đánh giá của người dân về chương trình nông thôn mới tại xã đa tốn, gia lâm, hà nội

b, Thông tin, số liệu sơ cấp Những thông tin mới chưa được công bố, được thu thập bằng các phương pháp chủ yếu làđiều tra và phỏng vấn trực tiếp các hộ thông qua hệ thống các câu hỏi đó

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

BÁO CÁO ĐỀ TÀI CẤP TRƯỜNG

Chủ nhiệm đề tài: ThS Đỗ Thị Thanh Huyền ThS Nguyễn Thị Tuyết Lan

Đơn vị : Khoa Kinh tế và PTNT

Hà Nội, 2014

MỤC LỤC

MỤC LỤC BẢNG BIỂU

MỤC LỤC ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ

PHẦN I MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Chủ chương xây dựng nông thôn mới đã và đang được Đảng, Nhà nước và toàn dânquan tâm hiện nay với mục đích xây dựng mô hình nông thôn mới có kinh tế phát triển, thunhập của cư dân nông thôn ở mức cao và không ngừng được nâng cao, có đời sống văn hóatiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, có cơ sở hạ tầng cho giáo dục, y tế, chăm sóc sức khỏe vàphục vụ sinh hoạt đồng bộ, hiện đại, môi trường cảnh quan được đảm bảo, tình hình chính trị,

an ninh trật tự an toàn xã hội được duy trì và đặc biệt là khoảng cách chênh lệch giữa nôngthôn và thành thị được rút ngắn

Với những mục tiêu trên, chủchương xây dựng nông thôn mới đã được Chính phủ phêduyệt và thực hiện thí điểm giai đoạn đầu từ năm 2008 – 2011 ở 5 tỉnh trên cả nước và sau đó

là chiến lược xây dựng nông thôn mới trên phạm vi toàn quốc từ năm 2010 – 2020 được phêduyệt khiến phong trào xây dựng nông thôn mới diễn ra sôi nổi trên phạm vi cả nước Saumột số năm thực hiện thí điểm, và triển khai trên diện rộng, tổng kết các thành quả đạt được

và hạn chế còn tồn tại để nhìn nhận lại tổng thể mô hình nông thôn mới của chúng ta xâydựng như thế nào đặc biệt là những đánh giám nhìn nhận của người dân về mô hình này cầnđược quan tâm xem xét để có những hướng điều chỉnh phù hợp trong thời gian tới

Đa Tốn là một xã thuộc huyện Gia Lâm, là một trong số ít các xã được lựa chọn thựchiện thí điểm về xây dựng mô hình nông thôn mới của thành phố Hà Nội Cho đến nay, sau banăm thực hiện, về cơ bản đã đạt được hầu hết các tiêu chí của mô hình nông thôn mới Do đó,việc xem xét đánh giá mô hình nông thôn mới hiện nay ở xã Đa Tốn đang như thế nào? Cóđúng như những gì đã xây dựng, đúng như những kỳ vọng của chúng ta về mô hình nông thônmới ở địa phương và đặc biệt là người dân trong xã – nơi mà về cơ bản đã đạt và xây dựngthành công mô hình này đánh giá, nhìn nhận như thế nào về những mặt đạt được, mặt hạn chế

và cần phải làm gì trong thời gian tiếp theo là những vấn đề đặt ra hiện nay ở địa phương

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Đánh giá của người dân về chương trình nông thôn mới tại xã Đa Tốn, Gia Lâm, Hà Nội”

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu chung

Tìm hiểu đánh giá của người dân về mô hình nông thôn mới từ đó rút ra bài học kinhnghiệm cũng như đề xuất những giải pháp, khuyến nghị nhằm hoàn thiện mô hình nông thônmới trên địa bà xã Đa Tốn, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội

1.3.2 Phạm vi không gian

Đề tài được triển khai trên địa bàn xã Đa Tốn, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội1.3.3 Phạm vi thời gian

Các thông tin, số liệu thứ cấp được thu thập từ một số năm gần đây chủ yếu là trongkhoảng thời gian 3 năm từ năm 2012 đến năm 2014

Các thông tin, số liệu sơ cấp được thu thập chủ yếu trong năm 2013, 2014

1.4 Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

1.4.1 Cách tiếp cận

Cách tiếp cận xuyên suốt được sử dụng trong đề tài là cách tiếp cận có sự tham gia Theo

đó, cách tiếp cận này được sử dụng để thảo luận, trao đổi và thu thập những đánh giá, bìnhluận của người dân về mô hình nông thôn mới tại địa phương trên các phương diện về kinh tế,văn hóa – xã hội, cơ sở hạ tầng, hệ thống chính quyền… ở địa phương Đồng thời cũng để tậphợp các ý kiến, đề xuất từ phía cộng đồng về những giải pháp, khuyến nghị nhằm hoàn thiện

mô hình nông thôn mới tại xã

1.4.2 Phương pháp nghiên cứu

1.4.2.1 Phương pháp thu thập thông tin, số liệu

a, Thông tin thứ cấp

Số liệu thứ cấp là những số liệu thu thập từ các nguồn có sẵn đã được công bố của Tổngcục thống kê, Ban thống kê xã Đa Tốn, sách báo, tạp chí, các bài viết trên báo điện tử có liênquan Những thông tin và số liệu này được thu thập, chọn lọc từ các nguồn khác nhau, gópphần làm rõ tình hình chung của địa bàn, cơ sở lý luận, thực tiễn của vấn đề cần được nghiêncứu

Thông tin ,số liệu Nguồn thu nhập Cách làm

Cơ sở lý luận và thực

tiễn của đề tài luận án, tạp chí có liên quan Các sách báo, luận văn,

đã được xuất bản, các bài viết trên các trang mạng internet…

Tra cứu, thu thập và chọn lọc thông tin hữu ích, phù hợp với đề tài

Thông tin chung về xây

dựng nông thôn mới, các

quyết định, thông tư liên quan

đến xây dựng nông thôn mới

Các văn bản chính sách của Chính Phủ, tạp chí, mạng internet

Tra cứu, chọn lọc thôngtin

Số liệu, thông tin về đặc

điểm tự nhiên, kinh tế xã hội,

kết quả đạt được trong quá

trình xây dựng mô hình tại xã

Đa Tốn

Ban thống kê xã, Ban quản lý dự án xây dựng nông thôn mới của xã

Ghi chép, phôt báo cáo,

sổ sách có chứa thông tin đó

b, Thông tin, số liệu sơ cấp

Những thông tin mới chưa được công bố, được thu thập bằng các phương pháp chủ yếu làđiều tra và phỏng vấn trực tiếp các hộ thông qua hệ thống các câu hỏi đóng và mở nhằm thuthập các thông tin về chủ hộ, thông tin cơ bản như nhân khẩu, lao động, vốn, đất đai và nhữngvấn đề liên quan đến tình hình thực hiện xây dựng các mô hình nông thôn mới như quanđiểm, kiến nghị đóng góp của người dân

Điều tra chọn mẫu: Tiến hành điều tra 60 hộ dân trên địa bàn xã Đa Tốn bằng bảng câuhỏi có sẵn nhằm tìm hiểu đặc điểm của hộ, sự quan tâm cũng như những tác động của xâydựng nông thôn mới đến các hộ gia đình và những khó khăn, vướng mắc đang gặp phải.

1 Cán bộ địa phương (Ban chỉ đạo, Ban quản lý NTM)

+ Bí thư, Chủ tịch UBND xã, trưởng các ban (tài chính, địa chính)

+ Các tổ chức đoàn thể (Hội Nông dân, Phụ nữ, Đoàn thanh niên, Hội

CCB, )

+ HTX dịch vụ nông nghiệp

9

3 5 1

2 Người dân (phân nhóm theo địa bàn / theo lĩnh vực nông nghiệp,

TTCN, thương mại, Công chức, viên chức làm việc ngoài địa bàn xã)

- Khu vực gần trung tâm chợ Bún (01 thôn)

- Khu vực gần chùa Khoan Tế (01 thôn)

- Khu vực xa trung tâm xã (02 thôn)

60

202020

Thông tin, số liệu mới được thu thập bằng các nhóm phương pháp sau:

 Phỏng vấn trực tiếp các cán bộ xã, ban quản lý xây dựng nông thôn mới về tình hìnhtriển khai, những kết quả và những khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện Nông thônmới khác gì nông thôn cũ

 Phương pháp điều tra nhanh nông thôn: Phương pháp giúp người dân có thể chia sẻ vàbày tỏ những nguyện vọng, mong muốn về nông thôn mới

Ngoài ra để góp phần vào việc điều tra số liệu tôi còn sử dụng một số phương pháp sau :

 Phương pháp điều tra nhanh nông thôn (RRA): Mô tả các nhóm tiếp cận và cácphương pháp nhằm giúp cho người dân địa phương có thể chia sẻ và phát huy kinh nghiệmcũng như giúp họ biết phân tích các điều kiện để lập và thực hiện kế hoạch

 Phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân(PRA): Đây là phươngpháp giúp cho người dân nông thôn có thể chia sẻ, thảo luận và phân tích kiến thức hiểu biếtcủa họ về cuộc sống, điều kiện nông thôn cũng như lập kế hoạch thực hiện quan sát và đánhgiá Đồng thời giúp họ tham gia vào xây dựng nông thôn mới theo phương châm “dân biết,dân bàn, dân đóng góp, dân làm, dân kiểm tra, dân quản lý và dân hưởng lợi, phỏng vấn các

hộ thuộc địa bàn nghiên cứu để tìm hiểu về tình hình các hộ, kinh tế xã hội, mức độ tham giacủa người dân vào xây dựng nông thôn mới Số liệu thu thập bằng điều tra chọn mẫu (Nộidung điều tra trong phiếu điều tra phần phụ lục)

1.3.2.2 Phương pháp tổng hợp thông tin

Thông tin, số liệu sau khi thu thập sẽ được tổng hợp và phân tổ theo các tiêu thức khacnhau Sau đó được xử lý bằng phần mềm Excel từ đó đưa ra các kết luận, nhận xét phản ánhyêu cầu nội dung trong nghiên cứu Số liệu có thể được phân tổ theo các tiêu thức như kinh tế,

xã hội, môi trường,… Số liệu đã qua xử lý được trình bày dưới dạng bảng, đồ thị thống kê

1.4.2.3 Phương pháp xử lý phân tích thông tin

a, Phương pháp phân tổ thống kê

Phương pháp này dùng để hệ thống hóa và phát triển các tài liệu điều tra, từ đó rút racác quy luật kinh tế của quá trình sản xuất nhằm thể hiện mối quan hệ qua lại của các nhân tốriêng biệt, đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến kết quả và hiệu quả của quá trìnhsản xuất Mặt khác, hiệu quả kinh tế lại chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố, do đó phải sửdụng phương pháp phân tổ thống kê

