho c ti n g c theo đi u

ki n và cam k t trong h p đ ng tín d ng

Sauders và H.Lange đ nh ngh a: RRTD là kho n l ti m n ng khi NH c p tín

d ng cho KH, ngh a là lu ng thu nh p d tính mang l i t kho n vay c a NH không

th đ c th c hi n c v s l ng và th i h n

Theo kho n 1, đi u 2, Quy t đ nh 493/Q -NHNN c a Th ng đ c NHNNVN, đ

c p khái ni m “RRTD trong ho t đ ng NH c a TCTD là kh n ng x y ra t n th t

trong ho t đ ng NH c a t ch c tín d ng do KH không th c hi n ho c không có kh

ch c qu n tr và đi u hành nh m đ m b o nh n bi t đ y đ các y u t gây ra r i ro và phân bi t trách nhi m rõ ràng gi a các b ph n, gi a các khâu trong quá trình tác nghi p th m đ nh, c p tín d ng giám sát thu h i n và x lý kho n n n u nó có d u

hi u không bình th ng Th c t cho th y s phân chia trách nhi m càng rõ ràng, càng

c th , s giúp cho quá trình qu n lý RRTD có hi u qu

1.2.2.1 C n c vào nguyên nh n r i ro

C n c vào nguyên nh n r i ro, chia làm hai nhóm:

R i ro đ o đ c là r i ro do thông tin không cân x ng t o ra sau khi cu c giao

kh n cho vi c thanh toán cho KH

R i ro m t v n là r i ro khi ng i cho vay không có kh n ng tr đ c n theo

h p đ ng, bao g m v n g c và lãi vay, NH ch trông ch vào giá tr thanh lý tài s n

c a danh nghi p R i ro m t c n s làm (i) t ng chi phí do n khó đòi t ng, chi phí

qu n lý, chi phí giám sát, (ii) gi m l i nhu n do các kho n d phòng gia t ng cho các kho n v n m t đi

R i ro danh m c là r i ro mà nguyên nhân phát sinh là do nh ng h n ch trong

qu n lý danh m c cho vay c a NH, đ c phân thành r i ro n i t i và r i ro t p trung

1.2.2.5 C n c vào giai đo n phát sinh r i ro

C n c vào giai đo n phát sinh r i ro, chia làm ba nhóm:

R i ro tr c khi cho vay: R i ro x y ra khi NH phân tích đáng giá sai v KH d n

đ n cho vay các KH không đ đi u ki n đ m b o kh n ng tr n trong t ng l i

R i ro trong khi cho vay: R i ro này x y ra trong quy trình c p tín d ng Các nguyên nhân d n đ n r i ro này bao g m : (i) vi c gi i ngân không đúng ti n đ , (ii) không c p nh t thông tin KH th ng xuyên, (iii) không d báo đ c r i ro ti m n ng

R i ro sau khi cho vay: R i ro này x y ra khi mà cán b tín d ng không n m

đ c tình hình s d ng v n vay, kh n ng tài chính trong t ng lai c a KH

1.2.2.6 C n c vào ph m vi c a r i ro tín d ng

C n c vào ph m vi c a RRTD, chia làm hai nhóm: RRTD cá nhân và RRTD h th ng

1.3 Cácăch ătiêuăph năánhăr iăroătínăd ng

1.3.1 Quy mô tín d ng

Quy mô tín d ng không ph i là ch tiêu ph n ánh tr c ti p RRTD nh ng n u quy mô tín d ng t ng quá nóng, không t ng ng v i kh n ng ki m soát c a NH thì lúc đó, quy mô tín d ng s ph n ánh RRTD S th hi n này các khía c nh:

Th nh t, n u quy mô tín d ng quá l n (xét trên t ng d n c a NH), v t kh

n ng qu lý c a NH th hi n qua s gia t ng các ch tiêu: d n trên t ng tài s n, d

n /s l ng cán b tín d ng so v i m c trung bình c a các NH, s l ng KH/s l ng cán b tín d ng,… thì m c đ r i ro t ng lên

Th hai, n u NH m r ng quy mô tín d ng theo h ng n i l ng tín d ng cho

t ng KH: cho vay v t quá nhu c u c a KH thì s d n đ n r i ro KH s dung v n sai

m c đích, không ki m soát đ c m c đích s d ng v n vay… i u này s gây ra r i ro cho NH

1.3.2 C c u tín d ng

C c u tín d ng ph n ánh m c đ t p trung tín d ng trong m t ngành ngh , l nh

v c, lo i ti n, d n cho vay có b o đ m Do đó, tuy không ph n ánh tr c ti p m c đ

r i ro, nh ng n u c c u tín d ng quá thiên l ch vào nh ng l nh v c m o hi m, s

ph n ánh r i ro ti m n ng C c u tín d ng đ c chia làm hai nhóm sau:

C c u tín d ng theo ngành: n u t p trung cho vay vào nh ng ngành có đ r i

ro cao thì r i ro không tr đ c n c a NH c ng cao Ho c c c u tín d ng t p trung quá nhi u vào m t ngành, l nh v c thì có th m c đ r i ro cao khi ngành đó b suy thoái hay b các nh h ng khác

C c u tín d ng theo th i h n cho vay: y u t này ph i d a trên c c u v n c a

NH N u NH có c c u v n ng n h n l n Trong khi đó c c u tín d ng trong dài h n

l i l n, đi u đó có ngh a là NH đư s d ng quá nhi u v n ng n h n sang cho vay trung

và dài h n i u này cho th y kh n ng NH đ ng đ u v i r i ro thanh kho n cao

C c u tín d ng theo tài s n đ m b o: n u t l các kho n cho vay có tài s n

đ m b o th ch p thì NH đ i m t v i r i ro ti m n khi KH không tr đ c n

1.3.2.1 N quá h n

NQH ph n ánh ch tiêu RRTD NQH là k t qu c a m i quan h tín d ng không hoàn h o, tr c h t nó vi ph m đ c tr ng c b n c a tín d ng là tính th i h n, sau n a nó có th d n đ n s vi ph m đ c tr ng th hai c a tín d ng là tính hoàn tr

đ y đ , gây nên s đ v lòng tin c a ng i c p tín d ng v i ng i nh n tín d ng M t kho n tín d ng đ c c p luôn đ c xác đ nh b i 2 y u t : th i h n hoàn tr và l ng giá đ c hoàn tr NQH s phát sinh khi đ n th i h n tr n theo cam k t, ng i vay không có kh n ng tr n đ c m t ph n hay toàn b kho n vay cho ng i cho vay

Nh v y, NQH ch đ n thu n là các kho n n mà KH không th th c hi n đúng các ngh a v tr n c th đây là v m t th i gian và không đ c c c u l i các kho n

n Lúc đó toàn b s d n g c s b chuy n sang NQH NQH có th đ c xác đ nh

t i m i th i đi m thông qua h th ng s sách ch ng t và h s tín d ng t i NH

NQH đ c ph n ánh qua 2 ch tiêu sau:

(Ngu n: H ng d n phân tích tài chính DN)

N u t l KH có NQH th p h n t l NQH thì d ng nh các kho n cho vay l n

có v n đ h n các kho n cho vay nh

N u NH có ch tiêu NQH và s KH có NQH l n thì NH đang có m c r i ro cao

và ng c l i

1.3.2.2 N x u

N x u chính là các kho n ti n cho KH vay, mà không th thu h i đ c do DN

đó làm n thua l ho c phá s n, n ph i tr t ng, DN m t kh n ng thanh toán Th i gian n t n đ ng khá lâu, có th kéo dài trên 1 n m 2-3 n m ho c lâu h n n a r t khó

gi i quy t

nh ngh a n x u theo quy t đ nh 493/2005/Q -NHNN ngày 22/04/2005 c a

NH nhà n c nh sau: n x u đ c phân vào n nhóm 3 (d i chu n), n nhóm 4 (nghi ng ), n nhóm 5 (kh n ng m t v n) Tuy nhiên ta có th tóm l c l i n x u là các kho n NQH có th i gian c c u l i h n 90 ngày ho c các kho n n v n trong th i gian cam k t nh ng KH b m t kh n ng thanh toán ho c NH có nh ng b ng ch ng xác th c ch ng minh đ c m c r i ro t ng cao cho kho n tín d ng ho c các kho n thanh toán đư quá h n d i 90 ngày nh ng có lỦ do ch c ch n đ nghi ng v kh n ng kho n vay đ c thanh

toán đ y đ N x u đ c ph n ánh rõ nh t qua ch tiêu:

