thực trạng về việc huy động vốn băng việc phát hành cổ phiếu ở một số doanh nghiệp viêt nam

nội dung: Tổng quan về phát hành cổ phiếu: Thực trạng việc huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu của các doanh nghiệp VN hiện nay ( 20112012) Những khó khăn chính trong việc phát hành cổ phiếu hiện nay Đánh giá thị trường huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu dành cho các ngân hàng thời gian tới.

I- Tổng quan về phát hành cổ phiếu:

1- Khái niệm và phân loại phát hành cổ phiếu

- Khái niệm phát hành cổ phiếu:

Phát hành CP là việc chào bán CP của CTCP trên thị trường sơ cấp

 Khoản 2, Điều 3 NĐ 144: Phát hành CP ra công chúng

là việc chào bán một đợt CP có thể chuyển nhượng được thông qua tổ chức trung gian cho ít nhất 50 nhà đầu tư ngoài tổ chức phát hành

 Khoản 5, Điều 4 Luật CK 2006: Phát hành cổ phiếu ra công chúng là việc chào bán một đợt CP có thể chuyển nhượng được thông qua tổ chức trung gian cho ít nhất

100 nhà đầu tư ngoài tổ chức phát hành

Đối tượng lựa chọn:

Công ty không đủ tiêu chuẩn để phát hành ra công chúng

Số lượng vốn cần huy động thấp

Cty phát hành cổ phiếu nhằm duy trì các mối quan hệ kinh doanh Phát hành cho CB-CNVC của Cty

tư nhất định (trong đó phải dành một tỷ lệ cho các nhà đầu tư nhỏ)

và khối lượng phát hành phải đạt một mức nhất định

*)Ý nghĩa cơ bản của việc phân biệt giữa phát hành riêng lẻ và phát hành ra công chúng là để xác định những người phát hành rộng rãi ra công chúng phải là những công ty có chất lượng cao, hoạt động sản xuất kinh doanh tốt, nhằm bảo vệ cho công chúng đầu tư nói chung, nhất là những nhà đầu tư nhỏ thiếu hiểu biết Đồng thời, đây cũng là điều kiện để xây dựng một thị trường

chứng khoán an toàn, công khai và có hiệu quả

- Một số bộ luật quy định của pháp luật

3- Đặc điểm của hoạt động phát hành CP ra công chúng

- Được pháp luật cũng như các cơ quan quản lý của Nhà nước quản lý chặt chẽ

- CP phát hành ra công chúng thường được giao dịch tại các SGDCK sau khi đáp ứng được các điều kiện niêm yết

- Tuân thủ các quy định về công bố thông tin, chế độ kế toán, kiểm toán

- Phải thông qua tổ chức trung gian

- Đối tượng phân phối không hạn chế

- Lượng CP phát hành phải đạt quy mô nhất định

4- Điều kiện phát hành cổ phiếu ra công chúng

Theo chế độ quản lý chất lượng (chế độ cấp phép) hay theo chế độ công bố thông tin (chế độ đăng ký)?????

 Báo cáo tài chính, bản cáo bạch và các tài liệu cung cấp

thông tin của công ty phải có độ tin cậy cao nhất

 Công ty phải có phương án khả thi từ việc huy động vốn thu được từ đợt phát hành

 Công ty phải được một hoặc một số tổ chức bảo lãnh phát hành đứng ra thực hiện bảo lãnh phát hành

Điều kiện định lượng:

 Công ty phải có quy mô nhất định về vốn

 Phải có hoạt động hiệu quả trong một số năm liên tục trước khi phát hành cổ phiếu ra công chúng

 Tổng giá trị của đợt phát hành phải đạt quy mô nhất định

 Một tỷ lệ nhất định cổ phiếu đợt phát hành phải bán cho một

số lượng quy định công chúng đầu tư

 Các thành viên sáng lập của công ty phải nắm giữ một tỷ lệ nhất định vốn cổ phần của công ty trong một khoảng thời gian nhất định

*) Những điểm thuận lợi và bất lợi khi phát hành chứng khoán

ra công chúng:

- Thuận lợi:

 Tạo ra hình ảnh đẹp và sự nổi tiếng của công ty

 Làm tăng giá trị tài sản ròng, giúp công ty có được nguồn vốn lớn

 Giúp công ty có thể thu hút và duy trì đội ngũ nhân viên giỏi

 Công ty có cơ hội tốt để xây dựng một hệ thống quản lý chuyên nghiệp cũng như xây dựng được một chiến lược phát triển rõ rang

