Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, tôi rất băn khoăn và trăn trở: Làm thếnào để kích thích tính tự giác, tích cực, độc lập của học sinh và tạo hứng thú họctập cho học sinhđể giúp các
Trang 1CT/TW của Bộ chính trị về thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh”; chỉ thị 33/2006/CT-TTG của Thủ tướng Chính
phủ về chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục thông qua
cuộc vận động “Hai không” của ngành, thực hiện cuộc vận động “ Mỗi thầy cô
giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo”.
Tôi nhận thức được rằng : Bậc tiểu học là bậc học nền tảng mang tính hội
tụ toàn diện ở cả 9 môn học Tiếng việt chiếm vị trí đặc biệt quan trọng vàchiếm thời lượng nhiều nhất trong trường Tiểu học hiện nay Học sinh sau khihoàn thành chương trình bậc Tiểu học phải đạt được bốn kĩ năng: Nghe, nói,đọc, viết Mỗi môn học giúp các em nẵm vững kiến thức, đặt nền tảng vữngchắc để các em tiếp tục học lên bậc học mới Làm hành trang cho các em vữngbước trên con đường học tập của mình Mỗi giáo viên giảng dạy đều phải thực
sự tâm huyết, nhiệt tình trong công tác, không ngừng học hỏi để nâng cao trình
độ chuyên môn nghiệp vụ đáp ứng với nhu cầu giáo dục hóa hiện nay
Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy phân môn Tập làm văn là môn họckhó trong các phân môn của môn Tiếng việt Do đặc thù của môn học phải hìnhthành và rèn cho học sinh khả năng nói và viết một văn bản ở nhiều thể loạikhác nhau Chính vì vậy, phân môn Tập làm văn ở tiểu học có nhiệm vụ quantrọng đối với học sinh là rèn kĩ năng nói, viết, giao tiếp, Nói và viết hỗ trợ rấtnhiều cho các môn học khác Đặc biệt hơn nữa, Ở lớp 2, các em bước đầu làmquen với môn học này, viết một đoạn văn ngắn từ 3 đến 5 câu qua hình thức
Trang 2quan sát tranh ảnh, nghe chuyện, Nhưng bước sang lớp 3 kỹ năng hình thànhmột đoạn văn yêu cầu cao hơn từ 5 đến 7 câu, rồi 7 đến 10 câu Nhưng thực tếhiện nay, phần đa học sinh đều không hứng thú học phân môn Tập làm văn vìcác em nghĩ rằng : Mình sẽ không biết nói gì ? viết gì ? để hoàn thành một đoạnvăn ngắn theo yêu câu đề bài Trực tiếp giảng dạy các lớp 3 qua nhiêu năm, tôinhận thấy rằng ở tiết Tập làm văn hầu như các em không thích học, còn lúngtúng khi dùng từ đặt câu, câu văn thường lặp lại, dùng sai từ, cách sử dụng dấucâu, không đầy đủ ý, …Nhiều em làm theo hình thức trả lời câu hỏi và gạch đầudòng của phần gợi ý dẫn đến yêu cầu đề bài không đạt
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, tôi rất băn khoăn và trăn trở: Làm thếnào để kích thích tính tự giác, tích cực, độc lập của học sinh và tạo hứng thú họctập cho học sinhđể giúp các em nói và viết đúng cấu trúc của đoạn văn theo yêucầu đề bài của môn học Tập làm văn ? Đây là vấn đề đặt ra cho mỗi giáo viêntrực tiếp giảng dạy phải có tay nghề vững vàng, phải biết yêu nghề, mến trẻ, tức
là phải có năng lực sư phạm, phải biết chọn lựa tự tìm tòi những phương pháp,hình thức tổ chức thích hợp, biện pháp để nâng cao chất lượng học tập cho họcsinh đạt kết quả cao Đó cũng chính là lí do chủ yếu mà tôi mạnh dạn tiến hànhnghiên cứu và thực nghiệm đề tài: “Phát huy tính tích cực, chủ động và sáng
tạo cho học sinh Lớp 3 trong phân môn Tập làm văn ”
2 Mục tiêu nhiệm vụ đề tài:
Mục tiêu của sáng kiến kinh nghiệm “Phát huy tính tích cực, chủ động và
sáng tạo cho học sinh Lớp 3 trong phân môn Tập làm văn” đó là giúp giáo
viên có được những kinh nghiệm, biện pháp hữu hiệu nhằm phát huy tính tíchcực, sáng tạo, chủ động trong học tập và rèn kỹ năng diễn đạt theo suy nghĩ củamình thành ngôn ngữ văn bản Đồng thời cũng làm nền tảng cho các em nói vàviết theo hiểu biết của chính