1.3.2.3 D phòng r i ro tín d ng

D phòng RRTD đánh giá kh n ng chi tr c a NH khi r i ro x y ra Khi NH

ph i s d ng qu d phòng đi u đó ch ng t NH g p ph i tình tr ng r i ro m t v n, do

đó, DPRR là m t ch tiêu ph n ánh tình tr ng r i ro m t v n D phòng c a m t NH bao g m d phòng c th , đ b o hi m các r i ro c th cho t ng kho n vay, và d phòng chung, b o hi m r i ro chung không xác đ nh v n có trong danh m c tín d ng Các ch s th hi n d phòng RRTD:

T l trích d phòng =

D phòngăRRTDăđ c trích l p

x 100%

D ăn cho kì báo cáo

T l này các TCTD, th ng ít khi v t quá 5% T l trích l p d phòng RRTD càng cao thì RRTD càng l n

T l n x u =

N x u

x 100%

T ngăd ăn

1.4 Nguyên nhân gây ra r iăroătínăd ng

Nguyên nhân gây ra RRTD g m có hai nguyên nhân là nguyên nhân khách quan

và nguyên nhân ch quan

1.4.1 Nguyên nhân khách quan

Th nh t là môi tr ng pháp lý: Ho t đ ng c a NH luôn ch u nh h ng c a môi

tr ng chính tr và h th ng pháp lu t c th M i khi môi tr ng chính tr có bi n

đ ng ho c pháp lu t thay đ i thì ch c ch n s nh h ng đ n ho t đ ng kinh doanh c a NH

N u nh trong n c di n ra s m t n đ nh v chính tr thì ngay l p t c tình hình kinh t c a đ t n c s thay đ i theo chi u h ng x u, kinh doanh b ng ng tr , thu

nh p gi m do đó kh n ng tr n c a NH gi m làm cho RRTD có nguy c gia t ng Chính sách hay pháp lu t thay đ i th ng xuyên, không nh t quán, mâu thu n, không

rõ ràng c ng làm gia t ng RRTD Ch ng h n nhà n c có chính sách t ng thu thu

nh p DN s làm cho kh n ng tr n c a KH gi m, RRTD t ng lên

Nh v y tác đ ng x u t s b t n đ nh c a môi tr ng chính tr và h th ng pháp lu t k trên nh h ng đ n ho t đ ng c a DN, KH c a NH và qua đó gián ti p

t ng thêm nguy c RRTD cho NH

Th hai là môi tr ng kinh t : Môi tr ng kinh t có nh h ng đ n s c m nh

tài chính c a ng i đi vay và c ng là s thi t h i hay thành công c a ng i cho vay

S h ng th nh hay suy thoái c a chu kì kinh doanh c ng nh h ng đ n l i nhu n c a

ng i đi vay do v y t o ni m tin hay gây nên n i lo n ng cho ng i đi vay ti n Trong giai đo n kinh t h ng th nh, ng i vay ho t đ ng t t do l i nhu n thu đ c t ng đ i cao Trong giai đo n kh ng ho ng thì kh n ng hoàn tr c a ng i đi vay b gi m sút

L m phát, thi u phát nh h ng đ n công vi c kinh doanh nh làm bi n đ ng giá

c , ngu n nguyên v t li u, giá n ng l ng, ti n l ng tr cho nhân công… c a DN,

nh h ng đ n quá trình qu n lý và thu h i n c a NH làm gia t ng thêm các kho n RRTD và nh h ng tr c ti p đ n quá trình t ng tr ng và phát tri n kinh t trong dài h n

Th ba là môi tr ng xã h i: Các y u t xã h i nh thói quen, truy n th ng, t p

quán, trình đ v n hóa… c a ng i dân có nh h ng đ n các ho t đ ng kinh doanh

c a NH Do đó NH c n đ c bi t quan tâm tránh đ a ra các s n ph m tín d ng không phù h p

10

Th t là môi tr ng t nhiên: i u ki n t nhiên là y u t khó d đoán, nó

th ng x y ra b t ng và gây thi t h i l n n m ngoài t m ki m soát c a con ng i Vì

v y khi có thiên tai, d ch h a x y ra thì KH cùng NH s có nguy c t n th t r t l n,

ph ng án kinh doanh không có ngu n thu… i u đó c ng đ ng ngh a v i vi c NH

c ng gánh ch u r i ro v i KH c a mình

Nguyên nhân ti p theo là môi tr ng công ngh : NH không theo k p đà phát

tri n c a xã h i, nh t là s b t c p trong trình đ chuyên môn c ng nh công ngh NH

s d n đ n r i ro Cho nên NH luôn ph i ng d ng nh ng thành t u công ngh hi n

đ i vào s n xu t kinh doanh

Và cu i cùng là nguyên nhân thông tin không cân x ng: Trong quá trình ho t

đ ng, NH th c hi n nghi p v N và Có, chuy n v n t ng i g i ti n sang ng i đi vay ti n Toàn b giao d ch này s luôn suôn s n u các bên tham gia đ u có nh ng thông tin và hi u bi t đ y đ v nhau Song m t th c t t n t i là m t bên không bi t

t t c nh ng gì c n bi t v phía bên kia, ho c nh ng thông tin không có đ c l i không liên t c và đ tin c y không cao; s không cân b ng v thông tin mà m i bên có

đ c nh v y là thông tin “không cân x ng” Vi c thi u thi u thông tin trong các giao

d ch này s đ a đ n s “l a ch n đ i ngh ch” và “r i ro đ o đ c” Vì v y mà NH ph i

th t s tnh táo đ có nh ng ngu n thông tin cân x ng nh m v t qua s ch n l a đ i nghch đó và r i ro đ o đ c

T t c các nguyên nhân khách quan n u không đ c d báo, có bi n pháp phòng

ng a k p th i s gây nh h ng tiêu c c t i môi tr ng kinh doanh c a c KH l n NH Khi KH g p ph i nguyên nhân khách quan gây nên h không còn đ kh n ng th c

hi n cam k t trong h p đ ng tín d ng v i NH thì vi c t t nh t NH có th làm là giúp

đ , h tr KH đ h ph c h i l i kinh doanh đ t o ngu n tr n cho NH

1.4.2 Nguyên nhân ch quan

Do chính sách tín d ng c a NH

R i ro do chính sách cho vay: chính sách tín d ng không minh b ch làm cho h at

đ ng tín d ng l ch l c, d n đ n vi c c p tín d ng không đúng đ i t ng, t o ra khe h cho ng i s d ng v n có hành vi vi ph m h p đ ng và pháp l ât c a nhà n c

Do nh ng y u kém c a cán b tín d ng

R i ro do cán b tín d ng tính tóan không chính xác hi u qu đ u t d án xin vay Cán b tín d ng không n m rõ đ c đi m c a ngành mà mình đang cho vay, ho c

do chính cán b tín d ng c Ủ cho vay, dù đư tính tóan đ c d án xin vay không có

hi u qu , tính kh thi th p, đi u này s gây ra r i ro l n cho NH

R i ro do NH đánh giá ch a đúng m c v kho n vay, v ng i đi vay, ch quan tin tu ng vào KH than thi t, coi nh khâu ki m tra tình hình tài chính, kh n ng thanh toán hi n t i và t ng lai, ngu n tr n

M t s v án kinh t l n trong th i gian v a qua có liên quan đ n cán b NH đ u

có s ti p tay c a m t s cán b NH cùng v i KH làm gi h s vay, hay nâng giá tài

s n th ch p, c m c lên quá cao so v i th c t đ rút ti n NH

o đ c c a cán b là m t trong các y u t t i quan tr ng đ gi i quy t v n đ

h n ch RRTD M t cán b kém v n ng l c có th b i d ng thêm, nh ng m t cán

b tha hóa v đ o đ c mà l i gi i v m t nghi p v thì th t vô cùng nguy hi m khi

đ c b trí trong công tác tín d ng

Thi u giám sát và qu n lý sau khi cho vay

Các NH th ng có thói quen t p trung nhi u công s c cho vi c th m đ nh tr c khi cho vay mà n i l ng quá trình ki m tra, ki m soát đ ng v n sau khi cho vay Khi

