Các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế xuất nhập khẩu

Các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế xuất nhập khẩu

Lời Mở Đầu

Thuế là một ngành có vai trò rất quan trọng đối với một quốc gia, đặc biết thuếđóng góp rất lớn vào tổng thu ngân sách nhà nước của quốc gia đó Thực tế ở ViệtNam cho thấy, nguồn thu ngân sách từ thuế có thể nói là nguồn thu chính (chiếm90%) trong tổng ngân sách của nhà nước Vì vậy, việc nghiên cứu và nắm rõ vềthuế là một điều tất yếu, từ đó giúp chúng ta có ý thức hơn về lợi ích và nghĩa vụnộp thuế Trong thời kì kinh tế hiện nay, với sự kiện trọng đại “ Việt Nam chínhthức trở thành thành viên thứ 150 của tổ chức thương mại thế giới WTO” thì hoạtđộng thu thuế của nước ta gặp phải nhiều khó khăn Song, việc gia nhập này cũngmang lại nhiều lợi ích to lớn cho hoạt động xuất nhập khẩu của nước ta Song songvới vấn đề thu thuế xuất nhập khẩu sau khi gia nhập WTO, nhà nước ta còn nhiềuvấn đề liên quan đến việc thu thuế xuất nhập khẩu cần giải quyết như: kê khaigian để trốn thuế Xuất Nhập Khẩu, kê khai giá mặt hàng thấp hơn để nộp thuếthấp hơn, khó khăn trong thu thuế xuất nhập từ các vụ kiện quốc tế… Đó là lý do

mà nhóm chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế Xuất Nhập Khẩu ởnước ta” Nhóm mong rằng với những kiến thức mà nhóm đã nghiên cứu cùng với

sự hổ trợ của cô và các bạn Nhóm đã tổng hợp được một số kiến thức về thựctrạng thu thuế Xuất Nhập Khẩu và đề ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản

lý thuế ở nước ta

Nhóm đã nhận được sự đóng góp ý kiến của cô cùng các bạn và cố gắng hoànthiện kiến thức hơn để hoàn thành đề tài này Nhóm mong rằng nhóm đã cung cấpđược cho các bạn một lượng kiến thức khà bổ ích về hoạt động và hiệu quả quản

lý thu thuế ờ nước ta Trong quá trình nghien cứu nhóm không thể tránh đượcnhững thiếu xót, mong cô cùng các bạn thông cảm

PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Trong giai đoạn hiện nay, nền kinh tế Việt Nam đang ngày càng hội nhập với nền kinh tế thế giới Do vậy sẽ có nhiều biến chuyển sâu sắc về các luật thuế từ đó tác động mạnh mẽ đến nguồn thu ngân sách nhà nước đặc biệt là thuế xuất nhập khẩu.Chính vì vậy, công tác quản lý thuế xuất nhập khẩu hiện nay đóng một vai trò quan trọng giúp cải thiện ngân sách nhà nước, thu hút đầu tư nước ngoài, phân phối thu nhập thực hiện công bằng xã hội

Do đó, tìm hiểu về công tác quản lý thuế xuất nhập khẩu và đề ra biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế là một vấn đề cấp bách và quan trọng hiện nay

1.2 Mục đích, yêu cầu

1.2.1 Mục đích

Trang bị những kiến thức cơ bản về tình hình quản lý thuế xuất nhập khẩu ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Từ đó đề ra giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế xuất nhập khẩu

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế xuất nhập khẩu ở Việt Nam hiện nay

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Vận dụng phương pháp phân tích tổng hợp dựa trên cơ sở các tài liệu Phân tích tổng hợp tái hiện chúng thành một bức tranh thống nhất và toàn vẹn

1.5 Phạm vi nghiên cứu

Trong khuôn khổ quy định của tiểu luận, với thời gian nghiên cứu có hạn, đề tài

“Các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế xuất nhập khẩu”, chỉ đi vào phân tích tổng quan các tình hình, thực trạng quản lý thuế xuất nhập khẩu giai đoạn trước WTO và sau WTO từ đó đề ra giải pháp

1.6 Kết quả nghiên cứu

Sau khi nghiên cứu tiểu luận “ Các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế xuất nhập khẩu ” giúp cho sinh viên hiểu khái quát về tình hình quản lý thuế xuất nhập khẩu hiện nay tại Việt Nam từ đó có những giải pháp hiệu quả góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế

PHẦN NỘI DUNG Chương 1 Cơ sở lý luận

1 Khái niệm thuế xuất nhập khẩu

Thuế xuất khẩu, nhập khẩu còn được gọi chung là thuế quan (tariff) là một loạithuế gián thu đánh vào các hàng hóa được giao thương qua biên giới các quốc giahoặc một nhóm các quốc gia

2 Đối tượng chịu thuế của thuế xuất nhập khẩu

(1) Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam, bao gồm:Hàng hóa xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu đường sông, đường bộ, cảng biển,cảng hàng không, đường sắt, liên vận quốc tế, bưu điện quốc tế và địa điểm làmthủ tục hải quan khác được thành lập theo quyết định của cơ quan nhà nước cóthẩm quyền

(2) Hàng hóa được đưa từ thị trường trong nước vào khu phi thuế quan và từ khuphi thuế quan vào thị trường trong nước

Khu phi thuế quan bao gồm: khu chế xuất, doanh nghiệp chế xuất, khu bảo thuế,kho ngoại quan, khu kinh tế thương mại đặc biệt, khu thương mại – công nghiệp

và các khu kinh tế khác được thành lập theo quyết định của thủ tướng Chính phủ,

có quan hệ mua bán, trao đổi hàng hóa giữa khu vực này với bên ngoài là quan hệxuất khẩu, nhập khẩu

(3) Hàng hóa mua bán, trao đổi khác được coi là hàng hóa, xuất khẩu, nhập khẩu

3 Đối tượng không thuộc diện chịu thuế.

Hàng hoá trong các trường hợp sau đây là đối tượng không chịu thuế xuất khẩu,thuế nhập khẩu:

(1) Hàng hoá vận chuyển quá cảnh hoặc mượn đường qua cửa khẩu, biên giớiViệt Nam, hàng hoá chuyển khẩu theo quy định của pháp luật;

(2) Hàng hoá viện trợ nhân đạo, hàng hoá viện trợ không hoàn lại của Chính phủ,các tổ chức Liên Hợp Quốc, các tổ chức liên Chính phủ, các tổ chức quốc tế, các

tổ chức phi chính phủ nước ngoài, các tổ chức và cá nhân người nước ngoài vàngược lại, nhằm phát triển kinh tế - xã hội, hoặc các mục đích nhân đạo khác đượcthực hiện thông qua các văn kiện chính thức của hai bên, được ccấp có thẩm quyềnphê duyệt; các khoản trợ giúp nhân đạo, cứu trợ khẩn cấp nhằm khắc phục hậu quảchiến tranh, thiên tai, dịch bệnh;

(3) Hàng hóa từ khu phi thuế quan xuất khẩu ra nước ngoài, hàng hóa nhập khẩu

từ nước ngoài vào khu phi thuế quan và chỉ sử dụng trong khu phi thuế quan, hànghóa đưa từ khu phi thuế quan này sang khu phi thuế quan khác;

(4) Hàng hoá là phần dầu khí thuộc thuế tài nguyên của Nhà nước khi xuất khẩu

4 Người nộp thuế

(1) Người nộp thuế theo quy định của Luật thuế xuất khẩu, nhập khẩu bao gồm:

a Chủ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu;

b Tổ chức nhận ủy thác xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa;

c Cá nhân có hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu khi xuất cảnh, nhập cảnh; gửi hoặcnhập hàng hóa qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam

(2) Đối tượng được ủy quyền, bảo lãnh và được nộp thay thuế, bao gồm:

a Đại lý làm thủ tục hải quan trong trường hợp được đối tưỡng nộp thuế ủy quyềnnộp thuế xuất khẩu, nhập khẩu;

b Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bưu chính, dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tếtrong trường hợp nộp thay thuế cho đối tượng nộp thuế;

c Tổ chức tín dụng hoặc tổ chức khai thác hoạt động theo quy định của Luật các

tổ chức tín dụng trong trường hợp bảo lãnh, nộp thay thuế cho đối tượng nộp thuế;

5 Cách tính thuế xuất khẩu, nhập khẩu.

5.1 Căn cứ tính thuế, phương pháp tính thuế và đồng tiền nộp thuế

5.1.1 Căn cứ các yếu tố sau

Căn cứ tính thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là số lượng đơn vị từng mặt hàng thực

tế xuất khẩu, nhập khẩu ghi trong tờ khai hải quan, giá tính thuế, thuế suất theo tỷ

lệ phần trăm (%)