 Làm tăng chất lượng và độ chính xác của các báo cáo của công ty

- Bất lợi:

 Phát hành CP ra công chúng làm phân tán quyền sở hữu và

có thể làm mất quyền kiểm soát công ty

 Chi phí phát hành chứng khoán ra công chúng cao

 Công ty phát hành chứng khoán ra công chúng phải tuân thủ một chế độ công bố thông tin rộng rãi, nghiêm ngặt và chịu sự giám sát chặt chẽ hơn so với các công ty khác

 Đội ngũ cán bộ quản lý công ty phải chịu trách nhiệm lớn hơn trước công chúng

*) Điều kiện phát hành cổ phiếu ra công chúng tại Việt Nam (Theo luật Chứng khoán 2006)

 Doanh nghiệp có mức vốn điều lệ đã góp tại thời điểm đăng ký chào bán từ 10 tỷ đồng Việt Nam trở lên tính theo giá trị ghi trên sổ kế toán

 Hoạt động kinh doanh của năm liền trước năm đăng ký chào bán phải có lãi, đồng thời không có lỗ lũy kế tính đến năm đăng ký chào bán

 Có phương án phát hành và phương án sử dụng vốn thu được từ đợt chào bán được Đại hội đồng cổ đông thông qua

Nước Điều kiện phát hành chứng khoán lần đầu ra công chúng

Vốn điều lệ tối thiểu

Lợi nhuận Số cổ đông nhỏ Tỷ lệ phát

hành ra công chúng Trung

Quốc

50 triệu NDT

3 năm Mỗi cổ đông

không quá 0,05% số CP

25% 15% nếu VĐL

> 400 triệu NDT

Thái Lan 2,4 triệu

đã phát hành)

>= 30% hoặc

ít nhất là

300000 cổ phiếu

*) Điều kiện phát hành cổ phiếu riêng lẻ tại Việt Nam

- Nghiệp vụ phát hành riêng lẻ đã được hướng dẫn tại Nghị định

01/2010/NĐ-CP, sau đó được luật hóa tại Luật sửa đổi, bổ sung

Luật Chứng khoán ngày 24/11/2010 và được hướng dẫn tại Nghị

định 58/2012/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/9/2012

II- Thực trạng việc huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu

của các doanh nghiệp VN hiện nay ( 2011-2012)

A- Năm 2011

Năm 2011 là một năm đầy khó khăn của nền kinh tế, Mặc dù

những chính sách điều hành cứng rắn của Chính phủ đã mang lại

những dấu hiệu tích cực, nhưng năm 2011 vẫn là 1 năm với quá

nhiều biến động của nền kinh tế Có thể điểm qua 1 vài nét chính của nền kinh tế nói chung và của TTCK nói riêng

- Lạm phát tăng cao trên 18%

- Thị trường bất động sản đóng băng làm lộ ra nhiều hệ lụy từ ngân hàng, tín dụng đen,…

- Chỉ lệnh tái cấu trúc hệ thống ngân hàng được phát đi từ tân Thống đốc Nguyễn Văn Bình, mở đầu bằng việc xử lý ngân hàng vượt trần lãi suất Tiếp đó khởi động thương vụ hợp nhất SCB – Ficombank – TinNghiaBank, đồng thời đưa ra lộ trình IPO cho các “ông lớn” VietinBank, Vietcombank và BIDV

- Vỡ nợ tín dụng đen dây chuyền ở nhiều địa phương, gắn với giới bất động sản, ngân hàng và chứng khoán, cho thấy có dấu hiệu lien kết giữa tín dụng đen và các kênh huy động vốn chính thức Điều này làm ảnh hưởng rất lớn đến niềm tin của các nhà đầu tư khi “hiệu ứng domino” này được dự báo là sẽ còn tiếp tục

- 50000 là số doanh nghiệp Việt Nam bị phá sản trong năm

2011, cho thấy đây thật sự là một năm đầy sóng gió đối với các doanh nghiệp khi năng lực sản xuất kinh doanh bị suy yếu nghiêm trọng do khả năng tiếp cận vốn giảm (lãi suất tín dụng tăng cao, nguồn vốn trở nên khan hiếm)

