thực trạng và triển vọng của thực phẩm biến đổi gen ở việt nam

• Sau hơn 10 năm ứng dụng phát triển cây trồng biến đổi gen ở nhiều nước trên TG, đã chứng minh rằng cây trồng BĐG đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, việc triển khai ứng dụng cây trồng

ĐỀ TÀI:

THỰC TRẠNG VÀ TRIỂN VỌNG CỦA THỰC

PHẨM BIẾN ĐỔI GEN Ở VIỆT NAM.

GVHD : PGS.TS Khuất Hữu Thanh

www.thmemgallery.com Company Logo

• Sau hơn 10 năm ứng dụng phát triển cây trồng biến đổi gen ở nhiều nước trên TG, đã chứng minh rằng cây trồng BĐG đã mang lại hiệu quả kinh tế

rõ rệt, việc triển khai ứng dụng cây trồng BĐG tăng liên tục về số lượng các nước tham gia, về diện tích tăng hàng năm…

• Tuy nhiên thì ở Việt Nam, việc ứng dụng thành tựu công nghệ sinh học này chưa nhiều, mới chỉ áp dụng trồng thử nghiệm một số cây trồng BĐG

MỞ ĐẦU

www.themegallery.com Company Logo

MỞ ĐẦU

Tăng năng suất, sản lượng, chất lượng Đảm bảo

an ninh lương thực.

Sản xuất thực phẩm biến đổi gen

Yêu cầu về

lương thực

tăng

Dân số tăng nhanh

www.themegallery.com Company Logo

MỞ ĐẦU

Tạo lợi nhuận kinh tế và xã hội

Giảm bớt đói nghèo ở các nước

đang phát triển

Đảm bảo ổn định đa dạng sinh học

Tạo giống cây trồng có năng suất

cao, chất lượng tốt

Ưu điểm

Cải thiện chất lượng thực phẩm

Tăng giá trị dinh dưỡng

www.thmemgallery.com Company Logo

MỞ ĐẦU

Hủy hoại môi trường

Ảnh hưởng tới sức khỏe

con người

Vấn đề kinh tế

Lo ngại

www.themegallery.com Company Logo

GMO

Thị trường:

• GMO đã có mặt trong các siêu thị, cửa

phẩm

THỰC TRẠNG

a Trong nghiên cứu.

- Từ những năm 1990 nhà nước đã đầu tư đẩy mạnh nghiên cứu về biến đổi gen, đặc biệt trong cải tiến giống cây trồng

- Từ năm 2004, sau khi gia nhập Nghị định thư Cartagena về An toàn sinh học, Việt Nam đã ban hành một loạt các văn bản pháp lý cũng như chính sách về vấn đề quản

lý sinh học tại Việt Nam

- Hiện nay, việc nghiên cứu và phát triển cây trồng biến đổi gen tại Việt Nam đã và đang nhận được sự quan tâm và ủng hộ từ Chính Phủ

- Việc nghiên cứu sinh vật biến đổi gen ở Việt Nam tập trung vào phân lập, tuyển chọn các gen quý có giá trị ứng dụng cao tiến tới sử dụng để chuyển vào sinh vật nhận nhằm tạo nên những giống lý tưởng

• Một số gen có giá trị nông nghiệp đã được tuyển chọn

bao gồm:

 Gen Xa21 kháng bệnh bạc lá do vi khuẩn ở lúa gây ra

 Gen cry và vip mã hóa các protein độc tố có hoạt tính diệt côn trùng của vi khuẩn Bacillus thuringiensis (Bt) đã được đưa vào cây lúa, cây bông, ngô,

…

 Gen mã hóa protein bất hoạt hóa ribosome ở cây mướp đắng

 Gen mã hóa α-amylase của cây đậu cô ve có hoạt tính diệt côn trùng.amylase của cây đậu cô ve có hoạt tính diệt côn trùng

 Gen mã hóa protein vỏ của virus gây bệnh đốm vòng ở cây đu đủ

 Gen mã hóa kháng nguyên vỏ của các chủng virus dại…

• Trước năm 2010, Việt Nam đã có một số dòng cây biến đổi gen ở mức độ thử nghiệm cấp độ nhà kính, nhà lưới.

