tóm tắt luận án tiến sĩ nông nghiệp nghiên cứu các yếu tố dinh dưỡng hạn chế và một số biện pháp kỹ thuật đối với giống sắn km94 trên đất cát thừa thiên huế

Xuất phát từ những thực tế trên, đề tài: “Nghiên cứu các yếu tố dinh dưỡng hạn chế và một số biện pháp kỹ thuật đối với giống sắn KM94 trên đất cát Thừa Thiên Huế” không những đưa ra các

-

LÊ VĂN LUẬN

NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ DINH DƯỠNG HẠN CHẾ

VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐỐI VỚI GIỐNG SẮN KM94 TRÊN ĐẤT CÁT THỪA THIÊN HUẾ”

Chuyên ngành: Trồng trọt

Mã số : 62-62-01-01

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SỸ NÔNG NGHIỆP

HUẾ - 2008

Người hướng dẫn khoa học

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện: ………

……….………

………

năng sinh trưởng, năng suất và hàm lượng tinh bột của giống sắn KM94”,

Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp, số 1 và 2/2007, Đại học

Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh, Tr 27-31

2 Lê Văn Luận, Trần Văn Minh (2007), “Đánh giá các yếu tố dinh dưỡng đa

lượng hạn chế sinh trưởng, năng suất và hàm lượng tinh bột của giống sắn

KM94”, Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp, số 1 và 2/2007,

Đại học Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh, Tr 32-37

3 Lê Văn Luận, Trần Văn Minh (2008), “Ảnh hưởng của liều lượng phân lân

đến khả năng sinh trưởng, năng suất và hàm lượng tinh bột của giống sắn

KM94 trên đất cát”, Tạp chí Khoa học Đại học Huế, số 49, 12/2008, Tr

75-84

4 Lê Văn Luận, Trần Văn Minh (2008), “Ảnh hưởng của liều lượng phân kali

đến khả năng sinh trưởng, năng suất và hàm lượng tinh bột của giống sắn

KM94 trên đất cát”, Tạp chí Khoa học Đại học Huế, số 52, 2009 (Đã nhận

đăng)

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Sắn là loại củ có hàm lượng tinh bột cao, ngoài việc được sử dụng làm lương thực, sắn còn được dùng làm nguyên liệu trong sản xuất tinh bột, trong công nghiệp chế biến thực phẩm như bột ngọt, rược cồn, bánh kẹo, mì ăn liền; sản xuất ra etanol,

là một loại nhiên liệu thay thế cho khí đốt Do đó có thể nói rằng, hiện nay, cây sắn

đang được chuyển đổi nhanh chóng từ vai trò cây lương thực thành cây công nghiệp với tốc độ phát triển cao ở những năm đầu thế kỷ XXI

Sự khủng hoảng năng lượng toàn cầu đã làm gay gắt thêm vấn đề an ninh lương thực của thế giới và sắn được xem là giải pháp an toàn lương thực quan trọng hàng đầu tại nhiều nước trên thế giới Chiến lược phát triển của thế giới là sử dụng cây sắn như một cây trồng chiến lược từ năm 2007 đến 2016 trong việc xóa đói giảm nghèo

Đối với đất trồng sắn, nguy cơ đất trở nên bị xói mòn ngày càng hiện rõ, ảnh hưởng rất lớn không những đến năng suất cũng như chất lượng của sắn mà còn biến

đất thành những vùng không thể canh tác được

Sắn là nguồn cung cấp nguyên liệu chính của các nhà máy chế biến tinh bột

và thức ăn gia súc với sản phẩm khá đa dạng và phong phú Toàn quốc hiện có 60 nhà máy chế biến tinh bột sắn với tổng công suất chế biến đạt 2,4-3,8 triệu tấn sắn

củ tươi/năm và 7 nhà máy đang xây dựng

Cũng như các tỉnh ven biển miền Trung, Thừa Thiên Huế có một diện tích

đất cát ven biển rất lớn Trước đây, các vùng này cũng đã trồng cây sắn địa phương nhưng có năng suất rất thấp Hầu hết những nghiên cứu về cây sắn, đặc biệt là các nghiên cứu để đưa ra quy trình sản xuất chuẩn cho việc trồng sắn chủ yếu là trên đất