Tiêu thức phân tổ ở đây là theo loại cơ sở chuyển toàn bộ, chuyển phần nhiều vàchuyển Còn đối với các cơ sở sản xuất thì phân loại theo hình thức mức đóng góp

Xác định số tổ và phạm vi mỗi tổ dựa trên cơ sở đảm bảo cho các đơn vị có cùng tínhchất thì cùng một tổ, khác nhau về tính chất thì khác tổ

Xác định các chỉ tiêu giải thích sẽ nói lên mặt lượng trong mối quan hệ với mặt chấtcủa hiện tượng Khi xác định các chỉ tiêu giải thích phải phản ánh được nội dung cần nghiêncứu về vai trò của người dân trong xây dựng nông thôn mới và đảm bảo có mối liên quan chặtchẽ với tiêu thức phân tổ

Biểu mẫu điều tra phỏng vấn trực tiếp được sử dụng để thu thập dữ liệu về điều kiệnsản xuất, kết quả và hiệu quả sản xuất, các vấn đề thuộc về chính sách xã hội, về quy hoạch,

hạ tầng kinh tế- xã hội, về hệ thống chính trị Đối tượng phỏng vấn là các chủ hộ dân và các

cơ sở sản xuất

Phiếu điều tra bán cấu trúc được sử dụng để phỏng vấn các hộ dân, cán bộ địa phương và cán

bộ Ban quản lý các dự án xây dựng thị xã, phòng quản lý đô thị…

hộ nhằm phát hiện những yếu tố ảnh hưởng tới kết quả xây dựng mô hình nông thôn mới để

từ đó có cơ sở đề xuất những giải pháp định hướng nhằm tiếp tục phát huy các kết quả của môhình nông thôn mới

1.4.2.4 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu

Các chỉ tiêu phản ánh quá trình tổ xây dựng mô hình nông thôn mới

Các chỉ tiêu nghiên cứu của đề tài được thực hiện căn cứ theo các bước tổ chức thựchiện Chương trình xây dựng nông thôn mới

Chỉ tiêu đánh giá về bộ máy tổ chức, chỉ đạo thực hiện Chương trình

- Vai trò, nhiệm vụ của bộ máy tổ chức, chỉ đạo Chương trình

- Mức độ hiệu quả của BCĐ, BQL trong quá trình thực hiện Chương trình xây dựngnông thôn mới của xã

- Mức độ tham gia và năng lực của từng thành viên trong BCĐ, BQL

Chỉ tiêu đánh giá về công tác tuyên truyền, vận động người dân

- Mức độ tuyên truyền, vận động người dân

- Hiệu quả của công tác tuyên truyền vận động

Chỉ tiêu về khảo sát đánh giá thực trạng nông thôn

- Việc thực hiện khảo sát đánh giá đã đạt được những gì? Đạt bao nhiêu %?

- Mức độ phù hợp của việc khảo sát đánh giá

Chỉ tiêu đánh giá về quy hoạch

- Mức độ hợp lý của việc quy hoạch xây dựng nông thôn mới

- Mức độ tham gia của người dân vào việc quy hoạch

Chỉ tiêu đánh giá về lập, phê duyệt và thực hiện đề án

- Mức độ tham gia của người dân vào việc xây dựng đề án Chương trình xây dựngnông thôn mới của xã

- Đánh giá của người dân về các kế hoạch thực hiện Chương trình

Chỉ tiêu về giám sát, đánh giá và báo cáo về tình hình thực hiện Chương trình

- Mức độ giám sát của BCĐ, BQL

- Mức độ thỏa mãn kì vọng của người dân

- Mức độ chính xác của sự đánh giá và những báo cáo về tình hình thực hiệnChương trình

Để có thể đánh giá kết quả mô hình nông thôn mới tại xã Đa Tốn, huyện Gia Lâm, tp

Hà Nội, tôi sử dụng các chỉ tiêu như sau:

 Chỉ tiêu về đánh giá của người dân về nông thôn mới

- Chỉ tiêu đánh giá về kết quả đạt được theo 5 nhóm tiêu chí

- Chỉ tiêu đánh giá về mức độ thay đổi, cải thiện so với trước khi có nông thôn mới

- Chỉ tiêu về mức độ hài lòng với quá trình, kết quả xây dựng nông thôn mới tại địaphương

- Chỉ tiêu về mức độ thỏa mãn kỳ vọng của người dân

PHẦN II KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn về đánh giá của người dân về mô hình nông thôn mới

2.1.1 Cơ sở lý luận về đánh giá của người dân về mô hình nông thôn mới

2.1.1.1 Các khái niệm cơ bản

a, Đánh giá

Là đưa ra nhận định tổng hợp về các dự kiện đo lường được qua các kì kiểm tra, lượnggiá trong quá trình và kết thúc bằng cách đối chiếu, so sánh với những tiêu chuẩn đã được xácđịnh rõ ràng trước đó trong các mục tiêu Mặt khác đánh giá còn là quá trình thu thập, xử líthông tin để lượng định tình hình và kết quả công việc giúp quá trình lập kế hoạch, quyết định

và hành động có kết quả

Đánh giá là quá trình mà qua đó ta quy cho đối tượng một giá trị nào đó Đánh giá làhoạt động nhằm nhận định , xác nhận giá trị thực trạng về mức độ hoàn thành nhiệm vụ, chấtlượng hiệu quả công việc, trình độ, sự phát triển , những kinh nghiệm được hình thành ở thờiđiểm hiện tại đang xét so với mục tiêu hay những chuẩn mực đã được xác lập

Năm tiêu chí được sử dụng để đánh giá là : tính phù hợp( các biện pháp của dự án cógiải quyết được “vấn đề” ?), hiệu suất (nguồn lực có được sử dụng một cách hợp lý), hiệu quả( chương trình ,dự án có đạt đến các mục tiêu), tác động( dự án có góp phần vào việc đạt mụcđích), tính bền vững ( kết quả và tác động sẽ được duy trì sau khi tài trợ đã kết thúc)

b, Người dân

Nhân dân hay còn gọi là người dân, quần chúng, dân là thuật ngữ chỉ về toàn thểnhững con người sinh sống trong một quốc gia, và tương đương với khái niệm dân tộc Nhândân còn có khái niệm rộng hơn và được sử dụng trong chính trị, pháp lý, tư tưởng chính trị.Trong lĩnh vực chính trị pháp lý, nhân dân còn tương đồng với thuật ngữ công dân là nhữngcon người mang quốc tịch và được bảo hộ của một nhà nước nơi họ đang sinh sống và thông

thường là không bao gồm những người trong bộ máy cai trị.(Wikipedia tiếng Việt)

Trong khái niệm trên rõ ràng là khái niệm người dân được hiểu theo nghĩa rất rộngbao gồm toàn bộ cư dân sinh sống trong một phạm vi lãnh thổ nhất định từ phạm vi một quốcgia cho đến vùng lãnh thổ, tỉnh, huyện, xã, thôn xóm… Tuy nhiên, theo quan điểm tiếp cận có

sự tham gia trong xây dựng nông thôn mới hiện nay thì thuật ngữ người dân được hiểu lànhóm người được hưởng lợi chính từ chính sách và quá trình thực hiện xây dựng chương trìnhnông thôn mới ở địa phương

Như vậy, trong bối cảnh xây dựng nông thôn mới thì thuật ngữ người dân được hiểulàm toàn bộ nhóm người sinh sống trong một phạm vi lãnh thổ nhất định và là nhóm hưởnglợi chính của chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn của địa phương ấy

c, Nông thôn mới

Khái niệm nông thôn mới (NTM) trước tiên phải là nông thôn chứ không phải là thịtứ; thứ hai, là nông thôn mới chứ không phải nông thôn truyền thống Nếu so sánh giữa nôngthôn mới và nông thôn truyền thống, thì nông thôn mới phải bao hàm cơ cấu và chức năngmới

Xây dựng NTM không có nghĩa là biến nông thôn trở thành thành thị Nếu áp dụng

mô hình phát triển của thành thị vào xây dựng nông thôn sẽ làm mất những giá trị tự có vàkhông giữ vững, phát triển được bản sắc riêng của nông thôn

Công nghiệp hóa, đô thị hóa; nông dân phi nông hóa là động lực cơ bản trong xâydựng NTM Xây dựng nông thôn mới XHCN phải lấy việc đẩy mạnh dịch chuyển lao độngnông thôn làm cơ sở, chứ không phải lấy việc cố định người nông dân làm mục tiêu Đồngthời nhà nước cần có các chính sách nhằm gia tăng sức hút của thành thị, xóa bỏ các chínhsách gây cản trở đến sự chuyển dịch lao động và ngành nghề sang khu vực thành thị, khôngnên cố định các ngành nghề công nghiệp tại các khu vực nông thôn

Khái niệm NTM mang đặc trưng của mỗi vùng nông thôn khác nhau Nhìn chung, môhình NTM là mô hình cấp xã, thôn được phát triển toàn diện theo hướng công nghiệp hóa,hiện đại hóa, dân chủ hóa, văn minh hóa Sự hình dung chung của các nhà nghiên cứu về môhình nông thôn mới là những kiểu mẫu cộng đồng theo tiêu chí mới, tiếp thu những thành tựuKHKT hiện đại mà vẫn giữ được nét đặc trưng, tinh hoa văn hóa của người Việt Nam

Mô hình NTM được quy định bởi các tính chất: Đáp ứng yêu cầu phát triển; Có sự đổi mới về

tổ chức, vận hành và cảnh quan môi trường; Đạt hiệu quả cao nhất trên tất cả các mặt kinh tế,chính trị, văn hóa, xã hội; Tiến bộ hơn so với mô hình cũ; Chứa đựng các đặc điểm chung, cóthể phổ biến và vận dụng trên cả nước

Xây dựng NTM là việc đổi mới tư duy, nâng cao năng lực của người dân, tạo động lựcgiúp họ chủ động phát triển kinh tế, xã hội, góp phần thực hiện chính sách vì nông nghiệp,nông dân, nông thôn, thay đổi cơ sở vật chất và diện mạo đời sống, văn hóa, qua đó thu hẹpkhoảng cách sống giữa nông thôn và thành thị Đây là quá trình lâu dài và liên tục, là một

trong những nội dung trọng tâm cần lãnh đạo, chỉ đạo trong đường lối, chủ trương phát triểnđất nước và của các địa phương trong giai đoạn trước mắt cũng như lâu dài.