• Nhưng từ năm 2010, Việt Nam đã trồng thử nghiệm cây trồng biến đổi gen (cây bông và cây vải) ở một số địa bàn (Vĩnh Phúc, Bà Rịa-amylase của cây đậu cô ve có hoạt tính diệt côn trùng.Vũng Tàu, Kon Tum)

• Các kết quả thử nghiệm đều được đánh giá rất khả quan

THỰC TRẠNG

Ngày 31/08/2014 ngô biến đổi gen

MON 89034 kháng sâu bộ cánh vảy

của Công ty TNHH Dekalb Việt Nam (tập đoàn Monsanto) vừa được

Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp giấy chứng nhận an toàn sinh học

Đây là sự kiện biến đổi gen đầu tiên

được cấp giấy chứng nhận an toàn sinh học tại Việt Nam

THỰC TRẠNG

b Trên thị trường.

- Các sản phẩm thực phẩm biến đổi

gen từ lâu đã xuất hiện tràn lan

trên thị trường mà không quản lý

được

- Chủ yếu là các sản phẩm nhập

khẩu từ nước ngoài

• Trong năm 2013, Việt Nam nhập 2,19 triệu tấn bắp; 1,3 triệu tấn đậu nành 90% số bắp và đậu nành nhập khẩu là từ Brazil, Mỹ, Argentina, Ấn

Độ - những nước có diện tích cây bắp, cây đậu nành BĐG lớn nhất thế giới

• Đó còn chưa kể hàng trăm ngàn tấn thịt (gà, bò, heo…) được nhập từ các quốc gia cho phép sử dụng thực phẩm BĐG làm thức ăn chăn nuôi

THỰC TRẠNG

• Một khảo sát vào ngày 12/4/2010 cho thấy 111/323 mẫu thực phẩm gồm ngô (bắp), đậu nành, khoai tây, gạo, cà chua, chọn ngẫu nhiên ở 17 chợ, siêu thị trên địa bàn TP HCM là sản phẩm biến đổi gen, trong đó có 45 mẫu bắp, 29 mẫu đậu nành, 11 mẫu gạo, 15 mẫu khoai tây, 10 mẫu cà chua… sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu từ nước ngoài Đáng chú ý là rất nhiều người tiêu dùng, nhà phân phối và cả ban quản lý các siêu thị, chợ trên địa bàn thành phố hầu như không ai biết gì về thực phẩm biến đổi gen

THỰC TRẠNG

=> Hiện nay, ở nước ta chưa có cơ quan nào thống kê, đánh giá đầy đủ tình

trạng nhập khẩu các sinh vật biến đổi gen và sản phẩm của chúng cho các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng (trong nông nghiệp, công nghiệp thực phẩm, dược phẩm) nên khó có thể kiểm soát được

• Tuy nhiên có một thực tế là trong thực phẩm chúng ta ăn từ xưa đến nay đều tồn tại độc tố ở hàm lượng nhất định, hầu hết ở mức độ an với người

sử dụng

TRIỂN VỌNG

• Thực phẩm BĐG ít có khả năng gây dị ứng

hơn so với các loại thực phẩm thông thường

khác bởi chúng thường được sàng lọc trước để

bảo đảm không chứa DNA tương tự như trình

tự để mã hóa cho các protein gây dị ứng

• Hơn nữa, các nhà nghiên cứu đang theo đuổi

một loạt các phương pháp tiếp cận nhằm loại

bỏ tác nhân gây dị ứng thực phẩm phổ biến

hiện nay đã đe dọa người tiêu dùng

• Cây trồng BĐG cũng đang làm cho thực phẩm

an toàn hơn bằng cách giảm dư lượng thuốc

bảo vệ thực vật và giảm khả năng nhiễm độc

tố nấm mốc với trường hợp của cây bắp Bt

TRIỂN VỌNG

• Thực phẩm BĐG cũng không phải là nguyên nhân làm tăng khả năng kháng thuốc kháng sinh Căn nguyên của vấn đề này chính là do sử dụng quá liều một loại thuốc kháng sinh thương mại riêng biệt

• Một nghiên cứu thực hiện vào năm 2010 cho thấy những người trồng bắp truyền thống bên cạnh bắp Bt được hưởng lợi từ việc giảm áp lực sâu đục thân bắp giống châu Âu

TRIỂN VỌNG

• Đặc biệt thực phẩm BĐG là thực phẩm giàu đạm hơn so với thực phẩm truyền thống Những cây trồng có giá trị dinh dưỡng được cải thiện gồm giống Gạo vàng 2, Ngô Lysine và đậu nành SDA

• PGS.TS Lê Huy Hàm, Viện trưởng Viện Di truyền nông nghiệp cho biết, đến năm 2015 Việt Nam sẽ có giống cây trồng biến đổi gen do các nhà khoa học trong nước tạo ra.

