Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là phân tích, lập luận, diễn giải nội dung, vai trò, xu hướng vận động của mối quan hệ giữa phát triển kinh tế xã hội và công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực sử dụng tài nguyên, bảo vệ môi trường, đảm bảo định hướng phát triển bền vững. Trên cơ sở này, khắc hoạ các khả năng, điều kiện và xây dựng các kiến nghị, giải pháp phát triển nhằm nâng cao năng lực của quản lý nhà nước trong phát triển kinh tế xã hội và sử dụng hợp lý tài nguyên, bảo vệ môi trường trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam hiện nay.
Trang 1VI~N KHOA HQC XA HQI VI~T NAM
DE TAl NGHIEN c(Ju CAP BQ 2003 - 2005 DON vi THIfC HI~N: VI~N KINH TE VI~T NAM Chu nhi~m de h'li: TS Nguy~n Quae Hung
1 PGS TS Nguyen The Chinh
2 PGS TS Nguyen NgQc Khanh
3 TS Tran NgQc Ngo~m
4 TS Mai Thanh Dung
5 CN Nguyen ThiEm PhL1dng
6 CN Nguyen Quang Ha
BAO CAO TOM Tih DE'TAI KHOA HQC
MOl QUAN H~ GIVA PHAT TRIEN KINH TE XA HQI
" ? , " , -' ,." ""
VA QUAN LY NHA NVOe DOl VOl TAl NGUYEN,
MOl TRVONG TRONG QUA TRiNH eONG NGHI~P HOA VA
"" ,.? A
Ht~N DJ;\IHOA 0 VI~T NAM
Trang 2~ ,;
I TONG QUAN BAO CAO
1 Ml;Ic tieu cua de tfli:
De tai "Cae moi quan h{; giCIaphat trien KTXH va QUEJn!ynha nUde (/oi vdi tai nguyen,
chvdng trlnh khoa hQC cap bQ ve :"Quan ly nha nUdc VB moi truong" cua Vi$n Khoa hQc
xa hQi Vi$t Nam De tai c6 ml,Jctieu din ban la Phan Uch va L$p IU$n, di§n giai nQi dung, vai tro, xu hVCJngv$n dQng cua moi quan h$ giCra phat tri§n KTXH va cong tac QLNN trong linh vljC sli dl,Jng tai nguyen, bao v$ moi trvdng, dam bao dinh hVCJngphat tri§n ben VLmg Tren cd s6 nay, khac hQa cac kha nang, dieu ki$n va xay dljng cac kien nghi va giai phap phat tri§n, nham nang cao nang IljC cua QLNN trong phat tri§n KTXH va sli dl,mg hc;1PIy tai nguyen, bao v$ moi trvdng trong qua trlnh CNH-HDH 6 Vi$t Nam hi$n nay
2 Boi dmh thlfc hi~n de tfli:
Sau khi gianh dVc;1choan toan dQc I$p, tlj do, nvCJcta da va dang trai qua Thdi kl qua
dQ tien len xay dljng CNXH tren ph9m vi toan dat nVCJc.DVCJislj lanh d90 cua Dang va quan Iy t$p trung cua nha nvCJc,ca nVCJcdang ra sCtc thljC hi$n ml,Jc tieu cao nhhat la
"dan giau, nUde mejJnh,xa hQi eong bang, dan ehu va van minh".
D§ thljC hi$n dVc;1cyeu cau nay, ca nvCJccan phai phat tri§n khong ngU'ng va ra sCtc giCrVLmg can bang giCra cac yeu to ph at tri§n, d6 la Tang trv6ng nhanh va deu khap cac IInh vljc kinh te; hdn nCra, can phai nhanh ch6ng x6a d6i giam ngheo va day m9nh tien
bQ, van minh xa hQi; sli dl,Jng hc;1PIy, hi$u qua TNTN, bao v$ VLrng chac moi trvdng C6 th§ coi day la nen tang cua slj phat tri§n trong giai d09n mCJi6 nvCJcta, dang phat tri§n nen kinh te trf thCtc, day m9nh CNH-HDH va chu dQng hQi nh$p kinh te quoc te
Ve kinh te, nVCJcta da va dang t~p trung mQi no IljC tang cao toc dQ va chat IVc;1ng tang trvdng kinh te, tien hanh CNH va HDH, nham tCJinam 2020 nVCJcta "ve cd ban tro thanh nUde eong nghi{;p", chu dQng va Uch cljc tham gia hQi nh$p kinh te quoc te, thljC
hi$n qua trinh toan cau h6a Trong IInh vljc xa hQi, tU'ng bvCJcnang cao vai tro va vi the binh d~ng va tien bQ cua mQi tang ICJpdan cV va ngvdi lac dQng, m6 rQng so IVc;1ngvi$c
lam, tang cao thu nh~p va mCtc song cua nhan dan, dam bao ml,Jc tieu "ai cOng co eam
an, ao m?e, ai eOng (/uge hQe hanh" Doi vCJivi$c sli dl,Jng tai nguyen va bao v$ moi
truvdng, chung ta khong ngU'ng co gang nang cao nang IljC cong ngh$, sli dl,Jng hc;1PIy, hi$u qua va tiet ki$m cac tai nguyen thien nhien, phong va chong suy thoai tai nguyen
va a nhiem moi trvdng, nham dam bao phat tri§n KTXH theo dinh hVCJngPTBV