- Việt Nam bị hạ bậc tín nhiệm từ mức BB xuống mức BB- Bên cạnh đó 3 ngân hàng lớn trong nước là BIDV,

Techcombank và Vietcombank cũng bị hạ mức tín nhiệm, dẫn đến sự e ngại của các nhà đầu tư nước ngoài về triển vọng đối với các mức tín nhiệm nợ của Việt Nam

Chứng khoán triền miên chuỗi ngày lao đao khi TTCK liên tục bắt đáy với nhiều cổ phiếu rẻ hơn giá mua một mớ rau, thậm chí tương đương với nửa cốc trà đá.(Điển hình như mã VKP (Công ty cổ phần Nhựa Tân Hoá) là cổ phiếu đầu tiên có giá dưới 1.000 đồng trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam Chốt phiên giao dịch 22/11, cổ phiếu này chỉ còn 700 đồng - rẻ hơn nửa ly trà đá vỉa hè Một cổ phiếu khác trên thị trường là DVD (Công ty Dược

Viễn Đông) đã bị huỷ niêm yết khi giá còn 3.500 đồng) Giá trị

vốn hóa thị trường chỉ còn hơn 20% GDP, mất hơn 10 tỷ USD so với cuối năm 2010 Tổng cộng trên cả hai sàn có đến 431 mã cổ phiếu và chứng chỉ quỹ nằm dưới mệnh giá, chiếm 62% tổng số

mã niêm yết Còn lại 263 mã, tương đương 38% toàn thị trường, trải đều ở các mức giá từ 10,000 đồng/cp trở lên

Mặc dù phải đối mặt với tình hình kinh tế thế giới và trong nước khá ảm đạm, TTCK xuống dốc không phanh, nhưng trước áp lực

cổ phần hóa (đối với các cty nhà nước), hoàn thiện bộ máy quản trị cũng như đáp ứng nguồn vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của đại bộ phận các doanh nghiệp, thị trường huy động vốn bằng

cổ phiếu vẫn diễn ra khá sôi động

Trên thực tế đã có rất nhiều công ty nộp hồ sơ đăng ký phát hành

cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, đối tác chiến lược, phát hành cổ phiếu trả cổ tức, cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao

động Và hầu khắp các lĩnh vực của nền kinh tế như Tài chính – Ngân Hàng, dịch vụ tiêu dung,… đều có các hoạt động trên thị trường vốn cổ phiếu Trong năm cũng đã xuất hiện những thương

vụ nổi tiếng, nổi bật cả về số lượng CP phát hành lẫn giá trị phát hành giữa các đối tác như:

- (Cafef.vn) Ngày 25/1/2011, VietinBank đã ký kết các Hợp đồng đầu tư với Quỹ cấp vốn Ngân hàng IFC và Tổ chức tài chính quốc

tế (IFC), IFC sẽ bỏ ra khoản tiền 182 triệu USD để sở hữu 10% cổ phần tại Vietinbank Ngân hàng này (mã chứng khoán: CTG) đã hoàn tất đợt phát hành riêng lẻ 168,58 triệu cổ phần cho IFC với giá 21.000 đồng/cổ phần.Qua đợt phát hành trên, VietinBank thu

về thặng dư vốn là 1.854 tỷ đồng; thực hiện tăng vốn điều lệ lên 16.858 tỷ đồng, tăng 11,1% so với mức công bố cách đây hơn 4 tháng; tổng vốn tự có cấp 1 là 18.712 tỷ đồng Trong quý III năm

2012, Vietinbank dự kiến sẽ hoàn tất đàm phán bán tiếp 20% cổ phần cho một ngân hàng nước ngoài Việc bán cổ phần nằm trong

lộ trình thoái vốn nhà nước tại ngân hàng, để tiến tới chỉ còn 51% như quy định

- 17/8/2011, Tổng công ty Bảo hiểm dầu khí (PVI Holdings) đã hoàn tất thương vụ bán 25% cổ phần trong tổng số vốn cổ phần tăng thêm cho đối tác là tập đoàn bảo hiểm Talanx (Đức)

Thông tin từ PVI Holdings cho biết, giá thỏa thuận mà hai bên đạt được là 36.000 đồng/cổ phần, tính ra tổng giá trị mua bán lên đến 1.916,5 tỉ đồng (tương đương 65 triệu euro hoặc 93 triệu đô la Mỹ) Đây là mức giá cao hơn giá cổ phiếu của PVI trên thị trường