Mục tiêu xây dựng NTM có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; Cơ cấu kinh tế

và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp,dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; Xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; Môitrường sinh thái được bảo vệ; Nâng cao sức mạnh của hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo củaĐảng ở nông thôn; Xây dựng giai cấp nông dân, củng cố liên minh công nông và đội ngũ tríthức, tạo nền tảng kinh tế - xã hội và chính trị vững chắc, đảm bảo thực hiện thành công côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng XHCN Như vậy, hiểu một cách chungnhất của mục đích xây dựng mô hình nông thôn mới là hướng đến một nông thôn năng động,

có nền sản xuất nông nghiệp hiện đại, có kết cấu hạ tầng gần giống đô thị

Do đó, có thể quan niệm: “Mô hình NTM là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạothành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra cho nôngthôn trong điều kiện hiện nay, là kiểu nông thôn được xây dựng so với mô hình nông thôn cũ

ở tính tiên tiến về mọi mặt”

Như vậy đánh giá của người dân về mô hình nông thôn mới là xem xét, nhìn nhận,bình luận về mô hình nông thôn mới trên các góc độ về chính sách, quá trình triển khai, thựchiện, kết quả đạt được, những tác động và tính bền vững của mô hình dưới góc nhìn từ phíangười dân

2.1.1.2 Nội dung đánh giá của người dân về mô hình nông thôn mới

a, Đánh giá về nội dung của chương trình xây dựng nông thôn mới

Chính sách là tập hợp các chủ trương và hành động về phương diện nào đó của chínhphủ nó bao gồm các mục tiêu mà chính phủ muốn đạt được và cách làm để thực hiện các mụctiêu đó Những mục tiêu này bao gồm sự phát triển toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế - vănhóa – xã hội – môi trường

Chính sách phát triển nông thôn là tập hợp các chủ trương và hành động của chính phủnhằm tạo cho nông thôn phát triển bằng cách tác động vào việc cung cấp các yếu tố đầu vào(đất đai, lao động, vốn, cơ sở hạ tầng), tác động tới giá đầu vào hay giá đầu ra trong nôngthôn, tác động về việc thay đổi tổ chức, trong đó thị trường đầu vào và cả đầu ra được thựchiện, tác động vào chuyển giao công nghệ. (Wikipedia tiếng Việt)

Chính sách, chủ trương xây dựng nông thôn mới là một tập hợp các chính sách tổnghợp trên tất cả mọi mặt từ kinh tế - văn hóa, xã hội và môi trường nhằm đẩy nhanh sự pháttriển của khu vực nông thôn một cách toàn diện, cải thiện đời sống của cư dân khu vực nôngthôn, giảm dần khoảng cách chênh lệch giữa thành thị và nông thôn tiến tới thực hiện thắnglợi chủ trương công nghiệp hóa, hiện đại hóa khu vực nông nghiệp, nông thôn

Do đó, đánh giá của người dân nông thôn về chương trình xây dựng nông thôn mớichính là thể hiện sự hiểu biết của người dân về nội dung, mục tiêu cơ bản nhất của chươngtrình xây dựng nông thôn mới Bên cạnh đó nắm được ở mức độ nào về bộ tiêu chí của môhình nông thôn mới Đồng thời đưa ra những bình luận, nhận xét về mặt được, không được,mặt phù hợp, không phù hợp của chương trình và đưa ra những góp ý cần thiết nhằm cải thiện

và điều chỉnh những điểm chưa hợp lý, hạn chế ấy

b, Đánh giá quá trình tổ chức thực hiện, xây dựng

Sự thành công hay thất bại cũng như mức độ thành công trong xây dựng nông thônmới phụ thuộc lớn vào quá trình triển khai thực hiện ở thực tế tại địa phương Vì vậy, đánhgiá quá trình thực hiện ấy có vai trò vô cùng quan trọng, quyết định đến kết quả cũng như tínhbền vững, hiệu quả và tác động của mô mình nông thôn mới sau này Đối với quá trình thựchiện ấy bao gồm từ khâu thành lập ban quản lý xây dựng nông thôn mới đến các hoạt độngquy hoạch, tuyên truyền, huy động, quản lý và sử dụng nguồn lực, triển khai các hoạt động

trong chương trình nông thôn mới trên các phương diện kinh tế, văn hóa, xã hội và môitrường đến cải thiện năng lực của hệ thống chính trị cơ sở…Do đó, việc xem xét đánh giá củangười dân về mô hình nông thôn mới chính là những nhận xét, bình luận đối với các phươngdiện nêu trên đồng thời từ những nhận xét, xem xét ấy mà đưa ra những kiến nghị, đóng gópnhằm điều chỉnh giúp quá trình ấy diễn ra một cách tốt nhất.

c, Đánh giá kết quả

Chương trình nông thôn mới xây dựng thành công mang lại nhiều kết quả to lớn trênphương diện 19 tiêu chí ở các lĩnh vực quy hoạch; cơ sở hạ tầng; kinh tế; văn hóa- xã hội, môitrường và hệ thống chính quyền ở cơ sở Đánh giá kết quả của mô hình nông thôn mới chính

là đánh giá mức độ đạt được của các nhóm tiêu chí trên Theo đó chính là mức độ phù hợpcủa quy hoạch; hoàn thiện về hệ thống cơ sở hạ tầng nông thôn; mức độ cải thiện về điều kiệnkinh tế, các tổ chức, hình thức tổ chức sản xuất, thay đổi cơ cấu cây trồng, sự hiệu quả của các

tổ chức kinh tế trên địa bàn và mức độ cải thiện kinh tế hộ gia đình ; mức độ cải thiện về đờisống sinh hoạt, đời sống văn hóa, xã hội hàng ngày của người dân, sự cải thiện về môi trường,

ý thức bảo vệ môi trường, cải thiện cảnh quan và môi trường nông thôn; sự hoạt động hiệuquả, uy tín của hệ thống chính quyền cơ sở, đảm bảo an toàn xã hội Đánh giá của người dân

về kết quả xây dựng nông thôn mới chính là đứng từ phía người dân, góc nhìn từ người dân

và đánh giá cụ thể, thực tế của người dân trên địa bàn về các nội dung trên từ đó có được nhậnxét khách quan nhất về mức độ và chất lượng đạt được của mô hình nông thôn mới

d, Đánh giá tác động của mô hình đến đời sống của người dân

Thực tế cho thấy, bất kỳ một chương trình, dự án phát triển nào khi thành công đềumang lại những ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực cho người dân bản địa Chương trình xâydựng nông thôn mới cũng vậy, với tư cách là một chương trình phát triển tầm quốc gia vàđược triển khai trên phạm vi rộng toàn quốc thì những tác động ấy là tất yếu Bất kỳ địaphương nào sau khi xây dựng thành công mô hình này đều phải đối mặt với những ảnh hưởng

to lớn cả tích cực và tiêu cực tới địa phương mình Việc đánh giá những tác động này từ môhình nông thôn mới chính là đánh giá ở các khía cạnh tác động từ sự thay đổi về kinh tế, vănhóa, xã hội… tới đời sống của người dân, từ người dân và do người dân nhận định so vớitrước kia chỉ ra đâu là ảnh hưởng tích cực, đâu là ảnh hưởng tiêu cực và mức độ của nhữngảnh hưởng ấy nhằm có phương án điều chỉnh lại cho phù hợp trong tương lai

e, Đánh giá về tính bền vững

Mô hình nông thôn mới bản thân nó là một chương trình phát triển, ở mỗi địa phươngkhác nhau có điều kiện và cách thực hiện khác nhau do đó ảnh hưởng đến tính bền vững đốivới những thành quả của mô hình Sự bền vững của mô hình chính là ở sự đúng đắn haykhông đúng đắn từ nội dung đến cách làm cho tớ việc quản lý, sử dụng và duy trì lợi ích, tácđộng tích cực từ những thành quả của mô hình và điều chỉnh, giảm thiểu những tác động tiêucực cũng như tiếp tục phát huy thành quả và cải tổ, điều chỉnh phương thức quản lý, đổi mới,bồi bổ những thành quả ấy Tính bền vững này cần phải được đánh giá đúng đắn từ cả gócnhìn của nhà quản lý lẫn góc độ người dân nhằm đưa ra được những giải pháp phù hợp nhất,hiệu quả nhất duy trì lợi ích lâu dài mà mô hình mang lại cho địa phương

2.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài

2.2.1 Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về xây dựng nông thôn mới

2.2.1.1 Kinh nghiệm của Hàn Quốc

Hàn Quốc, từ một nước thuộc địa đến tận cuối thế kỷ XIX, đã đi lên từ vị trí giữanhững nước nghèo nhất thế giới nay trở thành nước có nền kinh tế lớn thứ 12 trên thế giới,Hàn Quốc đã cho thấy sức mạnh và tiềm năng khổng lồ của mình Nền tảng cơ bản cho sựvươn mình nỗ lực đó chính là Saemaul Undong - mô hình phát triển làng mới mang đặc sắcriêng Hàn Quốc

Tháng 4/1970, Chính phủ Hàn Quốc phát động “ Phong trào nông thôn mới” với cáchthức hoạt động chủ yếu là “ Chính phủ là chủ đạo, cung cấp nguyên liệu, tài liệu Hội nôngdân tổ chức cho nông dân thực thi cụ thể” Tinh thần Seamaul Undong được xây dựng với batrụ cột “chuyên cần - tự giác - hợp tác” Ba trụ cột đó là những giá trị xuyên suốt trong quátrình phát triển nông thôn nói riêng và phát triển xã hội Hàn Quốc nói chung, được công nhận

đã góp công đưa GNP bình quân từ 85USD lên 20.000USD sau 30 năm phát triển Tới nay,thông qua phong trào NTM, Hàn Quốc đã phổ cập được hạ tầng cơ sở nông thôn khá đồng bộ

và hiện đại, thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, nâng cao trình độ tổ chức củanông dân, chấn hưng tinh thần quốc dân, cuộc sống của người nông dân cũng đạt đến mứckhá giả, nông thôn Hàn Quốc cũng đã bắt kịp tiến trình hiện đại hóa của đất nước, đồng thời

đưa thu nhập của Hàn Quốc đạt chỉ tiêu của một quốc gia phát triển (Tintucxalo.vn Phát triển nông thôn - Từ điểm nhìn Hàn Quốc)

2.2.1.2 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới của Thái Lan

Thái Lan vốn là một nước nông nghiệp truyền thống với dân số nông thôn chiếmkhoảng 80% dân số cả nước Để thúc đẩy sự phát triển bền vững nền nông nghiệp, Thái Lan

đã áp dụng một số chiến lược như: tăng cường vai trò của cá nhân và các tổ chức hoạt độngtrong lĩnh vực nông nghiệp; đẩy mạnh phong trào học tập, nâng cao trình độ của từng cá nhân

và tập thể bằng cách mở các lớp học và các hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực nôngnghiệp và nông thôn; tăng cường công tác bảo hiểm xã hội cho nông dân, giải quyết tốt vấn đề

nợ trong nông nghiệp; giảm nguy cơ rủi ro và thiết lập hệ thống bảo hiểm rủi ro cho nông dân