NH cho vay thì kho n cho vay c n ph i đ c qu n lý m t cách ch đ ng đ đ m b o

s đ c hòan tr Theo dõi n là m t trong nh ng trách nhi m quan tr ng nh t c a cán

b tín d ng nói riêng và c a NH nói chung Vi c theo dõi ho t đ ng c a KH vay nh m tuân th các đi u kho n đ ra trong h p đ ng tín d ng gi a KH và NH nh m tìm ra

nh ng c h i kinh doanh m i và m r ng c h i kinh doanh Tuy nhiên trong th i gian qua các NHTM ch a th c hi n t t công tác này i u này m t ph n do y u t tâm

lý ng i gây phi n hà cho KH c a cán b NH, m t ph n do h th ng thông tin qu n lý

ph c v kinh doanh t i các DN quá l c h u, không cung c p đu c k p th i, đ y đ các thông tin mà NHTM yêu c u

L ng l o trong công tác ki m tra n i b các NH

Ki m tra n i b có đi m m nh h n thanh tra NHNN tính th i gian vì nó nhanh chóng, k p th i ngay khi v a phát sinh v n đ và tính sâu sát c a ng i ki m tra viên,

do vi c ki m tra đu c th c hi n th ng xuyên cùng v i công vi c kinh doanh Nh ng

th i gian tr c đây, công vi c ki m tra n i b c a các NH h u nh ch t n t i trên hình

th c Ki m tra n i b c n ph i đ c xem nh h th ng “ th ng” c a c xe tín d ng C

xe càng lao đi v i v n t c l n thì h th ng này càng ph i an tòan, hi u qu thì m i tránh cho c xe kh i đi vào nh ng ngã r r i ro v n luôn t n t i th ng tr c trên con

đ ng đi t i

S h p tác gi a các NHTM quá l ng l o, vai trò c a CIC ch a th c s hi u qu

Kinh doanh NH là m t ngh đ c bi t huy đ ng v n đ cho vay hay nói cách khách đi vay đ cho vay, do v y v n đ r i ro trong h at đ ng tín d ng là không th tránh kh i, các NH c n ph i h p tác ch t ch v i nhay nh m h n ch r i ro S h p tác này sinh do nhu c u QLRR đ i v i cùng m t KH khi KH này vay ti n t i nhi u NH Trong qu n tr tài chính, kh n ng tr n c a m t KH là m t con s c th , có gi i h n

t i đa c a nó N u do s thi u trao đ i thông tin, d n đ n vi c nhi u NH cùng cho vay

m t KH đ n m c v t quá gi i h n t i đa này thì r i ro chia đ u cho t t c ch không

ch a m t NH nào

12

Trong tình hình c nh tranh gi a các NHTM ngày càng gay g t nh h ên nay, vai trog c a CIC là r t quan tr ng trong vi c cung c p thông tin k p th i, chính xác đ các

NH có các quy t đ nh cho vay h p lỦ áng ti c là hi n nay NH d li u c a CIC ch a

đ y đ và thông tin còn quá đ n đ êu, ch a đ c c p nh t và x lý k p th i

Tóm l i, RRTD có th phát sinh do r t nhi u nguyên nhân: khách quan và ch quan Ph thu c ph n l n vào n ng l c c a các b ph n tín d ng, ch c n ng qu n lý

Khi RRTD x y ra s phát sinh các kho n n khó đòi, s đ ng v n d n đ n

gi m vòng quay v n NH M t khác, khi có quá nhi u các kho n n khó ho c không thu h i đ c s phát sinh các kho n chi phí qu n lý, giám sát, thu n …Các chi phí này cao h n kho n thu nh p t vi c t ng lưi su t NQH, vì đây ch là nh ng kho n thu nh p

o, m t trong nh ng bi n pháp x lý c a NH, th c t NH r t khó có th thu h i đ y đ chúng Bên c nh đó, NH v n ph i tr lãi cho các kho n ti n huy đ ng trong khi m t b

ph n tài s n c a NH không thu đ c lưi c ng nh không chuy n đ c thành ti n cho

ng i khác vay và thu lãi K t qu là l i nhu n c a NH s b gi m sút

1.5.2 Gi m kh n ng thanh toán c a Ngân hàng

NH th ng l p k ho ch cân đ i dòng ti n ra (tr lãi và g c ti n g i, cho vay,

đ u t m i…) và dòng ti n vào (ti n nh n g i, ti n thu n g c và lưi cho vay…) t i các th i đi m trong t ng l i Khi các h p đ ng vay không đ c thanh toán đ y đ và đúng h n s d n đ n s không cân đ i gi a hai dòng ti n M t th c t di n ra, các kho n ti n g i ti t ki m c a KH v n ph i thanh toán đúng kí h n trong khi các kho n

ti n vay c a khách hành l i không đ c hoàn tr đúng h n N u NH không đi vay ho c bán các tài s n c a mình thì kh n ng chi tr c a ngân hành s b suy y u, g p ph i v n

đ l n trong r i ro thanh kho n

1.5.3 Gi m uy tín c a Ngân hàng

Tình tr ng m t kh n ng chi tr tái di n nhi u l n, hay nh ng thông tin v RRTD

c a NH b ti t l ra công chúng, uy tín c a NH trên th tr ng tài chính s b gi m sút, đâu là c h i t t đ cho các đ i th c nh tranh giành gi t l y th tr ng và KH

1.5.4 Phá s n Ngân hàng

N u DN vay v n NH khó kh ng trong vi c hoàn tr , nh t là nh ng kho n vay l n thì có th d n đ n kh ng ho ng trong ho t đ ng c a chính NH Khi NH không chu n

b tr c ph ng án d phòng, không đ kh n ng đáp ng đ c nhu c u rút v n quá

l n, s nhanh chóng m t kh n ng thanh toán, d n đ n s s p đ c a NH

1.6 Nh ngăd uăhi uăc aăr iăroătínăd ng

1.6.1 Nhóm d u hi u t phát sinh t phía khách hàng

Nhóm d u hi u liên quan đ n m i liên h v i NH

Xu h ng c a các tài kho n c a KH t i NH: dao đ ng c a các tài kho n mà đ c

bi t là gi m sút s d tài kho n ti n g i, khó kh n trong thanh toán l ng, th ng xuyên yêu c u h tr ngu n l c l u đ ng t nhi u ngu n khác nhau, gia t ng các kho n n th ng m i ho c không có kh n ng thanh toán n khi đ n h n

Các ho t đ ng cho vay: M c đ cho vay th ng xuyên gia t ng, trì hoưn ho c gây khó kh n đ i v i NH trong quá trình ki m tra theo đ nh k ho c đ t ng t tình hình

s d ng v n vay, tình hình ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a KH, th ng xuyên yêu

c u NH cho đáo h n

Ph ng th c tài chính: S d ng nhi u các kho n tài tr ng n h n cho các ho t

đ ng dài h n, ch p nh n s d ng các ngu n tài tr đ t nh t, gi m các kho n ph i tr ,

t ng các kho n ph i thu, các h s thanh toán phát tri n theo chi u h ng x u

Nhóm d u hi u liên quan đ n ph ng pháp qu n lý c a KH

R i ro x y ra khi KH có s thay đ i th ng xuyên c c u c a h th ng qu n tr

ho c ban đi u hành, h th ng qu n tr và ban đi u hành luôn b t đ ng v m c đích,

qu n tr đi u hành đ c đoán ho c ng c l i quá phân tán, vi c l p k ho ch không đ y

đ , qu n lỦ có tính gia đình, có tranh ch p trong quá trình qu n lý

Nh ng nhóm có d u hi u liên quan x lý thông tin v tài chính k toán c a KH

N u KH không chu n b đ y đ s li u tài chính ho c s li u ch m tr , trì hoãn

n p các BCTC ho c nh ng k t lu n v phân tích tài chính cho th y: S gia t ng không cân đ i v t l n th ng xuyên, kh n ng ti n m t gi m, t ng doanh s bán nh ng lưi

gi m ho c không có, đi u này cho th y KH đang có d u hi u r i ro

Nhóm d u hi u này bao g m: ánh giá và phân lo i không chính xác v m c đ

r i ro c a KH: c p tín d ng d a trên các cam k t không ch c ch n và thi u đ m b o,