mình để hỗ trợ trong việc học tập, góp phần đưa chất lượng “ Dạy - Học ” đạthiệu quả tốt hơn
3 Đối tượng nghiên cứu:
Trang 3- Học sinh Lớp 3A4 năm học: 2010 – 2011
- Học sinh Lớp 3A2 năm học: 2011 – 2012 Trường TH Nguyễn Viết Xuân
- Học sinh Lớp 3A2 năm học: 2012 – 2013
4 Phạm vi nghiên cứu:
Do điều kiện và đặc thù của trường, tôi chỉ áp dụng nghiên cứu học sinh ởlớp 3, cụ thể trong phân môn tập làm văn với nội dung: Phát huy tính tích cực,chủ động và sáng tạo cho học sinh Lớp 3
5.Phương pháp nghiên cứu:
Với đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp nắm bắt, khảo sát từng cá nhân học sinh về chất lượng dạy học
- Phương pháp nghiên cứu văn bản, tài liệu liên quan đến phân môn tập làmvăn
- Phương pháp phối hợp quan sát và cùng phối hợp kiểm tra đối chứng
- Phương pháp lập kế hoạch với nội dung cụ thể cho từng tiết dạy
- Phương pháp thực hành dạy trên lớp
- Phương pháp kiểm tra, đánh giá sau thực nghiệm
II PHẦN NỘI DUNG
II.1 Cơ sở lý luận:
Dạy cho học sinh học tiếng việt chính là dạy học tiếng mẹ đẻ Khi các họcsinh được đi học lớp mở lòng chính là học sinh đã tiếp cận môn tiếng việt Vìvậy, tiếng việt đã giúp các em hình thành 4 kỹ năng cơ bản: nghe, nói, đọc, viết.Phân môn tập làm văn giúp cá em hội tụ đủ bốn kỹ năng trên Đối với học sinhlớp 3 thì đây là một phân môn rất khó Bởi ở lứa tuổi các em, vốn kiến thức vàhiểu biết còn hạn hẹp Bên cạnh đó còn một số khó khăn khách quan như: Điềukiện hoàn cảnh sống của HS, gia đình, việc diễn đạt ngôn ngữ kém, việc tiếp thu
về kiến thức khá chậm, HS nghèo vốn từ ngữ,…điều này ảnh hưởng nhiều đếnviệc học tập của học sinh Trong nhiều năm trực tiếp giảng dạyhọc hỏi đồngnghiệp Bản thân tôi nhận thấy rằng học sinh trường của tôi không thíchhọc phân môn này vì Bài viết của học sinh chưa được hay, nhiều em trình bày
Trang 4chưa đúng câu, lúng túng khi làm bài, thường lặp lại câu, dùng từ sai nghĩa hoặckhông có nghĩa Có em viết không đúng, bài làm đảm bảo về số câu nhưng
không đủ ý
II 2 Thực trạng:
Trong 3 năm gần đây, Tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công giảngdạy trực tiếp ở khối lớp 3, đồng thời cũng kiêm nhiệm tổ trưởng Dựa trên tìnhhình thực tế của toàn khối III trong 3 năm liền nói chung, cụ thể là các lớp tôiphụ trách nói riêng, bản thân thấy có những thuận lợi, khó khăn sau:
a Thuận lợi:
Đơn vị Trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân thành lập từ năm 1989 thuộctrung tâm xã EaTóh, huyện Krông Năng, tỉnh Đăk Lăk Nhiều năm liền, trường
đã gặt hái rất nhiều thành quả trong nền giáo dục huyện nhà
- Trường có đội ngũ CBGV đạt chuẩn về trình độ kiến thức, trẻ khỏe và giàutâm huyết
- Học sinh đa số là con em người Kinh, có tinh thần hiếu học cao
- Được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, Ban giám hiệu nhà trường luôn đi sâu
đi sát và tạo mọi điều kiện tốt cho giáo viên trong công tác giảng dạy
- Số lượng học sinh được phân bố đều các khối lớp
- Giáo viên được tập huấn chương trình dạy học theo hướng đổi mới từ nộidung chương trình đến phương pháp dạy học
- Cơ sở vật chất ở các lớp tương đối đầy đủ tiện nghi, bàn ghế, phòng học
- Đời sống của phụ huynh học sinh tương đối ổn định, nền kinh tế vững chắc
nên phụ huynh rất quan tâm tạo mọi điều kiện tốt đến việc học của con emmình
- 100 % các Lớp học 2 buổi / ngày
b Khó khăn:
Mặc dù, với những thành quả đã được ghi nhận trong nền giáo dục hóa nóichung, giáo dục xã nhà nói riêng Nhìn lại những chặng đường thành công ấy,chúng ta vẫn gặp không ít những khó khăn về công tác giáo dục cũng như:
Trang 5- Hình thức, phương pháp dạy học theo hướng đổi mới làm cho nhiều giáo viênlúng túng trong quá trình lên lớp, nhiều giáo viên phụ thuộc, rập khuôn theosách giáo khoa, hay áp đặt học sinh,…