Đối với các sản phẩm nông nghiệp, Nhà nước đã hỗ trợ để tăng sức cạnh tranh với cáchình thức, như tổ chức hội chợ triển lãm hàng nông nghiệp, đẩy mạnh công tác tiếp thị; phân

bổ khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách khoa học và hợp lý, từ đó góp phần ngăn chặntình trạng khai thác tài nguyên bừa bãi và kịp thời phục hồi những khu vực mà tài nguyên đã

bị suy thoái; giải quyết những mâu thuẫn có liên quan đến việc sử dụng tài nguyên lâm, thủyhải sản, đất đai, đa dạng sinh học, phân bổ đất canh tác

Trong xây dựng kết cấu hạ tầng, Nhà nước có chiến lược xây dựng và phân bố hợp lýcác công trình thủy lợi lớn phục vụ nông nghiệp Hệ thống thủy lợi bảo đảm tưới tiêu cho hầuhết đất canh tác trên toàn quốc, góp phần nâng cao năng suất lúa và các loại cây trồng kháctrong sản xuất nông nghiệp Chương trình điện khí hóa nông thôn với việc xây dựng các trạmthủy điện vừa và nhỏ được triển khai rộng khắp cả nước…

Về lĩnh vực công nghiệp phục vụ nông nghiệp, chính phủ Thái Lan đã tập trung vàocác nội dung sau: cơ cấu lại ngành nghề phục vụ phát triển công nghiệp nông thôn, đồng thờicũng xem xét đến các nguồn tài nguyên, những kỹ năng truyền thống, nội lực, tiềm năng tronglĩnh vực sản xuất và tiếp thị song song với việc cân đối nhu cầu tiêu dùng trong nước và nhậpkhẩu

Thái Lan đã tập trung phát triển các ngành mũi nhọn như sản xuất hàng nông nghiệp,thủy, hải sản phục vụ xuất khẩu, thúc đẩy mạnh mẽ công nghiệp chế biến nông sản cho tiêu dùngtrong nước và xuất khẩu, nhất là các nước công nghiệp phát triển

Một số kinh nghiệm trong phát triển nông nghiệp, nông thôn nêu trên cho thấy, những

ý tưởng sáng tạo, khâu đột phá và sự trợ giúp hiệu quả của nhà nước trên cơ sở phát huy tính

tự chủ, năng động, trách nhiệm của người dân để phát triển khu vực này, có ý nghĩa và vai tròhết sức quan trọng đối với việc CNH - HĐH thành công nông nghiệp - tạo nền tảng thúc đẩyquá trình CNH - HĐH đất nước

2.2.1.2 Kinh nghiệm của Nhật Bản trong phong trào “Mỗi làng một sản phẩm”

Oita là một tỉnh nằm ở phía Tây Nam Nhật Bản, cách Thủ đô Tokyo khoảng 500 km

Cuối những năm 70, khi Nhật Bản đã cơ bản thực hiện xong công cuộc công nghiệp hóa đấtnước, các ngành công nghiệp đã được hình thành và phát triển ở khu vực thành phố tạo nên sựthu hút mạnh mẽ về lao động từ các vùng nông thôn, trong đó có Oita Thế hệ trẻ sau khi tốtnghiệp các trường đại học, cao đẳng, dạy nghề đều không muốn trở về vùng nông thôn nơi họ

đã được sinh ra và lớn lên mà muốn ở lại các thành phố và trung tâm công nghiệp Điều này

đã dẫn đến tình trạng hoang tàn và giảm dân số nghiêm trọng ở vùng nông thôn nói chung vàOita nói riêng – hầu như chỉ còn người già và con trẻ ở những khu vực này

Đứng trước tình hình đó, ngay sau khi được bổ nhiệm làm người đứng đầu tỉnh Oita,ngài Morihiko Hiramatsu đã đề xuất một loạt sáng kiến để khôi phục lại kinh tế của Oita,trong đó có Phong trào “Mỗi làng một sản phẩm”

Hợp tác xã nông nghiệp Oyama được trưng bày riêng một khu vực gọi là “KonohanaGarten” và bán với hình thức đưa hàng đến giao hàng ngày cho hệ thống các siêu thị trên toànđất nước là một giải pháp thị trường mang tính sáng tạo cao Chất lượng chính là yếu tố thànhcông của phong trào, yếu tố này không chỉ thể hiện ở bản thân chất lượng của hàng hóa đượckết tinh ở công nghệ chế biến và bảo quản đã được giám định kỹ lưỡng bởi các cơ quan chứcnăng cũng như bởi ý thức sản xuất hàng hóa chất lượng cao trong hành vi của người Nhật Bản

mà còn thể hiện rất rõ ở nghệ thuật bao bì, đóng gói, luôn bắt mắt và thuận tiện cho việc vậnchuyển, sử dụng của người tiêu dùng Ngoài hệ thống cửa hàng tại các siêu thị, các sản phẩmcủa Hợp tác xã nông nghiệp Oyama còn được bán ở hệ thống các trạm nghỉ dọc đường (tiếngNhật là: Michi-no-Eki)

Bên cạnh việc nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ cung ứng, Phong trào cũng đềcao vai trò của việc nghiên cứu phát triển và đào tạo nguồn nhân lực Vì đây chính là yếu tốthúc đẩy sự phát triển một cách bền vững Và một yếu tố khác khiến cho Phong trào OVOPthành công tại Nhật Bản đến như vậy là vì Phong trào đã hình thành nên cho người sản xuấttinh thần lao động với ý thức rất cao về sản phẩm của mình làm ra

Năm 2003, thu nhập bình quân đầu người của người dân Oita đạt 22.800USD/người/năm, cao gấp 2 lần so với thời điểm bắt đầu triển khai Phong trào Giá trị sảnphẩm nông nghiệp bình quân đầu người cũng cao gấp đôi Trong đó sản phẩm chanh Kabosucủa tỉnh này vươn lên chiếm 100% thị phần trong nước Phong trào đã nhanh chóng lan ranhiều nước ở châu Á, châu Phi như: Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ, Tuynidi

Có 3 nguyên tắc cơ bản để phát triển Phong trào OVOP:

 Hành động địa phương nhưng tư duy toàn cầu

 Tự tin sáng tạo

 Phát triển nguồn nhân lực

Mỗi địa phương, tuỳ theo điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của mình, lựa chọn ra nhữngsản phẩm độc đáo, mang đậm nét đặc trưng của địa phương để phát triển Yếu tố thành côngchủ yếu của Phong trào OVOP là việc nhận biết những nguồn lực chưa được sử dụng tại địaphương trước khi vận dụng nguồn lực một cách sáng tạo để cung cấp trên thị trường TrongPhong trào ở Oita, người ta có thể tìm ra những sản phẩm rất bình dị trong cuộc sống nhưnấm Shitake và các sản phẩm từ sữa bò, hàng gỗ mỹ nghệ ở thị trấn Yufuin, cam, cá khô ởlàng Yonouzu, chè và măng tre ở làng Natkatsu…Trong 20 năm kể từ năm 1979-1999, Phongtrào "Mỗi làng một sản phẩm" đã tạo ra được 329 sản phẩm với tổng doanh thu là 141 tỷ yên/năm (trên 1.1 tỷ USD hay 19.000 tỷ đồng Việt Nam)

 Tổng kết bài học kinh nghiệm trong phát triển nông thôn của các quốc gia

Phát triển nông nghiệp để xây dựng một nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay, từ

các góc cạnh khác nhau, đang là mối quan tâm chung của cả cộng đồng thế giới Kinh nghiệmcủa một số quốc gia trên thế giới về vấn đề này là bài học cho Việt Nam Một số kinh nghiệmtrong phát triển nông nghiệp, nông thôn nêu trên cho thấy, những ý tưởng sáng tạo, khâu độtphá và sự trợ giúp hiệu quả của nhà nước trên cơ sở phát huy tính tự chủ, năng động, tráchnhiệm của người dân để phát triển khu vực này, có ý nghĩa và vai trò hết sức quan trọng đốivới việc công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành công nông nghiệp - tạo nền tảng thúc đẩy quátrình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Từ kinh nghiệm trong PTNT ở các nước cho thấy: Dù đây là các quốc gia đi trướctrong vấn đề hiện đại hóa trong tiến trình hiện đại hóa, họ đều tương đối chú trọng vào côngcuộc xây dựng và phát triển nông thôn Các cách làm này chủ yếu bao gồm: Kịp thời điềuchỉnh mối quan hệ giữa thành thị và nông thôn, quan hệ giữa công nghiệp và nông nghiệp;Đẩy mạnh phát triển nông nghiệp hiện đại; Cố gắng nâng cao thu nhập cho nông dân; Nângcao trình độ tổ chức cho người nông dân; Thúc đẩy đổi mới kỹ thuật, bồi dưỡng nông dântheo mô hình mới

Bất luận tiến trình đô thị hóa và công nghiệp hóa được thúc đẩy thế nào, các nước có

đa phần dân số làm nghề nông cũng buộc phải chấp nhận một thực tế: Vài chục năm, thậm chíhàng trăm năm nữa, số dân tiếp tục dựa vào nông nghiệp để mưu sinh vẫn là số lớn Bởi vậy,PTNT không phải là một quy hoạch kinh tế ngắn hạn, mà là một quốc sách lâu dài

2.2.2 Xây dựng nông thôn mới ở nước ta

2.2.2.1 Chính sách của Đảng và Nhà nước

Mô hình nông thôn mới không phải bây giờ chúng ta mới đặt ra Có thể nói, phát triểnnông thôn Việt nam đã trải qua nhiều năm luôn gắn liền với giai đoạn phát triển của đất nước.Trong thời kì bao cấp vừa kháng chiến chống Mỹ cứu nước ở miền Nam, xây dựng Chủ nghĩa

xã hội ở niềm Bắc, ta cũng đã đầu tư xây dựng một số mô hình Song do nguồn lực khó khăn

và tư duy bao cấp lúc bấy giờ nên hiệu quả mang lại rất hạn chế

Trước những đòi hỏi của thực tiễn phát triển nông thôn, ban Kinh tế Trung ương cùngvới bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn đã có văn bản số 185/KTTW-BNN ngày 7 tháng

5 năm 2001 về việc ban hành Đề cương đề án xây dựng mô hình phát triển nông thôn (cấp xã)theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hợp tác hóa và dân chủ hóa

Thực hiện Nghị quyết trung ương 7 (khóa X), Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Bộtiêu chí quốc gia nông thôn mới tại Quyết định 491/QĐ-TTg ngày 16 tháng 4 năm 2009 Tiếp

đó ban Bí thư TW Đảng có thông báo số 238-TB/TW tháng 4 năm 2009 về việc xây dựng thíđiểm mô hình nông thôn mới Mục đích của việc làm thí điểm là xác định rõ hơn nội dung,phạm vi, nguyên tắc, phương pháp, cách thức xây dựng nông thôn mới, quan hệ trách nhiệmtrong chỉ đạo xây dựng nông thôn mới của các cấp, các ngành; có được mô hình thực tế vềcác xã nông thôn mới của thời kì công nghiệp hóa – hiện đại hóa để nhân dân học tập làmtheo Chương trình được thí điểm tại 11 xã thuộc 11 tỉnh đại diện cho các vùng kinh tế - vănhóa của cả nước Thời gian thí điểm trong 2 năm (từ 6/2009 – 6/2011) sau đó sẽ tổng kết và

bổ khuyết cho việc triển khai chương trình nông thôn mới

Sau hơn 2 năm triển khai những kinh nghiệm rút ra tử chỉ đạo điểm đã giúp cho Chínhphủ quyết định phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giaiđoạn 2010 – 2020 tại Quyết định 800/QĐ-TTg ngày 4 tháng 6 năm 2010 và phát động phong

trào thi đua “Cả nước chung tay xây dựng nông thôn mới”.