14

t c đ t ng tr ng tín d ng quá nhanh và v t qua kh n ng và n ng l c ki m soát

c ng nh ngu n v n NH, cho vay d a trên nh ng s ki n b t th ng có th x y ra, ví

d nh sát nh p, thay đ i đ a v pháp lý c a chi nhánh

Nhóm d u hi u xu t phát t chính sách c a NH

Nhóm d u hi u này th hi n chính sách tín d ng quá c ng nh c ho c quá l ng

l o đ khe h cho KH l i d ng, cho vay h tr m c đích đ u c (mua b t đ ng s n, kinh doan ch ng khoán), chính sách cho vay u đưi, cho vay theo ch đ nh, quy trình tín d ng không ch t ch

1.7 Qu nătr ăr iăroătínăd ng trong NgơnăhƠngăTh ngăm i

1.7.1 Khái ni m qu n tr r i ro tín d ng

Qu n lý RRTD là quá trình xây d ng và th c thi các chi n l c, chính sách qu n

lý và kinh doan tín d ng nh m t i đa hóa l i nhu n trong ph m vi m c r i ro có th

ch p nh n

Ki m soát RRTD m c có th ch p nh n là vi c NHTM t n c ng các bi n pháp phòng ng a, h n ch và gi m th p NQH, n x u trong kinh doanh tín d ng,

nh m t ng doanh thu tín d ng, gi m th p chi phí bù đ p r i ro, nh m đ t đ c hi u

qu trong kinh doanh tín d ng c trong ng n h n và dài h n “Hi u qu qu n lý RRTD

là m t b ph n quan tr ng trong cách ti p c n r i ro t ng th và coi là đóng vai trò c t

t cho s thành công c a NH trong dài h n” (Basel Committet on Banking Supervision, 2000)

Tóm l i, có th đ c p khái ni m qu n lý RRTD các góc đ khác nhau, nh ng

b n ch t là gi ng nhau và đ ng trên góc đ c a qu n tr h c, chúng ta có th di n gi i khái ni m: Qu n lý RRTD là quá trình các NH ti n hành ho ch đ nh, t ch c tri n khai

th c hi n và giám sát ki m tra toàn b ho t đ ng c p tín d ng, nh m t i đa hóa l i nhu n c a NH v i m c r i ro có th ch p nh n

1.7.2 S c n thi t ph i qu n tr r i ro tín d ng

RRTD là c n nguyên ch y u t o ra các v n đ c a NH

S đ v hàng lo t Qu tín d ng t i Vi t Nam trong nh ng n m 1989-1990 do

ch t l ng các kho n cho vay y u kém, không thu h i đ c Nh ng n m 1999-2000,

c ng t nguyên nhân này NHNN đư đ t m t s NH vào tình tr ng giám sát đ c bi t,

nh ng v án l n và vi c x lý m t kh i l ng hàng ngàn t đ ng n t n đ ng c a các

NH t n m 2000 v tr c đ u b t ngu n t nh ng kho n vay khó đòi Cu c kh ng

ho ng tài chính n m 1997 b t ngu n t ông Nam Á đư làm cho nhi u NH Châu Á

b m t hàng t đô la M , b phá s n, ho c bu c ph i sát nh p, trong đó nguyên nhân quan tr ng nh t là t l NQH c a NH t ng cao Th i đi m tr c cu c kh ng ho ng, t

l NQH c a các NH Thái Lan là 13%, Indonesia 13%, Phillippines 14%, Malaysia

10% G n đây nh t là cu c kh ng ho ng tài chính kinh t M b t ngu n t làn song cho vay th ch p nhà đ t r i ro cao đư ch ng minh r t rõ c n nguyên c b n t o ra

v n đ c a NH là RRTD Vì v y, v n đ qu n lý RRTD luôn luôn là v n đ s ng còn

c a NHTM

M c đ r i ro trong ho t đ ng tín d ng ngày càng gia t ng

Tính c p thi t c a qu n lý RRTD không ch xu t phát t tính ch t ph c t p và nguy c r t l n c a RRTD mà còn do xu h ng kinh doanh c a NH ngày nay càng tr nên r i ro h n Theo nguyên c u c a chuyên gia, trong giai đo n t 1970 đ n 1995, trên th gi i trung bình m t n m có m t cu c kh ng ho ng NH; thì trong giai đo n

1980 đ n 1995, t l này là 1,44

M t s nguyên nhân ch y u làm cho m c đ r i ro trong ho t đ ng kinh doanh

NH ngày càng t ng:

Th nh t, do quá trình t do hóa, n i l ng qui đ nh trong ho t đ ng NH trên

ph m vi toàn th gi i Trong nh ng th p k g n đây, xu h ng toàn c u hóa, t do hóa kinh t , đ cao c nh tranh tr thành ph bi n Khi gia t ng c nh tranh c ng đ ng ngh a

v i r i ro và phá s n t ng Trong l nh v c NH, c nh tranh làm cho chênh l ch lãi su t biên ngày càng gi m xu ng Tác đ ng này làm cho các NH ngày càng có xu h ng m

r ng qui mô kinh doanh đ bù đ p s s t gi m l i nhu n, trong đó m r ng qui mô tín

d ng đ ng ngh a v i vi c RRTD c ng có nguy c gia t ng Bên c nh đó, qui lu t đào

th i c a c nh trang làm t ng m c đ phá s n c a các KH c a NH kéo theo s thi t h i c a NH

Th hai, ho t đ ng kinh doanh c a NH ngày càng theo xu h ng đa n ng ph c

t p, v i công ngh ngày càng phát tri n, cùng v i xu h ng h i nh p c nh tranh gay

g t v a t ng thêm m c đ r i ro và nguy c r i ro m i Trong l nh v c tín d ng các

s n ph m tín d ng có b c phát tri n m nh m , v t xa so v i s n ph m tín d ng truy n th ng Các s n ph m tín d ng d a trên c s c a s phát tri n công ngh nh

th tín d ng, cho vay cá th ,…luôn ch a đ ng r i ro m i Nh ng d i áp l c c a c nh tranh thì vi c m r ng và đa d ng hóa s n ph m c ng nh ph m vi c a ho t đ ng tín

d ng tr nên c p thi t h n, mang Ủ ngh a s ng còn v i các NH V i s đang d ng

ph c t p c a s n ph m tín d ng c ng nh RRTD càng đòi h i qu n tr RRTD ph i

đ c chú tr ng nâng c p t ng x ng

Th ba, đ i v i các n c đang phát tri n, nh t là các n c đang trong quá trình chuy n đ i nh Vi t Nam, thì môi tr ng kinh t ch a n đ nh, h th ng pháp lu t đang xây d ng, m c đ minh b ch c a thông tin th p, thì ho t đ ng NH càng tr nên

r i ro Vì v y, vi c b t tay ngày t đ u th c hi n t t công tác qu n tr RRTD là m t công vi c t i quan tr ng

16

QLRR t t là m t l i th ch nh tranh và là công c t o ra giá tr c a NHTM

“Hưy nói cho tôi bi t b n QLRR ra sao, tôi s nói NH b n th nào?”- Ti n s S.L.Srinnivasulu, Ch t ch t p đoàn KESDEE Inc - N i cung c p các gi i pháp h c t p

tr c tuy n (e-learning) v tài chính có tr s t i California, Hoa K - nói nh v y đ

m đ u câu chuy n QLRR trong NH Dù n n kinh t th gi i đang h ng ch u h u qu

c a s “s su t” trong công tác QLRR c a các NH, song đi u ông Srinivasulu mu n nói là: Hãy quay v nh ng gì đ n gi n nh t T lâu, công tác QLRR đ c xem nh là

m t ch c n ng nh m th a mãn yêu c u tuân th pháp ch và ki m soát n i b D i góc nhìn này, r i ro đ c xem nh là đi u không mong mu n nh ng ph i ch p nh n trong kinh doanh, và ho t đ ng QLRR đ c coi là trung tâm chi phí Ông Srinivasulu cho r ng các NH nên chuy n h ng ti p c n ng c l i: QLRR t t nh t chính là m t l i

th c nh tranh và là m t công c t o ra giá tr, c ng góp ph n t o ra các chi n l c kinh doanh hi u qu h n