- Phần cơ sở vật chất về bàn ghế tuy đủ nhưng chưa đúng theo quy định bànchuẩn của Bộ GD & ĐT đưa ra giành cho học sinh tiểu học
- Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của các em tiếp thu nhanh nhưng cũng nhanhquên, mức độ tập trung học tập chưa cao
- Kiến thức về cuộc sống đối với các em còn hạn chế, vốn từ vựng chưa nhiều
- Một số học sinh còn phụ thuộc vào bài văn mẫu, áp dụng một cách máy móc,chưa biết vận dụng bài mẫu để hình thành lối văn của riêng mình
- Nhiều học sinh thiếu sự quan tâm của một số gia đình, nhiều phụ huynh chưathực sự quan tâm đến việc học của các em mà tất cả là phó mặc cho giáo viên.Dẫn đến các em không hứng thú khi học phân môn này
*Thành công và hạn chế:
Năm học nào cũng vậy, hầu như các khối lớp ở tiểu học đều có học sinhđạt tỉ lệ khá giỏi rất nhiều Tỷ lệ học sinh trung bình, học sinh yếu chiếm mộtphần ít Song vốn ngôn ngữ để hình thành một đoạn văn theo yêu cầu ở lớp 3trong phân môn Tập làm văn còn gặp nhiều khó khăn đối với học sinh Bêncạnh đó, một số giáo viên chưa nhận thức tầm quan trọng của phân dẫn đến quytrình và phương pháp dạy học chưa thích hợp Phần thì học sinh hiểu biết chưasâu rộng về nghĩa của các từ ngữ và bản chất của câu văn nên khi các em viếtmột đoạn văn thường hay mắc lỗi diễn đạt như: từ lặp lại nhiều, câu văn không
rõ nghĩa, ý theo không trình tự rất lộn xộn, nhiều em thì mang tính chất trả lờicâu hỏi gợi ý bằng cách gạch đầu dòng,
Bên cạnh những thuận lợi và khó khăn, kết hợp với việc khảo sát đầu năm
về kỹ năng viết câu, dùng từ, dùng câu để viết một đoạn văn theo yêu cầu bài.Qua thu thập báo cáo của các đồng chí trong tổ khối và cụ thể tại lớp 3A5 tuần
2, lớp 3A2 tuần 3, lớp 3A4 tuần 6 trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân, tôi đã thunhập được kết quả như sau:
Trang 6+ Bảng thống kê thực trạng các lớp trong 3 năm học :
Nội dung khảo sát Tổng số học sinh
Năm học 2010- 2011 3a5/ 30em
Năm học 2011- 2012 3a2/ 30em
Năm học 2012- 2013 3a2/ 31em ( HK I )
- Viết đúng câu, dùng từ hợp lý 8 / 30 em 9 / 30 em 12 / 31 em
- Nói và viết thành câu 9 / 30 em 11 / 30 em 10 / 31 em
- Dùng từ ngữ, câu văn có hình ảnh 8 / 30 em 9 / 30 em 14 / 31 em
- Viết và trình bày đoạn văn 8 / 30 em 9 / 30 em 12 / 31 em
- Bài viết đạt từ trung bình trở lên 10 / 30 em 12 / 30 em 14 / 31 em
c Mặt mạnh, mặt yếu:
- Mặt mạnh: Như chúng ta đã biết, gia đình là môi trường giáo dục ảnh hưởngtrực tiếp tới các em Giáo dục gia đình là một điểm mạnh, là nhân tố quan trọngtrong sự nghiệp giáo dục cho trẻ Đợn vị trường được học 2 buổi trên ngày, 9buổi trên tuần nên giáo viên có nhiều thời gian cung cấp vốn từ vựng, thực hànhnhững kỹ năng giao tiếp, phát huy cho HS tính tự giác, sáng tạo nhiều vàonhững buổi ôn luyện Cũng như phụ đạo cho học sinh yếu kém
- Mặt yếu: HS nghèo nàn vốn ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp Một số phụ
huynh còn quan niệm chưa đúng về tầm quan trọng của phân môn Tập làm văn
d Các nguyên nhân, yếu tố tác động:
Nguyên nhân đã dẫn đến thực trạng trên có rất nhiều, song bản thân nhìnnhận một số nguyên nhân, yếu tố chủ yếu sau:
+ Đối với Ban giám hiệu nhà trường: Công tác quản lý chưa được chặt chẽ,những buổi sinh hoạt chuyên môn cấp trường, tổ còn mang tính hình thức, chưaphát huy được tính tự học, tự nghiên cứu, việc đổi mới phương pháp dạy học,…của đội ngũ giáo viên
+ Phần cơ sở vật chất : Đồ dùng dạy học và thiết bị dạy học như : Tranh ảnhminh họa, máy chiếu, video,… còn hạn chế
Trang 7+ Đối với giáo viên: Chưa mạnh dạn đổi mới phương pháp dạy học Một sốgiáo viên coi nhẹ tầm quan trọng của phân môn Tập làm văn.