2.2.2.2 Kinh nghiệm của một số địa phương.

 Xây dựng nông thôn mới ở Thái Bình

Nói về kinh nghiệm trong quá trình triển khai xây dựng NTM ở Thái Bình, trước hết,đội ngũ cán bộ phải thực sự có năng lực, tâm huyết với công việc, có sự đoàn kết nhất trí cao

từ xã đến thôn Trong mọi phong trào, cán bộ luôn gương mẫu, tiên phong đi đầu, đúng vớitinh thần “cán bộ đi trước, làng nước theo sau” có như vậy mới tạo sự đồng thuận, nhất trí,tin tưởng cao trong nhân dân Tuyên truyền cũng là một trong những yếu tố tiên quyết làmnên thành công trong xây dựng NTM ở địa phương Bằng nhiều hình thức tuyên truyền, vậnđộng: qua Đài truyền thanh xã, các panô, khẩu hiệu, các hội nghị… quy chế dân chủ ở cơ sởđược phát huy tối đa cùng với phương châm “công khai, dân biết, dân bàn, dân làm” nên tưtưởng, nhận thức của người dân được nâng cao Từ đó tạo ra sự đồng tình, hưởng ứng và tíchcực tham gia thực hiện các tiêu chí

Bên cạnh chính sách, cơ chế hỗ trợ của trung ương và tỉnh, các xã triển khai xây dựngnông thôn mới của Thái Bình đã dồn điền đổi thửa thành công, vận động nhân dân hiến đấtlàm đường giao thông nông thôn, đóng góp tiền của, công sức, hiến kế xây dựng nông thônmới Điều đó khẳng định sự đồng thuận cao của nhân dân khi thực hiện mục tiêu xây dựngnông thôn mới là vì nông nghiệp- nông dân, nông thôn, làm cho kinh tế phát triển, nhân dân làchủ thể, đời sống nông dân sung túc, bộ mặt nông thôn đổi mới, các giá trị văn hóa truyềnthống được bảo tồn và phát huy

Với vai trò lãnh đạo, Đảng ủy các xã đã cụ thể hóa các mục tiêu trong tiến trình xâydựng NTM bằng các nghị quyết chuyên đề, chọn ra các nhiệm vụ trọng tâm, nhiệm vụ mangtính đột phá, ảnh hưởng đến lợi ích của toàn dân để lãnh đạo thực hiện Với mỗi tiêu chí, đặcbiệt là các tiêu chí cần huy động nguồn kinh phí lớn, xã luôn xây dựng một định mức cụ thể,thống nhất và công khai trong toàn xã, trong đó ưu tiên xã hội hóa trong việc kiến thiết cáccông trình Bên cạnh đó, xác định vai trò chủ thể của người dân trong tiến trình xây dựngNTM, tỉnh Thái Bình luôn chủ động, khắc phục tâm lý trông chờ ỷ lại vào sự hỗ trợ cấp trên.Hàng năm, xây dựng quỹ NTM do xã quản lý việc sử dụng, việc khai thác nguồn thu giao chocác thôn phụ trách, vừa tạo tính chủ động, vừa huy động tối đa nguồn thu Trong quá trìnhtriển khai xây dựng, các xã cũng luôn chú trọng việc tuyên truyền, nêu gương các điển hìnhtiên tiến có đóng góp với phong trào chung nhờ đó khích lệ, cổ vũ nhân dân hăng hái chungtay xây dựng Phát huy tối đa nội lực, tạo sự đồng thuận, tập hợp và huy động được sức dân,thể hiện được vai trò cộng đồng là chủ thể cùng sự gương mẫu đi đầu của mỗi cán bộ, đảngviên chính là chìa khóa thành công trong xây dựng NTM mà Thái Bình đã làm được

 Xây dựng nông thôn mới ở xã Gia Phố, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh

Trong sự nghiệp đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Đảng bộ, chính quyền và nhândân xã Gia Phố đã đoàn kết, phấn đấu, đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, gắn với tăngcường quốc phòng - an ninh, xây dựng nông thôn ngày càng vững mạnh Được sự lãnh đạo,chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân Tỉnh, Ban Chấp hành Đảng bộ Huyện đã ra Nghị quyết03-NQ/HU “Về lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng NTM giai đoạn 2012 - 2015”; UBND Huyện có

Kế hoạch số 175/KH-UB để tổ chức thực hiện; đồng thời, thành lập Ban Chỉ đạo, xác địnhđơn vị điểm, phân khai nguồn kinh phí hỗ trợ các xã Nhằm phát huy lợi thế của địa phươngtrong xây dựng NTM, Huyện ủy ra Nghị quyết chuyên đề về phát triển chăn nuôi; phê duyệtdanh mục hàng hóa sản phẩm chủ lực; ban hành các chính sách khuyến khích phát triển nôngnghiệp, nông thôn Huyện chỉ đạo việc thực hiện Chương trình mục tiêu xây dựng NTM trênđịa bàn phải được tiến hành đồng bộ, bền vững, công khai, có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ;khắc phục biểu hiện nóng vội, làm không đến nơi, đến chốn, gây thất thoát, lãng phí ngânsách, tài sản của Nhà nước và nhân dân

Xã đã làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, trách nhiệm củacác lực lượng tham gia trong quá trình thực hiện chương trình Nội dung tuyên truyền tậptrung làm rõ mục đích, ý nghĩa, yêu cầu đạt được của Chương trình mục tiêu Quốc gia xây

dựng NTM Hình thức tuyên truyền đa dạng, phong phú, phù hợp với đặc điểm của từngvùng; gắn tuyên truyền, giáo dục chung (thông qua Website của Huyện, hệ thống phát thanh,truyền hình, sinh hoạt thôn, bản…) với tuyên truyền đến từng cơ quan, doanh nghiệp, hộ dântrên địa bàn Nhờ đó, nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và các tầng lớp nhândân trong thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng NTM được nâng lên; sự đồngthuận xã hội được tăng cường; vai trò của Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ,Hội Nông dân Huyện được phát huy

Nhiều hộ nông dân đã tích cực tham gia xây dựng NTM bằng những việc làm cụ thể,như: hiến kế, hiến đất, hiến vườn, tham gia lao công ích xây dựng các công trình giao thông,thủy lợi, vệ sinh môi trường, xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư Với chức năng,nhiệm vụ của mình, các phòng, ban của Huyện đã tham mưu đắc lực cho Huyện ủy, UBNDHuyện và tập trung chỉ đạo, hướng dẫn cơ sở phát huy nội lực, thực hiện tốt nội dung, chươngtrình xây dựng NTM; từng bước tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; tăng cường đoàn kết nội bộ,chung sức, chung lòng, phấn đấu vì sự giàu, đẹp của quê hương Đồng thời, khắc phục nhậnthức cho rằng chương trình xây dựng NTM chỉ là “dự án” xây dựng cơ sở hạ tầng, do cấp trênđầu tư kinh phí, nên có tư tưởng trông chờ, ỷ lại, thiếu tính chủ động, sáng tạo trong tổ chứcthực hiện

2.3Đặc điểm địa bàn nghiên cứu

Với đặc điểm địa hình của xã như trên cho phép xây dựng các khu sản xuất hàng hóatập trung quy mô thích hợp đối với nhiều loại cây trồng, vật nuôi trong sản xuất nông nghiệp

và nuôi trồng thủy sản, trong địa bàn xã không có các sông, hồ tự nhiên lớn Do đó, việc xâydựng các công trình là rất thuận lợi

c Khí hậu, thủy văn

Nằm trong vùng đồng bằng sông Hồng nên khí hậu của xã Đa Tốn cũng chịu ảnhhưởng bởi nền khí hậu nhiệt đới gió mùa điển hình của Việt Nam, đó là kiểu khí hậu có 2 mùa

rõ rệt Mùa mưa từ tháng 5 cho tới tháng 10, đặc trưng là nống ẩm, mưa nhiều và mùa đônglạnh, đầu mùa khô hanh, cuối mùa ẩm ướt do mưa phùn kéo dài (từ tháng 11 tới tháng 4 nămsau) Sự phân hóa theo mùa rõ rệt mang tính biến động mạnh mẽ và chịu ảnh hưởng của biển

Sự phân hóa nhiệt độ liên quan đến phương vỹ tuyến và khoảng cách với biển, thể hiện rõ qua

sự ảnh hưởng của gió đất và gió biển Trên phạm vi toàn toàn vùng đồng bằng sông Hồng,hướng gió thổi từ đất liền và từ biển thường trùng với hướng gió mùa và hướng các thunglũng rộng, nên gió biển thổi vào đất liền khá sâu, tạo nên sự đồng nhất tương đối về nhiệt độtrên toàn vùng Nhiệt độ không khí trung bình hàng năm vào khoảng 23,60C Lạnh nhất vàotháng 1 nhiệt độ thấp nhất là 80C, những tháng nóng nhất trong năm tập trung vào tháng 6 – 7với nhiệt độ 41 – 420C

Số ngày mưa trung bình trong năm khoảng 114 ngày, với lượng mưa trung bình nămkhoảng 1.245mm, độ ẩm không khí bình quan là 84,5% Trong một năm khu vực Hà Nộithường có hai mùa gió chính: Gió mùa Đông Nam và gió mùa Đông Bắc Do chịu tác độngmạnh của gió mùa nên khí hậu Hà Nội, biến động thất thường trong mùa lạnh cũng có nhữngngày nhiệt độ cao như mùa nóng, hoặc những ngày ẩm ướt chẳng khác gì mùa mưa.