Chfnh vi v~y Chung ta can lam r6 yeu cau thljc hi$n Cl,Jth§ trong tlfng IInh vl/c, cung
co va nang cao tU'ng yeu to phat tri§n, cOng nhLf can tim hi§u va tang clfdng cac quan h$ hCru cd rang bUQc giCra cac m~t cua QLNN doi vCJjcac qua trinh cua IInh vl/c nay:
Trang 3dam bao slf tL10ng dong, hai hoa va h<;'p Iy giCra cac ITnh vlfc phat tri§n KTXH; 1 Tang trL10ng kinh te, 2 Tien bQ va binh d~ng xa hQi va 3 SLr dl;mg tai nguyen h<;,pIy, tiet ki$m d§ bao v$ m6i trL1dng 8ay chinh la b6i canh c[,Jth§ thlfC hi$n m[,Jctieu cUa de tai
3 PhU'dng phap:
a PhL10ng RhaR nghien cCru: M[,Jctieu va cOng la nQi dung can ban cua 8e tai theo de CL10ngcua de tai da dL1<;'cBan chu nhi$m chL10ng trlnh th6ng qua va dL1<;'Ctrinh bay/ trong Bao cao Tong h<;'p cua de taL Vi$c nghien cCru de tai dL1<;'cbat dau tri§n khai fu vi$c xay dlfng de cL10ng tong quat va de cL10ng chi tiet, tiep do, tri§n khai nghien cCruva khao nghi$m cac kinh nghi$m Iy thuyet, cang nhL1trong thlfC tien QLNN tren ba ITnhvl,fc: Phat tri§n KTXH theo hL1dng thlfC hi$n CNH-H8H; on d!nh va binh d~ng xa hQi va quan
Iy, sLr d[,Jngtai nguyen, m6i trL1dng 0 nL1dCta, cang nhL1mQt s6 nL1dckhac tren the gidi Qua trlnh nghien cCru da bat dau Wvi$c khao sat thlfC te theo cac nQi dung tren, ket h<;,pvdi phan tfch Ly thuyet phat tri§n va do tfnh thdi sl,f va cap bach cua de tai, nen ben
c~nh vi$c tong quan, khai quat nhD'ng kinh nghiem va thuc tien (fa va (fang co, Chung t6i thL1dng xuyen cap nhat va bam sat nhU'ng bL1dCphat tri§n (fang dien ra trong thl,fc
tien phat trien cua nL1dCta, cang nhL1t~i m9t s6 nUdc khac trong khu vl,fc va tren the gidi, qua tL1li$u cua cac nganh, cac cap, qua m~ng Internet, bao chi va qua mQt s6 hQi thao khoa h9C trong nL1dc (nhat la qua hang lo~ hQi thao ve slf PTBV cua BQ KH&8T dang dien ra hi$n nay), cOng nhL1 qua cac ket qua dieu tra thl,fC dia (0 mQt s6 dia
phL10ng dang co "van (fe xung (fQf' giCra phat trien va suy thoai m6i trL1dng 0 nL1dCta,
nhL1 Quan Iy dat dai 0 Ha Tay, Lang nghe 0 Bac Ninh, SOn La, Lao Cai, Ha Giang, Quang Ninh, Ninh Blnh, 8a·Nang, Lam 8ong, Ba Ria Vang Tau, Thua Thien Hue )
Do nhCrng h~n che ve thdi gian va kinh phi, nen de tai chi tien hanh to chCrc di khao sat va d6i chieu, tham d!nh co Ilfa ch9n tren thlfc dia, t~i mQt s6 dia phL10ng xay ra tai bien m6i trL1dng (nhL1la quet d Huy$n Yen Minh, Tlnh Ha Giang (nam 2004), Thlfc tr~ng
va h~u qua cua vi$c thieu hoan nguyen m6i trudng cac mo Apatit d Lao Cai (2003) song chL1a co dieu ki$n Wi tat ca cac dia phL10ng co di§m nong ve quan Iy tai nguyen, nhL1Baa v$ Rung d Ninh Thu~n, Khai thac Vang va cac khoang san sa khoang d Quang Nam, Bac C~n, Ha TTnh;6 nhiem dau tren bi§n Hai Phong, Ba Ria - VOng Tau; Quan Iy dat dai d Huy$n Phu Qu6c va mQt s6 dia phL10ng dang ch!u tai bien m6i trL1dng
Ket qua cua nhU'ng chuyen di thl,fCdia da ngo~i tren la rat bo ich va Iy thu, dem I~i nhU'ng hinh anh va thl,fCte s6ng dQng ve quan h$ khang khit va rang bUQc giCraphat tri§n KTXH va qua trlnh Quan Iy va sLt d[,JngTNTN, bao v$ m6i trL1dng,cang nhL1hi$u qua va I<;,iich trong thlfC te cua qua trinh nay Ch~ng h~n, Chung t6i da gap phan xac dinh dL1<;'CmQt trong nhU'ng nguyen nhan tai bien m6i trL1dng(La quet) d Huy$n Yen Minh, Pha rLtngd Tanh Linh (Binh Thu~n ), Thu Dau Mc)t (Binh DL10ng) la do thieu slf quan Iy quy ho~ch TN TN trong qua trinh phat tri§n KTXH cua dan cL1va chinh quyen dia phL10ngcac cap