đồi

Nghiên cứu và đánh giá một số yếu tố hạn chế và kỹ thuật trồng trọt có ý nghĩa rất lớn không những về mặt khoa học mà còn được thể hiện qua khả năng ứng dụng trong thực tiễn Xuất phát từ những thực tế trên, đề tài: “Nghiên cứu các yếu

tố dinh dưỡng hạn chế và một số biện pháp kỹ thuật đối với giống sắn KM94 trên

đất cát Thừa Thiên Huế” không những đưa ra các giải pháp kỹ thuật tăng năng suất

và phẩm chất sắn mà còn đề xuất các biện pháp phù hợp để bảo vệ đất, tạo vùng nguyên liệu sắn cho chế biến tinh bột

2 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN

Để đạt được năng suất cây trồng cao, ổn định và chất lượng nông sản tốt, bên cạnh các yếu tố về giống, mùa vụ, nước, biện pháp chăm sóc ., cây sắn rất cần được cung cấp đầy đủ và hợp lý các chất dinh dưỡng Theo nhiều tác giả Hicks và cộng sự (1981); Hicks và cộng sự (1983), đối với sắn có năng suất 8 tấn sắn/ha, trong sắn chứa 67kgN, 8,5kgP2O5 và 64kgK2O Với việc huy động một lượng dinh dưỡng rất lớn như vậy, việc phải hoàn trả dinh dưỡng lại cho đất là một việc làm rất

có ý nghĩa

Đối với sắn, có rất nhiều yếu tố hạn chế đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng như yếu tố khí hậu, chế độ phân bón, chăm sóc, chế độ nước Các yếu tố khí hậu như nhiệt độ, bức xạ mặt trời, yếu tố ngày dài và lượng mưa có liên quan

đến thời vụ và mật độ cây trồng, ảnh hưởng rất lớn đến sản lượng sắn (Fukai và cộng sự, 1984; Aresta và Fukai, 1984; Fukai, 1985)

Thừa Thiên Huế là một tỉnh ven biển miền Trung, có một nhà máy chế biến tinh bột sắn quy mô tương đối lớn (240 tấn sắn củ tươi/ngày) Việc mở rộng diện tích trồng sắn trên đất cát rất có ý nghĩa trong việc đảm bảo nguyên liệu cho nhà máy Tuy nhiên, trên vùng đất cát, người dân rất ít chú trọng đến việc bón đầy đủ phân hoặc bón cân đối Trên vùng đất cát với nhiều yếu tố hạn chế ảnh hưởng đến sinh trưởng, năng suất và hàm lượng tinh bột thì việc nghiên cứu các yếu tố dinh dưỡng hạn chế này là rất có ý nghĩa không những về mặt khoa học mà còn về mặt thực tế Sắn KM94 vừa mới được đưa vào cơ cấu các giống sắn công nghiệp trồng tại Thừa Thiên Huế, đặc biệt là đối với vùng đất cát Giống sắn KM94 là một giống sắn công nghiệp, có năng suất củ tươi và hàm lượng tinh bột cao do đó nhu cầu dinh dưỡng đối với giống sắn KM94 là một yêu cầu cần thiết

3 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN

- Đã xác định thứ tự yếu tố dinh dưỡng đa lượng (N, P, K) hạn chế năng suất sắn KM94 trên đất cát ở huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế

- Trên cơ sở xác định hiệu lực, hiệu quả kinh tế của việc bón phân đạm, phân lân và phân kali đối với sắn, đã đề xuất công thức bón phân đa lượng cho sắn trên

