SKKN Một số kỹ thuật dạy từ vựng tiếng anh đối với học sinh phổ thông và các hoạt động luyện tập từ vựng trên lớp theo đường hướng giao tiếp

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC GIANGTRƯỜNG THPT LẠNG GIANG SỐ 1 TỔ TIẾNG ANH------ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN TIẾNG ANH MỘT SỐ KỸ THUẬT DẠY TỪ VỰNG TIẾNG ANH ĐỐI VỚI HỌC SINH PHỔ THÔNG V

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC GIANG

TRƯỜNG THPT LẠNG GIANG SỐ 1

TỔ TIẾNG ANH - -

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MÔN TIẾNG ANH

MỘT SỐ KỸ THUẬT DẠY TỪ VỰNG TIẾNG ANH ĐỐI VỚI HỌC SINH PHỔ THÔNG VÀ CÁC HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP TỪ VỰNG TRÊN LỚP THEO ĐƯỜNG HƯỚNG GIAO TIẾP

Người thực hiện: Lê Thị Thúy HồngGiáo viên trường THPT Lạng Giang số 1

Lạng Giang, tháng 9 năm 2014

MỤC LỤC

Phần I: Mở đầu……… ……… 1

I Lý do chọn đề tài 1

II Mục đích nghiên cứu 1

III Đối tượng nghiên cứu 2

IV Phương pháp nghiên cứu 2

V Những đóng góp của đề tài 2

Phần II: Nội dung nghiên cứu và kết quả 3

Chương I: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài 3

Chương II: Một số kĩ thuật dạy từ vựng Tiếng Anh đối với học sinh phổ thông và các hoạt động luyên tập từ vựng trên lớp theo đường hướng giao tiếp

I Giới thiệu từ bằng đồ vật có thật (REALIA)

II Dạy từ bằng tranh (VISUAL)

III Đưa tình huống (SITUATION)

IV Vẽ hình (DRAWING)

V Minh họa bằng hành động (MIMING)

VI Sử dụng ví dụ (EXAMPLE)

VII Sử dụng từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa

5

5 5 6 6 7 7 7

(SYNONYM or ANTONYM)

VIII Sử dụng Video 8 Chương III: Các hoạt động luyện tập trên lớp theo đường hướng giao tiếp

I Vẽ tranh ( DRAWING) II Đố vui từ vựng (VOCABULARY QUIZ) III Trò chơi giải thích nghĩa của từ (EXPLAINING GAME) IV Đoán từ qua gợi ý (WORD CLUES) V Tìm người qua liên hệ với từ có sẵn (FIND SOMEONE WHO) VI Thử tài trí nhớ (MEMORY GAMES) VII Sử dụng hành động (MIMING) VIII Tìm từ biết nghĩa (SLAP THE BOARD) IX Dừng xe (STOP THE BUS) X Đọc chính tả kiểu mới ( NEW DICTATION) 9 9 10 11 12 13 13 14 15 15 16 Chương IV: Kết quả nghiên cứu 18

Phần III: Kết luận và đề nghị 19

Danh mục tài liệu tham khảo 21

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Kiến thức từ vựng là một phần quan trọng trong việc học ngoại ngữ Đặcbiệt, với đường hướng dạy học giao tiếp, khi mà bốn kỹ năng ngôn ngữ đềuđược nhấn mạnh nhằm hoàn thiện năng lực giao tiếp, vốn từ vựng càng đóngvai trò quan trọng hơn Hiện tại, ý tưởng về lợi ích của việc giảng dạy theođường hướng giao tiếp đã được tiếp cận, tuy nhiên, những hoạt động học tập

có thể triển khai hiệu quả hầu hết được đưa ra trong các điều kiện dạy học tối

ưu Nghĩa là, số lượng người học vừa phải cho một lớp học ngoại ngữ (dưới20), trình độ đã được phân loại đồng đều, cơ sở vật chất đảm bảo Tuy nhiên,trong thực tế, với những nơi có điều kiện khó khăn, như lớp học đông (trên 40học sinh), cơ sở vật chất hạn chế, việc triển khai các hoạt động nhóm, sẽ đòihỏi nhiều chuẩn bị và khó triển khai Điều này dễ khiến giáo viên bỏ qua cáchoạt động mang tính giao tiếp cho học sinh Và để tiết kiệm thời gian chuẩn

bị bài cũng như công sức tổ chức quản lý lớp học, giáo viên sẽ có xu hướng

sử dụng phương pháp Dịch - Ngữ pháp, việc áp dụng này sẽ mang lại bất lợicho người học trong việc sử dụng ngoại ngữ trong giao tiếp