Trang 4b PhLJdng phap trinh bfw: van de can ban cila de tai la Phan tfch va tLJdng minh thl/C the cila Mai quan h$ giCta Phat trien KTXH va QLNN dai Vdi vi$c sa dl)ng TNTN, bao v$ m6i trLJdng, theo d!nh hLJdng PTBV trong dieu ki$n tien hanh CNH-HDH d nLJdcta, nen vi$c trinh bay dong thdj the hi$n dLJ<;JCquan h$ dan xen nay trong tU'ng Wng phan, tU'ng ml)c Tuy nhien, do kh6ng the cung m¢t luc I,?i trinh bay tren cung m¢t dQan van ca ba van de, nen ngoai phan Ml)C Il)c, Ldi noi dau va Bang ke cac chCt viet tat va Cac tai li$u trfch dan, N¢i dung bao cao tong h<;JpdLJ<;Jctrinh bay theo 3 phan, nhLJsau:
+ Phan thli' nhat: Ly lu$n va thl/C tien phat trien ben vCtngd nU'dc ta (trong 56 trang,
Wtrang 1 tai trang 56)
+ Ph an thli' hai: Quan Iy phat trien KTXH va bao v$ tai nguyen, m6i trLJdng (trong 51
trang, Wtrang 57 tai trang cac trang 107)
+ Phan thli' ba: Quan h$ giCta Phat trien KTXH va quan Iy tai nguyen, m6i trLJdng Trong phan nay, chung t6i cOng trinh bay cac ket lu$n va kien nghl cila qua trinh thl/c hi$n de tai (trong 60 trang, Wtrang W 108 den 168)
II NQI DUNG TOM TAT THEa s6 Cl,lC CUA sAa cAa:
1 N9i dung: Baa cao tong h<;Jpgom 168 trang, dLJ<;Jctrinh bay theo n¢i dung tU'ng phan, ml)c, thea cac chuyen de Trong Wng phan the hi$n Iy thuyet roi thl/c te nhLJsau:
a N¢i dung cila Phan thli' nhat: Ly lu$n va thl/c tien PTBV d nLJacta, trong 56 trang (1 +56), Chung t6i phEln tfch thl/c tr,?ng va the hi$n quan h$ logic, tat yeu giCta Phat trien vai M6i trLJdng va sa dl)ng h<;JpIy cac TNTN, cOng nhLf sl/ can thiet phai gan ket chung qua vi$c quan Iy hai (2) Ij'n~ vl)'c nay, ma ngLJdid,?i di$n tat yeu la nha nLJdcdai vai quan
Iy, sa dl)ng tai nguyen, bao v$ m6i trLJdng va phat trien KTXH theo cac ml)c Ian:
I TLJdng quan m6i trLJdng trong nLJacva quac te; II Xay dl/ng Chien ILJ<;JcBao v$ m6i trLJdng quac gia nam 2010, Djnh hLJangWi nam 2020 va chien ILJ<;JcPTBV cila Vi$t Nam;
III Thl/c the cila M6i trLJdng va Phat trien; IV Xay dl/ng chien ILJ<;Jc, chfnh sach va cac giai phap baa v$ m6i trLJdng (BVMT) va tai nguyen trong thdi ky CNH, HDH dat nLJdc, nham thl/c hi$n ml)c tieu cila PTBV; va V QLNN dai vai phat trien va bao v$ m6i trLJdng Sl/ gan ket cila cac ml)c nay la cac vf dl) ve thl/c tien day m,?nh CNH, dien hinh
cila phat trien, t'?o ra nhCtng xung d¢t vai 6 nhiem va suy thoai m6i trLJdngdnLJacta
Trong phan nay, Chung t6i khai quat ve nhu cau cap bach va qua trinh xay dlfng cac chil trLJdngcila Dang trong cac Nghi quyet 36/CT (nam 1998), 41/CT (nam 2004) cila
B¢ chfnh tri Ban chap hanh trung LJdng Dang ve, bao v$ m6i trLJdng va phat trien theo dinh hLJdng ben vCtng, cOng nhLJ nhCtng dien bien cila qua trinh hinh thanh Chien ILJ<;Jc PTBV tai nam 2020 d nLJdcta (con gQi tat la Agenda 21 Vi$t Nam)
TLr nhCtng minh hQa ve dien bien Cl) the cila m6i trLJdng va phat trien KTXH trong thl/C tj(~n tren the giai va trong nLJac, phan nay the hi$n va ph an tfch nhCtng dien bien phat trien cila Iy lu$n PTBV noi chung va d nLJacta noi rieng, d~c bi$t la trong giai do,?n hi$n
Trang 5nay - qua d9 tien len CNXH, dang d§y m<;lnh CNH-H8H va chu d9n9 tham gia h9i nh$p kinh te quoc te, nhLf gia nh$p cac khoi AFTA, ATEC (theo khu vl/C) va dang Uch cl/c chu§n bl tham gia VaG t6 chCtc thLfdng m<;li,theo dinh che WTO tren ph<;lmvi the giOi) Tlnh hlnh tren, cho thay, tat ca cac d<;lng cac tai nguyen va h$ sinh thai d cac vung dong bang, doi nui, cl!a song, ven bien nLfdc ta deu dang bi nhieu d9n9 m<;lnhme, van
de nay khong chi the hi$n va tac d9n9 trong nLfdc, ma mang tfnh toan cau doi vdi cac van de nguon Il/C, dan cLf, dam bao an toan ILfdng thl/c, nang ILf<;:Jng, nguyen li$u la nhU'ng van de dang b9C 19 nhCfng tac d9n9 ngay cang ra r$t toi tat ca cac IO<;lihinh TNTN va moi trLfdng cua nLfoc ta, va d chCtng ml/c nhat dinh, dang lam giam tfnh c<;lnh tranh cua cac hang hoa Vi$t Nam tren tri trLfdng the gidi, theo cac ml,JcCl,Jthe nhLf sau:
1 Tham rCtng, nhan to cd ban cua chat ILf<;:Jngmoi trLfdng trong dieu ki$n cua m9t nLfdC nhLf nLfdc ta, cac NVL co dS'lcdiem d9C dao cua moi trLfdng thien nhien nhi$t doi -gio mua cua nLfdc ta, da va dang bi khai thac bua bai, tuy ti$n, nen dang bi suy tan qua
mCtc cho phep va dang tiep tl:JCgiam sut vdj toc d9 nhanh chong
2 Tai nguyen dat dai cua nLfoc ta, van da co so ILf<;:Jngft oi, thu9C IO<;lithap nhat tren the gioi, l<;lidang tiep tl,Jcsuy giam va thoai hoa ve chat 1Lf<;:Jng, tr! so di$n Uch dat dai binh quan tren dau ngLfdi xuong toi mCtc rat thap, ty 1$nghich voi mCtc d9 phat trien nhanh cua dan so
3 Tai nguyen khoang san hi$n dLf<;:JCkhai thac toi mCtc c<;lnki$t va b! sl! dl,Jng lang phf
tram tr9ng, nhLf ngu6n van "cLtu canh", nham X8GN va phat trien KTXH cua dat nLfoc.
4 Cac tai nguyen thuy, hai san, cac r<;lnsan ho d cac vung cl!a song, ven bien
bi khai thac den c<;lnki$t, d~ng bi suy thoai do bi khai thac bua bai va tuy ti$n, qua mCtc
phl,Jc hoi cua tl/ nhien
5 Tai nguyen di truyen va da d<;lng sinh h9C trong cac loai d9n9 v$t, thl/c v$t qui hiem cua nLfoc ta dang b! mai m9t nhanh chong, kho be hoi ph~c
6 Cac dieu ki$n tai nguyen, moi trLfdng chu yeu (ca tai t<;li dLf<;:JCva khong tai t<;lO dLf<;:JC)nhLf khong khi, nguon nLfoc nLfoc mS'ltva nLfoc ngam, cac IO<;liquS'lng, dat dai t<;li cac khu do thL khu dan cLf t$p trung, khu che xuat, khu cong nghi$p dang bi xam ph<;lm, gay nen hi$n tLf<;:Jngbi 0 nhiem nS'lngne va bi khai thac tuy ti$n, dang bi suy thoai n~ng ne, anh hLfdng nghiem tr9ng den sCtckhoe va san xuat cua nhan dan
7 M9t so vung san xuat nong nghi$p, do sl! dl,Jng "qua I?m" cac I09i thuoc tru sau va
phan bon hoa h9C, da co hi$n tLf<;:Jngbi 0 nhiem Iy h9C va hoa h9C, nen dang bi "sa m?c hoa", t<;lOnen nguy hiem doi voi moi trLfdng song cua nhan dan.
8 Nhieu h$u qua chien tranh, nhLf huy hO<;licd Sd h9 tang, rung, bom mln, d9n (nhat
la cac chat d9C hoa h9C, "thuGC c1¢c mEw da cam" ) gay suy thoai tai nguyen va moi trLfdng, nhLfng ch$m dLf<;:JCkhoi phl,JCva tiep t~c gay ra nhCfng h~u qua rat n~ng ne
Trang 6NVdC ta dang thljc slj b[ suy thoai TNTN va dCing trVdc nguy cd huy h09t chat IV<;lng m6i trvdng song cua con ngvdi, Wc la qua tr1nh phat tri~n da va dang gay ra nhCtng anh hvong trljc tiep, m9nh me tdi slj ben vCtng cua cac ket cau TNTN, cua m6i trvdng nVdc
ta 80ng thdi, cOng do chfnh nhCtng h$u qua cua 6 nhiem m6i trvdng va suy thoai tai nguyen, da can tro qua tr1nh phat trien, anh hvong kh6ng tot tdi hi$u qua va l<;1inhu$n cua cac nganh SElnxuat Do d6 tac d9n9 tieu cljc tdi vi$c thljC hi$n chien IV<;1ctheo d[nh hVdng PTBV, ma 8ang ta da chi ra
T1nh h1nh nghiem tr<;mg n6i tren d6i hoi nVdc ta can phai xay dljng cac chfnh sach quac gia h<;1pIy,tfch cljc ve QUEmIyTNTN va bao v$ m6i trvdng TLr nam 1998 den nay B9 chfnh tr[ da c6 nhCtng chi thl va ngh! quyet quan tr<;mgve bao v$ m6i trVdng, nhv cac Chi th! 36/CT (nam 1998) va Ngh[ quyet 41/CT (nam 2005) cua B9 chfnh tr[ va trong nhieu Ngh[ quyet cua Ban chap hanh trung Vdng cua 8ang Nam 1997, Quac h9i da th6ng qua Lu$t ve bao v$ m6i trvdng, tdi nam 2005, Quac h9i dang tiep tl,lC saa doi va hoan thi$n b9 lu~t quan tr<;mg nay Bao v~ m6i trU'cYngva PTBV hi$n nay da tra thanh nhu cau phat trien mang tfnh chien 1U'Q'c,c6 ti~m quan trong, nh~t trong dU'cYng'ai phat trien KTXH cua ca quac gia n6i chung, cua cac nganh kinh te va Wng dia phU'O'ng n6i rieng, thljc hi$n doi mdi kinh te