+ Đối với Học sinh : Trình độ học sinh không đồng đều, ý thức học tập chưacao
+ Đối với phụ huynh học sinh : Phần thì phụ huynh học sinh chưa thật sự quantâm đến việc học của con em mình do điều kiện kinh tế còn nghèo khó nên ít cóthời gian quan tâm thực tế, chuẩn bị đồ dùng học tập cho con em mình
e Phân tích, đánh giá các vấn đề thực trạng đã đề ra:
Nhìn nhận thực tế phân môn tập làm văn có phần quan trọng đặc biệt như
ở lớp 2 các em bắt đầu được làm quen và hình thành một đoạn văn ngắn ( từ 3đến 5 câu ) theo hình thức quan sát tranh, nghe và trả lời câu hỏi Khi các embước sang lớp 3, kỹ năng phát triển cao hơn như: nghe, quan sát , luyện nói,luyện viết thành một đoạn văn ngắn bằng tư duy của mình Để đạt những mụctiêu trên, người giáo viên không phải đòi hỏi ở học sinh những gì mà giáo viênnêu ra, yêu cầu học sinh đạt được Giáo viên trực tiếp giảng dạy phải biết họcsinh của mình hiểu bài như thế nào? để các em dễ dàng hơn khi tiếp cận học cáclớp trên Chính vì vậy, qua khảo sát ta thấy chất lượng phân môn Tập làm vănkhông cao, tôi bắt đầu tìm hiểu những nguyên nhân nào dẫn đến học sinh khônghứng thú, tự giác học tập trong phân môn Tập làm văn ?
Bước 1: Tiếp cận với học sinh trong lớp và trong khối:
Trực tiếp nói chuyện tìm hiểu nguyên vì sao các em không thích học phânmôn Tập làm văn ? Tôi bắt đầu tiếp cận với học sinh bằng nhiều hình thức tâm
sự, trò chuyện, chơi chung học cùng, các em rất mạnh dạn trap đổi nhiều vấn
đề xoay quay trong học tập và cuộc sống đó là: Cô ơi ! Làm sao để hcoj giỏi,đọc đúng và hay, làm toán đúng nhanh, viết chữ đẹp, kể chuyện hay, hát haymúa dẻo,…Nhưng chẳng em nào đề cập đến phân môn Tập làm văn Hỏi ra mớibiết vì sao các em không thích và hứng thú học môn Tập làm văn Phần đa họcsinh đều trả lời em không thích học môn Tập làm văn cô à! vì môn này rất khó,
em nghĩ mãi, mà không làm bài tốt,…
Trang 8Em Trần Như Quỳnh tâm sự: Khi làm bài em trả lời đúng hết câu hỏi gợi ý
mà bài viết nào điểm cũng không cao, rồi dần dần cũng chán không thích họcmôn này nữa Còn em Hiếu thì nói rằng: Có lúc em gặp khó khăn hỏi bố mẹ mà
bố mẹ cũng không hướng dẫn và còn quát em là: “ Tao cho mày ăn học, có côgiáo dạy tử tế hẳn hoi mà cái gì cũng hỏi, sao mày không hỏi cô giáo ấy ?Nhưng hỏi cô thì lại sợ, hỏi các bạn thì sợ cười chê, vì vậy em chỉ cố học giỏicác phân môn Tập đọc, viết cho đẹp phân môn chính tả, học tốt luyện từ và câuthì điểm sẽ giỏi thôi mà ! ”, đây là điển hình những em có điểm khá, còn những
em học mức trung bình thì rụt rè lắc đầu Từ những vấn đề trao đổi ấy, Tôi nhậnthấy rằng học sinh ở lứa tuổi này, vốn ngôn ngữ của các em rất kém, sự tiếp cậncuộc sống chưa nhiều dẫn đến khi học phân môn này, dù giáo viên có hướngdẫn nhiều các em cũng mắc lỗi khi viết bài như là: chưa biết cách dùng từ, diễnđạt câu văn qua lời nói và chuyển ý thành văn bản, quan sát hình ảnh, vốn từvựng chưa nhiều, hiểu biết thực tế còn ít, …vì vậy chất lượng bài viết của các