Trong phạm vi bài viết này, tôi xin giới thiệu “ Một số kĩ thuật dạy từ

vựng Tiếng Anh đối với học sinh phổ thông và các hoạt động luyên tập từ vựng trên lớp theo đường hướng giao tiếp” nhằm nâng cao vốn từ vựng cho

học sinh và cũng giúp cho giáo viên chuẩn bị và tổ chức hoạt động dạy học dễdàng và hiệu quả

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Giáo viên có thêm kiến thức về kĩ thuật dạy từ vựng và tổ chức các hoạt động luyện tập từ vựng trên lớp học

- Hình thành kĩ năng học tập và ghi nhớ từ vựng tự nhiên cho học sinh.

- Phát triển kĩ các năng giao tiếp và rèn luyện sự nhanh nhẹn, tự tin, năng động cho học sinh

III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Việc dạy và học Tiếng Anh tại trường THPT Lạng Giang số 1

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu tài liệu

- Qua các tiết thực nghiệm trên lớp

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ

Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

- Từ vựng tiếng Anh là một công cụ, phương tiện quan trọng nhất trongviệc sử dụng và học tiếng Anh Ở bất kỳ một kỹ năng nào của việc học ngoạingữ đều phải sử dụng đến từ vựng.Vì vậy từ vựng tiếng Anh là nguồn vốn,làsản phẩm vô giá, là công cụ chính cho người sử dụng từ vựng tiếng Anh

- Quá trình dạy học bao gồm hai mặt liên quan chặt chẽ: Hoạt động dạycủa thầy và hoạt động học của trò Để đổi mới phương pháp dạy học hiệu quảcần nghiên cứu sâu hơn về hoạt động học của trò rồi dựa trên thiết kế hoạtđộng học của trò mà thiết kế hoạt động dạy của thầy Trong hướng đổi mớiphương pháp dạy học hiện nay là tập trung thiết kế các hoạt động của trò saocho họ có thể tự lực khám phá, chiếm lĩnh các tri thức mới dưới sự chỉ đạocủa thầy Bởi một đặc điểm cơ bản của hoạt động học là người học hướng vàoviệc cải biến chính mình, nếu người học không chủ động tự giác, không cóphương pháp học tốt thì mọi nỗ lực của người thầy chỉ đem lại những kết quảhạn chế Trong hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là tập trungthiết kế các hoạt động của trò sao cho họ có thể tự lực khám phá, chiếm lĩnhcác tri thức mới dưới sự chỉ đạo của thầy Bởi một đặc điểm cơ bản của hoạtđộng học là người học hướng vào việc cải biến chính mình, nếu người họckhông chủ động tự giác, không có phương pháp học tốt thì mọi nỗ lực củangười thầy chỉ đem lại những kết quả hạn chế

II CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

- Phần đông học sinh khi hỏi đến các em có thích học tiếng Anh không?Các em trả lời là có , còn khi đề cập đến vấn đề học từ vựng thì hầu hết các

em đều trả lời là không thích Vì các em cho rằng học từ vựng tiếng Anh khónhớ và mất nhiều thời gian, học rồi lại quên, hầu hết học sinh ngại học và lườihọc từ vựng Tiếng Anh một cách chu đáo

- Đa số giáo viên đều chủ quan,chưa chú ý đi sâu vào việc tìm hiểucách học và cách dùng từ vựng của học sinh, phần lớn các giáo viên chỉ kiểmtra sơ lược một vài em bằng cách đọc to từ đó hoặc ghi lên bảng Vì vậy dẫnđến học sinh chỉ học đối phó nhưng chưa sâu

- Trong hầu hết các tiết học tiếng Anh nào đều có phần dạy từ vựng Đểdạy từ vựng có hiệu quả hầu hết các giáo viên phải sử dụng linh hoạt các kỹnăng dạy từ vựng tiếng Anh cũng như kỹ năng truyền đạt của giáo viên Yêucầu mỗi giáo viên phải nắm bắt , và hiểu được tầm quan trọng của việc sửdụng từ vựng tiếng Anh , trong quá trình học tập của học sinh Do đó giáoviên phải biết lựa chọn các kỹ năng phù hợp với trình độ nhận biết của họcsinh Người giáo viên phải xác định rõ nhiệm vụ của việc dạy và học từ vựngtiếng Anh, chúng ta phải xác định dạy cho học sinh học từ vựng tiếng Anh làgiúp cho học sinh thực hiện tốt các kỹ năng như nghe, nói , đọc, viết Họcsinh phát triển được vốn từ vựng, có khả năng lựa chọn, sắp xếp câu, ý rõràng Rèn luyện khả năng tư duy trí tưởng tượng phong phú và khả năng dùng

từ chính xác của học sinh Qua đó giúp học sinh tự tin, có khả năng ứng xử,giao tiếp linh hoạt và khả năng sử dụng tiếng Anh trong cuộc sống