Đối với mặt hàng áp dụng thuế tuyệt đối thì căn cứ tính thuế là số lượng đơn vịtừng mặt hàng thực tế xuất khẩu, nhập khẩu ghi trong tờ khai hải quan và mứcthuế tuyệt đối quy định trên một đơn vị hàng hóa

5.1.2 Phương pháp tính thuế được quy định như sau:

a) Số thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu phải nộp bằng số lượng đơn vị từng mặthàng thực tế xuất khẩu, nhập khẩu ghi trong tờ khai hải quan nhân với giá tínhthuế và thuế suất của từng mặt hàng ghi trong Biểu thuế tại thời điểm tính thuế; b) Trong trường hợp mặt hàng áp dụng thuế tuyệt đối thì số thuế xuất khẩu, thuếnhập khẩu phải nộp bằng số lượng đơn vị từng mặt hàng thực tế xuất khẩu, nhậpkhẩu ghi trong tờ khai hải quan nhân với mức thuế tuyệt đối quy định trên một đơn

vị hàng hoá tại thời điểm tính thuế

5.1.3 Đồng tiền nộp thuế là đồng Việt Nam; trong trường hợp được phép nộp thuếbằng ngoại tệ thì phải nộp bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi

b) Thuế suất ưu đãi đặc biệt áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu có xuất xứ từnước, nhóm nước hoặc vùng lãnh thổ thực hiện đối xử tối huệ quốc trong quan hệthương mại với Việt Nam, theo thể chế khu vực thương mại tự do, liên minh thuếquan hoặc để tạo thuận lợi cho giao lưu thương mại biên giới và trường hợp ưu đãiđặc biệt khác;

Điều kiện áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt:

- Phải là những mặt hàng được quy định cụ thể trong thỏa thuận đã ký giữa ViệtNam và các nước, nhóm nước hoặc vùng lãnh thổ thực hiện ưu đãi đặc biệt về thuế

và phải đáp ứng đủ các điều kiện đó ghi trong thỏa thuận

- Phải là hàng hóa có xuất xứ tại các nước, nhóm nước hoặc vùng lãnh thổ mà ViệtNam tham gia thỏa thuận ưu đãi đặc biệt về thuế

c) Thuế suất thông thường áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu có xuất xứ từnước, nhóm nước hoặc vùng lãnh thổ không thực hiện đối xử tối huệ quốc vàkhông thực hiện ưu đãi đặc biệt về thuế nhập khẩu với Việt Nam

Thuế suất thông thường được áp dụng thống nhất bằng 150% mức thuế ưu đãi củatừng mặt hàng tương ứng quy định tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi

7 Biện pháp về thuế để tự vệ, chống bán phá giá, chống trợ cấp, chống phân biệt đối xử trong nhập khẩu hàng hóa.

1 Tăng mức thuế nhập khẩu đối với hàng hoá nhập khẩu quá mức vào Việt Namtheo quy định của pháp lệnh về tự vệ trong nhập khẩu hàng hóa nước ngoài vàoViệt Nam;

2 Thuế chống bán phá giá đối với hàng hóa bán phá giá nhập khẩu vào Việt Namtheo quy định của pháp lệnh về chống bán phá giá hàng hóa nhập khẩu vào ViệtNam;

3 Thuế chống trợ cấp đối với hàng hóa được trợ cấp nhập khẩu vào Việt Namtheo quy định của pháp luật về chống trợ cấp hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam;

4 Thuế chống phân biệt đối xử đối với hàng hóa được nhập khẩu vào Việt Nam cóxuất xứ từ nước, nhóm nước hoặc vùng lãnh thổ mà ở đó có sự phân biệt đối xử vềthuế nhập khẩu hoặc có biện pháp phân biệt đối xử khác theo quy định của phápluật về đối xử tối huệ quốc và đối xử quốc gia trong thương mại quốc tế

8 Hoàn thuế, miễn, giảm thuế, và truy thu thuế xuất khẩu, nhập khẩu.

8.1 Hoàn thuế

Đối tượng nộp thuế được hoàn thuế trong các trường hợp sau đây:

- Hàng hoá nhập khẩu đã nộp thuế nhập khẩu nhưng còn lưu kho, lưu bãi tại cửakhẩu đang chịu sự giám sát của cơ quan hải quan, được tái xuất;

- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu đã nộp thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu nhưngkhông xuất khẩu, nhập khẩu;

- Hàng hóa đã nộp thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu nhưng thực tế xuất khẩu, nhậpkhẩu ít hơn;

- Hàng hóa là nguyên liệu, vật tư nhập khẩu đã nộp thuế nhập khẩu để sản xuấthàng hoá xuất khẩu;

- Hàng hoá tạm nhập, tái xuất hoặc tạm xuất, tái nhập đã nộp thuế nhập khẩu, thuếxuất khẩu, trừ trường hợp được miễn thuế quy định của Luật thuế Thu nhập doanhnghiệp;

- Hàng hoá xuất khẩu đã nộp thuế xuất khẩu nhưng phải tái nhập;

- Hàng hoá nhập khẩu đã nộp thuế nhập khẩu nhưng phải tái xuất;

- Hàng hoá nhập khẩu là máy móc, thiết bị, dụng cụ, phương tiện vận chuyển của

tổ chức, cá nhân được phép tạm nhập, tái xuất để thực hiện dự án đầu tư, thi côngxây dựng, lắp đặt công trình, phục vụ sản xuất hoặc mục đích khác đã nộp thuếnhập khẩu

8.2 Miễn thuế

Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu trong các trường hợp sau đây được miễn thuế xuấtkhẩu, thuế nhập khẩu:

1 Hàng hoá tạm nhập, tái xuất hoặc tạm xuất, tái nhập để tham dự hội chợ, triểnlãm, giới thiệu sản phẩm; máy móc, thiết bị, dụng cụ nghề nghiệp tạm nhập, táixuất hoặc tạm xuất, tái nhập để phục vụ công việc trong thời hạn nhất định;

2 Hàng hoá là tài sản di chuyển theo quy định của Chính phủ;

3 Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu của tổ chức, cá nhân nước ngoài được hưởngquyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao tại Việt Nam theo quy định tại Pháp lệnh vềquyền ưu đãi, miễn trừ dành cho cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự và

cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế, và các văn bản quy định chi tiết và hướngdẫn thi hành Pháp lệnh này

4 Hàng hóa nhập khẩu để gia công cho nước ngoài rồi xuất khẩu hoặc hàng hóaxuất khẩu cho nước ngoài để gia công cho Việt Nam rồi tái nhập khẩu theo hợpđồng gia công;

5 Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trong tiêu chuẩn hành lý miễn thuế của ngườixuất cảnh, nhập cảnh do Chính phủ quy định;

6 Hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định của dự án khuyến khích đầu tư, dự

án đầu tư bằng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA);

7 Giống cây trồng, vật nuôi được phép nhập khẩu để thực hiện dự án đầu tư tronglĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp

8 Hàng hóa nhập khẩu của Doanh nghiệp BOT và nhà thầu phụ để thực hiện dự

án BOT, BTO, BT

9 Việc miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hoá nhập khẩu quy định tại các điểm a,

b, c, d và đ khoản này được áp dụng cho cả trường hợp mở rộng quy mô dự án,thay thế, đổi mới công nghệ;

10 Miễn thuế lần đầu đối với hàng hóa là trang thiết bị nhập khẩu để tạo tài sản cốđịnh của dự án khuyến khích đầu tư, dự án đầu tư bằng nguồn vốn hỗ trợ phát triểnchính thức (ODA)theo danh mục do Chính phủ quy định của dự án đầu tư vềkhách sạn, văn phòng, căn hộ cho thuê, nhà ở, trung tâm thương mại, dịch vụ kỹthuật, siêu thị, sân golf, khu du lịch, khu thể thao, khu vui chơi giải trí, cơ sở khámchữa bệnh, đào tạo, văn hoá, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, kiểm toán, dịch vụ tưvấn

11 Miễn thuế đối với hàng háo nhập khẩu để phục vụ hoạt động dầu khí

12 Đối với cơ sở đóng tàu được miễn thuế xuất khẩu đối với các sản phẩm tàubiển xuất khẩu và miễn thuế nhập khẩu đối với các loại máy móc, trang thiết bị đểtạo tài sản cố định; nguyên liệu, vật tư, bán thành phẩm phục vụ cho việc đóng tàu

mà trong nước chưa sản xuất được

13 Miễn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu, vật tư phục vụ trực tiếp cho hoạtđộng sản xuất sản phẩm phần mềm mà trong nước chưa sản xuất được