ở thời điểm lúc đó

- 13/4/2011, Masan Consumer chào bán riêng lẻ 14.444.444 cổ phần, tương đương 10% vốn điều lệ sau khi phát hành cho Tập đoàn đầu tư Kohlberg Kravis Roberts (KKR), KKR đã ký kết với Tập đoàn Masan về việc sẽ mua số cổ phần trên với giá 159 triệu

USD Đây là khoản đầu tư đầu tiên của KKR tại Việt Nam và là

khoản đầu tư thứ 4 tại Đông Nam Á Và giá KKR trả cho mỗi cổ

phiếu Masan Consumer là hơn 11 USD, tương ứng hơn 220.000

đồng/cp Trên thị trường OTC, cổ phiếu này hiện ở mức 150.000

đồng/cp

Một số thương vụ huy động vốn trên TTCK nổi bật năm 2011

Ngoài ra có thể kể đến 1 thương vụ thất bại điển hình trong năm

THV: Phát hành 30 triệu cp thất bại thảm hại

(Vietstock) – Chỉ có 60 cổ phiếu được phân phối trong tổng số

30.25 triệu cổ phiếu đăng ký chào bán đợt 1 là kết quả đợt phát

hành cổ phiếu của CTCP Tập đoàn Thái Hòa Việt Nam (HNX:

THV)

* Theo đó, chỉ có 60 cổ phiếu được cổ đông hiện hữu đăng ký mua, thu về 600,000 đồng Tổng số cổ phiếu đã phân phối chỉ chiếm 0.0002% tổng số cổ phiếu được phép phát hành

Với kết quả phát hành như vậy, HĐQT của THV đã quyết định

chuyển toàn bộ cổ phiếu lẻ, cổ phiếu không mua hết trong đợt phát hành trên sang đợt phát hành 2 thông qua đấu giá trên Sở GDCK

B- Năm 2012:

Tình hình kinh tế trong nước

Sáu tháng đầu năm, hòa chung bức tranh ảm đạm của nền kinh tế thế giới làm ảnh hưởng đến sản xuất, xuất khẩu trong nước, kinh tế Việt Nam tăng trưởng hết sức chậm chạp, chỉ ở mức 4,38% (4% Quí I và 4.66% Quí II) , thấp hơn so với mức 5.9% cùng kì năm

2011 và chỉ tiêu 6 – 6.5% CPI 6 tháng đầu năm chỉ tăng 6,9% so với cùng kỳ năm 2011

Trên TTCK:

- Thị trường tụt dốc trở lại sau tháng 5

- Thị trường chứng khoán huy động 84 nghìn tỷ đồng 6 tháng đầu

năm 2012, tăng gấp 2 lần cùng kỳ năm 2011 Tuy nhiên, vốn huy

động qua phát hành cổ phiếu giảm 50% so với cùng kỳ

- Quý I/2012 có 54 công ty lỗ, tổng số công ty có lỗ lũy kế tính đến

hết Quý I/2012 là 66 công ty, trong đó có 12 công ty chứng khoán

lỗ lũy kế trên vốn điều lệ hơn 50%, 27 công ty chứng khoán có vốn

chủ sở hữu thâm hụt 50% so với vốn pháp định Hiện nay đã có 5

công ty chứng khoán cơ bản đã hoàn tất rút nghiệp vụ môi giới

UBCKNN đã ra quyết định đưa 7 công ty chứng khoán vào diện

kiểm soát đặc biệt

- UBCKNN dự kiến sẽ thí điểm việc áp dụng chu kỳ thanh toán

T+3 bắt đầu từ ngày 4/9/2012 Việc rút ngắn chu kỳ thanh toán sẽ

giúp tăng vòng quay dòng tiền và thu hút nguồn vốn ngắn hạn cho

thị trường

- Sự kiện Bầu Kiên bị bắt đã làm cho cổ phiếu của ngân hàng tụt

dốc thê thảm, thị trường chứng khoán đứng trước áp lực bán dữ

dội, đặc biệt tại sàn HNX với việc ACB giảm kịch sàn Thậm chí,

ngay cả các mã ngân hàng không liên quan đến ACB cũng quay

đầu giảm trở lại như MBB, VCB và CTG Theo ghi nhận, TTCK

đã "bốc hơi" 5,6 tỷ USD sau 3 ngày bầu Kiên bị bắt

(Dân trí) Hàng tỷ USD trên cả 2 sàn "bốc hơi" nhanh chóng; khối tài sản trên sàn của các đại gia trong Top giàu nhất cũng