- Do có nhiều môn học, các em không đủ thời gian để tìm tòi, nghiên cứu và đi sâu vào việc học tập các bộ môn nói chung và bộ môn tiếng Anh nóiriêng Các em chỉ học vẹt, học đối phó để giáo viên kiểm tra, sau đó khi dùng lại thì các em đều quên hết Tuy vậy đây là một bộ môn khó và quan trọng nên cả giáo viên và học sinh đều rất coi trọng, đặc biệt là việc học và dạy từ vựng cho học sinh

Chương II: MỘT SỐ KỸ THUẬT DẠY HỌC TỪ VỰNG TIẾNG ANH ĐỐI VỚI HỌC SINH PHỔ THÔNG THEO ĐƯỜNG HƯỚNG GIAO TIẾP

Thông thường, cách dạy từ vựng nhanh và tiết kiệm thời gian nhất làdạy theo cách dịch nghĩa, nhưng trong dạy học theo đường hướng giao tiếp,cách dạy này không được đánh giá cao do không tạo được sự tương tác giữagiáo viên và người học, hoặc giữa người học với nhau Sau đây là một sốphương pháp dạy từ vựng đơn giản và hiệu quả khác

I GIỚI THIỆU TỪ BẰNG ĐỒ VẬT CÓ THẬT (REALIA)

Khi dạy những từ vựng liên quan đến khung cảnh lớp học, buổi ngoạikhoá hoặc một số bộ phận cơ thể, giáo viên có thể chỉ ngay những vật, bộphận này kèm theo từ tiếng Anh để người học đoán nghĩa Sau đó, giáo viênđưa ra nghĩa của từ

Ví dụ: khi dạy những từ như door (cửa ra vào), desk (bàn), curtain (rèm cửa), leg (chân), trainers (giày thể thao)… giáo viên có thể áp dụng thủ

thuật này

II DẠY TỪ BẰNG TRANH (VISUAL)

Ở phương pháp này, giáo viên chuẩn bị tranh ảnh có chứa nội dungkiến thức cần giảng dạy Giáo viên giơ từng bức tranh và yêu cầu học sinhnhận biết nội dung chứa đựng trong bức tranh Dạy bằng tranh là một cáchsinh động, dễ tạo hiệu ứng tốt cho người học Giáo viên chuẩn bị một số bứctranh cho những từ chỉ đồ vật hoặc nghề nghiệp để giới thiệu trước lớp kèmtheo từ tiếng Anh Người học sẽ dễ dàng đoán nghĩa của từ

Ví dụ: khi dạy những từ như engineer (kĩ sư), musical instrument (nhạc cụ), ski (trượt tuyết) …

Đặc biệt, hiện nay trong một số phòng học được trang bị máy chiếu,giáo viên có thể tìm tranh trên mạng Internet hoặc scan tranh trong sách giáokhoa để trình chiếu và dạy từ.

III ĐƯA TÌNH HUỐNG (SITUATION) để giới thiệu từ

Với một số từ, cách giới thiệu tốt nhất là đưa ra tình huống Giáo viênđưa ra tình huống, nhấn mạnh từ giới thiệu và yêu cầu người học đoán nghĩacủa từ

Ví dụ, một số từ như trolley (xe đẩy), frightened (sợ hãi) vv… giáoviên có thể đặt ra tình huống như:

Yesterday I went to Big C and bought a lot of things Then I put them

all in a trolley and I pushed the trolley all around the supermarket (Hôm qua tôi đi Big C và mua được rất nhiều đồ Rồi tôi để chúng vào một cái trolley Sau đó tôi đẩy chiếc trolley khắp xung quanh siêu thị).