Xay dl,mg Chien 1U'Q'cva Ke h09ch Bao v~ m6i trU'cYngquac gia 0Vi$t Nam dn phai dl,J'a tren SI,J'danh gia hi~n tr~ng m6i trU'cYngva phu hQ'p v6'i Chien 1U'Q'cva Ke ho~ch phat trien KTXH cua quac gia V1 v~y, tli nam 1994 den nay, hang nam Bo KHCN&MT deu tien hanh I$p Bao cao hi~n tr9ng m6i trU'cYng quac gia Bao cao hi~n tr~ng m6i trU'cYngVi~t Nam dU'Q'cthl,J'Ghi~n hang nam trong khu6n kho cua DI,J'an SEAMCAP Bao cao nay cOng the hi$n nhCtng yeu cau cua vi$c thljC hi$n phat trien theo dinh hVdng PTBV 0 Vi~t Nam va tr1nh bay 6 v~n de m6i trU'cYngthen chat va dp bach theo
M6 hinh oanh gia m6i tru'ong cua UNEP: "Ap l!,l'c - Hi~n tr~ng - Tac dong va 8ap Ll'ng".
86 la: 1 Suy thoai m6i trU'cYngd~t, 2 Suy thoai rling, 3 Suy giam da d~ng sinh hoc, 4
6 nhiem m6i trU'cYng nU'6'c (trong I!,lCdia va ngoai bien), 5 6 nhiem m6i trU'cYngkh6ng khf va 6 Quan Iy ch~t thai ran Chfnh W cd sO thljc tien nay, Chfnh phu da to chCic xay dljng chien IV<;lcCl,lthe Bao v$ m6i trVdng quac gia (tdi nam 2010 va d[nh hVdng tdi nam 2020) Ngay 2 thang 12 nam 2003, Thu tVdng chfnh phu da ban hanh Quyet dinh so 256/2003/Q8-TTg, phe dUY$t Chien IU'Q'CBao v~ m6i trvdng quac gia nam 2010 va dinh hU'6'ng den nam 2020 Van ban nay c6 hi~u Il,J'ctli ngay 24 thang12 nam 2003 Chien IV<;lcquan trong ve PTBV nay nham cac ml,lc tieu sau:
1 Kip thdi ngEln chifln tr9ng thai 6 nhiem va xu the suy thoai TNTN va m6i trvdng 2
Sa dl,lng mot cach tiet ki$m cac tai nguyen, t~n dl,mg tai nguyen tai t90 dV<;lcvdi yeu cau dam bao can bang sinh thai 3 Chong sa dl,lng bLra bai va lang phf cac TNTN va c6 cac phvdng thCic, bi$n phap tiet che de dlj trLt lau dai cac tai nguyen kh6ng tai t90 dV<;lc.4 Bao v$ va kh6ng ngU'ng cai thi$n cac nguon tai nguyen, bao v$ m6i trvdng de sa dl,lng
Trang 7m<)t cach lau dai, c6 hi$u qua vao slf nghi$p phat trien KTXH cua dat nLfdc, t90 nen nhCtng chuyen bien m9nh me trong san xuat, xay dlfng moi trLfong, Vdj khung canh song lanh m9nh, hai hoa va tLfdi dE?Pcua nhan dan ta
Tren cd Sd nay, Thang 7 nam 2004, Vi$t Nam da xay dlfng ChLfdng trlnh Ngh! slf 21 (Agenda 21) ve dam bao PTBV dVi$t Nam NhCmg Iinh Vl,1'Cxa hQi dU'o'c U'u tien la: T$p trung no ll,1'cX8GN, d~y m~nh thl)'c hi~n tien bQ va cong b~ng xa hQi; tiep tl)C giam muc tang dan so va t<;lOthem vi~c lam cho ngU'ai lac dQng; dinh hU'6'ng qua trlnh do thi h6a
va di dan; nang cao chat 1U'Q'nggiao dl,lc; tang so 1U'Q'ngva nang cao chat 1U'Q'ngcac dich Vl) cham s6c sU'c khoe, cai thi~n di~u ki~n lac dQng va v~ sinh moi trU'ang song NhCl'ng Iinh Vl,1'CSLPdl)ng TNTN, bao v~ moi trU'ang va kiem soat 0 nhiem c~n U'u tien nh~m PTBV g6m: Chong tlnh tr~ng thoai h6a dat; bao v~ moi trU'ang nU'6'c; khai thac
va SLPdl,lng hQ'p Iy khoang san; bilO v~ moi trU'ang bien, ven bien, hai dao va ph at trien
tai nguyen bien; giam 0 nhiem khong khf acac do thi va khu cong nghi~p (KCN); quan
Iy chat thai ran va chat thai nguy h~i; bao t6n da d~ng sinh hoc
Ngay 17/8/2004, Thu tU'6'ng Chfnh phu da ra Ouyet dinh so 153/2004/08-TTg v~ vi~c ban hanh 8jnh hU'6'ng chien IU'Q'CPTBV aVi~t Nam (ChU'O'ng trlnh nghi Sl,1'21 cua Vi~t Nam) tren cO' sa ket hQ'p chi;1tche, hQ'p Iy va hai hoa giCl'a phat trien kinh te, tien bQ
xa hQi va bao v~ moi trU'ang,
8inh hU'6'ng chien IU'Q'CPTBV aVi~t Nam la mQt chien IU'Q'Ckhung, bao g6m nhCl'ng dinh hU'6'ng l6'n lam cO' sa phap Iy de cac bQ, nganh, dia phU'O'ng, cac t6 chuc va ca nhan c6 lien quan trien kha,i thl,1'chi~n, d6ng thai the hi~n Sl,1'cam ket cua Vi~t Nam v6'i quoc te do d6 c~n c6 U'u tien Theo quyet dinh, nhCl'ng ITnh Vl,1'Ckinh te dn u'u tien nh~m PTBV g6m: Ouy trl tang trU'ang kinh te nhanh va b~n vCl'ng; thay d6i mo hlnh san xuat va tieu dung theo hU'6'ng than thi~n v6'i moi trU'ang; thl)'c hi~n qua trlnh "cong nghi~p h6a s~ch"; phat trien nong nghi~p va nong thon b~n vCl'ng