Hằng năm khu vực chịu ảnh hưởng của khoảng 5 – 7 cơn bão Bão mạnh nhất lên đếncấp 9, cấp 10 làm đổ cây cối, nhà cửa và gây thiệt hại lơn cho mùa màng, bão thường trùngvới mùa nước sông Hồng lên cao đe dọa đến đời sống và sản xuất của nhân dân các vùng vensông cũng như làm trở ngại cho một số hoạt động của nhân dân toàn vùng

Xã Đa Tốn chịu ảnh hưởng bởi chế độ thủy văn của các sông: sông Hồng lưu thượngtrung bình hằng năm là 2.710 m3/s mực nước lũ thường cao 9 – 12 m, sông Cầu Bây mựcnước cao 3 m, sông Bắc Hưng Hải độ cao mực nước sông là +1,97 m, mực nước lũ là +7,00m

Như vậy, khí hậu xã Đa Tốn nhìn chung là tương đối thuận lợi cho sản xuất nôngnghiệp, đặc biệt là đối với sự sinh trưởng và phát triển cây ăn quả

2.3.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

2.2.2.1 Đất đai

Đất đai của xã Đa Tốn chủ yếu là đất phù sa không được bồi hằng năm của hệ thốngsông Hồng Đất có thành phần cơ giới từ thịt trung bình đến thịt nhẹ; đất ít chua, dinh dưỡngtrong đất tương đối khá, nghèo lân, giàu kali

Với đặc điểm đất đai như trên cho phép trên địa bàn xã có thể phát triển nhiều loại câytrồng (lúa nước, hoa màu, cây công nghiệp ngắn ngày, rau, cây ăn quả) và có tiềm năng năngsuất cao phù hợp với sản xuất thâm canh trong sản xuất nông nghiệp

Xã Đa Tốn tính tới năm 2013 có diện tích đất tự nhiên là 716,05 ha, trong đó đất phinông nghiệp là 294,51ha, đất nông nghiệp là 420,12 ha

Qua bảng 2.1 ta thấy diện tích đất nông nghiệp giai đoạn 2011- 2013 ngày càng thuhẹp dần So với năm 2011 thì diện tích đất nông nghiệp năm 2013 giảm 1.88%, nguyên nhân

là do một phần diện tích đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp của vài năm trở lại đây đã bịthu hồi, giải phóng mặt bằng giao cho ban quản lý đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng vàđường Hà Nội – Hưng Yên 35ha, thu hồi đất nông nghiệp chuyển sang đất giãn dân, tái định

cư 3,77ha

Chỉ tiêu Năm 2011 Năm 2012 Năm 2013 Tốc độ phát triển (%)

Diện tích (ha)

Cơ cấu (%) Diện tích

(ha)

Cơ cấu (%) Diện tích

(ha)

Cơ cấu (%) 2012/ 2011 2013/ 2012 quân Bình

5 Đất phi nông nghiệp khác 1,37 1,39 1,42

IV Một số chỉ tiêu bình quân

(Nguồn: Ủy ban nhân dân xã Đa Tốn)

Bảng 2.1 Tình hình sử dụng đất đai xã Đa Tốn qua 3 năm (2011 – 2013)

2.3.2.2 Kết cấu hạ tầng

a) Hạ tầng ngành giáo dục

 Trường mần non: Toàn xã có 5 điểm trường tại 5 thôn với tổng diện tích 10.035

m2, bình quân 11,7 m2/cháu Diện tích xây dựng 1.802 m2

 Trường tiểu học có 3 dãy nhà 2 tầng đã được kiên cố hóa, 1 dãy nhà cấp 4 xuốngcấp Diện tích khuôn viên: 12.016 m2 bình quân 13,8 m2/học sinh Diện tích xây dựng: 3.126

m2 Tổng số 873 em

 Trường trung học cơ sở có 2 dãy nhà tầng được kiên cố hóa Diện tích khuôn viên:22.039 m2 bình quân 31,8 m2/học sinh Diện tích xây dựng: 1.350 m2

b) Hạ tầng ngành văn hóa – thể thao

Xã Đa Tốn hiện chưa có nhà văn hóa, các hoạt động vẫn diễn ra trong hội trường trungtâm xã

Sân thể thao của xã có diện tích 19.958,8 m2 Hiện trạng sân đất chưa được đầu tư cơ

sở vật chất để tổ chức các hoạt động thể thao phổ biến hiện nay

Nhà văn hóa thôn: Hiện nay các thôn Đào Xuyên, Thuận Tốn, Khoan Tế, Ngọc Động đều

có nhà văn hóa thôn khuôn viên 500 m2, diện tích xây dựng 80 – 120 m2; riêng thôn Lê Xá nhàvăn hóa có khuôn viên 236 m2, diện tích xây dựng 70 m2

Khu thể thao các thôn hiện trạng ngoài thôn Thuận Tốn có sân thể thao riêng còn cácthôn còn lại sân thể thao vẫn gắn liền với khuôn viên nhà văn hóa

c) Hạ tầng thông tin liên lạc

- Bưu điện văn hóa: Hiện trạng xây dựng bao gồm 1 nhà bán kiên cố 1 tầng, diện tíchxây dựng 42 m2, chất lượng xây dựng tốt, diện tích khuôn viên 200 m2

- Điểm truy cập Internet: Tổng số có 22 điểm truy cập Internet, 100% các thôn đã cóđiểm truy cập Internet trong đó 21 điểm tại các thôn và 1 điểm ở gần bưu điện văn hóa xã

d) Hạ tầng y tế

Diện tích khuôn viên: 2.123 m2, diện tích xây dựng gồm 15 phòng với 12 giườngbệnh, hiện trạng một số phòng đã bị xuống cấp, thiết bị y tế còn thiếu

Nhân lực: cán bộ trạm y tế có 7 người gồm 1 y sỹ, 5 y tá và 1 dược tá Ngoài ra trong

xã còn có 8 cơ sở y tế tư nhân và chữa bệnh với 8 người hành nghề được cấp giấy phép

Số người tham gia bảo hiểm y tế: 22,2%

f) Hệ thống thủy lợi

Diện tích cần tưới trên địa bàn xã hiện tại trên 403 ha

Có 5 trạm bơm với tổng công suất 72.500 m3/h, trong đó 4 trạm bơm công suất 14.500m3/h hiện đang hoạt động tốt Riêng trạm bơm Lê Xá đã xuống cấp và ở vị trí không thuậnlợi

Hệ thống kênh mương tổng số 48 tuyến, dài 25.780 m Trong đó có 8.490 m kênh đãđược cứng hóa, chủ yếu là tuyến kênh chính đầu mối Toàn bộ số kênh mương cấp 3 do xã quản

lý hiện hay chưa được cứng hóa có tổng chiều dài 17.290 m

g) Hệ thống điện nông thôn

Toàn xã hiện tại có 10 trạm biến áp công suất 3.150 kVA

Đường dây trung thế tổng chiều dài 5 km

Đường dây hạ thế chính có tổng chiều dài 31.98 km, trong đó loại dây sử dụng chủyếu là AV35, AV50, AV70, AV95 Tỷ lệ hộ dùng điện đạt 100%

h) Hệ thống cấp nước sinh hoạt

Nguồn nước sử dụng vẫn là nước giếng đào và nước giếng khoan có bể lọc, toàn xã có2.674 giếng có bể lọc 90% số hộ gia đình dùng thêm nguồn nước mưa cho ăn uống và sinhhoạt Dung tích bề chứa nước mưa từ 2 – 3 m3 Số hộ dùng nước hợp vệ sinh chiếm 95%

i) Chợ, trung tâm thương mại, dịch vụ

Hiện xã có 1 điểm chợ truyền thống là chợ Bún, diện tích 4.477,5 m2, hiện chợ có 48ki-ốt Tuy nhiên, hệ thống cơ sở hạ tầng thiếu yếu trong chợ đã xuống cấp và còn thiếu một sốcông trình phụ trợ như: Chưa có chỗ tập kết rác thải, công trình vệ sinh, bãi để xe…

j) Nhà ở dân cư nông thôn

Khu dân cư nông thôn ở Đa Tốn mang đặc trưng của làng xã vùng đồng bằng SôngHồng Diện tích khuôn viên đất ở bình quân mỗi hộ 290 m2/hộ, Ngọc Động là thôn có khuônviên rộng nhất, bình quân 350 m2/hộ và Thuận Tốn là thôn có khuôn viên nhỏ nhất, bình quân

270 m2/hộ

Toàn xã có 2.425 ngôi nhà Trong đó, 1.047 nhà cao tầng, chiếm 43,4%, còn lại 56,6%

là nhà một tầng, gồm 448 nhà mái bằng, 860 nhà cấp 4 và 69 nhà chưa đạt chuẩn Mật độ xâydựng 40%

k) Các công trình tôn giáo tín ngưỡng

Xã Đa Tốn có diện tích đất tôn giáo, tín ngưỡng là 6,21 ha Ở cả 5 thôn đều có chùa,riêng Thuận Tốn có 3 chùa (chùa Linh Ứng, chùa Giấy, chùa Sùng Phúc) Có 6 đình ở 5 thôn

và 2 miếu ở thôn Thuận Tốn và Khoan Tế, 1 nghè Lê Xá

Hiện trạng nhiều hạng mục công trình đã bị xuống cấp cần trùng tu để bảo tồn đượcnhững nét văn hóa truyền thống tốt đẹp

Đài tưởng niệm liệt sỹ đã được xây dựng khang trang, diện tích khoảng 2007m2

2.3.2.3 Dân số, lao động, việc làm và đời sống dân cư

 Dân số, lao động và việc làm

Bảng 3.2 ta thấy năm 2012 toàn xã Đa Tốn có 3.368 hộ với 12.733 nhân khẩu trong đó

đã có 86,3% số hộ đã đạt tiêu chuẩn gia đình văn hóa Công tác giáo dục đào tạo, đời sống củangười dân luôn được các cấp các ngành chính quyền địa phương quan tâm, chú trọng

Năm 2011, tỷ lệ số lao động nông nghiệp trên hộ là 1,55, tỷ lệ loa đông phi nôngnghiệp trên hộ là 0,93 nhưng tới năm 2013 tỷ lệ lao động nông nghiệp trên hộ giảm còn1,31%, tỷ lệ lao đông phi nông nghiệp trên hộ tăng lên 0,95 Chứng tỏ cơ cầu lao động của xãđang dần có xu hướng tăng về số lượng lao động phi nông nghiệp và giảm dần số lương laođộng nông nghiệp

