Đẩy mạnh xuất khẩu thủy sản ở các tỉnh ven biển Nam Bộ

Đẩy mạnh xuất khẩu thủy sản ở các tỉnh ven biển Nam Bộ

LỜI MỞ ĐẦU

Trong quá trình dần hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới, kinh tế Việt Nam đã từng bước tạo lập cho mình một vị thế trên trường quốc tế Năm 2006 là năm đánh dấu bước ngoặt đối với nước ta, Việt Nam đã chính thức trở thành một thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Điều đó có nghĩa sẽ có rất nhiều cơ hội cho kinh tế Việt Nam tăng trưởng nhưng đồng thời cũng có không ít khó khăn thách thức đòi hỏi chúng ta phải vượt qua để có thể tiếp tục phát triển

Đẩy mạnh xuất khẩu là một trong những chính sách hàng đầu của Nhà nước ta trong giai đoạn hiện nay và trong thời gian tới Nước ta hiện nay có 15 mặt hàng xuất khẩu chủ lực, trong đó có: Dầu thô; Hàng dệt may; Giày dép; Thủy sản; Đồ gỗ…

Năm 2007 vừa qua, tính theo giá trị kim ngạch xuất khẩu, thủy sản đứng thứ 4, với 3.8 tỷ USD Con số này đã vượt khá xa so với năm 2006,

và đã gấp gần 1,5 lần so với năm trước đó, năm 2005 Các mặt hàng thủy sản Việt Nam hiện có mặt tại rất nhiều khu vực thị trường khác nhau và đang được tiêu thụ khá mạnh tại Nhật Bản, Hoa Kỳ, EU Đây là một thành công đáng kể của ngành thủy sản Trong đó có sự đóng góp rất lớn của các tỉnh ven biển Nam Bộ Kim ngạch xuất khẩu thủy sản khu vực này thường chiếm tỷ trọng trên 60% của cả nước

Đặc điểm tự nhiên, địa lý và nhiều nhân tố khác thuận lợi là nguyên nhân chủ yếu khiến việc phát triển nuôi trồng, đánh bắt thủy hải sản xuất khẩu được coi là chính sách đúng đắn nhằm phát triển nền kinh tế khu vực các tỉnh ven biển Nam Bộ đồng thời đóng góp một phần đáng kể trong kim ngạch xuất khẩu nước ta

Nhìn vào tình hình thực tế, việc chế biến xuất khẩu thủy sản ở các tỉnh ven biển Nam Bộ đã đạt được những thành tựu bước đầu hết sức to

lớn, tuy nhiên trước đòi hỏi của thị trường cũng như so sánh giữa thực tế và tiềm năng, cần phải đẩy mạnh hơn nữa việc chế biến thủy sản để xuất khẩu

ở khu vực này

Chính vì vậy em đã chọn đề tài “Đẩy mạnh xuất khẩu thủy sản ở

các tỉnh ven biển Nam Bộ” Em xin chân thành cảm ơn những ý kiến đóng

góp bổ sung, những hướng dẫn cũng như những định hướng của thày giáo GS,TS Hoàng Đức Thân đã giúp em hoàn thành đề tài này Trong quá trình thực hiện em đã cố gắng hoàn thành đề tài một cách tốt nhất,song do hạn chế về thời gian cũng như chưa đầy đủ về kiến thức nên đề tài còn nhiều thiếu sót Em rất mong được sự góp ý của thày giáo để hoàn thiện đề tài này

PHẦN I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VIỆC XUẤT KHẨU THỦY SẢN Ở CÁC TỈNH VEN BIỂN NAM BỘ

1.1 Các khái niệm chung

1.1.1 Khái niệm thương mại

* Khái niệm thương mại theo nghĩa rộng

Thương mại là toàn bộ các hoạt động kinh doanh trên thị trường Thương mại đồng nghĩa với kinh doanh được hiểu như là các hoạt động kinh tế nhằm mục tiêu sinh lợi của các chủ thể kinh doanh trên thị trường

Theo pháp lệnh trọng tài ngày 25 tháng 5 năm 2003, có 15 hành vi thương mại đó là: Mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ; phân phối; đại diện, đại lý thương mại; ký gửi; thuê, cho thuê; thuê mua; xây dựng; tư vấn; kỹ thuật; li xăng; đầu tư tài chính, ngân hàng; bảo hiểm; thăm dò khai thác; vận chuyển hàng hóa, hành khách bằng đường hàng không, đường biển, đường sắt, đường bộ và các hành vi thương mại khác theo quy định của pháp luật

* Khái niệm thương mại theo nghĩa hẹp

Thương mại là quá trình mua bán hàng hóa, dịch vụ trên thị trường,

là lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hóa

Theo Luật Thương mại 1998 – 2005 thì các hành vi thương mại bao gồm: mua bán hàng hóa; đại diện cho thương nhân; môi giới thương mại;

ủy thác mua bán hàng hóa; đại lý mua bán hàng hóa; gia công thương mại; đấu giá hàng hóa; đấu thầu hàng hóa; dịch vụ giám định hàng hóa; khuyến mại; quảng cáo thương mại; trưng bày giới thiệu hàng hóa và hội chợ triển lãm thương mại

1.1.2 Khái niệm thương mại quốc tế

Nếu hoạt động trao đổi hàng hóa (kinh doanh hàng hóa )vượt ra khỏi biên giới quốc gia thì người ta gọi đó là ngoại thương (kinh doanh quốc tế hay thương mại quốc tế)

Thương mại quốc tế phản ánh mối quan hệ kinh tế xã hội, đồng thời phản ánh sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia và giữa những người sản xuất cá biệt của các quốc gia khác nhau.