Tai nguyen, moi trLfdng la t6ng h<;1pcac dieu ki$n song cua con ngLfdi Can Phat trien la qua trlnh cai t90 va cai thi$n cac dieu ki$n d6 NhLf v$y Moi trLfong va Phat trien c6 moi quan h$ chiflt che Moi trLfong vva la dia ban va cOng la doi tLf<;1ngcua Phat trien Tai nguyen va moi trU'ang la otw VaGcua moi qua trlnh phcH trien Phat trien c6 vai tro nang cao chat ILf<;1ngva tac dl;Jng cua Tai nguyen Sl,1'bat 6n v~ moi trU'ang se lam c~n kj~t cac ngu6n tai nguyen tat yeu se dan den Sl,1'suy thoai cac qua trlnh phat trien Moi quan h~ hCl'ucO' nay da dU'Q'c chung minh trong qua khu va cang dU'Q'c the hi~n r6 hO'n trong thai d~i ngay nay, khi phat trien dang ti~m c<;Incac gi6'i h~n cua tl,1'nhien va moi trU'ang
Do (Jo, cac chfnh sach quan IV sa dung hdp IV tal nguyen, baa ve mol truang va
"- Chien 1U'Q'cBao v~ moi trU'ang la bQ ph<;Incau thanh khong the tach rai cua Chien IU'Q'Cphat trien KTXH, la cO' so' quan trong bao dam PTBV dat nU'6'c Phat trien kinh te
Trang 8phai ket hqp ch~t che, hai hoa vo'i phat trien xa hoi va bao v$ moi trU'CYng.8~u tU' bao v$ moi trU'cyng la d~u tU' cho PTBV va d~u tU' cho phat trien kinh te KTXH la d~u tU' cho bao v$ moi trU'cyng va d~u tU' cho PTBV
- Bao v$ moi trU'cyng la nhi$m Vl,Jcua toan xa hOi, cua cac cap, cac nganh, cac to
chuc, cong d6ng va cua mQi ngU'CYidEIn.
- Bao v$ moi trU'cyng phai tren cO' 56' tang cU'cyng QLNN, the che va phap lu~t di doi v6'i vi$c nang cao nh~n thuc va y thuc trach nhi$m cua moi ngU'CYidan, cua toan xa hoi
ve bao v$ moi trU'CYng
- Bao v$ moi trU'cyng la vi$c lam thU'cyng xUyEm, lau dai Coi phong ngLra la chinh, ket hqp v6'i xu Iy va kiem soat 0 nhiem, kh,k phl,JC suy thoai, cai thi$n chat lU'qng moi trU'cyng; tien hanh co trQng tam, trQng diem; coi khoa hQC va cong ngh$ la cong Cl,JhCfu hi$u trong bao v$ moi trU'CYng.Bao v$ moi trU'cyng mang tfnh qu6c gia, khu Vl,.l'Cva toan c~u cho nen phai ket hqp giCfa phat huy noi Il,.I'cv6'i tang cU'cyng hqp tac qu6c te trong bao v$ moi trU'cyng va PTBV"
Thlfc te d nLfdc ta va d nhieu nLfdc khac tren the gidi, da cho thay rang: do chLfa kip thoi thlfC hi$n QLNN doi vdi TNMT, ho~c tuy co thlfC hi$n qUEm Iy, nhLtng can yeu kem, chLfa hi$u qua, nen da gay ra cac thi$t h~i n~ng ne doi vdi TNMT ThlfC te can cho thay, trong HLfdng dan I~p bao cao danh gia tac dOng m6i trLfong (8TM), van can coi nh~ nhCtng tac dOng tdi phat trien KTXH tren cac d!a ban, d!a phLfcmg c6 dlf an
Hi$n nay cac dlf an phat trien mdi chi dLf9c xem xet va danh gia tac dQng rieng bi$t
va mdi nhln thay nhCtng tacodQng trLfdc mat, th~m chi cho tdi nay, nLfdc ta van chLfa lam
r6 nhCfng anh hLfdng Tfch tl/, anh hLfdng COng huang hay anh hLfdng TOEm CI/C cua cac tac dQng m6i trLfong, do d6 cOng chLfa phan Hch, ngan ch~n va giam thieu dLf9c nhCfng tac dQng lien ddi ho~c day chuyen cua cac dt/ an ph at trien Kh6ng it trLfong h9P vi$c can nhac, doi chieu va It/a chQn nhCtng 19ifch trLfdc mat vdi 19i fch lau dai
Vi$c xac d!nh nhCtng "lien quan" giCfa 19i fch bao v$ m6i trLfong va 19i fch KTXH van con lung tung va thieu kien thuc va thong tin de chQn It/a va so sanh NhCfng quyet dinh sai lam ve cac dlf an phat trien c6 the dem I~i nhCfng t6n that con Idn hdn nhieu nhCtng hanh dQng kem kien thuc, ho~c vo Y thuc cua mQt bQ ph~n dan cLf C6 the n6i, hi$n nay, trong tLf duy chung cua xa hQi, van thien ve lay phat trien va tang trLfdng kinh te lam trQng, con vi$c sCt dl:mg h9P Iy, hi$u qua tai nguyen, bao v$ m6i trLfong van can la
nhCtng nQi dung dang dLf9c coi la "xa vdi va chua thiet thl/c".
b Trong Phan thli'hai: Chung toi the hi$n trong 51 trang (57-;-107), ve: Quan Iy phat trien KTXH va bao v$ tai nguyen, m6i trLfong, c6 hai ml,Jc Idn la: I Tien hanh phat trien
KTXH va II Kinh te tuy ph at trien, song cOng tang cac nguy cd moi trLfong.
Phan nay trlnh bay tht/c te theo dong I!ch SLrqua trlnh phat trien cua nen kinh te Viet Nam tV khi Hoa blnh dLf9c I~p I~i d Mien Bac (nam 1954), tiep theo la trong ph~m vi cua
Trang 9ca nVoc, sau khi Dat nVoc ta gianh dV9c hoan toan dQc I~p tl/ do (nam 1975) Sa di chung toi phan tfch lam rieng 2 thdi ky la do chinh nhiing d~c diem noi trQi cua sl/ phat trien trong I!ch sLrcua dat nVoc trong cac thdi ky nay, gan ch~t voi sl/ nghi~p dau tranh giai ph6ng va Logic cua sl/ phat trien ve hQc thu~t va cac Iy lu~n ve phat trien Kinh te,
xa hQiva bao v~ moi trvdng: Trong qua trlnh phat trien cua I!ch SLr,m~c du v~y y nghia cua vi~c phan tach cac giai dOc;Inchi c6 y nghia ve Iy lu~n, can trong thl/C te cac nhi~m vl,l phat trien kinh te, xay dlfng nen kinh te moi, XHCN a Mien Bac luon gan ch~t voi dau tranh giai ph6ng Mien Nam, gianh dQc I~pWdo hoan toan cho dat nvoc
Do d6, khi phan tfch, chung toi gan lien ca 3 nhi~m vl,J1.Phljc hoi kinh te sau chien
sLr,cOng nhv cua tv duy 10 gic, vi~c thl/c hi~n CNH Ian thCrnhat mang theo y nghia ve sl/ can thiet phai thl/c hi~n CNH a nVoc ta Kh~ng dinh triet Iy phat trien cua nen klinh te nVoc ta da dV9c dva ra trong cac Ngh! quyet cua Dang CQng san Vi~t Nam, ve quan diem c6 tfnh chi dVdng cua qua trinh phat trien cua nVoc Vi~t Nam trong giai dOc;Inphat trien moi la: "Uu lien phat trien cong nghifjp nijng, Gong nghifjp nijng la m3n tang cua
Tren thl/c te, du chva kh~ng d!nh r6 net, nhvng dE'mgsau cua triet Iy nay chung nao
da bao ham y nghia cua sl/ PTBV Bai vi dieu nay khong chi nhan mc;Inhtfnh chat quyet d!nh cua nang suat, phvong phap trong san xuat cong nghi~p, cach thCrccaqn ban de thl/C hi~n cua sl/ phat trien KTXH la VUtien phat trien cac nganh cong nghi~p n~ng, dva lc;Iihi~u qua phat trien cao hon h~n, vV9t trQi so voi nen kinh te van quen thuQCva c6 nen tang la san xuat nong nghi~p da va dang pho bien a nVoc ta, ma dieu quan trQng nhat la dieu nay mG man cho mQt tl1 duy moi, tl1 duy cong nghifjp, thay cho tl1 duy nong
aap (fng cho nhu cau sinh ton thuan tuy G nl10c ta twoc aay.