em chưa cao, ý văn nghèo nàn, câu văn lủng củng Kết quả này, ta thấy rằngnhững nguyên nhân, các yếu tố tác động khách quan cũng thể hiện phương phápgiảng dạy của giáo viên chưa phát huy được tính tích cực, mạnh dạn và sáng tạocủa học sinh trong giờ học
* Bước 2: Thu thập thông tin
+ Trực tiếp trao đổi giữa giáo viên chủ nhiệm cũ để nắm bắt phân loại học sinh.+ Nghiên cứu hồ sơ học bạ để nắm bắt những hạn chế của từng học sinh nămtrong năm học trước để trong quá trình áp dụng biện pháp đạt hiệu quả cao hơn.+ Cùng phối hợp trao đổi với phụ huynh học sinh để thấy được mức độ quantâm của phụ huynh về việc học tập của con em mình ở nhà như thế nào ? Cáchquản lí con và giáo dục ra sao ? Từ đó có sự tư vấn, phối hợp giữa giáo viên vàphụ huynh trong việc giáo dục đạo đức, ý thức học tập cho học sinh ở nhà cũngnhư ở trường
Trang 9Từ những nguyên nhân tìm hiểu trên, Tôi có thể khẳng định rằng: Nhữngnguyên nhân chính dẫn đến học sinh chưa thực sự phát huy được tính tích cực,chủ động và sáng tạo trong phân môn Tập làm văn đó là:
+ Hoàn cảnh gia đình, lối sống và sinh hoạt trong gia đình đã ảnh hưởng trựctiếp với các em về ngôn ngữ giao tiếp
+ Vốn ngôn ngữ của học sinh còn hạn chế
+ Học sinh thì chưa nhận thức được nhiệm vụ học tập của bản thân như: lườihọc, ham chơi, không chăm chỉ, siêng năng, học trước quên sau, học đối phó,…
Từ những nguyên nhân trên đã thúc dục tôi tìm những giải pháp, biện pháp
để tạo cho học sinh có hưng phấn và tíc cực phát huy tính mạnh dạn học tậptrong phân môn Tập làm văn
II 3 Giải pháp, biện pháp:
a Mục tiêu:
Chương trình và sách giáo khoa Tiếng việt lớp 3 nói chung và phân môn Tậplàm văn nói riêng giúp học sinh :
+ Có những kỹ năng : Nghe, nói, đọc, viết
+ Biết sử dụng ngôn ngữ giao tiếp trong gia đình, nhà trương và xã hội
+ Trau dồi thái độ ứng xử có văn hóa, có tinh thần trách nhiệm trong học tập,trong cuộc sống
+ Rèn tính tự giác, tự tin chủ động, tích cực sáng tạo trong học tập
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp và biện pháp:
Phát huy tính tích cực và nâng cao chất lượng dạy và học, người giáo viêncần nắm được mục tiêu cơ bản của bài học Tìm tòi và áp dụng những phươngpháp dạy học sao cho phù hợp với đối tượng của học sinh Nội dung chính lànhằm trang bị cho các em một số kiến thức, kĩ năng phục vụ cho học tập, đờisống hàng ngày
b.1 Nội dung:
Trang 10Trong chương trình dạy và học Tập làm văn lớp 3, gồm những nội dung cơbản sau :
+ Điền vào giấy tờ in sẵn, viết thư, làm đơn, tổ chức họp và phát biểu trongcuộc họp, giới thiệu hoạt động của tổ, lớp, trường, ghi chép sổ tay,
+ Rèn kĩ năng đọc, nghe, nói, viết thông qua những câu kể chuyện ngắn vàmiêu tả như: kể một việc đơn giản, kể về người, cây cối, con vật xung quanhtheo gợi ý bằng tranh hoặc bằng câu hỏi
+ Các bài tập như: Nghe Nói Tư duy Viết
b.2.Cách thức thực hiện các giải pháp biện pháp:
Tổ chức thực nghiệm theo hướng đổi mới nhằm pháp huy tính tích cực chủđộng, sáng tạo đối với học sinh
* Cung cấp kiến thức mới qua nội dung sau:
+ Bài tập quan sát và nghe kể: Học sinh quan sát tranh ảnh minh họa và nghe
kể lại câu chuyện theo yêu cầu đề bài
+ Bài tập nói: - HS đọc thầm rồi tư duy theo gợi ý yêu cầu bài tập.