1.7.3 N i dung qu n tr r i ro tín d ng

Quá trình qu n tr RRTD g m có 4 n i dung: nh n bi t r i ro, đo l ng r i ro,

ng phó v i r i ro và ki m soát r i ro M c dù có s phân lo i trong quy trình qu n lý RRTD song m t s nguyên t c có tính xuyên su t các khâu đ c phân ra trong quy trình ph i luôn có s liên h g n bó v i nhau, t o thành m t chu trình liên t c có nh

v y m i b o đ m ki m soát đ c r i ro theo m c tiêu đư đ nh RRTD m t khi đư xác

đ nh thì c n đ c phân tích, đo l ng và đ a ra các bi n pháp theo dõi C ng nh trong quá trình qu n lý theo dõi, h th ng qu n lý RRTD ph i có kh n ng xác đ nh ra các nguy c r i ro m i và công vi c c a QLRR l i đ c l p l i

1.7.3.1 Nh n bi t r i ro tín d ng

ây là vi c làm c a b n thân NH th ng m i M t s quan đi m cho r ng NH

th ng m i nhìn nh n t phía KH vay v n đ nh n bi t r i ro qua d u hi u báo tr c

Nh ng NH th ng m i c ng ph i nhìn nh n l i chính mình đ th y nguy c r i ro có

th x y ra Do đó công vi c qu n lý RRTD s đ c xét trên 2 gó đ t phía NH và t phía KH

V phía NH: RRTD đ c th hi n qua quy mô tín d ng, c c u tín d ng, NQH,

n x u, và DPRR do đó, khi các y u t này có xu h ng thiên l ch nh quy mô tín

d ng t ng quá nhanh v t quá kh n ng qu n lý c a NH, hay c c u tín d ng t p trung quá m c vào m t ngành, m t l nh v c r i ro, ho c các ch tiêu NQH, n x u có d u

hi u v t quá ng ng cho phép, DPRR đ c s d ng h t, NH đ ng tr c nguy c r i ro

V phía KH: khi KH có nh ng đ u hi u khó có kh n ng tr n đ c, tình hình tài chính x u Lúc đó NH c n nh n bi t đ c kh n ng x y ra r i ro đ quy t đ nh k p th i

Do đó đ nh n bi t r i ro các công vi c mà NH c n làm:

Phân tích danh m c tín d ng c a NH:

Phân tích chung toàn b doanh m c c a NH đ nh n bi t nh ng r i ro v quy

mô, c c u tín d ng, v ngành, v lo i ti n C n k t h p v i d báo kinh t v mô đ đánh giá r i ro chung cho toàn b danh m c tín d ng

Thu th p thông tin:

Thu th p thông tin v KH có nh h ng tr c ti p đ n quy t đ nh cho vay Hi n nay, vi c khai thác thông tin c a KH th ng d a vào BCTC trong nh ng n m g n đây

c a KH Bên c nh vi c thu th p thông tin t KH, c n thu th p thông tin t đ i tác c a

KH, t nh ng NH mà NH có quan h t c quan qu n lý KH, t trung tâm phòng ng a

r i ro….N i dung phân tích KH theo ch tiêu đ nh l ng và đ nh tính đ có nh ng k t

qu chính xác v tình tr ng c a KH

Các ch tiêuăđinhătính: tiêu chí đ nh tính là tiêu chí không l ng hóa b ng con

s mà ph n ánh tính ch t đ c đi m c a KH, các tiêu chí đ c th hi n rõ qua ph ng pháp 6C:

Character (t cách ng i vay): Cán b tín d ng ph i đánh giá tính đúng đ n và

h p lý c a m c đích xin vay, xác đ nh xem có phù h p v i chính sách tín d ng hi n hành c a NH hay không Th m chí cho dù m c đích tín d ng đi vay là t t thì cán b tín d ng ph i xác đ nh xem ng i vay có t thái đ trách nhi m trong vi c s d ng v n vay, có thi n chí và có n l c hoàn tr n khi đáo h n Trong th c t có r t nhi u DN

c ng nh cá nhân có kh n ng tr n nh ng không thanh toán cho NH, mà chi m d ng

v n v i m c đích cá nhân và các kho n đ u t ki m l i nhu n khác

Capacity (n ng l c c a ng i đi vay): cán b tín d ng ph i ch c ch n r ng ng i

xin vay có đ n ng l c hành vi và n ng l c pháp lỦ đ ký k t h p đ ng, ng i đ i di n

đ t bút kí là ng i đ c y quy n h p pháp c a công ty, có t cách pháp nhân

Cash flow (dòng ti n m t): nhìn chung ng i đi vay có 3 kh n ng t o ra ti n:

ti n t doanh thu bán hàng hay l i nhu n thu nh p,ti n t thanh lý tài s n, ti n t

ch ng khoán n hay ch ng khoán v n NH u tiên h n v kh n ng tr n c a KH theo ngu n thu t kho n vay đ u tiên, vì vi c thanh lý tài s n s làm cho n ng l c c a

KH tr nên y u đi, ngoài ra, đó c ng là m t bi u hi n không lành m nh trong ho t

đ ng kinh doanh, khi n quan h tín d ng tr nên có v n đ

18

Collateral (b o đ m ti n vay): KH đ c c p tín d ng d a trên giá tr tài s n đ m

b o: c m c , th ch p, tín ch p, hay b o lãnh t bên th ba,… Vi c nh n b o đ m tín

d ng nh m hai m c đích: th nh t là n u ng i đi vay không tr n theo th a thu n thì

NH s thanh lý tài s n đó đ thu h i n đ ng; th hai là đ r ng bu c ng i vay ph i

có trách nhi m nhi u h n trong vi c hoàn tr n vay đ thu h i tài s n đ m b o c a mình, t o uy tín và tr thành KH thân thi t c a các NH

Condition(các đi u kiên): cán b tín d ng và các chuyên gia phân tích tín d ng

ph i bi t đ c nh ng xu h ng ti n tri n g n đây c a KH c ng nh c a ngành mà KH

ho t đ ng, th y đ c m c đ tác đ ng c a nh ng thay đ i trong n n kinh t đ i v i kho n cho vay M t kho n cho vay d ng nh r t t t trên gi y t nh ng có th giá tr

c a nó b s t gi m do doanh thu hay thu nh p c a KH gi m trong th i k suy thoái kinh

t ho c do lãi su t t ng cao tr c s c éo c a l m pháp…

Control (ki m soát): t p trung vào nh ng v n đ nh các thay đ i trong pháp lu t

có nh h ng đ n ng i đi vay hay không Yêu c u tín d ng c a ng i vay có đáp ng

đ c tiêu chu n c a NH và c a qu n lý v ch t l ng tín d ng hay không

Các ch tiêuăđ nhăl ng: h u h t các ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng c a

DN đ u có th tính tr c ti p t các BCTC c a công ty D a vào BCTC c a DN và các ngu n thông tin khác, cán b tín d ng ti n hành các b c công vi c sau:

Th nh t, thu nh p thông tin và phân tích tình hình tài chính KH

Nhóm ch tiêu v thu nh p: Doanh thu c a DN: bao g m các kho n thu có th thu

đ c t ho t đ ng c a DN, đ trang tr i các chi phí và t o l i nhu n c a DN ph n ánh s t ng tr ng c a doanh thu, ng i ta s d ng ch tiêu thay đ i doanh thu là T l

% thay đ i doanh thu (Ph l c)

Chi phí c a DN: là toàn b chi phí liên quan đ n ho t đ ng c a DN Chi phí DN

ph n ánh c th qua ch tiêu t l % chi phí ho t đ ng trên doanh thu (Ph l c)

L i nhu n c a DN: là th c do cu i cùng trong quá trình đánh giá ho t đ ng c a

DN Các ch tiêu l i nhu n là c s quan tr ng đ đánh giá k t qu ho t đ ng cua DN Các ch tiêu l i nhu n là c s quan tr ng đ đánh giá k t qu ho t đ ng c a DN, là

c n c đ xây d ng k t ho ch tài chính

Các nhóm ch tiêu c b n c a l i nhu n bao g m T su t l i nhu n trên doanh

thu, t su t l i nhu n trên V n ch s h u (ROE), T su t l i nhu n trên t ng tài s n (ROA), ch tiêu l i nhu n trên giá tr r i ro VAR (RAPM) (Ph l c)