Tốc độ tăng bình quân tổng số hộ toàn xã là 110,42% tốc độ tăng các hộ sản xuấtnông nghiệp bình quân là 109,42% Hộ sản xuất cây ăn quả năm 2012 chiếm 28,86% tổng số

hộ trong toàn xã và chiếm 36,90% số hộ sản xuất nông nghiệp Như vậy hằng năm số hộ sảnxuất có nông nghiệp tăng nhưng mức tăng nhỏ hơn mức tăng số hộ trong xã

Bảng 2.2 Tình hình dân số và lao động xã Đa Tốn qua 3 năm (2011 - 2013)

Số lượng

Cơ cấu (%)

Số lượng

Cơ cấu (%)

Số lượng

Cơ cấu (%)

IV Một số chỉ tiêu bình quân

(Nguồn: Ủy ban nhân dân Đa Tốn)

 Đời sống dân cư

Với những kết quả đạt được về tốc độ tăng trưởng kinh tế, phát triển của từng ngànhkinh tế và chuyển đổi cơ cấu kinh tế của Đa Tốn đã làm cho thu nhập và mức sống của ngườidân trên địa bàn xã ngày càng được cải thiện, cụ thể như sau:

- Giá trị sản xuất bình quân trên đầu người năm 2013 của xã đạt 13,68 triệuđồng/người, tăng 6,7 triệu đồng so với năm 2005

- Tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể, năm 2013 toàn xã có 48 hộ nghèo, chiếm 1,42% số

hộ của xã

- Bình quân thu nhập của xã đạt 26 triệu đồng/người/năm

- Bình quân lương thực có hạt 328 kg/người/năm

- Tỷ lệ hộ sử dụng điện đạt 100% và 95% số hộ có giếng nước hợp vệ sinh phục vụsinh hoạt, song chưa đạt tiêu chuẩn nước sạch

- Tỷ lệ nhà kiên cố (tường xây, mái bê tông hoặc lợp ngói) chiếm 61,9%, nhà bánkiên cố 35,61%

2.3.2.4 Thực trạng phát triển kinh tế

 Tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Năm 2012 và 2013, kinh tế có tốc độ tăng trưởng khá đạt 12%, cơ cấu kinh tế tiếp tụcchuyển dịch theo hướng “CNH – HĐH nông nghiệp nông thôn”, tỷ trọng ngành nông, lâm,thủy sản đạt 20,5%, thương mại dịch vụ đạt 35%, tiểu thủ công nghiệp – xây dựng cơ bản đạt44,5%

Cơ cấu lao động chuyển dịch chậm, tỷ trọng lao động nông nghiệp từ năm 2005 đếnnay vẫn chiếm khoảng 57% tổng số lao động của xã

Giá trị sản xuất bình quân đầu người năm 2013 đạt khoảng 14 triệu đồng, tăng 6,7triệu đồng/người so với năm 2005

 Thực trạng phát triển một số ngành kinh tế

- Về sản xuất nông nghiệp:

Với tổng diện tích gieo trồng năm 2013 (2 vụ) là 843 ha, trong đó các loại cây trồngchính như: cây lúa với diện tích 623ha, gieo xạ 287 ha, năng suất bình quân 2 cụ như sau: lúaxuân 62,57 tạ/ha giảm 3,63 tạ/ha so với vụ xuân năm 2012; lúa mùa 51,06 tạ/ha giảm 6.2 tạ/ha

so với vụ mùa năm 2012, diện tích trồng ngô thương phẩm là 15 ha, đậu tương 5 ha năng suất

20 tạ/ha, lạc xuân 1 ha năng suất 15 tạ/ha, rau màu và các loại cây trông khác 40 ha, vườn tậptrung, chuyển đổi trồng cây ăn quả tổng diện tích là 81 ha

Năng suất lúa một vài năm gần đây khá thấp do diện tích lúa bị chuột phá hoại nặng vàảnh hưởng của thời tiết, sâu bệnh nên nhiều hộ dân đã chuyển đổi sang trồng các loại cây ănquả đặc sản như ổi Đông Dư, rau sạch…

- Về chăn nuôi:

Hiện nay trên địa bàn xã có 27.640 con gia súc gia cầm; đàn trâu bò có 69 con, đàn lợn

có 1555 con, lợn thịt có 1490 con, đàn gia cầm có 29.600 con, đàn chó có 1.450 con Năm

2013 UBND xã đã chỉ đạo Ban Thú y thường xuyên kiểm tra, giám sát công tác phòng chốngdịch bệnh cho đàn gia súc, gia cầm trên địa bàn nên hoạt động chăn nuôi của các hộ dân vẫnđược duy trì và phát triển, không có dịch bệnh xảy ra Tổ chức tiêm phòng vac – xin cúm giacầm đạt 95%, lở mồm long móng 90%, tiêm phòng vac - xin dịch tả ở lợn đạt 98%, vac - xin

tụ huyết trùng trâu, bò đạt 85%, tiêm vac – xin phòng bệnh dại ở chó mèo đạt 95%

- Dịch vụ thương mại và tiểu thủ công nghiệp:

Trong thời gian qua trên địa bàn xã có tốc độ phát triển thương mại và tiểu thủ côngnghiệp nhanh, hoạt động thương mại, dịch vụ đã được người dân chú trọng, hiện nay trên toàn

xã đã có trên 450 hộ buôn bán hàng tạp hóa, lương thực thực phẩm, may da, may khâu, làmnghề xay sát, chế biến thức ăn gia súc, gia cầm, một số hộ gia đình có phương tiện oto làmdịch vụ du lịch, vận tải…

Hợp tác xã dịch vụ tổng hợp tổ chức tốt nghiệm vụ cung cấp một số khâu dịch vụ đảmbảo phục vụ xã viên sản xuất, kinh doanh.

Hội Nông dân, hội Phụ nữ, hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên tiếp vốn ngân hàngchính sách về cho hội viên vay để phát triển kinh tế hộ gia đình cho trên 256 lượt người vayvốn, với tổng số tiền vay là 6,1 tỷ đồng Quỹ tín dụng Nhân dân đã phát huy hết khả năng vậnđộng vốn nhàn dỗi trong dân gửi vào Quỹ với số tiền trên 68,7 tỷ đồng và cho nhân dân vay64,4 tỷ để sản xuất phát triển kinh tế hộ gia đình, nâng cao đời sống của nhân dân

2.3.3 Những thuận lợi, khó khăn trong xây dựng nông thôn mới

2.3.3.1 Thuận lợi

Đa Tốn có lợi thế về thị trường tiêu thụ nông sản hàng hóa, đặc biệt là các loại nôngsản an toàn, nông sản sạch và các loại nông sản có giá trị kinh tê cao như cây ăn quả đặc sản,hoa, cây cảnh Một số mặt hàng nông sản mà thị trường đang có nhu cầu rất cao như: rauxanh, quả tươi, thịt, trứng, hoa quả và cây cảnh Tuy nhiên các loại sản phẩm sạch, nông sảncao cấp và nông sản qua chế biến mới là các sản phẩm đáp ứng được nhu cầu của người tiêudùng Do đó, trong quá trình xây dựng NTM, các cấp lãnh đạo xã đã có những phương án tiếpcận với thị trường tiềm năng này và đã tổ chức quy hoạch phát triển các vùng sản xuất rau antoàn, cây ăn quả, hoa cây cảnh và các vùng chăn nuôi tập trung

Là một xã có vị trí địa lý thuận lợi, có lợi thế trong việc tiếp nhận là ứng dụng tiến bộkhoa học – kỹ thuật và công nghệ mới vào sản xuất Đặc biệt, khi 2 tuyến giao thông huyếtmạch chạy qua Đa Tốn (tuyến đường bộ cao tốc Hà Nội – Hải Phòng và tuyến Hà Nội – HưngYên) khi đưa vào khai thác sử dụng sẽ là cơ hội rất tốt và tạo ra diện mạo mới cho sự pháttriển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế xã Đa Tốn theo hướng tăng nhanh tỷ trọng ngành côngnghiệp, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng và dịch vụ

Đa Tốn có lực lượng lao động dồi dào, người dân cần cù, chịu khó, ham học hỏi vàmạnh dạn tiếp thu, ứng dụng khoa học – kỹ thuật và công nghệ mới Địa phương lại có lợi thế

về tiếp thu và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ vào nông nghiệp do gầntrường đại học Nông nghiệp Hà Nội là cơ sở nghiên cứu, đào tạo hàng đầu về khoa học kỹthuật trong nông nghiệp của nước ta

Cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội của xã đang được đầu tư xây dựng và hoàn thiện dần gópphần quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Những năm gần đây, các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và xây dựng của ĐaTốn đang từng bước phát triển Trên địa bàn xã có nhiều điều kiện thuận lợi cho việc pháttriển các ngành tiểu thủ công nghiệp như: cơ khí sửa chữa, sản xuất đồ gỗ thủ công mỹ nghệ,sản xuất hàng sắt, sản xuất nhôm kính và nhiều nghề thủ công mỹ nghệ khác Đây là tiền đềquan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong thời kì đẩy mạnhCNH – HĐH nhất là khi 2 tuyến giao thông huyết mạch chạy qua Đa Tốn được đưa vào sửdụng và khai thác sẽ tạo nhiều thuận lợi hơn cho xã

Đa Tốn là xã có tiềm năng lớn về phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch do có điềukiện thuận lợi về giao thông Mặt khác, trên địa bàn xã có nhiều di tích lịch sử văn hóa đượcxếp hạng, có tiềm năng cho việc phát triển du lịch tâm linh Ngoài ra, điều kiện tự nhiên của

xã rất có tiềm năng cho việc phát triển du lịch sinh thái như: ẩm thực, nghỉ dưỡng, giải trí…

Bên cạnh đó, Đa Tốn có hệ thống chính trị vững mạnh, đội ngũ cán bộ địa phươngđoàn kết, nhiệt tình, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế và quản lý xã hội tốt Đây làyếu tố cơ bản nhưng rất cần thiết cho việc tổ chức, chỉ đạo và huy động nhân dân tham giavào các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là Chương trình mục tiêu Quốc gia vềxây dựng NTM của xã

2.3.3.2 Khó khăn

Đa Tốn là xã có diện tích đất nhỏ nhưng dân số lại cao, bình quân diện tích ruộng đất

trên đầu người thấp và chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa, bên cạnh đó, trongthời gian gần đây, dịch chuột hoành hành phá hoại mùa màng khiến rất nhiều hộ dân phải bỏruộng và chuyển sang các phương thức sản xuất khác Vì thế, đất nông nghiệp của xã có xuhướng giảm nhanh trong thời gian vừa qua và cả thời gian tới, điều đó tác động rất lớn đếnsinh kế của một bộ phận không nhỏ người dân trong xã.