14 Miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu để sử dụng trực tiếp vào hoạtđộng nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, bao gồm máy móc, thiết bị,phụ tùng, vật tư, phương tiện vận tải trong nước chưa sản xuất được, công nghệtrong nước chưa tạo ra được; tài liệu, sách báo khoa học;

15 Nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu để sản xuất của dự án thuộc Danhmục lĩnh vực đặc biệt khuyến khích đầu tư hoặc thuộc lĩnh vực sản xuất linh kiện,phụ tùng cơ khí, điện, điện tử được miễn thuế nhập khẩu trong thời hạn năm năm,

kể từ khi bắt đầu sản xuất;

16 Nguyên liệu, vật tư, bán thành phẩm trong nước chưa sản xuất được nhập khẩu

để phục vụ sản xuất của dự án được miễn thuế nhập khẩu trong thời hạn 5 năm, kể

từ khi bắt đầu sản xuất;

17 Hàng hoá sản xuất, gia công, tái chế, lắp ráp tại khu phi thuế quan không sửdụng nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu từ nước ngoài khi nhập khẩu vào thị trườngtrong nước; trường hợp có sử dụng nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu từ nước ngoàithì khi nhập khẩu vào thị trường trong nước chỉ phải nộp thuế nhập khẩu trên phầnnguyên liệu, linh kiện nhập khẩu cấu thành trong hàng hóa đó;

18 Máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải do các nhà thầu nước ngoài nhập khẩuvào Việt Nam theo phương thức tạm nhập, tái xuất để phục vụ thi công công trình,

dự án sử dụng nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) được miễn thuế nhậpkhẩu và thuế xuất khẩu khi tái xuất

Điều 17 Xét miễn thuế

Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu trong các trường hợp sau đây được xét miễn thuếxuất khẩu, thuế nhập khẩu:

1 Hàng hoá nhập khẩu chuyên dùng trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh, giáodục và đào tạo; hàng hóa nhập khẩu chuyên dùng trực tiếp phục vụ nghiên cứukhoa học, trừ trường hợp quy định tại khoản 8 Điều 16 của Luật này;

2 Hàng hoá là quà biếu, quà tặng, hàng mẫu của tổ chức, cá nhân nước ngoài cho

tổ chức, cá nhân Việt Nam hoặc ngược lại trong định mức do Chính phủ quy định Điều 18 Giảm thuế

Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu đang trong quá trình giám sát của cơ quan hảiquan nếu bị hư hỏng, mất mát được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giám địnhchứng nhận thì được xét giảm thuế

Mức giảm thuế tương ứng với tỷ lệ tổn thất thực tế của hàng hoá.

9 Thể thức khai báo và thu nộp thuế.

9.1 Trách nhiệm của đối tượng nộp thuế

Đối tượng nộp thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu có trách nhiệm kê khai thuế đầy đủ,chính xác, minh bạch và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung kê khai; nộp

tờ khai hải quan cho cơ quan hải quan, tính thuế và nộp thuế vào ngân sách nhànước

9.2 Thời điểm tính thuế

Thời điểm tính thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là thời điểm đối tượng nộp thuếđăng ký tờ khai hải quan với cơ quan hải quan

Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu được tính theo thuế suất, giá tính thuế và tỷ giádùng để tính thuế theo tỷ giá hối đoái do Ngân hàng Nhà nước Việt nam công bốtại thời điểm tính thuế

9.3 Thời hạn nộp thuế

1 Thời hạn nộp thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu được quy định như sau:

a) Đối với hàng hóa xuất khẩu là ba mươi ngày, kể từ ngày đối tượng nộp thuếđăng ký tờ khai hải quan;

b) Đối với hàng hoá nhập khẩu là hàng tiêu dùng thì phải nộp xong thuế trước khinhận hàng; trường hợp có bảo lãnh về số tiền thuế phải nộp thì thời hạn nộp thuế

là thời hạn bảo lãnh, nhưng không quá ba mươi ngày kể từ ngày đối tượng nộpthuế đăng ký tờ khai hải quan Trách nhiệm của tổ chức bảo lãnh được thực hiệntheo quy định tại điểm b khoản 2 Điều này;