- Thực hành theo hình thức nhóm, tổ, cả lớp nhằm phát huy tinhmạnh dạn chủ động của từng HS trọng phạm vi hẹp đến rộng
- Tổ chức báo cáo trước lớp theo nhiều hình thức khác nhau
- Trao đổi, đóng góp bổ sung, hoàn thiện yêu cầu bài
+ Bài tập tư duy: Hệ thống lại kiến thức, HS sắp xếp theo trình tự yêu cầu bài + Bài tập viết: - HS đọc yêu cầu, trình bày yêu cầu theo hình thức cá nhân.
- GV giảng giải rõ yêu cầu bài tập
- HS thực hành cá nhân
- Trình bày, kiểm tra, đánh giá và nhận xét
Để phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo cho học sinh Lớp 3, Tôi đãmạnh áp dụng các nhóm giải pháp bổ trợ trong công tác giảng dạy như:
c Điều kiện nội dung giải pháp:
Trang 11- Được sự quan tâm tạo điều kiện giúp đỡ của BGH, Tổ chuyên môn cũng nhưcác đồng chí đồng nghiệp trong trường nói chung và chị em trong tổ khối 3 nóiriêng Sự hợp tác nhiệt tình của học sinh và phụ huynh trong khối nhất ở lớp tôitrực tiếp giảng dạy đã giúp tôi hoàn tất những ý tưởng của cá nhân và đạt nhữngthành quả đáng kể.
- Nội dung giải pháp chung:
+ Nhóm giải pháp 1 Nâng cao nhận thức của giáo viên:
Vào đầu năm học, Ban giám hiệu nhà trường cần kết hợp tổ chức những
buổi sinh hoạt chuyên đề nhằm giúp giáo viên nhận thức những mục tiêu giáodục trong việc dạy học nói chung, mục tiêu dạy học phân môn Tập làm văn lớp
3 nói riêng Chỉ đạo tốt các buổi sinh hoạt chuyên môn cấp trường, qua nhữngbuổi sinh hoạt chuyên môn, tổ khối giúp cho giáo viên học tập, thảo luận vềmục tiêu dạy học ở các phân môn nói chung và phân môn Tập làm văn nóiriêng
Mỗi GV cần phải tự học và nâng cao tay nghề, nâng cao nhận thức về mụctiêu môn học, đối chiếu, so sánh thực tiễn về trình độ nhận thức học sinh địaphương trong việc thực hiện mục tiêu môn học Tham khảo nghiên cứu các văn
bản, tài liệu liên quan đến mục tiêu dạy học phân môn Tập làm văn lớp 3 như: (
Tham khảo sách giáo khoa, sách giáo viên, sách thiết kế, tài liệu liên quan đếnphân môn, Kỹ năng sống, chuẩn kiến thức kỹ năng các môn học, điều chỉnh nộidung dạy học,…)
Khi giáo viên đã xác định đúng mục tiêu chính của phân môn Tập làm văn
lớp 3, những phương pháp giáo dục, giảng dạy phù hợp với đối tượng từng họcsinh nhằm chủ động phát huy tính tích cực và sáng tạo trong học tập của họcsinh là giúp HS đạt được các lĩnh vực về: “ Kiến thức - Kỹ năng - Thái độ ”trong cuộc sống
+ Nhóm giải pháp 2 Công tác thực hiện nội dung, chương trình phân môn Tập làm văn lớp 3:
Trang 12- Với chức trách là tổ trưởng, cùng phối hợp với chuyên môn, giáo viên trongkhối Tổ chức những buổi sinh hoạt chuyên đề về phương pháp dạy học đổimới, thảo luận phương pháp dạy học theo hướng chủ động tích cực,…