IV VẼ HÌNH (DRAWING)

Khi dạy một số danh từ, tính từ và động từ giáo viên có thể minh hoạbằng cách vẽ phác hoạ đơn giản trực tiếp trên bảng đế học sinh có thể đoán từnhư những ví dụ ở dưới đây

happy sad T-shirt Gloves jump

V MINH HỌA BẰNG HÀNH ĐỘNG (MIMING)

Cách này rất thích hợp khi dạy một số động từ chỉ hành động của conngười hoặc tính từ chỉ cảm xúc, thái độ Ở phương pháp này giáo viên dùnghành động, cử chỉ nét mặt của mình Trên cơ sở đó người học quan sát vàđoán nghĩa của từ mới

Ví dụ: khi dạy từ angry (giận dữ), sad (buồn), hoặc smile (cười), wash your face (rửa mặt)…

Giáo viên làm các cử chỉ điệu bộ minh hoạ cho các từ này để người họcđoán từ

VI SỬ DỤNG VÍ DỤ (EXAMPLE)

Giáo viên đưa ra một loạt các ví dụ, người học phải nhóm chúng lại vớinhau và tìm ra một từ khái quát nhất Phương pháp giảng dạy này phát huykhả năng khái quát hoá của người học đồng thời nó buộc người học phải tưduy sáng tạo và lôgic Sử dụng ví dụ để giới thiệu từ vựng cũng là một cáchhiệu quả đối với những danh từ chung hoặc gồm nhiều bộ phận: computer(máy tính), building (toà nhà), zoo (vườn bách thú), flower (hoa), animal(động vật)

Ví dụ: Khi dạy từ animal, giáo viên có thể lấy ví dụ: Cat, bird, snake,

tiger are animals, so, what does animal mean? (Mèo, chim, rắn, hổ là

animals, vậy animal nghĩa là gì?)

VII SỬ DỤNG TỪ ĐỒNG NGHĨA HOẶC TRÁI NGHĨA(SYNONYM or ANTONYM)

Một cách dạy từ vựng khác nữa là sử dụng từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa, với dấu >< để thể hiện từ trái nghĩa, và = để biểu thị đồng nghĩa, giáo

viên có thể giúp người học dựa trên những kiến thức sẵn có để học những từchưa biết

Ví dụ, khi giới thiệu từ : win (thắng) giáo viên có thể dựa vào từ lose (thua) để giới thiệu nghĩa với người học bằng cách biểu thị win>< lose ; hoặc từ peaceful (thanh bình/ yên ả) = quiet vv

VIII SỬ DỤNG VIDEO

Một kĩ thuật sử dụng hình ảnh khác để dạy từ vựng là tìm những đoạnphim hoặc video có sử dụng những từ xuất hiện trong bài học Giáo viên cóthể vào phần YouTube Teachers’ Language Arts để tìm phim và video có nộidung phù hợp với bài học

Với những thủ thuật giới thiệu từ vựng trên đây, người học sẽ đượctương tác với giáo viên và có thể trao đổi với bạn cùng học ngay từ giai đoạnđầu tiên của bài học, chú trọng vào sự tư duy, hướng sự tập trung chú ý củangười học vào các từ đang học Việc lựa chọn thủ thuật nào là do ý nghĩa của

từ được đưa ra

Chương III : CÁC HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP TỪ VỰNG TRÊN LỚP

THEO ĐƯỜNG HƯỚNG GIAO TIẾP

I VẼ TRANH ( DRAWING)

Hoạt động này giúp người học luyện tập và ghi nhớ các từ một cách tựnhiên và có thêm sản phẩm khá thú vị sau giờ học ( bức tranh học sinh tự vẽ)

Ví dụ: Sau khi học các từ miêu tả người ( Sách giáo khoa Tiếng Anh

11-Unit 1 Speaking), giáo viên có thể tổ chức hoạt động như sau:

Hoạt động 1: Giáo viên yêu cầu học sinh chuẩn bị giấy và bút chì màu.Giáo viên miêu tả một nhân vật, học sinh vẽ theo miêu tả của giáo viên

My friend is Susan She is short and plump She has a round face with chubby cheeks, shoulder-length red curly hair, big blue eyes and a turned-up nose ….

( Bạn tôi tên là Susan Bạn ấy thấp và khá bụ bẫm Bạn ấy có gương mặt tròn, hai má phúng phính, mái tóc đỏ xoăn dài đến ngang vai, đôi mắt xanh

Hoạt động này có thể mở rộng ra nhiều chủ đề khác như tả đồ vật, vị trícác vật sử dụng giới từ …

II ĐỐ VUI TỪ VỰNG (VOCABULARY QUIZ)

- Giáo viên chuẩn bị khoảng 10 câu, trong đó 10 từ trong chủ đề đã họcđược để trống, có thể gợi ý chữ cái đầu tiên

Ví dụ:

1 There are _ terms in a academic year in England.

2 Schooling is c _ until the age of 16.

3 ….