"đội nón ra đi"

Chỉ trong tháng 7/2012, UBCK nhận được hồ sơ xin phát hành riêng lẻ của 5 DN, gồm cả DN niêm yết và công ty đại chúng chưa niêm yết Một số thương vụ huy động vốn qua cổ phiếu đáng chú ý:

- (TBKTSG Online) - Ngày 18/1/2012, Công ty cổ phần Kinh Đô (KDC) và Công ty Ezaki Glico - chuyên về bánh kẹo và thực phẩm của Nhật - công bố việc hai bên đã ký kết hợp đồng mua cổ phần, theo đó Ezaki Glico mua 14 triệu cổ phần trong đợt phát hành cổ phần riêng lẻ của KDC

Số cổ phiếu Glico nắm giữ này tương đương 10% vốn cổ phần sau khi phát hành của KDC

- Ngày 3/7/2012 PVI: Talanx nâng tỷ lệ sở hữu từ 25% lên

31,82% Trong đợt phát hành riêng lẻ này, hai bên đã thống nhất mức giá mua bán bằng với giá trị sổ sách của PVI tại thời điểm 31/12/2011 là 26.335 đồng/cp, cao gấp 1,55 lần giá thị trường PVI tại thời điểm ký hợp đồng, với tổng giá trị lên tới 560 tỷ đồng

(tương đương 27 triệu đô la Mỹ)

- ĐHĐCĐ bất thường tổ chức sáng ngày 18/08 của CTCP Dịch vụ

và Xây dựng Địa ốc Đất Xanh (HOSE: DXG) đã thông qua

phương án tăng vốn lên 420 tỷ đồng

Theo đó, các cổ đông thống nhất phương án phát hành riêng lẻ 10 triệu cp cho nhà đầu tư chiến lược với giá chào bán không thấp hơn mệnh giá

- CTCK Sacombank (SBS) phát hành ít nhất 10 triệu cổ phiếu hạn chế chuyển nhượng trong 1 năm, giá bán tối thiểu bằng mệnh giá cho các NĐT chiến lược

- Cuối tháng 8, CTCP Công nghiệp Khoáng sản Bình Thuận

(KSA) thực hiện việc phát hành riêng lẻ hơn 12 triệu cổ phiếu cho

3 đối tác chiến lược là Wanji Holding Group Co Ltd, Chengde

Tianfu Titamium Co., Ltd và CTCP Đầu tư Đại Á Châu

Doanh nghiệp tìm vốn thông qua phát hành riêng lẻ

Bên cạnh đó, trước áp lực về vấn đề nợ xấu quá cao và nguy cơ bị thâu tóm, sáp nhập, nội dung "tăng vốn điều lệ" xuất hiện trong tờ trình Đại hội cổ đông thường niên năm 2012 của hầu hết các ngân hàng Không chỉ các NH chọn thời điểm năm nay như Vietinbank, ACB, Sacombank, Eximbank, Techcombank, Maritime Bank, mà còn có các NH tiếp tục thực hiện kế hoạch từ năm ngoái do khó khăn của thị trường như DongABank, TrustBank,…Chính vì vậy,

dự kiến thị trường cổ phiếu cuối năm sẽ tràn ngập cổ phiếu của các ngân hàng (Chủ yếu là phát hành cho cổ đông chiến lược)

III- Những khó khăn chính trong việc phát hành cổ phiếu hiện nay

A- Lý do khách quan:

- Khó khăn từ tình hình kinh tế ảm đạm

Nền kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm đang thực sự khó khăn, những nguy cơ gây bất ổn đang lớn dần lên như biến động tỉ giá, lãi suất cao, áp lực lạm phát, thâm hụt thương mại,…ảnh hưởng lớn đến tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Qua đó, gây tâm lý bi quan, hoài nghi tính khả thi của phương án sử dụng vốn vay mà doanh nghiệp đề xuất

(Doanh nghiệp đồng loạt xin giải thể, phá sản: chỉ riêng từ đầu năm 2012 đến nay đã có 49000 doanh nghiệp phá sản( giải thể), chờ giải thể trong khi các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tăng không đáng kể.)

- Yếu tố nội tại trong mô hình tổ chức và vận hành của Thị Trường Chứng Khoán