- Giáo viên trực tiếp giảng dạy tự nghiên cứu, học tập nội dung cụ thể vềchương trình phân môn Tập làm văn ở lớp 3, nắm được những điểm đổi mới vànhững vấn đề khó của nội dung chương trình giảng dạy
- Giáo viên thực hiện đúng nội dung chương trình giáo dục do Bộ GD&ĐT quyđịnh
+ Nhóm giải pháp 3 Phân tích phương pháp dạy học cũ và mới:
- Dạy học theo phương pháp truyền thống: Trước đây giáo viên thường dạy
học bằng cách thuyết trình Giáo viên làm việc là chính, còn học sinh nghe vàchép lại một cách thụ động, cả một giai đoạn học tập chỉ là dạy đơn điệu, cácphương tiện máy chiếu băng hình, đồ dùng dạy học hiện có chưa thường xuyên
và thiếu hiệu quả Chủ yếu là sử dụng sách giáo khoa nên phương pháp dạy cũđạt kết quả chưa cao
- Dạy học theo phương pháp đổi mới: Từ khi được đổi mới chương trình dạy
học, giáo viên dạy trên lớp thấy các bài tập thiết thực hơn về nội dung, đa dạngphong phú về kiểu loại, được bố trí xen kẻ gắn kết với nhau làm nổi rõ chủ điểmdạy học Việc giáo viên dạy trên lớp đưa ra các câu hỏi hướng dẫn, chia nhómhọc sinh tự quan sát thực hành Về thiết bị dạy học công nghệ hóa như: Máychiếu, băng hình, nên tôi thấy rằng việc đổi mới phương pháp có nhiều hiệuquả thiết thực.
- Dạy học theo hướng tích cực hóa : Mục đích đổi mới phương pháp dạy học
ở các trường Tiểu học là thay đổi lối dạy truyền thụ một chiều sang dạy theo
“ Phương pháp dạy học tích cực” nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực,
tự giác, chủ động, sáng tạo trong học tập, rèn thói quen khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kỹ năng vận dụng kiến thức vào các tình huống trong học tập và trong thực tiễn, tạo niềm tin, hứng thú trong học tập Học sinh tìm tòi khám phá, phát hiện, khai thác và xử lý thông tin…hình thành hiểu biết,
Trang 13năng lực và phẩm chất đạo đức Tổ chức quá trình nhận thức cho học sinh
là giúp học sinh cách phát hiện và tìm ra kiến thức mới, chú trọng hình thành các năng lực (tự học, sáng tạo, hợp tác,…) Được như vậy các em nhớ lâu về kiến thức mà mình đã lĩnh hội được
- Phối hợp và vận dụng các phương pháp dạy học nhằm pháp huy tính tích cực của học sinh như:
- Phương pháp quan sát hỏi đáp, đàm thoại.
- Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Phương pháp thực hành giao tiếp.
- Phương pháp phân tích đề bài bằng ngôn ngữ nói, viết.
- Phương pháp hợp tác trong nhóm.
- Phương pháp tự tìm hiểu, khám phá về tranh ảnh, các câu hỏi gợi mở.
- Phương pháp tưởng tượng, liên kết.
- Phương pháp tích cực chủ động sáng tạo của người học.
d Thực hiện các giải pháp, biện pháp cụ thể:
Nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo trong học tập, rèn khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kỹ năng vận dụng kiến thức vào các tình huống trong học tập và trong thực tiễn, tạo niềm tin, hứng thú trong học tập.
