Tác động của chính sách cắt giảm thuế đối với ô tô xe máy khi thực hiện cam kết trong khối ASEAN

Tác động của chính sách cắt giảm thuế đối với ô tô xe máy khi thực hiện cam kết trong khối ASEAN

LỜI NÓI ĐẦU

Và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng quốc tế hoá toàn cầu đó,năm 1995 Việt Nam gia nhập ASEAN và gia nhập WTO vào năm 2007 Khi gianhập vào các tổ chức kinh tế, thương mại thì Việt Nam được hưởng nhiều ưu đãi

từ các quốc gia thành viên khác trong tổ chức ngược lại Việt Nam cũng phải cónhững ưu đãi lại cho các quốc gia thành viên khác Khi gia nhập vào các tổ chứcthương mại thì hàng hoá, vốn và lao động luân chuyển giữa các quốc gia dễdàng hơn Một trong những bước đệm để luân chuyển hàng hoá, vốn, và laođộng là các rào cản thương mại và phi thương mại dần giảm xuống tiến tới xoá

bỏ Trong rào cản thương mại thì tiêu biểu là thuế nhập khẩu, gia nhập vào tổchức kinh tế khu vực, thương mại thế giới thì thuế suất được cắt giảm theo lộtrình cam kết Khi thuế suất được cắt giảm thì có nhiều tác động khác nhau tớichủ thể của nền kinh tế, bao gồm các doanh nghiệp nhập khẩu, doanh nghiệp lắpráp sản xuất trong nước, chính phủ, và cuối cùng là người tiêu dùng

Là một sinh viên chuyên ngành quản trị kinh doanh quốc tế em xin chọn

đề tài “Tác động của chính sách cắt giảm thuế đối với ô tô xe máy khi thực hiệncam kết trong khối ASEAN.” Để thấy rõ ảnh hưởng của thuế nhập khẩu đối vớiđối với các doanh nghiệp lắp ráp và sản xuất ô tô trong nước

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu : ngành ô tô Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu :

- Tác động của thuế nhập khẩu đối với ngành ô tô Việt Nam

- Thời gian nghiên cứu sau khi Việt Nam gia nhập ASEAN

3 Phương pháp và kết cấu của đề án

Phương pháp sử dụng trong đề án : phân tích, tổng hợp, thống kê và sosánh …

Kết cấu của đề án bao gồm 3 chương

Chưong I: Tác động của chính sách cắt giảm thuế đối với ô tô và xe máykhi thực hiện cam kết trong khối ASEAN

Chương II: Phân tích tác động của chính sách cắt giảm thuế nhập khẩu ô

tô theo cam kết khi Việt Nam gia nhập ASEAN

Chương III: Một số giải pháp tăng cường ảnh hưởng tích cực của chínhsách thuế

CHƯƠNG I TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH CẮT GIẢM THUẾ

ĐỐI VỚI Ô TÔ VÀ XE MÁY KHI THỰC HIỆN CAM KẾT

TRONG KHỐI ASEAN

I TÁC ĐỘNG TỪ MÔI TRƯỜNG VĨ MÔ

1 Các cam kết về thuế quan trong khuôn khổ hội nhập.

a Đối với ô tô nhập khẩu nguyên chiếc

Theo cam kết tại CEPT/ AFTA các loại xe ô tô chở người 10 chỗ trở lên

và xe tải đều đã được cắt giảm xuống mức 5% vào năm 2006 Riêng đối với cácloại xe dưới 9 chỗ sẽ được căt giảm xuống múc 0 % vào năm 2018

Xe thiết kế đặc biệt nhập khẩu nguyên chiếc từ các nước thuộc khốiASEAN sẽ được hưởng thuế suất 5%, thay cho mức 10% cũ Dòng xe du lịchloại dưới 9 chỗ ngồi sẽ có mức thuế 60-70% trong những năm tiếp từ 2011 đến

2013, thay cho mức 83% hiện hành

Danh mục hàng hóa và thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt của ViệtNam để thực hiện Hiệp định CEPT/AFTA giai đoạn 2008-2013 vừa được BộTài chính ban hành, các mặt hàng ôtô, xe máy đồng loạt được điều chỉnh thuếsuất

Theo đó, các loại xe thiết kế đặc biệt để đi trên tuyết, xe hạng golf, kể cả

xe chở người có khoang chứa hành lý và ô tô đua đều được áp dụng thuế suất5%, thay cho mức 10% hiện hành

Các dòng xe du lịch loại dưới 9 chỗ ngồi có dung tích xi-lanh từ 1,0 trởlên vẫn áp dụng thuế suất cũ 83% như đối với các nước nằm ngoài khốiASEAN Thuế suất này được giữ nguyên trong 3 năm 2008, 2009 và 2010 Đếnnăm 2011-2012 thuế được giảm xuống còn 70% và đến năm 2013 chỉ còn 60%

b Đối với linh kiện và phụ tùng ô tô

Đối với các loại linh kiện phụ tùng ô tô nhập khẩu từ các nước ASEAN,mức thuế mới áp dụng chung cho giai đoạn từ 2008 đến 2013 là 5% và thấp hơn

khoảng 5-10% so với các nước nằm ngoài khối Các loại xe máy phân khối lớntạm thời vẫn giữ thuế suất 90% hiện hành Mức thuế này sẽ được giảm xuống75% vào 2012 và còn 60% vào năm 2013.

Đối với CEPT/AFTA mức cam kết là 5% tại thời điểm 1/1/2006 và cắtgiảm xuống 0% vào năm 2015 Đối với ASEAN –Trung Quốc mức cắt giảm còn0% vào năm 2018

2 Chính sách thuế của chính phủ đối với mặt hàng ô tô

Cùng với lộ trình gia nhập thì chính phủ Việt Nam phải thực hiện theocam kết lộ trình giảm thuế Tuy nhiên tuỳ theo tình hình của nền kinh tế màchính phủ cũng có những điều chỉnh cho phù hợp Điển hình năm 2008 được coi

là năm đầy biến động đối với mặt hàng ô tô :

Sau 3 lần điều chỉnh giảm vào năm ngoái, từ 90% xuống còn 60%, đemtin vui đến cho thị trường ô tô trong nước, thì vào tháng 3 và tháng 4/2008, thuếnhập khẩu ô tô mới nguyên chiếc đã tăng trở lại, từ 60% lên 70%, rồi 83% Lý

do được đưa ra là nhằm giảm nhập siêu và tình trạng ùn tắc giao thông tại cácthành phố lớn

Với ô tô cũ nhập khẩu, ngày 6/5/2008, Thủ tướng Chính phủ chính thứcđồng ý với yêu cầu điều cầu điều chủnh thuế của bộ tài chính như sau:

Bảng 1: Biểu thuế nhập khẩu xe ô tô nguyên chiếc

Mặt hàng Thuế suất hiện hành

(USD/chiếc) Thuế mới(USD/chiếc)

Xe từ 5 chỗ ngồi trở xuống, kể cả lái xe, có dung tích xi-lanh động cơ:

Từ 1,0 đến 1,5 6.300 7.000

Từ 1,5 đến 2,0 8.500 9.000

Từ 2,0 đến 2,5 12.000 13.500

Qua bảng trên ta thấy dòng xe từ 2.5 đến 3,0 có mức tăng cao nhất

Cũng trong năm 2008, Bộ Tài chính đã 3 lần ra quyết định tăng thuế nhậpkhẩu phụ tùng, linh phụ kiện ô tô:

bảng 2: Bảng tăng thuế nhập khẩu linh phụ kiện ô tô

Theo bảng trên ta thấy chính sách thuế nhập khẩu linh phụ kiện ô tôkhông ổn định; trong vòng 3 tháng liền nhau thì liên tục tăng thuế và mức tăngkhá lớn

Thị trường ô tô chưa hết sốc trước việc tăng ồ ạt các loại thuế nhập khẩu,thì ngày 29/7, Chính phủ lại quyết định tăng lệ phí trước bạ đối với ô tô dưới 10chỗ ngồi lên 10-15%, thay cho mức 5% trước đó Từ ngày 25/8, tất cả 64 tỉnhthành trong cả nước tạm thời áp dụng mức phí trước bạ chung là 10%, cho đếnkhi UBND các tỉnh/thành căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương để banhành mức phí mới phù hợp, trong phạm vi 10-15%

3 Tình hình kinh tế xã hội của Việt Nam trong thời gian gần đây

Trong thời gian gần kinh tế của chúng ta được coi là nền kinh tế mới nổitốc độ tăng trưởng kinh tế của chúng ta cao và khá ổn định kể cả khi cuộc khủnghoảng kinh tế đang diễn ra trên thế giới cụ thể là:

Bảng 3: Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam

9 Thángđầu năm2009Tốc độ

II TÌNH HUỐNG “ TỐI HẬU THƯ CỦA TOYOTA”

1 Tình huống tối hậu thư của TOYOTA VIỆT NAM

Các nhà sản xuất sẽ chuyển sang nhập khẩu nếu Chính phủ không đưa rađược chính sách nhất quán và khuyến khích hỗ trợ ngành công nghiệp ô tô ViệtNam phát triển Đó là thông điệp mà Toyota Việt Nam (TMV) - liên doanh sảnxuất ô tô lớn nhất tại Việt Nam - đưa ra

Tổng giám đốc TMV, ông Akito Tachibana vừa có một văn bản gửi lênQuốc hội và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng các bộ ngành chức năng bày tỏquan điểm của mình về chính sách phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Namtrong thời gian tới

Sản phẩm nhập khẩu nguêyn chhiếc đe dạo sản phẩm trong nước

Vị Tổng giám đốc này lo lắng cho số phận của các liên doanh snả xuất ô

tô tong nước trước sức ép cạnh tranh với sản phẩm nhập khẩu, đặc biệt trong bốicảnh Việt Nam thực hiện các cam kết CEPT về mở cửa thị trường ô tô trongnước

Theo cam kết CEPT, thuế nhập khẩu xe ô tô nguyên chiếc giảm dầnxuống 60% vào năm 2013 và xuống 0% vào năm 2018, đồng nghĩa với việc giá

xe nhập khẩu sẽ giảm dần và đi ngang từ năm 2018 Như vậy sản xuất ô tô trongnước sẽ phải cạnh tranh hết sức quyết liệt với xe nhập khẩu nguyên chiếc

Phân tích từ lộ trình giảm thuế nhập khẩu ô tô mà Việt Nam đã cam kết,ông Akito Tachibana cho rằng, sẽ có 2 khả năng xảy ra đối với sản xuất lắp ráptrong nước

Một là, nếu Nhà nước có chính sách ưu tiên cho dòng xe chiến lược, dòng

xe này sẽ tăng nhanh doanh số bán, đủ để mở rộng đầu tư phát triển công nghiệpphụ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hoá (NĐH), hạ giá thành sản xuất và nâng caonăng lực cạnh tranh của sản phẩm Nhờ đó, đến năm 2018, dòng xe chiến lượcsản xuất lắp ráp trong nước có thể cạnh tranh được với xe nguyên chiếc nhậpkhẩu; giúp ngành công nghiệp phụ trợ có thể tồn tại và phát triển sau khi thịtrường mở cửa hoàn toàn

Khả năng thứ 2 sẽ xảy ra khi chính sách của Nhà nước không xác định rõ

ưu tiên cho dòng xe chiến lược Thị trường Việt Nam có quy mô nhỏ nhưng córất nhiều dòng xe, sản lượng và doanh số của từng dòng xe sẽ rất nhỏ và phântán, kết quả là không dòng xe nào đạt được số lượng đủ lớn cho việc NĐH để hạgiá thành Hệ quả là, trong thời gian ngắn từ nay đến 2018, các dòng xe sản xuấttrong nước không cạnh tranh nổi với xe nhập khẩu nguyên chiếc và Việt Namkhông những không phát triển được công nghiệp ô tô và công nghiệp phụ trợ màcòn gia tăng thâm hụt thương mại (theo dự tính của Bộ Công Thương, kimngạch nhập khẩu ô tô năm 2025 có thể lên tới 12 tỷ USD)

Là nhà sản xuất, đương nhiên TMV muốn Chính phủ có chính sách ưutiên cho dòng xe chiến lược

Đâu là “xe chiến lược”?

(Ảnh: Việt Hưng)

TMV cho rằng dòng xe 6 - 9 chỗ là dòng xe chiến lược tại Việt Nam.Ngoài các lý do dễ thấy như đây là dòng xe phù hợp cho gia đình; ít bị cạnhtranh hơn so với xe 1 - 5 chỗ (hiện rất nhiều nước đã tập trung sản xuất xe 1 - 5chỗ hoặc bán tải, chỉ riêng Indonesia tập trung cho dòng xe 6 - 9 chỗ); đã vàđang được ưu đãi về thuế (mức thuế thường thấp hơn so với dòng xe 1 - 5chỗ) , còn một lý do sâu xa hơn Hiện nay, sản phẩm chủ lực chiếm tỷ trọngcao nhất (65%) của TMV là dòng sản phẩm 6 - 9 chỗ: Innova Đây cũng là sảnphẩm bán chạy nhất tại thị trường Việt Nam trong thời gian qua (15.000xe/năm)

Đưa ra 3 yếu tố cơ bản để phát triển dòng xe chiến lược (phù hợp với thịhiếu của khách hàng, có chính sách khuyến khích ổn định, lâu dài và có côngnghiệp phụ trợ đủ mạnh) TMV cũng ngầm chứng minh rằng, dòng xe nhưInnova là phù hợp nhất để Chính phủ ưu tiên phát triển Được biết, hiện Innova

có tỉ lệ NĐH cao nhất, đạt 37% Nhà sản xuất này cũng đã xây dựng kế hoạch 4

bước để nâng cao tỉ lệ NĐH Innova, đạt 50 - 60% vào năm 2018 (với số lượngbán ra tương ứng khoảng 50.000 xe/năm), đủ sức cạnh tranh với xe nhập khẩu.

2 Vì sao TOYOTA Việt Nam lại đưa ra tối hậu thư như vậy ?

Theo tôi được biết và tìm hiểu trong thời gian qua thì chính sách củachính phủ đối với ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam tuy có nhiều ưu đãinhưng không ổn định và nhất quán đặc biệt sau khi Việt Nam gia nhập ASEANthì phải thực hiện các cam kết gia nhập (như phần I đã nêu) điều này càng gâykhó khăn hơn cho các doanh nghiệp trong nước Tôi cho rằng, thời gian qua,những thay đổi về thuế trước bạ và thuế tiêu thụ đặc biệt đã khiến cho dòng xe 6

- 9 chỗ không còn được ưu đãi nữa Hiện doanh số bán của dòng xe 6 - 9 chỗ bịsụt giảm nghiêm trọng, các kế hoạch đầu tư NĐH buộc phải hoãn lại

Những thay đổi thường xuyên trong chính sách liên quan đến sản xuấtkinh doanh ô tô trong thời gian qua đã khiến các doanh nghiệp sản xuất ô tôkhông những gặp khó khăn trong triển khai kế hoạch sản xuất kinh doanh trongngắn hạn, mà còn khó khăn hơn trong việc hoạch định chiến lược và kế hoạchđầu tư kinh doanh dài hạn, nhất là kế hoạch NĐH cho dòng xe chiến lược củamình

CHƯƠNG II PHÂN TÍCH CÁC TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH CẮT GIẢM THUẾ

NHẬP KHẨU Ô TÔ KHI VIỆT NAM GIA NHẬP ASEAN

I.TÁC ĐỘNG CỦA THẾU NHẬP KHẨU

1.Tác động của thuế nhập khẩu

Thuế quan có là thuế đầu tiên dánh vao hàng hóa nhập khẩu sau đó là thuếtiêu thù đặc biệt (nếu có ), thuế VAT thuế trước bạ

Do đó thuế nhập khẩu có tác động trực tiếp tới giá cả của hàng hoá, khigiá cả của hàng hoá tăng lên thì dẫn tới người tiêu dùng phải chi trả nhiều hơn

để tiêu dùng loại hàng hoá đóvà nhu cầu của hàng hoá nhập khẩu giảm xuống.Đặc biệt là đối với mặt hàng ô tô thì giá chưa tính thuế của hàng hoá đã là lớnchỉ cần thuế nhập khẩu tăng lên 1 phần nhỏ thì giá của hàng hoá tăng lên rấtnhiều (do tác động cuả cơ chế tính thuế thuế tiêu thụ đặc biệt dánh chồng lênthuế nhập khẩu, thuế VAT đánh chồng lên thuế tiêu thụ đác biệt, thuế trước bạđánh chồng lên thuế VAT)

VD: Trước đợt tăng thuế tháng 4 năm 2008 vừa qua thì thị trường ô tô Việt Namhoat động rất sôi động người tiêu dùng muốn mua xe phải chờ 3 đến 4 thángmới có xe thậm chí còn phải “chạy ” tiền cho nhân viên kinh doanh của các đại

lý cung cấp xe mới mua được xe sớm ( kể cả xe nội và xe ngoại ) Khi việc tăngthuế chuẩn bị được áp dụng thì dồng loạt các salon xe có động thái tăng giániêm yết dường như được biết từ trước, chỉ sau 1 ngày thông tin về việc Bộ tàichính tăng thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc lên 10%, Euro Auto (nhà nhập khẩu

và phân phối sản phẩm BMW tại Việt Nam) cho biết họ sẽ tăng giá trung bình

từ 10-15% cho tất cả các sản phẩm đang bán tại Việt Nam Để giải thích chomức giá mới tăng quá cao so với mức tăng thực do thuế nhập khẩu, Euro Auto

đã đưa ra một số lý do thị trường: sụt giảm thị trường chứng khoán, vay ngânhàng khó, đồng euro ngày càng leo thang… Euro Auto còn cho biết

thêm: những khách hàng đã đặt cọc và hoàn tất thủ tục mua xe trước khi thuếmới có hiệu lực thì giá vẫn được giữ nguyên.

Sau khi Euro Auto đưa ra giá tăng dự kiến cao “ngất” thì Hyundai ViệtNam (HMV) - nhà phân phối sản phẩm Hyundai tại Việt Nam chỉ đưa ra mộtmức tăng khiêm tốn từ 4 - 6% Đây là một mức tăng khá hợp lý, bởi nếu tínhtoán chi tiết, với mức thuế tăng từ 60% lên 70%, giá thực chiếc xe tăng khoảng6,25% Tuy vậy với mức tăng 4 - 6%, một chiếc Hyundai Santa Fe sẽ tăng trungbình 2.000 USD, một con số không nhỏ

Ngoài 2 nhà nhập khẩu phân phối, những salon nhỏ lẻ hầu như rất bối rốitrước quyết định bất ngờ của Bộ tài chính Hầu hết những salon nhập hàng theohình thức đặt cọc tiền và ký hợp đồng, và sẽ thật “trớ trêu” cho những hợp đồng

ký trước khi có thông tin tăng thuế mà xe thì không thể về tới Việt Nam trướckhi mức thuế mới chính thức áp dụng Một số salon nhập cho biết: “thuế tăng thìchúng tôi sẽ tăng giá theo thuế, thuận mua vừa bán, có đi đâu mà thiệt.”… nhưvậy người chịu thiệt ở đây không ngoài ai khác mà chính là người tiêu dùng!

Với mức thuế nhập tăng lên 70%, có thể trong những tháng tới, sẽ khôngcòn “bão” xe nhập như 2 tháng đầu năm 2008 nữa mà thị trường xe nhập sẽ “hạnhiệt”, còn xe lắp ráp trong nước sẽ có doanh số “khá khẩm” hơn

Khi nhu cầu tiêu dùng hàng hoá ngoại nhập giảm xuống mà nhu cầu tiêudùng hàng hoá không giảm đi thì nhu cầu đói với hàng hoá nội địa tăng lên.Điều này tạo đièu kiện cho các doanh nghiệp tong nước mở rộng sản xuất tạocông ăn việc làm, tăng thu thêm cho nguồn ngân sách nhà nước tăng cường khảnăng cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước

=>Có sự phân phối lại thu nhập từ người tiêu dùng nội địa (vì phải muahàng với mức giá cao hơn) sang người sản xuất tong nước (vì nhận được mứcgia cao hơn)

Thuế quan nhập khẩu cũng làm tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước từthuế Thuế nhập khẩu cũng đóng góp tích cực vào việc góp phần làm giảm tham

hụt cán cân thương mại do giá của hàng hoá nhập ngoại cao lên làm nhu cầu tiêudùng hàng ngoại giảm xuống

2 Các biện pháp thực thi chính sách thuế của chính phủ

Mục tiêu của thuế nhập khẩu là tăng thu ngân sách cho nhà nước và bảo

hộ th}ế quan những trong ngành mà!chính phủ muốn pháp triển Đối với ngành

ô t䃴 của Việt Nam trong ngày 脑 ầu mới thành lập cũng giống như ngành"xe

má䁹 trướcȠ̑ây nhà nước đánh thuế cao đối vớiࠠxe nhập khẩu nguyên chiếc vàlinh phụ kiên nhằm mục đíchȠbuộc các nhà sản xuất trong nᆰ ớc nâng cao tỷ

lệ nội địa ࠠࠠoá, tăng tính(cạch tranh của nhà sản xuất trong nước Cụ thể: thu᾿

ࠠ hập khẩu ô tô nguyên chiếc trong thời gian qua tương đối cao thông thường ở

७ ức caoࠠ100%, 90% ,83%, hi廇 n nay đang có xu hướng tăng lên 91% Thuếnhập khẩu linh phụ kiện trong thời gian qua cũng tương đối cao dao động trongkhoảng 30% Chính điều này làm cho giá của ô tô nhập khẩu cao hơn rát nhiềugiá của một chiếc xe đó tại thị trường nước ngoài

3.Những kết quả đạt được

Với chính sách thuế như trên trong thời gian qua ngành ô tô của Việt Nam

đã đạt được những kết quả sau :

Giai đoạn 1990 – 2003: Doanh nghiệp ô tô nhận được sụ bảo hộ ở mứccao của nhà nước thông qua chính sách giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, áp dụnghàng rào thuế quan ở mức cao đối với xe nhập khẩu và chính sách cấm nhập hẩu

ô tô dưới 15 chỗ đứng trên thị trường nội địa, sản lượng của xe lắp ráp trongnước liên tục tăng qua các năm

Giai đoạn từ 2003 – 2007: giai đoạn này Việt Nam đang tăng tốc quá trìnhđàm phán gia nhập WTO và phải ban hành các chính sách cho phù hợp với yêucấu của WTO Hàng loạt chính sách ưu đãi mang tính phân biệt đối xử trái vớinguyên tắc WTO trong ngành này được dỡ bỏ dần Doanh nghiệp ô tô trongnước gặp khá nhiều khó khăn

Giai đoạn 2007 đến nay : Đây là giai đoạn Việt Nam đã trở thành thànhviên của WTO Cũng trong giai đoạn này, do những bién động về kinh tế, chính