Nhóm ch tiêu thanh kho n bao g m: kh n ng thanh toán hi n hành, kh n ng thanh toán nhanh, kh n ng thanh toán t c th i (Ph l c)

Nhóm ch tiêu ho t đ ng bao g m: Vòng quay v n l u đ ng, vòng quay hàng

t n kho, vòng quay các kho n ph i thu, hi u su t s d ng tài s n c đ nh.(Ph l c)

Th hai, x lý thông tin

Sau khi thu nh p thông tin, cán b tín d ng có nhi m v ph i sàng l c ngu n thông tin đư thu nh p đ phân tích, đánh giá KH, kh n ng tài chính c a KH trên c s

đó, xác đ nh nguy c r i ro đ i v i KH đ ra quy t đ nh cho vay hay t ch i cho vay,

đi u ki n cho vay nh m h n ch r i ro

Th ba, xác đ nh các nguy c r i ro c a KH

Có r t nhi u y u t xác có th gây ra r i ro đ i v i m t DN Tuy nhiên m t DN

th ng không ph i g p t t c cá nguy c r i ro mà ch có m t s nguy c r i ro chính

V n đ quan tr ng là ph i xác đ nh đ c nguy c r i ro chính đó là gì

B ng d i đây li t kê t t c các lo i r i ro mà m t DN có th g p ph i và các công c phân tích t ng ng đ xác đ nh nguy c nào là có th c đ i v i DN, c th :

B ng 0.1 ăNguyăc ăr iăroăđ i v i KH

- B máy qu n lý không ki m soát

đ c kinh doanh gây th t thoát tài

s n, l

- T ch c s n xu t kinh doanh không h p lỦ làm t ng chi phí gây l

- S gián đo n trong s n xu t do

- Phân tích b n ch t c a ngành

o l ng RRTD cho m t kho n vay

đ nh tính, mà các NH th ng xuyên nh c đ n trong quy t đ nh c p tín d ng là kh

n ng tr n và mong mu n tr n c a KH đư đ c l ng hóa c th Và c ng nh PD, LGD, EAD, hàng tr m hàng ch c các nhân t có tác đ ng đ n KH c ng nh các kho n tín d ng c p cho h đư đ c tóm t t, ph n ánh qua ba c u ph n r i ro đó

Quan tr ng h n d a trên k t qu tính toán PD LGD EAD các NH s phát tri n các ng d ng qu n lý RRTD trên nhi u ph ng di n, mà các ng d ng chính bao

g m:

Tính toán, đo l ng RRTD EL – t n th t d ki n và UL – t n th t ngoài d ki n

Mô hình đi m s Z

Mô hình này do E.I.Altman xây d ng đ cho đi m tín d ng đ i v i các công ty

M i l ng Z là th c đo t ng h p đ phân lo i RRTD đ i v i ng i đi vay và ph thu c vào:

X2= T s l i nhu n gi l i trên t ng tài s n

X3=T s l i nhu n tr c thu , ti n lãi trên t ng tài s n

X4=T s giá tr c phi u trên giá tr ghi s n dài h n

X5=t s doanh thu trên t ng tài s n

Tr s Z càng cao thì ng i vay có xác su t v n càng th p và ng c l i (Z có

th âm) Theo mô hình cho đi m Altman b t c đ n v nào có đi m s Z th p h n 1,81

đ c x p vào nhóm có nguy c RRTD cao C n c vào k t lu n này, NH s không c p tín d ng cho KH hay cho đ n khi c i thi n đ c đi m s Z > 1,81

22

Mô hình Var

Var c a m t danh m c tài s n đ c đ nh ngh a là kho n l t i đa trong m t th i gian nh t đ nh Mô hình Var đánh giá m c đ r i ro c a danh m c theo hai tiêu chu n: giá tr danh m c đ u t và kh n ng ch u đ ng r i ro c a nhà đ u t

Vi c xác đ nh Var đ c ti n hành theo các b c sau:

ánh giá giá tr các tài s n r i ro c a NH c n c vào vi c phân tích xem nh ng tài s n nào ch u nh h ng c a r i ro tính d ng:

Phân tích m c bi n đ ng giá tr c a các tài s n r i ro

L a ch n k đánh giá

L a ch n đ tin c y cho tr c

Mô hình RAROC

Mô hình raroc th c ch t là m t ph ng pháp đ nh l ng, đo l ng m c đ sinh

l i có tính đ n y u t r i ro RAROC có tính toán đ n m c đ bi n đ ng c a thu nh p ròng (l i nhu n) gây ra b i s bi n đ ng v t n th t trong tín d ng

Quan ni m trung tâm v r i ro theo RAROC là m c t n th t, bao g m 2 b ph n

là t n th t d ki n (EL) và t n th t ngoài d ki n (UL) Do EL đư đ c đ a vào khi xác đ nh giá (lãi su t) nên th c ch t,EL có th không coi là r i ro (vì d đoán đ c) Còn UL m i th c ch t là r i ro c a NH c n ph i chu n b v n đ bù đ p r i ro này n u

x y ra Mô hình raroc đ c tính toán d a vào m t s khái ni m c b n nh sau:

Xác su t x y ra r i ro tính toán thông qua x p h ng

D ăn khi x y ra RR * Giá tr t n th tătrongătr ng

h p r i ro (tính thông qua t l thu h i)

(Ngu n: Theo Basel II)

T n th t ngoài d ki nă=ă l ch chu n trong phân b t n th t

o l ng RRTD t ng th c a NH

o l ng r i ro còn đ c đánh giá qua vi c tính toán quy mô d n , c c u d

n , t l NQH, n x u, h s RRTD, DPRR

Sau khi xác đ nh, phân tích và hình thành các ch tiêu đo l ng, r i ro c n ph i

đ c theo dõi th ng xuyên M c đích c a khâu này là giúp cho b máy QLRR n m

đ c tình tr ng r i ro c a NH theo th i gian

Qu n lỦ, báo cáo, đây là khâu th hi n rõ nh t chi n l c, c ng nh t t ng c a

NH v v n đ RRTD Tr c h t NH ph i có m t h th ng các công c QLRR (thi t

l p các gi i h n r i ro, m c y quy n phán quy t,…) song song v i các công c qu n

lý RRTD, là vi c t ch c qu n lý RRTD đ c th c hi n c p đ trung trong toàn NH

Qu n lý danh m c cho vay

NH ph i th ng xuyên phân tích và theo dõi danh m c tín d ng, đ c bi t là các kho n n x u, n có v n đ đ có nh ng bi n pháp x lý k p th i khi có r i ro x y ra Trên c s danh m c cho vay, NH ti n hành phân lo i các kho n n trong h n, n c n

đ c đ c bi t l u Ủ, n d i chu n và n nghi ng và n có kh n ng m t v n Ngoài

ra NH c ng h t s c l u Ủ đ n các kho n n đ c bi t chú ý vì khi có b t l i x y ra đ i

v i ho t đ ng cho vay NH, các kho n này d b chuy n thành n x u NH đ a ra các

bi n pháp qu n lý các kho n n trên đ đ m b o ch t l ng tín d ng cho NH

ho t đ ng qu n lý RRTD đ c hi u qu NH c n xây d ng m t h th ng thông tin tín d ng t p trung bao g m các báo cáo đ nh k và đ c bi t Báo cáo đ nh k

có th bao g m các báo cáo liên quan đ n các n i dung sau: KH có d n tín d ng l n

nh t, các kho n d n l n nh t; Phân tích danh m c tín d ng, các tr ng h p ngo i l (ví d v t h n m c); các kho n n x u khó đòi; các d u hi u c nh báo s m, d phòng cho t ng kho n n riêng l , l i nhu n cho t ng KH và s n ph m, nh t ký theo dõi các kho n vay

24

Rà soát chính sách r i ro theo t ng th i k

Chính sách r i ro tính d ng v i m c tiêu m r ng tín d ng đ ng th i h n ch RRTD n m nâng cao thu nh p cho NH Chính sách qu n lý RRTD nh m h n ch r i

ro nh sau: chính sách tài s n đ m b o, chính sách b o lưnh, chính sách đ ng tài tr ,… Chính sách qu n lý RRTD là c s đ hình thành nên quy trình tín d ng v i nh ng

h ng d n nghi p v chi ti t, các b c c th trong quá trình c p tín d ng M t chính sách qu n lý RRTD t t là m t chính sách qu n lý RRTD đ c trình bày b ng nh ng thu t ng chính xác, nh ng h ng d n đ c th c hi n rõ ràng đ i v i các lo i hình tín

d ng khác nhau và ph i là m t ng d ng thông minh v i nh ng nguyên t c tín d ng thích h p v i nh ng thay đ i c a các nhân t và môi tr ng kinh t Chính sách v ch

ra cho cán b tín d ng ph ng h ng ho t đ ng và m t khung tham chi u đ làm c n

c xem xét các nhu c u vay v n i u này t o s th ng nh t chung trong ho t đ ng tín

d ng nh m h n ch r i ro và nâng cao kh n ng sinh l i

Phân tán r i ro

Phân tán r i ro trong ho t đ ng tín d ng là vi c th c hi n c p tín d ng cho nhi u ngành, nhi u l nh v c, khu v c s n xu t kinh doanh nh m tránh nh ng t n th t l n x y

ra cho NH th ng m i Các hình th c phân tán r i ro ch y u bao g m:

Không t p trung c p tín d ng cho m t ngành, m t l nh v c hay m t khu v c

h n ch r i ro không nên t p trung v n quá nhi u vào m t lo i hình kinh doanh, m t vùng kinh t Khi NH t p trung c p tín d ng vào m t l nh v c kinh t thì s gi ng nh

“B tr ng vào m t r ” đi u đó có ngh a là: Khi l nh v c kinh t mà NH t p trung đ u

t v n g p ph i nh ng bi n đ ng b t l i thì thi t h i c a NH s là vô cùng l n Nh

v y phân tán r i ro là phân chia l nh v c đ u t , khu v c đ u t là m t bi n pháp cho

NH th ng m i trong phòng ch ng r i ro

Không nên d n v n đ u t vào m t ho c m t s KH

Cùng v i m c đích nh trên là phân tán r i ro, đây là l i khuy n cáo quan tr ng cho vi c ra quy t đ nh c p tín d ng c a NH Cho dù là m t KH kinh doanh hi u qu hay có quan h lâu n m v i NH thì yêu c u trên v n c n đ c tuân th b i vì n u KH

g p khó kh n r i ro đ t xu t x y ra thì NH c ng ch u t n th t l n, h n n a nh ng thay

đ i trong chi k kinh doanh c a KH là khó tránh kh i đa d ng hóa các s n ph m tín

d ng đa d ng hóa các s n ph m tín d ng có tác d ng phân tán r i ro theo danh m c tài

s n, gi m thi t h i x y ra khi có r i ro đ i v i m t vài lo i tài s n nh t đ nh

Cho vay đ ng tài tr

Là hình th c cho vay c a m t t ch c tín d ng cho m t d án đ u t và do m t

t ch c tín d ng đ ng ra làm đ u m i gi a các bên đ th c hi n tài tr Cho vay đ ng tài tr nh m nâng cao hi u qu trong ho t đ ng cho vay, giúp NH th ng m i phân tán

r i ro mà v n không b m t ngu n thu t ph ng án kinh doanh kh thi Các t ch c

tín d ng tham gia đ ng tài tr , ph i ký k t v i nhau m t h p đ ng tài tr Do đó, khi

r i ro x y ra g ng n ng s đ c phân tán cho m i đ n v ch u m t ph n r i ro t ng

ng v i m c v n tham gia c a mình

S d ng các công c tín d ng phái sinh đ phòng ng a và h n ch r i ro:

S d ng các công c tín d ng phái sinh thông quá H p đ ng trao đ i tín d ng (Credit swap), h p đ ng quy n ch n tín d ng (Credit options) H p đ ng quy n ch n tín d ng là m t công c b o v NH tr c nh ng t n th t trong tr giá tài s n tín d ng, giúp bù đ p m c chi phí vay v n cao h n khi ch t l ng tín d ng c a NH gi m sút

T ch c QLRR

Mô hình t ch c QLRR đ n gi n tùy thu c vào qui mô c a t ng NH V i nh ng

NH nh , giám đ c đi u hành có th quán xuy n đ c toàn b ho t đ ng c a NH thì không nh t thi t ph i hình thành nh ng phòng ch c n ng chuyên trách v qu n lý RRTD, mà ch c n m t vài nhân viên ch u trách nhi m đo l ng, đánh giá m c đ r i

ro và tr c ti p báo cáo cho giám đ c Tuy nhiên, t i nh ng NH l n v i nhi u chi nhánh, trong c c u t ch c NH th ng hình thành kh i chuyên trách QLRR v i nhi u

c p đ qu n lỦ Trong tr ng h p này, có s phân đ nh rõ ràng t ng c p trong NH

và QLRR là quá trình th c hi n t trên xu ng và t d i lên T i c p cao nh t là vi c xác đ nh m c tiêu thu nh p v i gi i h n r i ro Trong quá trình qu n lý th c hi n t trên xu ng, m c tiêu chung c a NH s đ c c th hóa b ng nh ng ch d n cho các b

ph n ch c n ng, và cho nh ng ng i qu n lý có trách nhi m Nh ng ch d n này bao

g m m c tiêu thu nh p, gi i h n r i ro và các v n b n h ng d n chính sách QLRR

Vi c giám sát và l p báo cáo đ c đ nh h ng t d i lên trên, b t đ u t giao d ch và

k t th c v i nh ng m c r i ro đư đ c t ng h p

Nói tóm l i, t ch c QLRR kinh doanh nói chung là qu n lý RRTD có liên quan

đ n nhi u h th ng c p b c trong NH t trên xu ng d i nh m t ng h p r i ro và kh

n ng sinh l i c a NH đ giám sát chúng

1.7.3.4 Ki m soát r i ro tín d ng

Ki m soát RRTD là m t n i dung c a qu n lý RRTD đ c th c hi n song song

v i ho t đ ng QLRR nh m m c đích: (i) phòng ch ng và ki m soát các r i ro có th phát sinh trong ho t đ ng c a NH, (ii) đ m b i toàn b các ho t đ ng, các b ph n và

cá nhân trong NH đ u tuân th các quy đ nh c a pháp lu t, tuân th và th c hi n các chi n l c, chính sách, quy trình và quy t đ nh c a các c p th m quy n, đ m b o m c tiêu an toàn và hi u qu trong ho t đ ng c a NH

Ki m soát RRTD bao g m ki m soát tr c khi cho vay, trong khi cho vay và sau khi cho vay

Ki m soát tr c khi cho vay bao g m: Ki m soát quá trình thi t l p chính sách,

s vay v n và th m đ nh, các ki m

26

tra viên th c hi n đ i chi u v i quy đ nh đ ki m tra tính đ y đ , h p pháp c a h s vay v n, ki m tra tính chính xác c a các s li u tính toán và th m đ nh trên h s tín

d ng; ki m tra t trình cho vay và các h s liên quan đ tìm hi u quan đi m c a các

b ph n tín d ng, ý ki n c a ph trách b ph n tín d ng, xét duy t c a ban lưnh đ o và trình duy t đ i v i tr ng h p v t th m quy n phán quy t

Ki m soát trong khi cho vay: Ki m soát m t l n n a h p đ ng tín d ng; ki m tra quá trình gi i ngân bao g m đ i chi u xác nh n c a KH v i s li u t i NH đ t đó phát hi n các tr ng h p vay h , l p h s gi i ngân vay v n, kê khai kh ng tài s n

đ m b o, cán b tín d ng thu n , lãi không n p NH, đi u tra vi c s d ng v n vay c a

KH có đúng m c đích xin vay hay không, giám sát th ng xuyên kho n vay

Ki m soát sau khi cho vay: Ki m soát đôn đ c thu h i n , ki m soát tín d ng n i

b đ c l p, đánh giá l i chính sách tín d ng

1.7.4 Mô hình qu n lý r i ro tín d ng và các nhân t nh h ng

1.7.4.1 Mô hình t ch c qu n lý r i ro phân tán

Mô hình t ch c QLRR phân tán là cách th c t ch c ho t đ ng QLRR t n m n, nhi u b ph n khác nhau, quy n quy t đ nh và quy n QLRR kho n vay không t p trung Trung ng mà dàn đ u c p c s

c đi m:

M t là: Quy n l c không t p trung vào H i đ ng qu n tr , thông tin b phân tán nên H i đ ng qu n tr không có kh n ng xây d ng, ki m tra các m c tiêu chi n l c, các quy t đ nh phòng ng a RRTD

Hai là: Không có s tách b ch gi a ch c n ng QLRR, kinh doanh và tác nghi p Trong đó, phòng tín d ng th c hi n đ y đ 3 ch c n ng và ch u trách nhi m đ i v i

m i khâu c a m t kho n vay Ban lưnh đ o c a phòng tín d ng c ng đ m nh n phê duy t c 3 khâu

Ba là: Ho t đ ng tín d ng và QLRR đ c th c hi n đ c l p chi nhánh, m i giám đ c chi nhánh t đ a ra phán quy t tín d ng và ch u trách nhi m v quy t đ nh

- Thông tin v ho t đ ng tín d ng t p trung cao t i H i đ ng qu n tr trên c s đó

H i đ ng qu n tr có th xây d ng, ki m tra các m c tiêu và t m nhìn chi n l c

- Mô hình này d a trên nguyên t c chính là tách bi t gi a 3 ch c n ng: kinh doanh, QLRR, tác nghi p Theo đó, phòng tín d ng đ c l p thành 3 b ph n khác

nhau đ ph trách 3 ch c n ng trên, đó là: b ph n qu n lý quan h KH, QLRR, qu n

lý n

- Các quy t đ nh vay v t h n m c đ u t p trung vào quy t đ nh cho vay c a Trung ng, đi u này h n ch r i ro cho toàn h th ng

1.7.4.3 Các nhân t nh h ng đ n qu n tr r i ro tín d ng

Có r t nhi u nghiên c u v vi c xác đ nh mô hình qu n lú RRTD và các nhân t

nh hu ng đu c đánh giá cao Theo quan đi m c a các nhà h c thu t, có m t s nhân

đ ng tín d ng

Công ngh thông tin

Công ngh thông tin là y u t có vai trò c c kì quan tr ng trong vi c nâng cao

n ng l c h at đ ng c a NH đ c bi t trong l nh v c QLRR Theo Basel II, s đ u t công ngh này, k t h p v i c s d li u chi ti t đó thu th p đ c, theo th i gian t t

y u s phát huy đu c l i ích ti m tàng to l n c a nó trong đ nh giá và QLRR nói chung, c ng nh trong đi u hành qu n lý NH nói riêng Công ngh thông tin đu c ng

d ng vào h at đ ng kinh doanh c a NH, c i thi n môi tr ng làm vi c, t ng nhanh t c

đ x lý công vi c, x lý giao d ch và đ an toàn cao h n do gi m b t s can thi p th công và vì v y c i thi n đ c d ch v Trình đ áp d ng công ngh th p, d ch v NH

s nghèo nàn, t c đ x lỦ kém, không đ m b o an toàn do ph i qua nhi u khâu lao

NH nào d báo đ c nh ng thay đ i c a th tr ng m t cách chính xác, đ a ra

nh ng chính sách khai thác h p lý và s m h n các NH khác thì s ch p đ c c h i

Vi c l a ch n mô hình QLRR nào cho NH c ng ph i xem xét, trình đ , n ng l c c a nhân viên trong l nh v c tín d ng c a NH N u NH có m t đ i ng cán b am hi u v

Quy mô NH có nh hu ng l n đ i v i vi c quy t đ nh mô hình qu n lý RRTD

N u NH có quy mô nh bé, h at đ ng tín d ng t p trung m t s ngành nh t đ nh, s

l a ch n các mô hình QLRR theo mô hình đ n, g n nh N u NH có quy mô l n,

m ng l i r ng kh p, c n có các mô hình QLRR t p trung đ nh l ng, ki m soát kép Trên đây là m t s nhân t c b n nh h ng t i xác đ nh mô hìnhh QLRR c a các NH th ng m i Nhìn chung, th c ti n đư ch ra r ng, các nhân t trên đây có quan

h đan xen nhau, tác đ ng t ng th nhi u chi u t i h at đ ng QLRR c a NH th ng

m i Do đó, các NH th ng m i c n ti n hành phân tích t ng h p các nhân t nh

h ng trên c ng nh ph i bi t v n d ng c ch c a Nhà n c, ch đ ng n m b t s

bi n đ ng c a các nhân t nh h ng đ n h at đ ng tín d ng và qu n lý RRTD c a các NHTM

CH NGă2:ă

TH C TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ R I RO T I NGÂN HÀNG VIETINBANK CHI NHÁNH HOÀNG MAI 2.1 Kháiăquátăchungăv Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai

2.1.1 C c u b máy t ch c Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai

NHTM c ph n Công th ng Vi t Nam (VietinBank) đ c thành l p vào ngày 26/3/1988, trên c s tách ra t NHNN Vi t Nam theo Ngh đ nh s 53/H BT c a H i

đ ng B tr ng V n đi u l tính đ n th i đi m ngày 31/12/2010 đ t 15.173 t đ ng VietinBank là m t trong b n NHTM nhà n c l n nh t Vi t Nam VietinBank có t ng tài s n chi m h n 25% th ph n trong toàn b h th ng NH Vi t Nam Ngu n v n c a VietinBank luôn t ng tr ng qua các n m đ t bình quân h n 20%/n m, đ c bi t có

n m t ng 35% so v i n m tr c M ng l i kinh doanh tr i r ng toàn qu c v i 02 S Giao dch, 160 Chi nhánh và trên 700 đi m giao d ch, 03 công ty h ch toán đ c l p là công ty cho thuê tài chính, công ty trách nhi m h u h n ch ng khoán, công ty qu n lý

n và khai thác tài s n và 02 đ n v s nghi p là trung tâm công ngh thông tin và trung tâm đào t o

VietinBank còn là thành viên sáng l p c a các T ch c Tài chính Tín d ng: - Sài Gòn Công Th ng NH - Indovinabank (NH liên doanh đ u tiên t i Vi t Nam) - Công

ty cho thuê Tài chính Qu c t - VILC (Công ty cho thuê Tài chính Qu c t đ u tiên t i

Vi t Nam) - Công ty Liên doanh B o hi m châu Á - NHCT, là thành viên chính th c

c a: - Hi p h i NH Vi t Nam (VNBA) - Hi p h i các NH châu Á (AABA) - Hi p h i Tài chính Vi n thông Liên NH (SWIFT) - T ch c phát hành và thanh toán th VISA, MASTER qu c t VietinBank đư kỦ 08 Hi p đ nh Tín d ng khung v i các qu c gia

nh B , Hàn Qu c, Th y S và có quan h đ i lý v i h n 900 đ nh ch tài chính và NH

l n c a 60 qu c gia trên kh p các châu l c

Chi nhánh VietinBank - Hoàng Mai là chi nhánh c p I thu c h th ng VietinBank Ho t đ ng theo quy ch v t ch c và ho t đ ng c a VietinBank, nh m đáp ng nhu c u phát tri n kinh t trên đ a bàn thành ph và góp ph n m r ng quy

mô ho t đ ng c a NH thành ph Hà N i Tr s giao d ch đ t t i 254 Tr ng nh,

qu n Hoàng Mai, thành ph Hà N i C ng gi ng nh các Chi nhánh khác c a VietinBank, Chi nhánh VietinBank - Hoàng Mai là m t TCTD th c hi n các H i đ ng tín d ng và đang n l c th c hi n các m c tiêu ho t đ ng c a VietinBank

2.1.2 K t qu ho t đ ng kinh doanh

Trong th i gian qua, v i s n l c, chi nhánh Hoàng Mai đư không ng ng phát tri n c v s l ng, ch t l ng s n ph m, d ch v , t ng thu nh p, m r ng th ph n đ ngày m t kh ng đ nh v th và nâng cao tính c nh tranh c a NH trên đ a bàn