Xét trên tư cách là một quá trình kinh tế, thương mại quốc tế là quá trình bắt đầu từ khâu nghiên cứu điều tra nhu cầu thị trường thế giới; tổ chức thu mua tại nguồn hàng; xuất khẩu phân phối sản phẩm vào các kênh tiêu thụ; thực hiện quá trình xúc tiến thương mại, tổ chức tiêu thụ sản phẩm

và đánh giá hiệu quả tiêu thụ sản phẩm

Xét trên tư cách là một ngành kinh tế thì thương mại quốc tế được hiểu là một lĩnh vực chuuên môn hóa có tổ chức, phân công và hợp tác, có

cơ sở vật chất kỹ thuật, có các yếu tố lao động vật tư tiền vốn

1.1.3 Khái niệm xuất khẩu hàng hóa và xuất khẩu thủy sản

* Khái niệm xuất khẩu hàng hóa

Như đã nói ở trên, hoạt động thương mại vượt ra khỏi biên giới quốc gia thì được gọi là ngoại thương hay thương mại quốc tế Hoạt động thương mại quốc tế bao gồm hoạt động xuất khẩu và hoạt động nhập khẩu

Xuất khẩu, trong lý luận thương mại quốc tế là việc bán hàng hóa và dịch vụ cho nước ngoài trên cơ sở lấy tiền tệ làm phương tiện thanh toán

Đó là hoạt động mua bán và trao đổi hàng hóa hữu hình và vô hình Sản xuất ngày càng phát triển, khả năng sản xuất đã vượt ra khỏi nhu cầu tiêu dùng của một quốc gia, do đó hoạt động trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia rất phát triển với nhiều hình thức, diễn ra trên pham vi toàn cầu trong tất cả các ngành và các lĩnh vực kinh tế

Hoạt động xuất khẩu có phạm vi vượt ra khỏi biên giới của một quốc gia, là hoạt động mang tính quốc tế Chính vì lẽ đó, hoạt động xuất khẩu phải tuân thủ các nguyên tắc, luật pháp, quy định của quốc gia nhập khẩu, của quốc tế và của những sân chơi chung mà chúng ta tham gia

* Khái niệm xuất khẩu thủy sản

Xuất khẩu thủy sản nghĩa là trong quá trình mua bán, trao đổi giữa hai quốc gia, hai vùng lãnh thổ khác nhau, hai chủ thể kinh tế ở hai quốc gia khác nhau, thủy sản là đối tượng của hoạt động này, quá trình này Điều

đó có nghĩa là hàng hóa trong quá trình xuất khẩu là thủy sản

1.1.4 Khái niệm thị trường và thị trường xuất khẩu

* Khái niệm chung về thị trường

Các trường phái khác nhau đưa ra các quan điểm khác nhau về thị trường Chính vì vậy có rất nhiều quan điểm về thị trường được đưa ra

Thị trường là tổng thể các quan hệ về lưu thông hàng hóa và lưu

thông tiền tệ

Thị trường là quá trình người mua và người bán tác động qua lại lẫn

nhau để xác định giá cả và khối lượng hàng hóa mua bán

Thị trường là một tập hợp các khách hàng có nhu cầu, có khả năng

thanh toán nhưng chưa được thỏa mãn và đang hướng tới sự thỏa mãn của doanh nghiệp

Thị trường là một môi trường mà ở đó xảy ra cạnh tranh giữa các

sản phẩm “có thể thay thế cho nhau vì cùng mục đích sử dụng của người tiêu dùng”

* Khái niệm thị trường xuất khẩu

Việc xuất khẩu hàng hóa là hoạt động thương mại giữa hai quốc gia

và vùng lãnh thổ, hoặc giữa hai chủ thể kinh tế, khác nhau về quốc tịch Xuất khẩu mang lại nguồn thu ngoại tệ cho quốc gia Để thúc đẩy xuất khẩu, việc cần thiết là phải nghiên cứu kỹ thị trường xuất khẩu Thị trường xuất khẩu được hiểu là cung – cầu về loại hàng hóa của nước nhập khẩu đối với loại hàng hóa đó ở nước có tư cách là nước xuất khẩu

Trên thị trường này, cạnh tranh xảy ra quyết liệt hơn do không những phải cạnh tranh với các sản phẩm cùng loại ở nước sở tại mà còn phải cạnh tranh với hàng hóa từ các quốc gia xuất khẩu khác trên thế giới

1.2 Xuất khẩu thủy sản đối với các tỉnh ven biển Nam Bộ

1.2.1 Vai trò của xuất khẩu hàng hóa

Xuất khẩu có vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu chiến lược phát triển xuất khẩu của Việt Nam, chủ động mở rộng, đa dạng thị trường xuất khẩu và tăng cường quan hệ thương mại với các quốc gia trên thế giới

* Xuất khẩu tạo điều kiện cho các quốc gia tận dụng được lợi thế so sánh của mình

Mỗi quốc gia có những lợi thế khác nhau Và theo lý thuyết thương mại (lý thuyết lợi thế tuyệt đối, tương đối) thì các quốc gia nên tập trung chuyên môn hóa sản xuất những sản phẩm mình có lợi thế so sánh, sau đó trao đổi với quốc gia khác, tức là tập trung sản xuất và xuất khẩu những sản phẩm có lợi thế so sánh

Xuất khẩu lại có vai trò tác động ngược lại là làm sức cạnh tranh của hàng hóa được nâng lên, tăng trưởng kinh tế trở nên ổn định và bền vững hơn nhờ các nguồn lực được phân bổ một cách có hiệu quả hơn Quá trình này cũng tạo ra cơ hội cho tất cả các nước, nhất là các nước đang phát triển, đẩy mạnh công nghiệp hóa, trên cơ sở ứng dụng thành quả của cuộc cách mạng khoa học công nghệ

* Xuất khẩu tạo nguồn thu ngoại tệ

Hoạt động xuất khẩu kích thích các ngành kinh tế phát triển, góp phần tăng tích lũy vốn, mở rộng sản xuất, tăng thu nhập cho nền kinh tế, tạo việc làm, cải thiện mức sống của các tầng lớp dân cư Ngoại tệ thu được

từ xuất khẩu sẽ là nguồn vốn quan trọng để mua máy móc, thiết bị, công nghệ… phục vụ cho sản xuất, cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đồng thời cũng là nguồn dự trữ ngoại tệ dồi dào, là điều kiện cần thiết để giúp cho quá trình ổn định nội tệ và chống lạm phát

* Xuất khẩu góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển

Xuất kẩu góp phần tạo nguồn vốn để nhập khẩu máy móc kỹ thật và công nghệ làm tăng năng lực sản xuất cho nền kinh tế Xuất khẩu phát triển

sẽ duy trì và mở rộng thị trường tiêu thụ cho hàng xuất khẩu, tạo điều kiện cho sản xuất trong nước phát triển ổn định

Đẩy mạnh xuất khẩu có vai trò tác động đến sự thay đổi cơ cấu kinh

tế ngành theo hướng sử dụng có hiệu quả nhất các lợi thế của đất nước, tăng sản xuất về số lượng và chất lượng, tăng năng suất và tiết kiệm chi phí lao động xã hội Đây là yếu tố then chốt trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

* Xuất khẩu có tác động tích cực đến việc giải quyết công việc làm và cải thiện đời sống nhân dân