• Dự kiến của bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, tới năm 2015, Việt Nam sẽ có khoảng 3-amylase của cây đậu cô ve có hoạt tính diệt côn trùng.4% cây trồng mới nguồn gốc từ thực phẩm biến đổi gen được đưa vào sản xuất

• Khoảng năm 2015, những sản phẩm từ ngô, đậu nành,… biến đổi gen cho năng suất cao hơn sẽ được trồng đại trà và sau đó xuất hiện trong siêu thị, chợ, bữa ăn của từng gia đình Việt Nam

• Theo “Chương trình trọng điểm phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn đến năm 2020” ngày 26/9/2014, Việt Nam hướng tới đưa một số giống cây trồng biến đổi gen vào sản xuất đến năm 2015, và đến năm 2020 sẽ phát triển từ 30% - 50% các giống cây trồng biến đổi gen trong trồng trọt.

• Dự kiến đến năm 2015 Việt Nam sẽ cho áp dụng trồng đại trà ba loại cây trồng biến đổi gen bao gồm:

-amylase của cây đậu cô ve có hoạt tính diệt côn trùng Đậu tương và ngô để phục vụ cho chăn nuôi

-amylase của cây đậu cô ve có hoạt tính diệt côn trùng Cây bông phục vụ cho dệt may

Tính cấp thiết của việc phát triển cây trồng BĐG và

thực phẩm BĐG

• Lợi ích rõ ràng do cây trồng biến đối gen mang lại

• Đảm bảo an ninh lương thực trong khi dân số ngày một tăng

• Đảm bảo cây trồng và nguồn lương thực trong việc đối phó với sự biến đổi khí hậu toàn cầu

• Đây là sản phẩm của công nghệ tiên tiến và hiệu quả, người nông dân được hưởng lợi về nhiều mặt (lao động, sức khỏe, môi trường )

• Bước đầu có thể nhìn nhận cây trồng BĐG không gây hại (chưa có một công bố nào nói về tác động tiêu cực của cây trồng BĐG, tất cả những nguy cơ rủi ro chúng ta đưa ra chỉ là giả thuyết có thể xảy ra để đề phòng)

 Tuy nhiên chúng ta cũng phải đề phòng những nguy cơ rủi ro do cây trồng

biến đối gen gây ra, vì vậy cần đánh giá đúng về những nguy cơ đó và có biện pháp đề phòng thích hợp.

Để phát triển cây trồng biến đổi gen ở Việt Nam chúng ta

cần phải tiến hành một số nội dung sau:

• Tiếp tục có nhiều nghiên cứu sâu hơn về sinh vật BĐG

• Triển khai thử nghiệm ở qui mô rộng hơn về diện tích, phong phú hơn về chủng loại giống cây trồng BĐG để đánh giá đúng tiềm năng và những nguy cơ có thể xảy ra

• Xây dựng chương trình, các qui định pháp lí để thực hiện và quản lí an toàn sinh học cây trồng BĐG đạt hiệu quả nhất

• Có chương trình truyền thông, phổ biến sâu rộng cho người dân hiểu đúng về cây trồng BĐG.

• Nhà nước có chính sách phù hợp để khuyến khích nghiên cứu và ứng dụng cây trồng BĐG

• Có chương trình hợp tác quốc tế về đào tạo, chuyển giao công nghệ, trao đổi thông tin, quản lí an toàn sinh học về cây trồng BĐG

• Hiện tại Việt Nam đã có những bước tiến trong nghiên cứu và canh tác cây trồng biến đổi gen, nhập khẩu, sử dụng thực phẩm biến đổi gen và các nguyên vật liệu có chứa sinh vật biến đổi gen Tuy nhiên, công tác quản lý

và dán nhãn thực phẩm biến đổi gen ở Việt Nam vẫn mới đang ở trong giai đoạn sơ khai

Tài liệu tham khảo

• Bài giảng “Thực phẩm biến đổi gen” – PGS.TS Khuất Hữu Thanh.

Cảm ơn cô và các bạn đã

chú ý lắng nghe!