đất cát huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế để đạt năng suất và hàm lượng tinh bột cao, có hiệu quả kinh tế

- Đã xác định thời vụ và mật độ gieo trồng phù hợp của giống sắn KM94 trên vùng đất cát ven biển huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế Trên cơ sở đó đã đề xuất được quy trình kỹ thuật trồng sắn KM94 trên vùng đất này

- Đã đề xuất được quy trình trồng sắn trên đất cát ven biển trên cơ sở quy trình chuẩn canh tác sắn của ngành

4 MỤC TIÊU ĐỀ TÀI

- Nghiên cứu, đánh giá tác động của các yếu tố dinh dưỡng đa lượng đến

sinh trưởng, năng suất, hàm lượng tinh bột và hiệu quả kinh tế của sắn KM94 trên

đất cát Thừa Thiên Huế Trên cơ sở đó tìm ra yếu tố hạn chế

- Xác định liều lượng đạm, lân, kali và các tổ hợp về liều lượng, tỷ lệ của

chúng thích hợp đối với giống KM94 trên đất cát Thừa Thiên Huế

- Xác định thời vụ, mật độ thích hợp giống sắn KM94 trồng trên đất cát Thừa

Thiên Huế

- Hoàn chỉnh quy trình thâm canh trồng sắn KM94 trên đất cát Thừa Thiên

Huế

5 PHẠM VI ĐỀ TÀI

Đề tài được tiến hành tại vùng đất cát trắng mà trước đây bỏ hoang hoặc trồng khoai, nay chuyển sang trồng sắn tại xã Phú Đa, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế Đây là vùng bạch sa nghèo dinh dưỡng và khô hạn

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Giới thiệu về cây sắn và phân bố sắn trên thế giới

Cây sắn có tên khoa” học là: Manihot esculenta Crantz hoặc Manihot utilissima Pohl Chi Manihot thuộc họ Thầu dầu (Euphorbiaceae) Họ này có hơn

300 chi và 8000 loài Đặc điểm của họ Thầu dầu là có mạch nhựa mủ

Cây sắn không yêu cầu khắt khe về các điều kiện sinh thái, tuy nhiên, các yếu tố ngoại cảnh như: Nhiệt độ, lượng mưa, ánh sáng, chế độ chăm sóc có ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng và phát triển của cây sắn (Normanha và Pereira, 1950)

Sắn là một cây trồng đóng một vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi năng lượng ánh sáng mặt trời thành năng lượng hóa học tích lũy trong sản phẩm Trong các sản phẩm chứa tinh bột, sắn cung cấp một lượng carbonhydrat cao hơn 40% so với lúa, 25% so với ngô, trong khi đó nguồn nguyên liệu sắn là rẻ nhất (Nyerhovwo, 2004) Sắn chứa nhiều dinh dưỡng, hàm lượng nước chiếm 70%, tinh bột 24%, sợi (2%), protein (1%) và các chất khoáng khác

1.2 Giống sắn

1.3 Bón phân cho sắn

1.3.1 Mối quan hệ giữa đất, cây trồng và phân bón

Quan hệ giữa đất, phân bón và cây trồng là mối quan hệ tương hỗ Cây trồng không thể sống mà không có đất Đất là nơi cung cấp không khí, nước và dinh dưỡng cho cây, lá giá đỡ cho cây trồng Cây trồng trong khi đó cùng với các yếu tố sinh vật khác đóng vai trò rất quyết định trong quá trình hình thành đất Cây trồng rất cần được cung cấp đầy đủ và hợp lý các chất dinh dưỡng Mỗi loại cây trồng nhưng nếu được trồng trên các chân đất khác nhau thì cũng cần có những chế độ bón phân không giống nhau

1.3.2 Mối quan hệ giữa “nguồn” và “vật chứa”

Đối với sắn, quan hệ giữa nguồn và vật chứa đã được nghiên cứu rất nhiều theo nhiều phương diện khác nhau: quan hệ giữa sự thay đổi về kích cỡ của nguồn

và vật chứa, sự thay đổi về quá trình phân cành, khác biệt về chồi, khác biệt về lớp

vỏ, về lượng rễ củ và tổng lượng rễ (Mason, 1972 ; Cours, 1951; De Brunijn và Dharmaputra, 1974; Dharmaputra và De Brunijn, 1977; Cock và cộng sự, 1979; Tan

và Cock, 1979a; IITA, 1980, Jacoby, 1965)

1.3.3 Chế độ dinh dưỡng cây sắn với vấn đề quản lý tổng hợp dinh dưỡng cho cây trồng

Sắn lấy từ đất những chất khoáng để sinh trưởng và phát triển (Fox và Kang,

1976 Khả năng đặc biệt của sắn là có thể mọc được và sinh trưởng được trên các chân đất xấu (Pellet và El-shakawy, 1977, 1993a, 1993b) Nhiều người cho rằng sắn

là cây làm kiệt đất Hiện nay người ta đang áp dụng biện pháp thâm canh trồng sắn,

đảm bảo giữ gìn độ phì nhiêu của đất để phát triển sắn lâu dài và bảo vệ đất

Ở một nghiên cứu khác với kết quả chỉ ra rằng trung bình một tấn củ sắn lấy

đi từ đất (1ha) 4,5kgN; 2,5kgP2O5; 7,5kgK2O; 2,5kgCaO; 1,5kgMgO (Trần Văn Minh, 2003) Lượng chất dinh dưỡng này trong quá trình sinh trưởng một phần được trả lại cho đất thông qua lá già rụng, một phần đạm từ không khí (đối với cây

họ đậu), một phần từ nguồn đá mẹ, một phần từ chuyển các chất khoáng bị giữ chặt sang dạng dễ tiêu do sự hoạt động của tập đoàn vi sinh vật đất

1.3.4 Bón phân cân đối

Sau trồng 3-5 tháng, nếu lượng mưa thấp và nhiệt độ không khí thấp sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng và năng suất của sắn (Howeler, 2002) Việc bón 5-10 tấn phân chuồng kết hợp với 50-100kgN và/hoặc K2O hoặc bón phân N:P2O5:K2O theo tỷ lệ 2:1:2 hoặc 2:1:3 sẽ làm cho năng suất sắn duy trì một cách bền vững

Nghiên cứu ở Ấn Độ kéo dài trong vòng 45 năm cho thấy tỷ lệ N:P2O5:K2O được sử dụng cho sắn là 100:50:100 kg/ha Bón phân không cân đối NPK làm giảm năng suất sắn trên nhiều chân đất Bón cân đối có thể làm cho sắn duy trì năng suất

ở mức 31,4 tấn/ha trong nhiều năm (Byju và cộng sự, 2008)

Theo nghiên cứu của Jie và cộng sự (2008), phân bón được sử dụng theo tỷ

lệ N:P2O5:K2O là 2:1:2 là điều kiện tối ưu không chỉ ở Trung Quốc mà còn ở nhiều quốc gia châu Á khác Trong một thí nghiệm kéo dài đến 16 năm ở Trung Quốc, tỷ

lệ N:P2O5:K2O là điều kiện tối ưu cho sắn phát triển, nhất là trong 8 năm đầu nhưng các năm sau lên đến tỷ lệ 4:1:4 Đối với sắn, lượng lân bón thường duy trì ở mức thấp nhưng tỷ lệ và lượng bón của K và N tăng dần đều hằng năm

1.3.5 Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng đối với cây sắn

1.3.6 Các yếu tố dinh dưỡng hạn chế năng suất sắn

Nghiên cứu một cách toàn diện về độ phì của đất liên quan đến trồng sắn, Howeler (2008b) đã chỉ ra rằng canh tác hợp lý sắn sẽ không những không làm đất suy kiệt mà còn tăng độ phì cho đất Nhiều thí nghiệm cho thấy rằng, cây sắn cần một lượng P ban đầu nhưng yếu tố K rất quan trọng và yếu tố tiếp theo là N Sắn có thể là cây trồng làm suy kiệt đất nghiêm trọng, đặc biệt là trên đất dốc Tuy nhiên, nếu trên đất cát mà không bón phân thì nguy cơ xói mòn vẫn diễn ra Tình trạng xói mòn có thể được quản lý bằng các biện pháp canh tác, bón phân, nhất là phân kali

và phân đạm

1.4 Mật độ, thời vụ và các kỹ thuật trồng sắn

Sắn là cây trồng tương đối dài ngày và vì vậy, việc xác định mật độ và khoảng cách trên một đơn vị diện tích hợp lý sẽ là một yếu tố nâng cao năng suất và chất lượng sắn củ vì nó quyết định đến số cây/m2 Những nghiên cứu của Bolhuis (1966), Mogilner và cộng sự (1967), Nair và Sinha (1968) cho thấy năng suất sẽ tăng trong điều kiện ngày dài Mật độ trồng trọt phụ thuộc vào yếu tố đất đai, giống, khí hậu thời tiết, chế độ canh tác Đối với mật độ trồng, với một số giống sắn cũ, không nên vượt quá 12.000 cây/ha, vì như thế nó sẽ ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất (Wargiono, 1987) Mật độ trồng vào khoảng 10.000-12.000 cây/ha ở điều kiện thường nhưng nếu trên những chân đất nghèo dinh dưỡng thì mật độ trồng tốt nhất là vào khoảng 15.000-18.000 cây/ha

Thời vụ gieo trồng ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và phẩm chất của sắn;

đặc biệt đối với sắn công nghiệp Đối với sắn, cơ sở để xác định thời vụ chính là

đặc điểm khí hậu từng vùng Kết quả nghiên cứu của Nguyễn Thị Sâm và cộng sự (1999) cho thấy rằng đối với giống KM94 trồng tại miền Trung, tốt nhất thời vụ gieo trồng là kết thúc mùa mưa, tức là cuối tháng 12, đầu tháng 1, 2 dương lịch

1.5 Tình hình sản xuất sắn ở Việt Nam, tỉnh Thừa thiên Huế và đặc điểm của đất cát trồng sắn

Bảng 1.11 Diện tích và sản lượng các vùng trồng sắn trong nước

Tên vùng

Diện tích (ha)

Sản lượng (tấn)

Diện tích (ha)

Sản lượng (tấn)

Diện tích (ha)

Sản lượng (tấn)

(Nguồn: Niên giám Thống kê 2007)

1.5.2 Đất trồng sắn và đặc điểm của vùng đất cát ở Thừa Thiên Huế

Sắn là cây không kén đất vì thế có thể trồng sắn trên nhiều loại đất khác nhau như: Đất phù sa, đất cát, đất feralit, đất than bùn, đất bạc màu, nhưng để có năng suất cao thì phải trồng trên những chân đất tốt, xốp và thoát nước tốt (De Geus, 1967) Sắn chịu úng rất kém Sắn có thể trồng trên các chân đất chua (pH = 4) hoặc hơi kiềm (pH = 7,5) nhưng thích hợp nhất là đất có pH = 5,5

Vùng đồi trọc và vùng cát Miền Trung rất nghèo dinh dưỡng trong đất cần chú ý đến cung cấp dinh dưỡng cho đất và các biện pháp kỹ thuật khác nhằm tăng hiệu quả kinh tế và cải tạo đất trồng sắn (Trần Văn Minh, 2003)

Bảng 1.12 Đất trồng sắn phân theo huyện ở Thừa Thiên Huế năm 2008

(Nguồn: Hoàng Kim và cộng sự, 2008a)

CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

KM94 là giống sắn công nghiệp chủ lực phổ biến nhất hiện nay của Việt Nam Giống có tên gốc là Kasetsart 50 (KU50) nguồn gốc Thái Lan, là con lai chọn lọc của tổ hợp lai Rayong 1 x Rayong 3 (R1 x R3) Giống do Trung tâm Nghiên cứu Thực nghiệm Nông nghiệp Hưng Lộc nhập nội năm 1989 bằng hom do Kazuo Kawano, chuyên gia CIAT trực tiếp mang vào Việt Nam trong bộ giống sắn khảo nghiệm

2.2 Nội dung và phương pháp nghiên cứu

- Điều tra và phân tích các yếu tố hạn chế năng suất và hàm lượng tinh bột sắn đối với giống sắn KM94 tại các vùng trồng sắn trong tỉnh

- Đánh giá các yếu tố dinh dưỡng đa lượng hạn chế sinh trưởng, năng suất và hàm lượng tinh bột bằng thực nghiệm (trong chậu và trên đồng ruộng)

- Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và hàm lượng tinh bột sắn: yếu tố dinh dưỡng, yếu tố mật độ, yếu tố thời vụ

- Đề xuất quy trình kỹ thuật và xây dựng mô hình trồng sắn có năng suất và hàm lượng tinh bột cao đối với giống sắn KM94 tại vùng đất cát tỉnh Thừa Thiên Huế

2.2.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm

Các thí nghiệm về yếu tố dinh dưỡng đa lượng bố trí trong chậu và trên đồng theo kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên Kiểu bố trí này cũng được bố trí đối với các thí nghiệm xác định liều lượng phân bón đạm, lân và kali Thí nghiệm đánh giá một số công thức phân bón (NPK) bố trí khối ngẫu nhiên theo kiểu nhiều nhân tố có đối

chứng split-split-plot Ô thí nghiệm 20m2 tiêu chuẩn Điều tra sử dụng phương pháp

điều tra theo phiếu điều tra kết hợp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân Chuyển giao kỹ thuật và xây dựng mô hình bằng phương pháp nghiên cứu có sự tham gia của nông dân (FPR) Các nghiên cứu được bố trí từ năm 2004

đến 2007

2.2.2 Phương pháp nghiên cứu về cây trồng, đất

Chiều cao cây (CCC), Chiều cao phân cành (CCPC), Tỷ lệ phân cành (TLPC), Đường kính lóng (ĐKL), Đường kính gốc (ĐKG), Tổng số lá (TSL), Số lá còn lại khi thu hoạch (SL khi thu hoạch), Chỉ số diện tích lá (CSDTL): Đường kính tán lá (ĐKTL), Chiều dài cuống lá (CDCL), Đường kính củ (ĐK củ), Chiều dài củ (CD củ), Trọng lượng củ (TL củ), Năng suất lý thuyết (tấn/ha), Năng suất thực thu (tấn/ha), Chỉ số thu hoạch, Hàm lượng tinh bột

2.2.3 Một số chỉ tiêu về đất

pH, hữu cơ (%), N tổng số (%), P2O5 tổng số (%), P2O5 hữu hiệu (mg/100g),

K2O tổng số (%): K2O hữu hiệu (mg/100g), Ca 2+ và Mg 2+ (ldl/100g đất)

2.3 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

Đề tài được thực hiện trong thời gian 3 năm, từ 2003-2006 Các thí nghiệm

đồng ruộng và thí nghiệm trong chậu được bố trí tại vùng đất cát trồng sắn huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế Các chỉ tiêu nghiên cứu được phân tích tại Phòng thí nghiệm Bộ môn Bảo quản và Chế biến Nông sản (Khoa Cơ khí Công nghệ), Bộ môn Khoa học Đất (trước đây thuộc Khoa Nông học), Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Huế

CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1 Điều tra tình hình canh tác sắn tại một số vùng trồng sắn chính ở Thừa Thiên Huế

3.1.1 Đặc điểm thời tiết khí hậu

Nhiệt độ: Nhìn chung, Thừa Thiên Huế có một nền nhiệt độ trung bình tương

đối cao, mùa lạnh không kéo dài và nhiệt độ không xuống thấp Tuy nhiên, trong khoảng thời gian bố trí thí nghiệm vào tháng 1, nền nhiệt độ tương đối thấp, ảnh hưởng đến quá trình nảy mầm cũng như sinh trưởng và phát triển của cây sắn

Lượng mưa: Lượng mưa của Thừa Thiên Huế được xếp vào loại cao nhất nước ta, hàng năm biến động từ 2400-2500mm Trong năm 2004 lượng mưa vào khoảng trên 2700mm, nhưng năm 2005 thì lượng mưa thấp hơn, vào khoảng gần 2100mm

Độ ẩm không khí: Độ ẩm tương đối trung bình trong năm tương đối cao, từ 83,8-87,5% trong hai năm 2004 và 2005

3.1.2 Một số tính chất hoá học của đất trồng sắn ở Thừa Thiên Huế

Bảng 3.2 Một số tính chất hóa học của đất trồng sắn (đất đồi và đất cát)

Tổng số (%)

Dễ tiêu (mg/100g

cơ (%)

N P2O5 K2O P2O5 K2O

Ca2+ và

Mg2+(ldl/100g

đất) Phú Đa (đất

cát)

3.1.3 Tình hình canh tác sắn ở Thừa Thiên Huế

Bảng 3.3 Thực trạng việc bón phân đối với giống sắn KM94 tại 2 xã Phú

Đa và Nhâm (năm 2004) (số liệu điều tra từ 30 hộ/xã)

Xã Phú Đa (vùng cát)

Xã Nhâm (Vùng đồi)

Số hộ (hộ)

Tỷ lệ (%)

Số hộ (hộ)

Tỷ lệ (%)

Bảng 3.4 So sánh hiệu quả kinh tế của việc trồng sắn giữa hộ có bón phân

và không bón phân trên đất cát (năm 2004) (Đơn vị: triệu đồng/ha)

Năng suất (tấn/ha)

Tổng thu

Tổng chi

Lãi thuần

Như vậy, qua phân tích các kết quả điều tra về việc sử dụng phân bón đầu tư cho việc trồng sắn KM94, bước đầu có thể xác định trên đất cát sẽ xảy ra tình trạng yếu tố hạn chế thiếu các dinh dưỡng đa lượng, ảnh hưởng đến sinh trưởng, năng suất và hàm lượng tinh bột sắn

3.2 Đánh giá các yếu tố dinh dưỡng đa lượng hạn chế đến năng suất và hàm lượng tinh bột sắn

3.2.1 Thí nghiệm trong chậu trên đất cát

Bảng 3.5 Ảnh hưởng của các yếu tố dinh dưỡng đa lượng đến một số chỉ tiêu sinh trưởng của giống sắn KM94 trồng trên đất cát (năm 2004) - Thí nghiệm trong chậu

Công thức

Chỉ tiêu

CT1 (KB)

ĐC1

CT2 (NPK)

ĐC2

CT3 (NK)

CT4 (NP)

CT5 (PK)

CT6 (N)

CT7 (P)

CT8 (K)

CCC (cm) 85,5f 178,0a 164,1b 158,0b 144,1c 119,8d 92,6e 96,0e

TLPC (%) 50,3c 57,6a 56,9a 52,5bc 57,0a 54,9ab 54,5ab 52,0bc

TSL (lá) 84,3e 151,0a 139,0b 130,7b 120,7c 110,3d 102,0de 100,0e

Kết quả từ bảng 3.5 cho thấy:

- Chiều cao cây cuối cùng có sự sai khác một cách có ý nghĩa ở các công thức khác nhau trong đó công thức bón đầy đủ có giá trị cao nhất (178,0cm) Trong các công thức bón thiếu một yếu tố, việc thiếu đạm làm cho chiều cao của cây sắn thấp hơn so với việc chỉ bón thiếu lân hoặc kali Trong trường hợp chỉ bón một yếu tố thì bón đạm có ảnh hưởng lớn đến chiều cao cây hơn so với chỉ bón lân và kali

- Tỷ lệ phân cành của các công thức là tương đối cao (trên 50%) và hầu như không có sự sai khác về tỷ lệ phân cành giữa các công thức kể cả khi bón đầy đủ hay bón loại trừ các yếu tố dinh dưỡng đa lượng

- Tổng số lá ở công thức bón đầy đủ NPK là cao nhất trong khi thấp nhất là các công thức đối chứng không bón hoặc bón loại trừ 2 yếu tố Bón loại trừ yếu tố

đạm làm giảm tổng số lá một cách đáng kể so với chỉ bón loại trừ lân hoặc kali Bón

loại trừ 2 yếu tố hoặc không bón thì không có sự sai khác về tổng số lá Điều này cũng tương đối giống với chỉ tiêu số lá khi thu hoạch Vai trò của đạm và kali được

đề cao hơn khi việc bón thiếu đạm hoặc lân làm số lá còn lại trên cây khi thu hoạch thấp hơn so với thiếu yếu tố lân Khi bón loại trừ 2 yếu tố, vai trò của N lớn hơn so với lân, cuối cùng là kali trong việc duy trì số lá trên cây khi thu hoạch

- Công thức đối chứng bón đầy đủ có chỉ số diện tích lá lớn nhất Không có sự sai khác giữa các công thức không bón phân hoặc bón thiếu 1, 2 yếu tố về chỉ số diện tích lá Công thức đối chứng không bón có chỉ số diện tích lá thấp nhất nhưng

có sai khác không có ý nghĩa với các công thức bón phân loại trừ một hoặc hai yếu

tố

Bảng 3.6 Ảnh hưởng của các yếu tố dinh dưỡng đa lượng đến một số chỉ tiêu

về yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống sắn KM94 trồng trên đất cát (năm 2004) - Thí nghiệm trong chậu

Công thức

Chỉ tiêu

CT1 (KB)

ĐC1

CT2 (NPK)

ĐC2

CT3 (NK)

CT4 (NP)

CT5 (PK)

CT6 (N)

CT7 (P)

CT8 (K)

TL củ

NSLT (tấn/ha) 33,0d 51,1a 46,5abc 47,8ab 45,6abc 43,9bc 41,4c 46,5abc

Kết quả cho thấy bón đầy đủ các yếu tố dinh dưỡng đều cho các chỉ tiêu như năng suất lý thuyết đạt 51,1 tấn/ha, năng suất thực thu đạt 30,3 tấn/ha, chỉ số thu hoạch đạt 60% và hàm lượng tinh bột đạt 27,5% ở mức cao nhất Trong các công thức bón loại trừ một yếu tố, bón đủ NK cho năng suất cao nhất, trong khi đó bón

NP hoặc PK đều cho năng suất tương đương

Nếu chỉ bón một yếu tố thì việc chỉ bón kali có năng suất cao nhất nếu so với chỉ bón một yếu tố lân hoặc đạm Không có sự sai khác về hàm lượng tinh bột giữa các công thức bón loại trừ hai yếu tố dinh dưỡng đa lượng Như vậy có thể thấy rằng kali là yếu tố hạn chế rất quan trọng, đóng vai trò hàng đầu trong các yếu tố dinh dưỡng đa lượng đối với cây sắn khi trồng trong chậu

3.2.2 Thí nghiệm trên đồng ruộng

Qua bảng 3.8 chúng tôi có những nhận xét sau:

- Chiều cao cây cuối cùng có sự sai khác một cách có ý nghĩa ở các công thức khác nhau trong đó công thức bón đầy đủ có giá trị cao nhất (213,0cm) và đối chứng không bón có giá trị thấp nhất (120,5cm) Trong các công thức bón loại trừ