Xuất khẩu tác động đến nhiều mặt của đời sống nhân dân Khi sản xuất phát triển, nhiều sản phẩm được xuất khẩu, quy mô sản xất tăng lên, thu hút nhiều yếu tố đầu vào hơn, trong đó có yếu tố lao động Đẩy mạnh xuất khẩu sẽ tác động tích cực giải quyết lao động, việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện mức sống cho người lao động, góp phần ổn định và phát triển kinh tế xã hội

Xuất khẩu còn tạo ra nguồn vốn để nhập khẩu hàng tiêu dùng thiếu yếu phục vụ đời sống và đáp ứng ngày càng cao nhu cầu tiêu dùng của người dân, người tiêu dùng có cơ hội lựa chọn sản phẩm, tiếp cận những sản phẩm tốt, chất lượng cao Đồng thời xuất khẩu tác động tích cực tới trình độ tay nghề của người sản xuất và thay đổi thói quen trong tiêu dùng

* Xuất khẩu là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại, nâng cao địa vị kinh tế của quốc gia trên trường quốc tế

Quan hệ ngoại giao là cơ sở cho các hoạt động thương mại phát triển trong đó có xuất khẩu Khi các quan hệ thương mại phát triển thì xuất khẩu sản phẩm ra thị trường quốc tế gắn liền với nó là xuất xứ sản phẩm Sản phẩm xuất khẩu ngày càng phát triển thì vị trí của quốc gia trên thị trường

quốc tế cũng được nâng lên Mỗi bước phát triển của sản phẩm xuất khẩu là một bước tăng cường địa vị kinh tế của quốc gia.

Như vậy, xuất khẩu có vai trò rất lớn đối với sự phát triển kinh tế xã hội, góp phần vào việc ổn định chính trị của một quốc gia Vì vậy, các quốc gia cần phải thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa ra thị trường thế giới

1.2.2 Vai trò của xuất khẩu hàng thủy sản đối với chiến lược phát triển kinh tế Việt Nam

* Xuất khẩu thủy sản tạo nguồn vốn cho nhập khẩu đồng thời phát triển sản xuất, phục vụ công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

Tại ĐH IX, Đảng ta đã khẳng định đường lối kinh tế nước ta là “đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ,

ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất, đồng thời xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp với định hướng XHCN, phấn đấu đưa nước ta ra khỏi tình trạnh kém phát triển; nâng cao đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của nhân dân; tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại”

Để có thể làm được điều này, nước ta phải có đủ vốn để nhập khẩu máy móc thiết bị công nghệ phục vụ cho quá trình CNH – HĐH đất nước Nguồn vốn này có thể là từ: vay nước ngoài, đầu tư nước ngoài, viện trợ, xuất khẩu hàng hóa Dựa vào tính chất kinh tế của các nguồn vốn ta thấy, nguồn vốn từ hoạt động xuất khẩu là nguồn vốn quan trọng nhất, và mang lại ít bất lợi nhất cho nền kinh tế Kim ngạch xuất khẩu thủy sản luôn chiếm một tỷ trọng đáng kể trong tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước, vào khoảng 10%, và ngành thủy sản cũng đóng góp trên 10% vào GDP nước ta

Bảng 1.1 Kim ngạch và cơ cấu xuất khẩu các mặt hàng chủ lực từ năm

1995 đến năm 2007 của Việt Nam.

Đơn vị: Triệu USD và %

Giá

trị

X.K

% tăng trưởng

Giá trị X.K

% tăng trưởng

% tỷ trọng

Giá trị X.K

% tăng trưởng

% tỷ trọng

Giá trị X.K

% tăng trưởng

% tỷ trọng

Nguồn: Số liệu từ Bộ Công Thương, Bộ Thủy sản và Tổng cục Thống kê (2007)

Trong những năm gần đây, thủy sản đã trở thành một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong tổng giá trị xuất khẩu của nước ta Năm 1995, giá trị kim ngạch xuất khẩu thủy sản là 621.4 triệu USD thì tới năm 2000, kim ngạch xuất khẩu đã vượt qua con số 1 tỷ USD, gấp 6 lần so với năm 1990 Năm 2007, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 3.8 tỷ USD, chiếm tới 13.5% tổng kim ngạch xuất khẩu và đứng thứ 4 sau dầu thô, dệt may và giày dép

* Xuất khẩu thủy sản góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới thiết bị công nghệ sản xuất và thúc đẩy sản xuất phát triển

- Xuất khẩu góp phần tạo nguồn vốn để nhập khẩu các thiết bị kỹ thuật và công nghệ nước ngoài vào Việt Nam, góp phần hiện đại hóa nền kinh tế, nâng cao năng suất thủy sản Việt Nam

- Xuất khẩu thủy sản phát triển sẽ duy trì và mở rộng thị trường tiêu thụ thủy sản, nhờ đó sản xuất trong nước cũng ổn định và phát triển

- Để có thể phát triển xuất khẩu thủy sản, Việt Nam phải đối mặt với

sự cạnh tranh rất gay gắt trên thị trường thế giới, và vì thế cần phải tổ chức sản xuất sao cho hiệu quả nhất Điều này góp phần rất lớn vào công cuộc

đổi mới và hoàn thiện sản xuất cũng như trình độ nghiệp vụ của nhân viên ngành thủy sản.

- Hơn thế nữa, xuất khẩu thủy sản phát triển còn tạo điều kiện cho các ngành nghề liên quan phát triển theo như: Khai thác, chế biến, nuôi trồng thủy sản, đóng tàu, dịch vụ hậu cần nghề cá, giao thông vận tải, xây dựng…

* Xuất khẩu thủy sản tạo việc làm và cải thiện đời sống nhân dân

Số lao động của ngành thuỷ sản tăng liên tục từ 3,12 triệu người (năm 1996) lên khoảng 3,8 triệu người năm 2001 và trên 4 triệu người năm

2007 (kể cả lao động thời vụ), như vậy, mỗi năm tăng thêm hơn 100 nghìn người Tỷ lệ tăng bình quân số lao động thường xuyên của ngành thuỷ sản

là 2,4%/năm, cao hơn mức tăng bình quân của cả nước (2%/năm)

Xuất khẩu thủy sản thúc đẩy sự phát triển của ngành thủy sản nói riêng và cả nền kinh tế Việt Nam nói chung Nhờ việc phát triển xuất khẩu thủy sản mà tạo được thêm nhiều việc làm, thu hút lao động nhàn rỗi, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người lao động

Đồng thời xuất khẩu thủy sản cũng góp phần tích cực vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ven biển Ngoài ra, ngành thủy sản còn đóng góp vào việc phân phối lại thu nhập ở các vùng nông thôn cũng như góp phần vào việc thực hiện thành công mục tiêu dinh dưỡng quốc gia

Như vậy, năng lực sản xuất của ngành thủy sản nâng lên, cùng với việc đẩy mạnh xuất khẩu thủy sản đã góp phần tích cực giải quyết một số vấn đề xã hội

* Xuất khẩu thủy sản góp phần mở rộng và thúc đẩy các mối quan hệ kinh tế đối ngoại của nước ta trong quá trình hội nhập nền kinh tế quốc tế

Từ đầu những năm 1980, ngành thuỷ sản đã đi đầu trong cả nước về

mở rộng quan hệ thương mại sang những khu vực thị trường mới trên thế giới Năm 1996, ngành thuỷ sản mới chỉ có quan hệ thương mại với 30 nước và vùng lãnh thổ trên thế giới Đến năm 2001, quan hệ này đã được

mở rộng ra 60 nước và vùng lãnh thổ, năm 2003 là 75 nước và vùng lãnh thổ Tính đến năm 2006, các mặt hàng thủy sản Việt Nam đã có mặt trên

130 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới

Năm 2000, Việt Nam đứng thứ 11 về giá trị xuất khẩu thì năm 2004,

vị trí của Việt Nam là thứ 6 Hàng thủy sản Việt Nam đang không ngừng được củng cố và mở rộng vị thế trên thị trường quốc tế Các hiệp định song phương và đa phương trong lĩnh vực thủy sản ngày càng tăng, tạo điều kiện cho Việt Nam hội nhập ngày càng sâu vào nền kinh tế khu vực và thế giới

1.2.3 Vai trò của xuất khẩu thủy sản trong việc phát triển kinh tế địa phương

Như đã trình bày, điều kiện tự nhiên cực kỳ thuận lợi đã giúp cho các tỉnh ven biển Nam Bộ phát triển ngành thủy sản Đặc biệt là phát triển mạnh hoạt động xuất khẩu thủy sản sang các nước, các khu vực như EU, châu Mỹ trong đó quan trọng nhất là Hoa Kỳ…

- Tăng kim ngạch xuất khẩu thủy sản, tăng sự đóng góp vào nguồn thu của tỉnh, tạo ngân sách cho xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế

và ổn định đời sống xã hội của tỉnh, thành phố

- Ngành thủy sản nói chung và thủy sản xuất khẩu nói riêng đã thúc đẩy sản xuất thủy sản ở khu vực các tỉnh ven biển Nam Bộ phát triển lên một trình độ mới Nâng cao năng suất lao động và từng bước chuyên môn hóa ngành thủy sản

- Bên cạnh đó nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường và yêu cầu thực tế của việc phát triển, các tỉnh ven biển Nam Bộ đã nhập khẩu một số lượng lớn các trang thiết bị kỹ thuật công nghệ Nhờ đó trình độ công nghệ trong lĩnh vực thủy sản nói riêng và các lĩnh vực khác cũng được nâng lên

- Xuất khẩu thủy sản phát triển góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương

- Xuất khẩu thủy sản phát triển, đặt ra yêu cầu về nâng cao năng lực chế biến thủy sản, tạo ra lượng lớn việc làm cho người lao động, góp phần tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân địa phương.

1.2.4 Điều kiện tự nhiên, xã hội của các tỉnh ven biển Nam Bộ trong xuất khẩu thủy sản

Khu vực các tỉnh ven biển Nam Bộ gồm: Bà Rịa – Vũng Tàu, Bạc Liêu, Bến Tre, Bình Thuận, Cà Mau, Kiên Giang, Ninh Thuận, Sóc Trăng, Tiền Giang, Tp.HCM, và Trà Vinh

Đây là các tỉnh có vị trí địa lý nằm dọc bờ biển Nam Bộ gồm Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ.Vùng biển Nam Bộ nằm trong biển Đông, lắm cá, nhiều tôm, nước biển ấm quanh năm, đáy biển bằng phẳng, có diện tích lớn, với nhiều cửa sông cửa rạch nên rất phong phú về chủng loại hải sản

Hơn thế nữa, khai thác hải sản luôn đóng vai trò quan trọng trong phát triển ngành thủy sản nói chung và phát triển xuất khẩu thủy sản nói riêng Do nằm gần biển nên tất cả các tỉnh trong khu vực này đều có nhiều cảng cá, bến cá phục vụ việc khai thác hải sản gần bờ và cả xa bờ

Các điều kiện về thời tiết và khí hậu cũng tương đối ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển NTTS và khai thác hải sản Diện tích mặt nước cho nuôi trồng thủy sản ở các tỉnh này là khá lớn và không ngừng tăng lên

Bảng 1.2 Điều kiện tự nhiên của các tỉnh ven biển Nam Bộ.

Tỉnh Diện tích (km2 ) (người)Dân số

Mật độ dân số (người / km 2

)

Đường

bờ biển (km)

Nhiệt độ trung bình(0C)

Độ ẩm tương đối (%)

Nguồn: Tổng hợp số liệu từ các trang thông tin điện tử của các tỉnh khu vực

ven biển Nam Bộ (2004)

Tổng số diện tích khu vực này là 259830.55 km2 và dân số là

20291278 Theo thống kê, số người trong độ tuổi lao động khu vực này chiếm tới 72.9 % Một số lượng khá lớn! Như vậy, về lao động, khu vực này rất dồi dào Đây là một điều kiện khá thuận lợi cho việc NTTS, khai thác hải sản, chế biến thủy sản, và phát triển dịch vụ hậu cần thủy sản

Tổng chiều dài đường bờ biển của khu vực này là 1189 km, chiếm gần 1/3 tổng chiều dài đường bờ biển của cả nước Một lợi thế đáng kể trong nghề khai thác hải sản

Nhiệt độ trung bình và độ ẩm trung bình khu vực này là 26.77 0C và 81.23%, khá thuận lợi trong nuôi trồng thủy sản, một điều kiện thích hợp cho việc sinh sống và phát triển của các giống thủy sản

Tuy nhiên trong thời gian vừa qua, những sự thay đổi đột ngột về thời tiết, môi trường tự nhiên đã ảnh hưởng tới việc khai thác thủy sản Việc thay đổi đột ngột các dòng hải lưu, các luồng cá, và sự xuất hiện của

các loài sinh vật lạ trong vùng khai thác hải sản không chỉ ảnh hưởng về sản lượng khai thác mà còn ảnh hưởng về chất lượng hải sản Điều này đã gây khó khăn đáng kể cho một số doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thủy sản trong thời gian vừa qua.

Khí hậu không thuận lợi cũng ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động NTTS Những thất thường của thời tiết, sự thay đổi khí hậu, nhiệt độ, mực nước, sự kéo dài của một mùa… làm giảm sản lượng, tăng giá nguyên liệu, thiếu nguyên liệu sản xuất… đã làm giảm hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp chế biến hàng thủy sản xuất khẩu

1.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu thủy sản

Khi các nhân tố liên quan đến chi phí sản xuất hàng xuất khẩu ở trong nước không thay đổi, giá trị xuất khẩu phụ thuộc vào thu nhập của nước ngoài và vào tỷ giá hối đoái Thu nhập của nước ngoài tăng cũng có nghĩa là khi tăng trưởng kinh tế của nước ngoài tăng tốc thì giá trị xuất khẩu có cơ hội tăng lên Đồng thời nếu tỷ giá hối đoái tăng lên thì giá trị xuất khẩu cũng có thể tăng nhờ hàng tính bằng ngoại tệ trở nên thấp đi Nói một cách khái quát, có thể phân chia các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu nói riêng và hoạt động nhập khẩu nói chung có thể chia thành nhân tố khách quan và nhân tố chủ quan

1.3.1 Nhân tố khách quan

* Các nhân tố chính sách kinh tế vĩ mô

Các công cụ chính sách chủ yếu thường được sử dụng để điều tiết các hoạt động xuất khẩu là:

- Thuế quan: Trong xuất khẩu, nó là loại thuế đánh vào từng đơn vị hàng xuất khẩu Điều này đã làm tăng tương đối giá cả hàng hóa xuất khẩu

so với mức giá quốc tế Do đó đem lại bất lợi cho hàng hóa xuất khẩu Vì vậy nó chỉ áp dụng cho một số loại hàng hóa xuất khẩu để bổ sung ngân sách nhà nước

- Giấy phép xuất khẩu: Được đưa ra nhằm mục đích quản lý hoạt động xuất khẩu có hiệu quả hơn và từ đó điều chỉnh loại hàng xuất khẩu cũng như bảo vệ tài nguyên và cải thiện cán cân thương mại.

- Trợ cấp xuất khẩu: Là biện pháp thúc đẩy xuất khẩu đối mới một số mặt hàng xuất khẩu được khuyến khích Các hình thức trợ cấp như: trợ giá, miễn giảm thuế xuất khẩu…

- Tỷ giá và các chính sách khác nhằm khuyến khích xuất khẩu: Chính sách duy trì tỷ giá hối đoái ổn định và thấp mang lại thuận lợi cho xuất khẩu Vì vậy các nước có chính sách hướng ra xuất khẩu thường điều chỉnh tỷ giá hối đoái thường kỳ

* Các nhân tố chính trị và luật pháp

Nhóm nhân tố này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu thủy sản Chính vì thế khi tiến hành hoạt động xuất khẩu mặt hàng thủy sản cần phải quan tâm đến:

- Những quy định của Việt Nam đối với hoạt động xuất khẩu thủy sản

- Những hiệp ước, hiệp định thương mại về thủy sản mà Việt Nam

đã kí kết

- Những quy định của nước nhập khẩu hàng thủy sản

- Những vấn đề pháp lý và tập quán quốc tế trong xuất khẩu thủy sản

* Các quan hệ kinh tế quốc tế

Việc xuất khẩu hàng hóa thường được thực hiện giữa hai chủ thể kinh tế của 2 quốc gia khác nhau, hay nói cách khác là quan hệ thương mại giữa 2 quốc gia hay vùng lãnh thổ khác nhau Chính vì đặc điểm này cho nên tạo ra nét đặc trưng riêng của hoạt động xuất khẩu

Trong quan hệ này, nhà xuất khẩu phải đối mặt với những hàng rào thuế quan, phi thuế quan, các tiêu chuẩn kĩ thuật khác Đôi khi những trở ngại này lớn hay nhỏ lại phụ thuộc vào quan hệ kinh tế song phương giữa nước xuất khẩu và nước nhập khẩu

Quốc gia tham gia vào liên minh và hiệp định thương mại thường phải tuân thủ rất nhiều nguyên tắc, tuy nhiên đây lại là nhân tố thúc đẩy phát triển xuất khẩu của quốc gia đó bởi việc có thể có được những mối quan hệ thân thiết hơn so với các nước khác không tham gia ký kết hiệp định hay hiệp ước.

* Nhân tố tự nhiên

- Điều kiện về địa lý

Việt Nam có diện tích đất liền vào khoảng trên 330.369 km 2, có đường bờ biển kéo dài trên 3260 km trong đó có 112 cử sông, tính trung bình cứ 100 km2 diện tích đất liền thì có 1km bờ biển Mặt khác nước ta

có nhiều diện tích đất ngập nước, sông suối, hồ, ao, kênh rạch… tạo điều kiện rất lớn cho việc nuôi trồng và khai thác thủy hải sản

Các tỉnh ven biển Nam Bộ gồm có 11 tỉnh: Bà Rịa – Vũng Tàu, Bạc Liêu, Bến Tre, Bình Thuận, Cà Mau, Kiên Giang, Ninh Thuận, Sóc Trăng, Tiền Giang, Tp.HCM và tỉnh Trà Vinh Đây là các tỉnh có vị trí địa lý thuận lợi cho việc NTTS và khai thác, đánh bắt thủy sản ngoài biển khơi

- Về nguồn lợi thủy sản và tiềm năng phát triển sản xuất hàng thủy sản

Việt Nam hiện nay đã phát hiện được trên 11000 loài động vật và thực vật biển, cá biển có khoảng 2000 loài trong đó có hơn 130 loài cá có giá trị kinh tế và gần 50 loài có giá trị kinh tế cao như: cá thu, bạc má, hồng, đối, vược, nụ song… Ngoài ra còn có hơn 1600 loài giáp xác trong

đó có hơn 70 loài thuộc các họ như: tôm hùm, tôm gai, tôm he, tôm vỏ… Biển Việt Nam còn có khoảng hơn 2500 loài nhuyễn thể trong đó mực và bạch tuộc là có giá trị kinh tế cao nhất Ngoài ra còn có rong và tảo

Vùng biển Nam Bộ ít chịu ảnh hưởng của gió mùa Theo tài liệu điều tra, vùng biển khu vực này có trên 760 loài cá, 45 loài tôm, 27 loài mực và khả năng cho phép khai thác các loại hải sản vào khoảng trên 2.2 tỷ tấn/năm Xem xét và so sánh giữa trữ lượng và khả năng khai thác hải sản giữa các vùng ta thấy vùng biển Đông Nam Bộ có trữ lượng lớn nhất,

đồng thời khả năng khai thác cũng cao nhất Khu vực này được coi là ngư trường lớn nhất với 2075889 tấn, chiếm gần 50% trữ lượng hải sản của cả nước.

Bảng 1.3 Trữ lượng và khả năng khai thác hải sản giữa các vùng trong

Khu vực khác quanh biển Đông 510000 11.6 230000 12.4

Nguồn: Viện nghiên cứu Hải sản, Bộ Thủy sản (2003)

Bên cạnh đó, chế độ thời tiết, các điều kiện tự nhiên đa dạng tạo điều kiện phát triển nuôi trồng nhiều loại thủy sản Cả nước có khoảng 550 loài

cá nước ngọt và khu vực các tỉnh ven biển Nam Bộ có khoảng 378 loài trong đó có nhiều loài có giá trị kinh tế cao

Nguồn cá nước lợ, mặn cũng vô cùng phong phú, trong đó có các loài có giá trị kinh tế cao như cá song, cá hồng, cá măng, cá cam, cá bống…

Tôm là loại thủy sản được nuôi trồng khá phổ biến đồng thời đóng góp một lượng đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu Khu vực các tỉnh ven biển Nam Bộ có 16 loài có giá trị kinh tế cap như: tôm rảo, tôm he, tôm lớt, tôm sú, tôm càng xanh, tôm chân trắng…

Nhuyễn thể có các loài như trai, điệp, nghêu, sò, ốc…

* Nhân tố văn hóa xã hội

Khu vực các tỉnh ven biển Nam Bộ là khu vực sớm phát triển ngư nghiệp Trong cơ cấu các nghề trên địa bàn, khai thác hải sản là nghề truyền thống và chiếm tỷ lệ lao động nhiều nhất

Chính vì nghề thủy sản phát triển khá sớm nên ở đây đã hình thành những mô hình HTX, hộ nuôi thủy sản và tổ, đội khai thác hải sản có tổ chức khá chặt chẽ Điều này tạo thuận lợi cho việc phát triển khai thác chế biến xuất khẩu hàng thủy sản do ngành thủy sản được chú trọng

1.3.2 Nhân tố chủ quan

* Nhân tố con người

Bên cạnh những nhân tố cần thiết cho hoạt động sản xuất kinh doanh như vật tư, tiền vốn, công nghê, nhân tố quản trị …nhân tố con người được coi là quan trọng nhất, có tính chất quyết định tới sự thành bại của tổ chức Trong hoạt động xuất khẩu, từ khâu nghiên cứu thị trường, tìm kiếm khách hàng, tạo nguồn hàng, giao dịch ký kết hợp đồng… đều cần đến chuyên

môn, kỹ thuật nghiệp vụ của người thực hiện Và các công việc này nếu được thực hiện bởi những người có trình độ tốt thì hiệu quả mang lại sẽ rất cao.

Ước tính của Bộ Thủy sản Việt Nam, số lượng hiện đang phục vụ trong ngành thủy sản là trên 4 triệu người Trong khai thác hải sản có khoảng 550 nghìn người, trong NTTS có khoảng 850 nghìn người, trong chế biến thủy sản có khoảng 120 nghìn người và trong lao động thương mại, hậu cần, dịch vụ, cơ khí sửa chữa có khoảng 2500 người Đồng thời lao động trong ngành thủy sản ở khu vực các tỉnh ven biển Nam Bộ chiếm khoảng 1/4 của cả nước

Như vậy nhìn chung lực lượng lao động làm trong ngành thủy sản là khá lớn Tỷ lệ lao động trẻ dưới 45 tuổi là khá cao, chiếm tới 93% Trình

độ kỹ thuật nghiệp vụ, thạo nghề, có kinh nghiệm tương đối khá, khả năng tiếp thu kiến thức thủy sản và kiến thức công nghệ kỹ thuật tốt

Tuy nhiên rất nhiều nơi còn nuôi trồng, đánh bắt thủy sản còn theo kiểu tập quán, nhỏ lẻ, hộ gia đình… cho nên rất khó khăn trong việc thu mua nguyên liệu để phục vụ xuất khẩu

* Nhóm nhân tố về vật chất kỹ thuật, tài chính.

Để có thể thực hiện được các hoạt động kinh doanh, đồng thời nắm bắt được cơ hội thì cần thiết phải có yếu tố tiền vốn Nếu lượng vốn dồi dào, doanh nghiệp sẽ có thể dễ dàng hơn trong việc thực hiện các kế hoạch, mục tiêu kinh doanh như đã định Nguồn vốn giúp doanh nghiệp mở rộng mạng lưới bán hàng, xúc tiến bán hàng, đồng thời giúp doanh nghiệp nắm bắt thông tin nhanh chóng và chính xác hơn, tạo điều kiện thúc đẩy xuất khẩu tốt hơn

Hệ thống tàu thuyền phục vụ cho khai thác đánh bắt thủy sản hiện nay đã được trang bị một cách tương đối Cả nước ta có trên 6258 chiếc tàu khai thác xa bờ với tổng công suất trên 1 triệu CV, và khu vực các tỉnh ven biển Nam bộ chiếm tới 2/5 Điều này là một phần nguyên nhân khiến cho

khai thác thủy hải sản ở khu vực này phát triển đồng thời giá trị kim ngạch xuất khẩu thủy sản cũng rất cao.

Cơ sở hậu cần dịch vụ cho khai thác thủy sản ở các tỉnh ven biển Nam Bộ những năm gần đây đã có những bước phát triển nhanh chóng, đáp ứng cơ bản yêu cầu phát triển thủy sản trong giai đoạn hiện nay Việc hình thành và xây dựng các cơ sở dịch vụ hậu cần diễn ra trên 3 lĩnh vực cơ bản như: Cơ khí đóng sửa chữa tàu thuyền; cảng cá, bến cá và dịch vụ cung cấp nguyên vật liệu; thiết bị và hệ thống tiêu thụ sản phẩm, thông tin liên lạc

* Nhóm nhân tố thuộc về bộ máy quản lý, trình độ tổ chức lãnh đạo

“Một người biết lo bằng kho người biết làm” – đây là câu châm ngôn nói về tầm quan trọng của quản trị C.Mac đã nói: “Không cần mua sắm thêm thiết bị công nghệ, chỉ cần tổ chức sắp xếp lại lao động thì năng suất lao động cũng có thể tăng lên” Một hệ thống quản trị tốt sẽ giúp doanh nghiệp sử dụng tốt mọi nguồn lực của tổ chức, nâng cao năng lực sản xuất

và hiệu quả hoạt động

PHẦN II: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU THỦY SẢN Ở

CÁC TỈNH VEN BIỂN NAM BỘ2.1 Thực trạng xuất khẩu thủy sản của các tỉnh ven biển Nam Bộ

2.1.1 Tổng quan về xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong giai đoạn vừa qua

Đánh dấu một năm gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới ( WTO), xuất khẩu Việt Nam đã có dấu hiệu khởi sắc Giá trị xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam năm 2007 ước đạt 48 tỷ USD, tương đương 67,4 % GDP, tăng 20,5% so với năm 2006 Năm 2007 có tới 12 mặt hàng có tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu lớn hơn so với tốc độ tăng trưởng kinh tế cả nước như: Gạo; Cà phê; hạt điều; hạt tiêu; hàng thủy sản; dệt may… Số mặt hàng

có tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu gấp hơn 2 lần so với tốc độ tăng trưởng kinh tế là 7 mặt hàng Có 10 mặt hàng xuất khẩu đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chỉ tăng thêm 1 mặt hàng so với năm 2006 đó là mặt hàng dây điện và cáp điện được đứng vào “Câu lạc bộ xuất khẩu 1 tỷ USD” Trong đó thủy sản đứng thứ 4 với 3,8 tỷ USD

Như vậy mặc dầu trong năm 2007, năm đầu tiên Việt Nam gia nhập WTO, xuất khẩu hàng hóa chưa có sự đột phá nhưng kim ngạch xuất khẩu vẫn duy trì được mức tăng trưởng cao, đạt 20,5%, vượt kế hoạch đề ra là 17,4% Thủy sản Việt Nam hiện có mặt tại rất nhiều khu vực thị trường khác nhau và đang được tiêu thụ khá mạnh tại Hoa Kỳ, Nhật Bản, EU Vì vậy việc đẩy mạnh xuất khẩu thủy sản – một nhóm hàng có nhiều tiềm năng của Việt Nam, thực sự đã và sẽ mang lại hiệu quả to lớn không chỉ về kinh tế mà còn có tác dụng cả về xã hội

Ngay từ năm đầu tiên của thiên niên kỷ mới, thủy sản đã được xếp vào danh sách các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của nước ta Kim ngạch xuất khẩu đạt trên 1 tỷ USD, và từ đó đến nay, ngành thủy sản vẫn tiếp tục giữ

được vị thế quan trọng của mình, kim ngạch xuất khẩu liên tục tăng với tốc

độ trung bình 9.8%

Từ năm 2000 đến nay, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đã có những bước tăng trưởng đáng kể, mặc dù phải đối mặt với những cuộc điều tra chống bán phá giá và các vụ kiện về VSATTP thủy sản nhưng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vẫn không ngừng gia tăng Chỉ có năm 2004, tốc độ tăng trưởng giá trị kim ngạch xuất khẩu dưới 10%, còn lại tốc độ tăng trưởng các năm đều 2 con số

Kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam giai đoạn 2000 – 2007

Bảng 2.1 Kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam qua các thời kỳ.

Năm Kim ngạch xuất khẩu (triệu USD) Tốc độ tăng trưởng

Nguồn: Trang thông tin điện tử Bộ Thủy sản Việt Nam (2007)

Năm 2007 được xem là năm thành công trong xuất khẩu thủy sản của nước ta Thị trường xuất khẩu chính gồm: Nhật Bản với kim ngạch chiếm 25% nhưng về tốc độ tăng thì đang chậm lại và đang đứng trước nguy cơ lệnh cấm nhập khẩu tôm của Việt Nam vào thị trường này Các nước EU chiếm 21,7% nhưng tốc độ tăng trưởng đã đạt gần 69% Thị trường Hoa Kỳ cũng chiếm trên 20% nhưng tốc độ tăng chỉ ở mức 7% Thị trường Hàn Quốc chiếm hơn 6%, có tốc độ tăng trưởng tới 29% và đặc biệt

là thị trường Nga đạt tốc độ tăng trưởng lên tới gấp 2,7 lần so với năm

Năm Tổng sản lượng thủy sản (tấn) Sản lượng khai thác hải sản (tấn) Tỷ trọng %200

Nguồn: Tổng cục thống kê Việt Nam (2006)

Như vậy sản lượng khai thác tạo nguồn nguyên liệu chủ yếu cho chế biến thủy sản đặc biệt là chế biến xuất khẩu Sản lượng khai thác hải sản luôn chiếm một tỷ lệ lớn trong tổng sản lượng thủy sản Thường xuyên chiếm trên 60% tổng sản lượng khai thác của cả nước

Tuy nhiên, điều này, trong giai đoạn tới cần được chấn chỉnh lại do yêu cầu về tăng sản lượng khai thác không thể bằng tăng tổng sản lượng Tức cần tăng tỷ lệ lượng NTTS do phải bảo vệ nguồn lợi tự nhiên

Bảng 2.3 Kết quả nuôi trồng thủy sản hàng năm của nước ta.

Năm Tổng sản lượng

thủy sản (tấn)

Sản lượng nuôi (tấn)

Tỷ trọng (%)

Diện tích mặt nước NTTS (ha)200

Nguồn: Tổng cục thống kê Việt Nam (2006)

2.1.2 Thực trạng nuôi trồng, khai thác và xuất khẩu thủy sản ở các tỉnh

ven biển Nam Bộ

* Về giá trị sản xuất thủy sản

Trong thời gian vừa qua, việc phát triển thủy sản ở các tỉnh ven biển Nam Bộ đã được đầu tư, chú trọng đúng mức, chính vì thế giá trị sản xuất

thủy sản ở khu vực này không ngừng tăng lên

Bảng 2.4 Giá trị sản xuất thủy sản phân theo địa phương

Nguồn: Tạp chí thủy sản – Bộ Thủy sản Việt Nam (2006)

Theo số liệu từ bảng trên cho ta thấy, giá trị sản xuất thủy sản của khu vực các tỉnh ven biển Nam Bộ không ngừng tăng lên Tốc độ tăng

trung bình của giai đoạn 2000 – 2006 là 16.57%, một con số khá cao

Trong đó có những năm như 2000 và 2001, tốc độ tăng trên 20% Đồng

thời giá trị sản xuất thủy sản khu vực này luôn chiếm trên 60% tổng giá trị

sản xuất thủy sản của cả nước,chủ yếu là chiếm trên 62% Trong đó Cà

Mau luôn là tỉnh có đóng góp lớn nhất vào tổng giá trị sản xuất thủy sản

khu vực và cả nước Tiếp đến là Kiên Giang, Bạc Liêu và Sóc Trăng

* Về sản lượng khai thác thủy sản

Bảng 2.5 Sản lượng thủy sản khai thác phân theo địa phương.

Đơn vị: Tấn

CẢ NƯỚC 1660904 1724758 1802599 1856105 1939992 1987934 2001656

Bà Rịa-Vũng Tàu 66025 66545 63644 62950 71751 74039 75342 Bạc Liêu 128681 137253 160127 165707 190540 203982 205866

Trà Vinh 69161 68405 70139 71115 71235 74946 75155

Nguồn: Tổng hợp số liệu từ báo cáo kinh tế các tỉnh qua các thời kỳ.

Từ số liệu thực tế cho thấy khu vực biển Nam Bộ là ngư trường lớn nhất

của Việt Nam Trữ lượng thủy sản ở khu vực này là khá lớn Đồng thời sản

lượng khai thác hải sản của các tỉnh ven biển Nam Bộ luôn chiếm trên 57%

cả nước Tuy nhiên tốc độ tăng sản lượng khai thác là không cao Năm có

tốc độ tăng lớn nhất là 2004 với chỉ 6,71% Và năm gần đây nhất là năm

2006, tốc độ tăng chỉ đạt 0.82%

Điều này nói lên một phần thực trạng của nghề khai thác hải sản ở Việt Nam, đó là năng lực đánh bắt hải sản nhất là hải sản xa bờ còn rất yếu

Trình độ công nghệ trong khai thác hải sản như việc trang bị tàu cá, các

thiết bị đánh bắt đồng thời các dịch vụ hậu cần nghề cá phát triển với tốc độ

chậm, không đáp ứng được yêu cầu tăng sản lượng khai thác nhằm tăng sản

lượng chế biến xuất khẩu khi thị trường đang có xu hướng tăng nhu cầu về

mặt hàng thủy sản

* Về sản lượng nuôi trồng thủy sản

Bảng 2.6 Sản lượng thủy sản nuôi trồng phân theo địa phương.

Tỷ trọng so với cả nước (%) 41.76 45.90 43.92 42.62 40.68 41.05 40.28 Tốc độ tăng trưởng (%) 32.09 32.36 13.86 15.24 14.42 24.02 12.48

Nguồn: Tổng cục thống kê Việt Nam (2006)

Phần lớn sản lượng nuôi trồng, khai thác cũng như chế biến xuất khẩu thủy sản ở nước ta là từ sự đóng góp của khu vực ĐBSCL mà chủ yếu

là các tỉnh ven biển Các tỉnh ven biển đóp góp vào sản lượng NTTS của cả nước tới hơn 40% trong những năm qua Đồng thời sản lượng này luôn tăng với tốc độ cao Trung bình là 20.64% cả giai đoạn 2000 -2006, trong

đó có những năm tăng tới 32.36% (2001) và 32.09% (2000)

Kiên Giang và Ninh Thuận là 2 tỉnh có sản lượng nuôi trồng thủy sản cao nhất khu vực và cũng là cao nhất cả nước với sản lượng NTTS năm

2006 tương ứng là 119800 tấn và 139094 tấn

Đứng thứ 3 về sản lượng NTTS là Cà Mau, đây là tỉnh được đánh giá rất cao về tiềm năng phát triển thủy sản xuất khẩu Hiện nay, ở Cà Mau có khoảng gần 285.000ha nuôi tôm, 180.000ha nuôi kết hợp tôm, cua, cá nước

lợ và nước ngọt Năm 2006, sản lượng nuôi trồng và khai thác thủy sản đạt 315.700 tấn, tăng 13,7% Tỉnh Cà Mau cũng là tỉnh có diện tích nuôi trồng thủy sản, sản lượng đánh bắt thủy hải sản và giá trị xuất khẩu mặt hàng này chiếm một lượng khá lớn trong khu vực ven biển Nam Bộ

Các tỉnh khác cũng đóng góp một phần đáng kể vào sản lượng nuôi trồng của nước ta Hầu như các tỉnh khu vực này đều có tốc độ tăng sản lượng nuôi trồng vào loại khá cao

Bảng số liệu cho thấy trong những năm gần đây việc NTTS đã được các tỉnh chú ý quan tâm phát triển Đây là một chủ trương đúng nhằm đảm bảo nguyên liệu chế biến khi sản lượng khai thác không thể tăng mạnh do hạn chế về nguồn tài nguyên và bảo vệ môi trường biển

Việc NTTS phát triển còn tạo độ ổn định về đầu vào cho chế biến xuất khẩu thủy sản hơn là phát triển khai thác hải sản do sự phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên ít hơn Chính vì vậy việc phát triển thủy sản bền vững,

ổn định cần phải có chính sách đẩy mạnh hơn nữa NTTS theo chiều rộng

* Về mặt hàng xuất khẩu chủ yếu

Bảng 2.7 Cơ cấu các mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ yếu của khu

vực các tỉnh ven biển Nam Bộ

Tỷ trọng (%) 11.66 13.70 16.69 15.17 20.41 22.28 23.11 25.80 Tốc độ tăng trưởng (%) - 44.32 35.65 -1.13 47.29 23.87 23.11 41.08

Tỷ trọng (%) 5.19 7.69 4.14 6.20 2.60 2.70 3.23 3.11 Tốc độ tăng trưởng (%) - 81.90 -40.09 62.84 -54.15 18.24 3.23 66.8

Nguồn: Tạp chí thương mại thủy sản VASEP – Bộ Thủy sản (2000 – 2007)

Ba mặt hàng xuất khẩu chủ đạo của thủy sản ở các tỉnh ven biển Nam Bộ là Tôm đông, Cá đông và Mực đông Mặt hàng tôm đông luôn

chiếm một tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu hàng thủy sản xuất khẩu Và về

mặt tuyệt đối, giá trị tôm xuất khẩu đã tăng lên với con số đáng kể Trong

giai đoạn 2000 – 2007, tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu của mặt hàng này

không đều, có những năm tăng trưởng âm như năm 2002 với -15.42% và

năm tăng trưởng thấp như 2007 với 9.32% tuy nhiên tôm đông lại là mặt

hàng đóng góp phần lớn vào kim ngạch xuất khẩu của ngành thủy sản,

thường xuyên chiếm từ 35 – 47%

Mặt hàng xếp thứ 2 là cá đông Tốc độ tăng trưởng của cá đông xuất khẩu ngày càng cao, tốc độ tăng trưởng của năm 2007 so với năm 2006 là

41.08% tương đương với 206.3 triệu đô la Mỹ, một con số khá lớn, đóng

góp vào 25.8% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành Tốc độ tăng trưởng trung

bình của mặt hàng này giai đoạn 2000 – 2007 là 30.58% Và kim ngạch

xuất khẩu của năm 2007 đã gấp 6.13 lần so với năm 2000