N6i cach khac, con dvang phat trien tat yeu cua chung ta, khong nam ngoai quy lu~t
di len cua nen kinh te a cac nVoc tren the gioi, la can phai day mc;InhCNH, thl/c hi~n HDH va hon niia, phai tfch cl/c va chu dQng tham gia va hQi nh~p VaGnen kinh te the gioi, voi dinh hvong PTBV
Tuy nhien, cOng chinh W nhiing Ic;ICh~u cua cac cong ngh~ san xuat va do nhu cau
cap bach cua thl/c tien kem phat trien, nen phvong thCrctien hanh CNH khi d6, van mang theo nhiing hc;Inche nhat dinh cua CNH "co aien". Nhv v~y, sl/ nghi~p CNH la tat
yeu, song con dVdng de thl/C hi~n CNH lc;Iikhong the trl/c tiep W nong nghi~p, voi trinh
do khoa hQc, cong ngh~ Ic;ICh~u, ky thu~t thu cong tho so, theo cac bVoc tuan tl/ va hlnh thCrcti~m tien nhV:"Hifjp tac" va "Gong twang thu cong" , da gay nhieu lang phi va
Trang 10bat h<;1pIy trong sa dl:mg tai nguyen de dO<;1tdi muc dO a nhiem va suy thoai moi trLfdng song, nhLf I!ch sLt phat trien hoang sd cua TBCN da chi ra
VI the, trong moi giai dO<;1nphat trien Chung ta deu da "v{ip phat nhCtng kh6 khan va th$m chI ca thieu s6t trong quan Iy dieu hanh, cOng nhLf g~p phai nhCtng khuyet diem va sai lam nhat dinh trong QLNN doi vdi tai nguyen thien nhien (TNTN) va bao v$ moi trLfdng Du trong 5 nam 1996-2000 Vi$t Nam da giCl'dU'Q'c nhjp do tang tmong cao (tren 7%/nam) va th$m chI trong nhCtng nam cuoi cua ke hO<;1ch5 nam hi$n nay (2001-2005) chung ta dang no IljC de tang nhanh toc do tang trLfong len Wi 7,7% roi 8% va cao hdn nCta duy trl du'Q'c Sl,1'phat tri~n d~u d$n cac m$t van hoa, xa h(Ji; tlnh hlnh KTXH ti§p tl,lC d<;ItdU'Q'c nhCl'ng thanh tl,1'Ur~t quan trong
Vdi slj phat trien ve kinh te, vi$c t6 chuc quan Iy va cd cau cac thanh phan kinh te cua chung ta la nhat quan, du trong nhCtn nam trLfdc thdi ky "aoi mat. trnh chat nhieu thanh phan cua nen kinh te chLfa dLf<;1Cthe hi$n ra net chi W sau D<;1ihoi Dang Ian thu
VI (nam 1986), vai tro cua cac thanh phan kinh te da phat huy cao hdn va mang l<;1islj
no IljC san xuat cua mQi tang IdP xa hOi t<;10nen suc phat trien m<;1nhme, toan di$n, g6p phan khong nho VaG slj phat trien va tang trLfong chung cua nen kinh te
Tuy nhien trong nhCtng bLfdCdi dau tien, do slj I,?c h$u ve cong ngh$ trnh chat tho sd cua slj phat trien, ap IljC va th6i quen ch,?y theo l<;1inhu$n thuan tuy cua nhieu doanh nghi$p cua cac thanh phan kinh te ke ca cua nhieu doanh nghi$p quoc doanh da anh hLf6ng khong nho tdi nang IljC quan Iy tai nguyen gay lang phI TN TN va lam cOng tang cac nguy cd pha huy moi trLfdng nhLf sLt dl;mg tuy ti$n tai nguyen, cac lo,?i hoa chat thuoc tnJ sau, thuoc bao v$ thljc v$t, th$m chI va trach nhi$m doi vdi cac lo,?i chat thai, nLfdc thai, nh$p khau ca nhCtng rac phe thai Wcac nLfdc khac tren the gidi hong mong tang nang suat va tang thu l<;1inhu$n rieng cua doanh nghi$p minh , dieu nay da anh hLf6ng nghiem trQng tdi suc khoe nhan dan gay suy thoai va a nhiem moi trLfdng dat dai, suy thoai cac nguon nLfdC ngam va nLfdc m~t Cac hi$n tLf<;1ngnay dLf<;1Cde tai tien hanh dieu tra sLfUt$p va phan anh 0tat ca cac nganh, cac d!a phLfdng va c6 so sanh vdi tr<;1ngthai phat trien tLfdng tlj cua mot so nLfdc khac trong khu vljc
Trong thdi ky qua do 0 nLfdc ta hi$n nay, h~u h§t cac doanh nghi$p thu(Jc tat ca cac thanh ph~n kinh t§ d~u dang phai d6i m$t vai Sl,1'y§u kem cO kY l<;Ich~u cua cac thi§t
bi va cong ngh$ Ph~n Ian cac thi§t bi va cong ngh$ ma cac doanh nghi$p dang stY dl,lng co nguon g6c to' nhCl'ng nam 60 - 70 cua th§ ky XX, th~m chi co ca cac cong ngh$ to' nhCl'ng nam d~u th§ ky XX van can dU'Q'cstY dl,lng Cong ngh$ san xuat I,?c h$u trinh
do t6 chuc va quan Iy san xuat yeu kem, quan Iy va sa dl,lng TNTN lang phi, khong hi$u qua la mot trong nhCtng nguyen nhan quan trQng lam tang tr,?ng thai a nhiem va suy thoai moi trLfdng Tinh tr,?ng lang phi va kem hi$u qua nay l<;1icang tang len do ch!u cac suc ep c,?nh tranh trong hoi nh$p kinh te quoc te