* Cách 1:

- Chia nhóm, mỗi nhóm khoảng 5-7 học sinh

- Mỗi nhóm cử một đại diện lên lấy câu hỏi số 1 về nhóm, thảo luận tìmcâu trả lời, ghi ra giấy rồi chạy lên đưa cho giáo viên Nếu đó là đáp ánđúng, nhóm sẽ nhận được câu hỏi thứ 2

Cứ như vậy, nhóm nào trả lời hết 10 câu hỏi nhanh nhất sẽ là nhómthắng cuộc

* Cách 2:

- Phát phiếu câu hỏi cho học sinh

- Chia nhóm, mỗi nhóm 5 học sinh

- Yêu cầu học sinh làm việc cá nhân để điền từ, sau đó chia sẻ trong nhóm

và thống nhất câu trả lời cho từng câu

- Giáo viên đọc từng câu hỏi, yêu cầu các nhóm viết câu trả lời ra bảngphụ, giáo viên tính điểm cho câu trả lời đúng

- Tìm ra nhóm thắng cuộc.

III TRÒ CHƠI GIẢI THÍCH NGHĨA CỦA TỪ (EXPLAINING GAME)Hoạt động này có thể dùng để ôn tập từ vựng cho cả một chủ đề lớn

* Cách 1:

- Yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm và đặt tên cho nhóm của mình

- Giáo viên chuẩn bị các thẻ, trên mỗi thẻ có một câu có chứa một từ khóa

đã học được gạch chân

- Phát cho mỗi học sinh một thẻ Yêu cầu học sinh tìm cách giải thích từđược gạch chân trong thẻ của mình ( không được đọc từ gạch chân) Học sinhđược phép nhờ sự giúp đỡ của các bạn trong nhóm để giải thích từ của mình

- Bắt đầu chơi như sau:

Lượt 1: Một học sinh của nhóm 1 giải thích từ trong thẻ của mình, cácnhóm khác lắng nghe và đoán từ Nếu có nhóm trả lời đúng:

Nhóm giải thích từ được 1 điểm

Nhóm đoán đúng được được thẻ có chứa từ đó

Lượt 2: Một học sinh của nhóm 2 giải thích từ trong thẻ của mình, cácnhóm khác lắng nghe và đoán từ Cách tính điểm tương tự

Lượt 3: ………

Cho đến khi tất cả học sinh trong lớp đều chơi xong lượt của mình hoặc hết giờ

Tổng kết: Cộng số thẻ và số điểm của các nhóm để tìm ra nhóm thắng cuộc

* Cách 2:

- Yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm

- Giáo viên chuẩn bị các xấp thẻ ( tương ứng với số nhóm) , trên mỗi thẻ

có một câu có chứa một từ khóa đã học được gạch chân

- Đặt xấp thẻ giữa bàn:

Học sinh 1 lấy thẻ thứ nhất và giải thích từ được gạch chân trong thẻ củamình ( không được đọc từ gạch chân) Các học sinh khác trong nhóm đoán

từ Với mỗi câu trả lời đúng, học sinh đoán đúng từ được tính 1 điểm

Học sinh 2 lấy thẻ thứ hai và giải thích từ được gạch chân trong thẻ củamình ( không được đọc từ gạch chân) Cách tính điểm tương tự

- Kết thúc hoạt động, học sinh nào có số điểm cao nhất sẽ là người thắngcuộc trong trò chơi này

IV ĐOÁN TỪ QUA GỢI Ý (WORD CLUES)

- Giáo viên chuẩn bị sẵn một số thẻ chứa các từ đã học liên quan đến 3, 4

chủ đề, ví dụ: với chủ đề travel (du lịch) thì chuẩn bị các thẻ có các từ:

passport (hộ chiếu), plane (máy bay), beach (bãi biển), hear (nghe), sightseeing (ngắm cảnh) vv…

- Chia lớp thành 2 đội, giáo viên đưa ra từ chủ đề travel, cả hai đội đọc các

từ liên quan đến chủ đề này, từ nào trùng với từ giáo viên chuẩn bị sẵn (vd

beach) thì giáo viên dán thẻ (card) chứa từ đó lên bảng ở phần tính điểm của

đội đó

- Hoạt động này diễn ra theo trật tự lặp lại như vậy, cuối cùng, đội nàođoán được nhiều từ hơn là đội thắng cuộc