Tỷ trọng lao động trong nông nghiệp còn quá cao trong khi đất đai dành cho sản xuấtnông nghiệp lại đang biến động theo xu hướng giảm nhanh Lao động trẻ có xu hướng thoát lynông nghiệp ngày càng nhiều gây nên tình trạng “già hóa và nữ hóa” lao động nông nghiệp của

xã Trình độ chuyên môn kỹ thuật của lao động chưa cao đa số là chưa qua đào tạo là yếu tổ cảntrở đáng kể đến việc chuyển giao và ứng dụng tiến bộ khoa học – kỹ thuật và công nghệ mớitrong sản xuất nông nghiệp

Tình hình kinh tế của xã Đa Tốn trong những năm qua đạt tốc độ tăng trưởng caonhưng vẫn còn mang tính tự phát, thiếu quy hoạch nên chưa thực sự bền vững

Cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội của xã đang được đầu tư xây dựng và hoàn thiện dầnsong vẫn chưa đáp ứng được các yêu cầu phát triển mới trong bối cảnh công nghiệp hóa, đôthị hóa diễn ra với tốc độ rất nhanh và ảnh hưởng của lộ trình hội nhập quốc tế

2.4 Đánh giá của người dân về chương trình nông thôn mới ở xã Đa Tốn, Gia Lâm, Hà Nội

2.4.1 Khái quát quá trình xây dựng nông thôn mới tại xã Đa Tốn

Đa Tốn là một trong 15 xã được UBND thành phố Hà Nội chọn làm thí điểm xâydựng NTM theo Quyết định số 1719/QĐ-UBND ngày 15/4/2010 Ngay sau khi được chọnlàm điểm, UBND huyện Gia Lâm đã chỉ đạo các phòng, ban, ngành liên quan phối hợp với tổcông tác của BCĐ Thành phố ban hành Quyết định phê duyệt đề án xây dựng NTM của xã ĐaTốn Tại thời điểm phê duyệt, xã Đa Tốn cóa 7 tiêu chí đạt, 4 tiêu chí cơ bản đạt và 8 tiêu chíchưa đạt Tháng 7/2012, UBND huyện Gia Lâm đã phê duyệt quy hoạch NTM của xã Đa Tốntại Quyết định số 1871/QĐ-UBND ngày 02/07/2012

Đảng bộ Chính quyền xã Đa Tốn xác định nhiệm vụ xây dựng NTM là một trongnhững nhiệm vụ trọng tâm nên đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nghiêm túc

và quyết liệt Các ban, ngành, đoàn thể, bộ phận chuyên môn đã phối hợp chặt chẽ để thựchiện nhiệm vụ đã đề ra Đảng ủy, UBND xã đa ban hành các quyết định thành lập ban chỉ đạo,ban quản lý dự án của xã, ban phát triển xây dựng NTM ở thôn, đồng thời tiến hành họp quántriệt các văn bản chỉ đạo của TW, Thành phố, huyện và xã về xây dựng NTM, phân côngnhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong ban và đề ra kế hoạch, mục tiêu cho từng tháng,quý, định kỳ các thành viên họp giao ban báo cáo tiến độ thực hiện Các ban ngành, đoàn thể

từ xã xuống thôn đã tập trung tăng cường công tác tuyên truyền tại các hội nghị, trên hệ thộngtruyền thanh của xã; triển khai in phun 2 cụm pano cỡ lớn với diện tích 50 m2, 35 tấm panoloại nhỏ (0.8 x 1.2 m) và 40 khẩu hiệu chiến lược về tuyên truyền công tác xây dựng NTM;hằng năm tổ chức các hội nghị chuyên đề và hội nghị tiếp xúc cử tri để triển khai, tuyêntruyền sâu rộng đến toàn thể nhân dân trong xã, tổ chức nhiều hội nghị tọa đàm, giao lưu biểudiễn văn hóa nghệ thuật, TDTT để nhân dân hiểu hết nội dung và ý nghĩa của Chương trìnhxây dựng NTM, nâng cao vai trò và trách nhiệm của mình và cùng tham gia với Đảng, Chínhquyền chung sức xây dựng NTM

Sau 3 năm thực hiện Chương trình xây dựng NTM, xã Đa Tốn đã hoàn thành đạt19/19 tiêu chí xây dựng NTM Trong báo cáo “Kết quả thực hiện các chỉ tiêu xây dựng NTMcủa xã Đa Tốn, huyện Gia Lâm giai đoạn 2010 - 2013”, BCĐ Chương trình xây dựng NTMcủa xã đã báo cáo các kết quả triển khai, tổ chức và thực hiện Chương trình, trong đó đề cập

đến kết quả thực hiện cụ thể 19 tiêu chí xây dựng NTM Qua đó, BCĐ nhận định: “Qua 3 năm thực hiện hoàn thành đề án xây dựng mô hình NTM, diện mạo nông thôn xã Đa Tốn đã

có nhiều thay đổi, nhân dân phấn khởi và tin tưởng vảo sự lãnh đạo của Đảng và Chính

Phó chủ tịch UBND xã

Đại diện cơ quan chuyên môn và đại diện một số ban, ngành, đoàn thể chính trị xã.Đại diện thôn

Ban quản lý xây dựng nông thôn mới

quyền địa phương Cơ sở hạ tầng đã được đầu tư, nâng cấp, sản xuất nông nghiệp đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhiều mô hình kinh tế phát triển cho thu nhập cao, phong trào VHVN – TDTT phát triển, an sinh xã hội được quan tâm, an ninh chính trị và trật tự an toàn

xã hội được giữ vững, đời sống nhân dân ngày càng được ổn định Từ đó nhân dân trong xã

đã xác định rõ vai trò trách nhiệm của mình cần phải tham gia đóng góp xây dựng phong trào phát triển kinh tế - xã hội trong thôn xóm, duy trì và giữ vững 19/19 tiêu chí đạt danh hiệu xã NTM mang tính bền vững” (BCĐ Chương trình xây dựng NTM xã Đa Tốn, 2013)

2.4.2Đánh giá của người dân về quá trình xây dựng mô hình tại xã

2.4.2.1 Bộ máy quản lý, thực hiện Chương trình

Thành lập bộ máy quản lý, thực hiện Chương trình xây dựng NTM của xã Đa Tốngồm các bước sau:

- Thành lập ban Chỉ đạo và ban Quản lý xây dựng nông thôn mới của xã

Ban chỉ đạo Chương trình xây dựng NTM do Bí thư Đảng ủy làm trưởng ban, Chủtịch UBND xã làm phó ban, thành viên là đại diện một số đoàn thể chính trị xã Ban quản lý

do Chủ tịch UBND xã làm trưởng ban

- Thành lập các tiểu ban xây dựng NTM ở các thôn

Tiểu ban xây dựng NTM ở các thôn do Bí thư Chi bộ thôn làm trưởng tiểu ban, trưởngthôn làm phó tiểu ban và thành viên là đại diện một số đoàn thể chính trị ở thôn (do người dântrong thôn bầu ra)

- Thành lập ban giám sát cộng đồng xây dựng NTM

Ban giám sát cộng đồng do Chi hội trưởng chi hội Cựu chiến binh làm trưởng ban,thành viên là đại diện một số đoàn thể chính trị ở địa phương và đại diện nhân dân trong thôn

Sơ đồ 1: Ban Quản lý xây dựng nông thôn mới cấp xã, thôn

Theo kết quả điều tra về công tác thành lập bộ máy quản lý Chương trình của xã Đa

Tốn, người dân không được tham gia quyết định các thành viên trong BCĐ, BQL và ngườidân không được tham gia vào BCĐ, BQL Chương trình Đối với ban phát triển thôn, ngườidân được tham gia bình bầu các thành viên, tuy nhiên người dân chỉ được tham gia vào bangiám sát cộng đồng Tuy không được quyết định và tham gia nhiều vào bộ máy quản lýChương trình nhưng người dân được hỏi vẫn đánh giá rất cao về tổ chức và các thành viêntrong bộ máy quản lý.

Bảng 1: Đánh giá của người dân về bộ máy quản lý Chương trình xây dựng nông

thôn mới của xã

Đơn vị: %

STT

Rất phùhợp

Phùhợp

Bìnhthường

Khôngphù hợp

Rất khôngphù hợp

(Nguồn: Tổng hợp từ phiếu điều tra)

Qua bảng 4.1 cho thấy, BCĐ và BQL Chương trình xây dựng NTM của xã Đa Tốn đãhoạt động đồng bộ, có hiệu quả các lĩnh vực công tác Việc tổ chức và thành viên BQL vàBCĐ đều được hầu hết người dân đánh giá là phù hợp Ban phát triển thôn có 68,89% ngườidân được hỏi đánh giá là tổ chức phù hợp, 16,67% số người đánh giá là bình thường và có3,33 % đánh giá là không phù hợp Không có hộ dân nào đánh giá bộ máy quản lý, thực hiệnChương trình xây dựng NTM của xã là rất không phù hợp nhưng cũng không có người dânnào đánh giá là rất phù hợp Nhìn chung bộ máy quản lý, thực hiện Chương trình đã nhậnđược sự tín nhiệm và đồng lòng ủng hộ của nhân dân trong xã

2.4.2.2 Công tác tuyên truyền, vận động

a, Các kênh tuyên truyền vận động

Ban Quản lý xây dựng kế hoạch tổ chức tuyên truyền về nội dung chương trình xâydựng nông thôn mới theo các nội dung: Bộ tiêu chí quốc gia xây dựng nông thôn mới; Nghịđịnh số 41/2010/NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ ngày 12/4/2010 về chính sách tín dụngphục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn; Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 củaThủ Tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới;Các văn bản có liên quan do Trung ương và địa phương ban hành

Chính quyền xã, các ban, ngành, đoàn thể tổ chức các hoạt động tuyên truyền sâu rộng

về chương trình xây dựng nông thôn mới để nhân dân hiểu rõ ý nghĩa, mục đích về chươngtrình xây dựng nông thôn mới, từ đó tiến hành vận động người dân chủ động tham gia tổ chứcthực hiện Tuyền truyền, vận động nhân dân tự nguyện dồn điền đổi thửa, tích tụ đất đai,chính quyền (xã, thôn) tạo điều kiện hỗ trợ thủ tục giao đất, cho thuê đất cho hộ gia đình trongquá trình thực hiện Coi đây là cuộc cách mạng trong nông thôn về sản xuất nông nghiệp hànghoá

Thực hiện tuyên truyền thông qua các phương tiện thông tin đại chúng như: Đài phátthanh, phát tờ rơi, băng rôn, khẩu hiệu, sinh hoạt câu lạc bộ… làm thay đổi nhận thức, tráchnhiệm của mỗi người dân để khơi dậy phong trào tự thân vận động cải thiện điều kiện sản