Phân môn tập làm văn là một phân môn cần vốn kiến thức sâu rộng về cuộc sống Trong quá trình tham gia vào các hoạt động học tập của học sinh thì vốn kiến thức của HS còn hạn chế, phạm vi giao tiếp còn hẹp dẫn đến các
em còn sợ, rút rè, nhút nhát trong giao tiếp Để khắc phục và phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo Người GV cần thực hiện những nhiệm
vụ sau:
Một là : Tạo niềm say mê khám phá kiến thức, tạo không khí vui vẽ, sôi động, hào hứng trong tiết học: Dạy học là truyền thụ kiến thức cho người học, để chuẩn bị cho một tiết dạy, GV cần kết hợp các phương pháp giảng dạy
Trang 14phù hợp, sinh động, sáng tạo trong mỗi tiết học Để tạo nên một không khí sinhđộng và lôi cuốn HS thì không dễ dàng Nhưng làm được điều đó GV không chỉlàm chủ kiến thức trong lĩnh vực dạy học của mình mà cần có phương pháp sưphạm thích hợp để phát huy tính chủ động của HS Tôi nghĩ rằng, Là một GV
có trình độ chuyên môn, nhưng bên cạnh đó phải có tay nghề vững vàng, phảibiết yêu nghề, mến trẻ, phải có năng lực sư phạm Năng lực về khoa học; hiểubiết ngôn ngữ diễn đạt, cách tổ chức, trình bày bài giảng,…Đổi mới phươngpháp là đổi mới hình thức tổ chức dạy học để tạo một sự tương ứng cần thiết.Mỗi hình thức tổ chức dạy học đều có tác dụng tích cực để phát triển học sinh ởmột khía cạnh nào đó Vì vậy mỗi GV cần biết kết hợp nhiều hình thức tổ chức
để phát huy thế mạnh của từng học sinh Phương pháp dạy học mới, đòi hỏiphải có hình thức tổ chức dạy học tạo cơ hội cho học sinh suy nghĩ làm việc,trao đổi thảo luận với nhau nhiều hơn… nhằm phát huy tính tích cực, tự giác,
độc lập của học sinh Khi dạy bài Tập làm văn Nghe - kể: Dại gì mà đổi
Tuần 4 Tiết : Tập làm văn
Bài : Nghe - kể: Dại gì mà đổi
Ở tiết Tập làm văn này, GV cần kể đúng nội dung câu chuyện, thể hiện được điệu bộ, cử chỉ hấp dẫn lôi cuốn học sinh ngay từ phát ban đầu: Thể hiện được giọng kể lời nói nghiêm khắc của người mẹ, lời nói vô tư ngộ nghỉnh của cậu bé 4 tuổi khi trả lời câu nói của người mẹ
- Lập kế hoạch cho hình thức dạy học, GV chọn hình thức dạy học phù hợpnhằm lôi cuốn HS vào các hoạt động học tập tích cực, chủ động và sáng tạo.Tạo cho học sinh không khí thoải mái, mạnh dạn tự tin khi thảo luận, đàm thoạimột cách tự nhiên đúng chủ điểm trọng tâm của bài học.Từ đó rèn cho học sinhkhả năng diễn đạt những ý kiến theo lối suy nghĩ, cảm xúc của mình, thể hiệnthái độ yêu ghét, trân trọng , thẳn thắn phê phán… Thực hiện được những biệnpháp trên là giáo viên đã thành công một
phần trong phương pháp đổi mới dạy học Học sinh trở nên mạnh dạn tự tin và
có nhiều hứng thú trong học tập
Trang 15Hai là: Sử dụng tranh ảnh và dụng cụ học tập trong tiết dạy :
Tranh ảnh và đồ dùng dạy học rất quan trọng không thể thiếu được trongviệc dạy học nhất là ở phân môn tập làm văn Càng có tranh ảnh, đồ dùng thìcàng tạo nên sự tích cực của học sinh trong tiết học Chính vì vậy, mỗi tiết học,giáo viên cần chuẩn bị đầy đuur đồ dùng, năm được mục tiêu của từng bứctranh, cách sử dụng đồ dùng,…
Khi dạy Tập làm văn ở lớp 3, Có những tiết cần tranh ảnh để hình thành nộidung bài như : Tuần 3 và tuần 5 học sinh được kể về gia đình minh và gia đìnhbạn
Sự chuẩn bị của các em cần có tranh hoặc hình ảnh minh họa để kể cho bạn nghe về gia đình mình Đồng Thời có thể cho các em quan sát một số bức tranh,hình ảnh có thật liên quan đến bài dạy để các em có thêm vốn sống tạo cho bài văn thêm sinh động
Tuần 4 Hãy Kể về gia đình em với một người ban mới quen.
Ở bài tập này mỗi em đều có sự chuẩn bị một bức tranh hoặc hình ảnh vềgia đình mình để kể trước lớp Khi thực nghiệm ở bài tập này, lúc đầu các emcòn rụt rè, ngại ngùng khi đưa hình hoặc tranh ảnh về gia đình mình cho cácbạn trong lớp quan sát và
thảo luận Từ những câu hỏi gợi ý như :
- Gia đình em gồm có những ai ?
- Những người trong gia đình em làm công việc gì ?
- Tình cảm của em và những người trong gia đình như thế nào ?
- Em sẽ làm gì để đền đáp lại sự quan tâm của người ấy dành cho em?
* Hình ảnh về gia đình: