Điều dưỡng phục hồi chức năng cho bệnh nhân liệt nửa người

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành y dược tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành y dược

điều dỡng, phục hồi chức năng

cho BN liệt nửa ngời

PGS.TS Vũ Thị Bích Hạnh

Mục tiờu:

1) Trỡnh bày được khỏi niệm, yếu tố nguy cơ, tiến triển của liệt nửa người

2) Mụ tả cỏc dấu hiệu lõm sàng, tỡnh trạng giảm khả năng và nguyờn tắc chămsúc, phục hồi chức năng theo cỏc giai đoạn

3) Áp dụng được cỏc kỹ thuật chăm súc và PHCN cho bệnh nhõn liệt nửa ngườitheo cỏc giai đoạn

4) Hướng dẫn tư vấn người bệnh cỏch thức chăm súc, tập luyện để hạn chế cỏcthương tật thứ cấp ở bệnh nhõn liệt nửa người

Do vậy nhu cầu phục hồi chức năng cho những đối tợng này là rất lớn Theo số liệuthống kê của Khoa PHCN, BV Bạch mai (1999), 22,41% BN điều trị nội trú tại khoa

là BN LNN Có thể nói, TBMN luôn là vấn đề thời sự của công tác phục hồi chứcnăng

Theo định nghĩa của TCYTTG, tai biến mạch não là những thiếu sót thần kinh xảy ra đột ngột, có thể hồi phục hoàn toàn hoặc dẫn đến tử vong trong 24h do tổn th-

ơng mạch máu não, loại trừ các nguyên nhân sang chấn Nguyên nhân của nó là do

các bệnh lý khác nhau của mạch máu não

2 yếu tố nguy cơ và mẫu co cứng trong TBMN

2.1 Các yếu tố nguy cơ tai biến mạch n oão

TCYTTG năm 1989-1990 đã tổng kết các yếu tố nguy cơ của TBMN, chúng làm tăng

tỷ lệ tai biến 7-10 lần Có thể xếp loại nh sau:

+ Các bệnh tim- mạch: Tăng huyết áp, vữa xơ động mạch, các bệnh tim (loạn nhịp

tim, nhồi máu cơ tim, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn), bệnh van tim

+ Các nguyên nhân dinh dỡng, chuyển hoá: bệnh béo phì, uống rợu, hút thuốc lá, ăn

mặn, đái tháo đờng, tăng lipit huyết thanh, tăng A uric máu

+ Các yếu tố khác:

Dùng thuốc nh thuốc tránh thai có oetrogen, các yếu tố gia đình, bệnh tăng tiểu cầu,tăng Hematocrit, bệnh thận và một số trờng hợp khác

2.2 Liệt nửa ngời và Mẫu co cứng

* Các triệu chứng của tai biến mạch máu não:

Sau khi xảy ra tai biến mạch não, nửa ngời đối diện với bên não tổn thơng bịliệt Liệt có thể hoàn toàn hoặc không hoàn toàn; đi kèm với liệt nửa mặt trung ơngcùng bên thân liệt Ngoài ra, có thể gặp các dấu hiệu nh rối loạn cảm giác nửa thânbên liệt, bán manh hoặc nói khó, nói ngọng hoặc thất ngôn Có thể có rối loạn tri giác

nh hôn mê, bán mê hoặc lú lẫn; hoặc rối loạn nhận thức nh mất định hớng về bảnthân, không gian thời gian; rối loạn trí nhớ hoặc cảm xúc… Tóm lại, tuỳ vào vị trí và Tóm lại, tuỳ vào vị trí vàphạm vi vùng não bị tổn thơng mà triệu chứng có thể khác nhau Ngay sau tai biến,liệt nửa thân thờng là liệt mềm: liệt kèm với giảm hoặc mất phản xạ gân xơng và giảmtrơng lực cơ

* Mẫu co cứng

Trơng lực cơ đợc chi phối bởi phản xạ trơng lực cơ nguyên phát và thứ phát ởtuỷ sống, có sự kiểm soát ức chế của vỏ não Khi não bị tổn thơng, hoạt động của cácneuron ở tuỷ sống ở trạng thái thoát ức chế, dần xuất hiện mẫu co cứng và các phảnxạ đồng vận ở các chi Mẫu co cứng ở bệnh nhân liệt nửa ngời là hiện tợng co cứngcác cơ ở nửa thân bên liệt theo một kiểu nhất định, xảy ra ở tất cả bệnh nhân bị taibiến mạch máu não Mẫu co cứng bắt đầu xuất hiện ở giai đoạn hồi phục, đi kèm vớitrơng lực cơ tăng và phản xạ gân xơng tăng Khi bệnh nhân cử động, các cơ ở một chi

hoặc nhiều chi thậm chí ở cả hai phía cơ thể đều co; khi ấy xuất hiện cử động khối

khiến t thế cơ thể co cứng, thiếu tự nhiên và vận động khó khăn

ở giai đoạn hồi phục, mẫu co

cứng xuất hiện; khi ấy có hiện tợng

ảnh Mẫu co cứng nửa ngời bên trái

ở BN liệt nửa ngời

Liệt nửa ngời có thể diễn biến qua các giai đoạn: cấp tính, giai đoạn hồi phục

và giai đoạn di chứng

3 Chăm sóc điều dỡng PHCN ở giai đoạn cấp

Khi nào có thể bắt đầu phục hồi chức năng sau khi xảy ra tai biến? Ngày naynhiều nhà lâm sàng cho rằng nên bắt đầu càng sớm càng tốt, thậm chí ngay từ nhữngngày thứ nhất, thứ hai, khi tai biến đã ổn định Vậy, cần xác định các dấu hiệu ổn địnhcủa TBMN: một số thầy thuốc cho rằng 48 giờ sau tai biến, nếu các thiếu sót thầnkinh không tiến triển tiếp, có thể coi là ổn định ở giai đoạn này, bệnh nhân có thể birối loạn tri giác (chậm chạp, lú lẫn,bán mê,hôn mê); liệt hoàn toàn hoặc yếu nửa ngời

và mặt bên đối diện với bán cầu tổn thơng Bên cạnh các rối loạn về sức khoẻ nh: tănghuyết áp, tăng đờng máu… Tóm lại, tuỳ vào vị trí và ngời bệnh còn đối diện với các nguy cơ bị thơng tật thứphát Do vậy, công tác điều dỡng phải nhằm đạt các mục tiêu dới đây

3.1 Mục tiêu:

Chăm sóc, nuôi dỡng đúng

Theo dõi và kiểm soát chức năng sống

Đề phòng thơng tật thứ cấp

Kiểm soát các yếu tố nguy cơ

Đa ngời bệnh ra khỏi trạng thái bất động tại giờng c ng sớm càng tốtàng sớm càng tốt

Khuyến khích ngời bệnh và gia đình họ tích cực tham gia chơng trình tậpluyện, chăm sóc và phục hồi chức năng

3.2 Biểu hiện lâm sàng của giai đoạn cấp, phát hiện và chămsóc :

a) Kiểm soát các yếu tố nguy cơ:

Các yếu tố nguy cơ: Can thiệp điều dỡng Kết quả mong đợi + Tăng huyết áp Huyết áp

nhẹ hoặc vừa phải: 170-180

Chế độ ăn và thuốc hạ đờng huyết

Nghỉ ngơi vận động hợp lý theochỉ dẫn của thầy thuốc

Huyết áp ổn định

Đờng máu ổn địnhSức khoẻ và bệnh timmạch đợc kiểm soát,không khó thở

b) Rối loạn về tri giác

c) Rối loạn nhận thức

- Mất định hớng về không

gian, thời gian, bản thân

Dạy và nhắc lại cho BN về địa

điểm, thời gian và mọi thông tinliên quan đến họ và gia đình họ

BN kể lại đúng về địa

điểm, thời điểm và vềnhân thân, gia đình họ

d) Khiếm khuyết vận động:

Yêú hoặc liệt nửa

ngời đối diện với

Đặt t thế đúng, bên liệt hớng ra ngoài Thay

đổi t thế 2 giờ/ lần, dùng gối kê

Tập thụ động theo tầm vận động khớpKhuyến khích, hỗ trợ bệnh nhân lăn trởsang hai bên và ngồi dậy

đầu tiên sau tai biến

Sớm ngồi dậy đợc vàngồi vững, không bịtụt huyết áp t thế.Nuốt, nhai khó

Nói khó, ngọng

Thử phản xạ hầu họng trớc khi cho BN ăn

Nâng và quay đầu bệnh nhân về bên lành

Đa thức ăn vào miệng phía bên lành

Nhắc BN dùng lỡi đẩy thức ăn khỏi má bênliệt

Một số hình ảnh minh hoạ các kỹ thuật PHCN ở giai đoạn cấp

T thế nằm ngửa bên liệt ra phía ngoài Tự lăn sang bên lành

Tập cài hai tay đa lên đầu

T thế bắc cầuTrong giai đoạn này có thể xảy ra các thơng tật thứ cấp nh teo cơ, cứng khớp, cốt hoálạc chỗ, huyết khối tĩnh mạch, bội nhiễm phổi hoặc nhiễm trùng tiết niệu

e) Thơng tật thứ phát

Bội nhiễm phổi

(sốt, ho, khạc đờm,

khó thở)

Nhiễm trùng tiết niệu

(sốt rét run, tiểu đục,

Đệm chống loét

Thay đổi t thế 2 h/ lần

Vỗ, xoa bóp vùng bị tỳ đè, giữ da khô ráo

Theo dõi phát hiện vùng da đỏ do bị tỳ đè

Hớng dẫn gia đình vệ sinh da hàng ngày vàchế độ dinh dỡng

Xoa bóp , tập thụ động hoặc chủ động theotầm vận động khớp

Đặt t thế đúng Dùng dụng cụ chỉnh hình đểduy trì t thế

Tập theo tầm vận động khớp/ hoặc tập kéogiãn

Khuyến khích BN vận động sớm

Kê chân cao, xoa bóp chân theo hớng từngọn chi về gốc chi

Tập theo tầm vận động khớpNếu bị huyết khối phải ngừng các biện pháp

đó và dùng thuốc chống đông theo y lệnh

Kết quả

Hạn chế nguy cơbội nhiễm phổi

Tránh và kiểmsoát đợc nhiễmtrùng tiết niệu

Không bị loét do

tỳ đè

Hạn chế teo cơ,cứng khớp, không

bị cốt hoá lạc chỗ

Không bị huyếtkhối tĩnh mạch

4 PHCN ở giai đoạn hồi phục

Tình trạng bệnh nhân dần đợc cải thiện và ổn định, BN phối hợp đợc với việcthăm khám và điều trị Cũng nhờ đó, các hoạt động ăn uống, hô hấp, bài tiết đợc kiểmsoát, giảm bớt nguy cơ các thơng tật thứ cấp Tuy nhiên ở BN bắt đầu xuất hiện tìnhtrạng co cứng cơ ở bên liệt và dần đa đến dính, hạn chế vận động các khớp vai, cổchân bên đó Ngoài ra khi tình trạng ổn định việc phục hồi chức năng cần chú ý tớicác khiếm khuyết ngôn ngữ, các rối loạn nhận thức và khả năng độc lập trong sinhhoạt hàng ngày Vì vậy, mục tiêu của công tác điều dỡng trong giai đoạn này là:

- Kiểm soát các rối loạn tri giác, nhận thức, giác quan, ngôn ngữ

- Hạn chế và kiểm soát các thơng tật thức cấp

- Giáo dục và hớng dẫn gia đình cùng tham gia phục hồi chức năng

4.2 Các biện pháp chăm sóc và phục hồi chức năng

ở giai đoạn này, việc phục hồi chức năng mang tính toàndiện, nhằm tác động lên toàn bộ những khiếm khuyết, giảmkhả năng của ngời bệnh, sớm cho họ độc lập Nhóm phục hồigồm các thành viên nh: bác sĩ, điều dỡng, kỹ thuật viên VLTL,

kỹ thuật viên NNTL, dụng cụ chỉnh hình và một số thành viênkhác Những thành viên này phải phối hợp các biện pháp đểPHCN cho ngời bệnh có hiệu quả

a) Khiếm khuyết vận động:

Liệt mềm, rồi chuyển sang

liệt cứng với mẫu co cứng

+ Khuyến khích BN đeo nẹp chỉnhhình dới gối, nẹp cổ tay

+ Hớng dẫn BN tự tập chủ độnghoặc thụ động theo tầm vận độngkhớp đặc biệt khớp vai, cẳng tay, cổchân bên liệt

+ Khuyến khích BN tự chăm sóc: ănuống, thay quần áo, chải đầu, đánhrăng, tắm giặt

+ Khuyến khích BN và gia đình giúp

BN tập lăn trở, ngồi dậy, đứng dậy

Kiểm soát đợcmẫu co cứng: cáckhớp bên liệt vẫnduy trì đợc tầmvận động bình th-ờng

Tự chăm sóc cánhân và tự dichuyển đợc

b)Rối loạn thăng bằng và

điều hợp: ngồi, đứng đi

không vững

c) Đau khớp vai và tay bên

liệt (phản xạ loạn dỡng giao

động khớp (kỹ thuật viên vật lý trịliệu xây dựng)

Bài tập thăng bằng ngồi, đứng, đi

Đi với nạng, gậy, hoặc thanh songsong, khung đi

Cho BN tập đi trên ghế băng, tậpbàn nhún hoặc đi theo hình vẽ trênmặt đất

Đeo băng treo cánh tayTập theo tầm vận động vai, tay bênliệt

Nẹp cổ tayVật lý trị liệu: hồng ngoại, xoa bóp,

điện xung, siêu âm

Di chuyển độc lập

và an toàn

Giảm đau và cử

động hết tầm ởkhớp vai bên liệt

Tập vận động tinh trong hoạt động trị liệu

+ Dạy BN cách kiểm tra vị trí các bộ phậncơ thể bằng mắt Khi đi phải nhìn xuống

Phòng ngừa thơngtổn ở da và loét+ Cải thiện đợc cảmgiác nhận biết đồ vật

BN có thể mô tả

đúng vị trí các bộphận cơ thể khinhắm mắt

- BN chỉ vào hình vẽ, dùng cử chỉ để biểu

đạt ý nghĩ của họ

- Dạy BN tên của đồ vật, ngời, hành

động xảy ra xung quanh họ

- Nói chậm, rõ và yêu cầu BN nhắc lại

Dạy BN đọc tên các đồ vật hàng ngàyDạy BN viết tên các đồ vật

Hiểu tốt hơnNói hoặc ra hiệu tốthơn, vốn từ phongphú hơn

Nói rõ hơn

Đọc đợc tên một số

đồ vậtViết đợc tên bảnthân, ngời thân, đồvật hàng ngày

5 PHCN tại cộng đồng và hớng nghiệp sau xuất viện

5.1 Các di chứng sau tai biến:

Quá trình hồi phục diễn ra chậm dần, sau 6 tháng bị tai biến, khả năng hồiphục rất hạn chế Nói đến các di chứng sau tai biến là nói tới giai đoạn này Tuynhiên, những rối loạn nhận thức và ngôn ngữ vẫn tiếp tục đợc cải thiện hàng năm saukhi bị bệnh Phần lớn khả năng hồi phục ở BN là về vận động, đặc biệt ở chi dới Theothống kê của Trung tâm PHCN -Bệnh viện Bạch mai, thời gian trung bình từ khi bị taibiến đến lúc BN đi đợc là 30 ngày Còn theo dõi sau 1 năm, tỷ lệ BN độc lập về chứcnăng (di chuyển và tự chăm sóc) chỉ đạt 33,5% Những vấn đề chính của BN là:

* Co cứng và co rút các khớp bên liệt:

Xảy ra đặc biệt rõ ở cổ chân bên liệt, khiến khi di chuyển, bàn chân tiếp đấtbằng mũi hoặc cạnh ngoài, các ngón chân quắp Khớp hông bên liệt gập và thân congắn Khớp vai khép, xoay trong, cử động thụ động rất hạn chế do đau Khuỷu và cổtay gấp, cẳng tay quay sấp Rất ít cử động chức năng ở tay bên liệt

Nếu BN khi xuất viện có nẹp chỉnh hình, những biến dạng này có thể kiểm soát đợc

* Rối loạn thăng bằng điều hợp:

Ngoài yếu cơ, các rối loạn thăng bằng, điều hợp cũng tham gia gây hạn chế cáchoạt động chức năng BN di chuyển hoặc thực hiện một hoạt động theo mẫu cử độngkhối

* Hạn chế về giao tiếp:

Đối với ngay cả những BN không bị thất ngôn Bị hạn chế trong môi trờng gia

đình, các mối liên hệ xã hội giảm Còn BN bị thất ngôn, khả năng hiểu và diễn đạt

kém lại là trở ngại trong quan hệ với ngời thân và xã hội, là nguyên nhân quan trọngdẫn đến hội chứng trầm cảm sau tai biến.

* Trầm cảm: bản thân tổn thơng não gây trầm cảm, ngoài ra sự cách biệt khỏi môi

tr-ờng kéo dài cũng gây những thay đổi về trí tuệ và hoạt động t duy BN dễ xúc động,

dễ khóc, khó kiểm soát những biểu hiện cảm xúc Thông thờng hiện tợng trầm cảm ở

BN tai biến mạch não là tạm thời, không kéo dài trên 1 năm Khuyến khích, khenngợi những cố gắng của BN khi tập luyện là biện pháp tốt để giảm bớt trầm cảm

5.2 Mục tiêu phục hồi chức năng

Những mục tiêu chính ở giai đoạn này:

- Duy trì tình trạng sức khoẻ về thể chất và tinh thần ổn định

- Tăng cờng độc lập tối đa trong các hoạt động chăm sóc bản thân

- Hạn chế các di chứng

- Khuyến khích ngời bệnh tham gia các hoạt động của gia đình và xã hội

- Thay đổi kiến trúc cho phù hợp với tình trạng chức năng của ngời bệnh

- Hớng nghiệp

- Giáo dục và lôi kéo gia đình tham gia vào quá trình tập luyện và tái hội nhập

5.3 Điều dỡng phục hồi chức năng

* Theo dõi sức khoẻ định kỳ: sau xuất viện cho bệnh nhân là cần thiết để đề phòng tai

biến tái phát Việc theo dõi có thể chuyển về tuyến cơ sở nơi BN sinh sống Ngoài ra,mối liên hệ thờng kỳ với cơ quan y tế còn nhằm mục đích giáo dục truyền thông vềphòng ngừa, chăm sóc ngời tàn tật Từ phía ngời bệnh, việc này tạo cho họ tâm lý antâm, đợc chăm sóc

Thuốc men có thể cần là các thuốc giãn cơ: nếu các thuốc giãn cơ thông thờng kém hiệu quả, có thể

sử dụng Baclofen (Lioresal) hoặc Dantrolen (Dantrium) để kiểm soát co cứng Dùng thuốc sau cùng cần kiểm tra chức năng gan trớc sau điều trị, vì nó có thể gây viêm gan nhiễm độc.

* Các bài tự tập và hớng dẫn tập tại nhà: Để giúp

đợc ngời bệnh tăng thời gian tập ở bệnh viện hoặc

tại nhà, cần hớng dẫn họ các bài tự tập với dụng cụ,

đặc biệt ở giai đoạn đã có co cơ chủ động Các dụng

cụ loại nh: ròng rọc tập tay, xe đạp, bao cát, tạ hoặc

chày, gậy, gỗ, bàn tập khớp gối, cầu thang BN cần

đợc hớng dẫn những bài tập này trớc khi xuất viện

Tốt nhất bài tập đợc thiết kế

Tập với ròng rọc khớp vaidới hình thức các hoạt động Có thể kể ra đây một số bài tập ví dụ: tập khớp vai bằngròng rọc, gấp vai thụ động nhờ tay lành, dồn trọng lợng lên tay liệt khi ngồi, tập với

theo các mốc đánh dấu trên tờng bằng tay liệt Đối với chân, BN có thể đạp xe đạp,

đi bộ lên xuống cầu thang, tập đi trên mặt đất không phẳng, đi ra khỏi môi trờng quenthuộc

áo

* Nội trợ và các hoạt động khác trong gia đình

BN là phụ nữ thì nhu cầu làm nội trợ rất cần thiết Nên động viên BN tham gianấu nớng, giặt giũ, dọn dẹp nhà cửa và chăm sóc con cái BN có thể thực hiện mộtphần những hoạt động này, cố gắng thay đổi vị trí, kích thớc, chiều cao bệ bếp, dâyphơi để BN có thể làm những việc đó khi ngồi xe lăn hoặc trên ghế dựa

* Các hoạt động khác và hớng nghiệp:

Giao tiếp xã hội, và tham gia các hoạt động của cộng đồng là nhu cầu thiết yếucủa mỗi ngời Nên dần đa ngời bệnh đi ra ngoài, thăm hàng xóm, đi mua bán, họphành ở phờng xóm Việc đó tạo cho họ một tâm lý vui vẻ, tự tin và động lực tập luyện,ham muốn tái hội nhập Đồng thời, những cuộc thăm viếng đó cũng làm thắt chặt mốiquan hệ với mọi ngời xung quanh, là tiền đề cho việc tìm kiếm cơ hội làm việc

* Thay đổi kiến trúc nơi ngời bệnh sinh sống

Kiến trúc kiểu căn hộ, nghĩa là toàn bộ diện tích gia đình đều trên một mặt sàn,hiện nay ở các đô thị Việt nam cha phổ biến ở nông thôn, việc này tơng đối thuậntiện, nhng lề lối bố trí các công trình vệ sinh, nhà bếp, gây khó khăn cho ngời bệnh

Do vậy, thầy thuốc PHCN nên t vấn cho BN và gia đình họ để có những lựa chọn hợp

lý khi xuất viện

Nhà ở cao tầng, kích thớc cửa ra vào, nhà vệ sinh, bếp, bàn ghế, bậc lên xuống

và xe lăn đặc biệt cho BN liệt nửa ngời là những vấn đề cần điều chỉnh khi BN xuấtviện

* Vai trò của gia đình trong quá trình hội nhập xã hội

Thời gian phục hồi sau tai biến, có thể kéo dài hàng năm, trong khi ngời bệnh chỉ có thể ở lại trong bệnh viện 1-2 tháng Do vậy, việc hớng dẫn, giáo dục gia đình họ tham gia vào chăm sóc, tập luyện rất cần thiết Nên để gia đình họ quan sát các bài tập, cách đặt t thế, cách đỡ BN khi lăn trở, di chuyển, hạn chế giúp BN khi BN đã tự làm đợc trong sinh hoạt hàng này Khi xuất viện, gia đình cũng cần đợc biết về mục tiêu và chơng trình tập tại nhà để động viên, tham gia cùng tập với BN, cần đợc hớng dẫn về chế độ ăn uống, nghỉ ngơi thích hợp cho ngời bệnh

Các vấn đề sức khoẻ:

huyết áp, bệnh tim mạch,

đái tháo đờng

Theo dõi và t vấn sức khoẻ, dinhdỡng

Kiểm tra sức khoẻ định kỳ

Thái độ chấp nhận củagia đình

Sự tham gia của ngờibệnh vào mọi hoạt độngtrong gia đình

Di chứng co cứng, co rút,

cứng khớp ở bên liệt

Tiếp tục áp dụng các biện pháp

đã nêu ở giai đoạn hồi phục

Hạn chế tiến triển của

co rút và cứng khớp

Tự chăm sóc cá nhân và

di chuyển còn hạn chế

Để ngời bệnh tự thực hiện chămsóc cá nhân và di chuyển, cógiám sát và trợ giúp tối thiểu

Sinh hoạt cá nhân và dichuyển độc lập

Tham gia các hoạt động

trong gia đình và cộng

đồng

Dần dần làm các việc nội trợKhuyến khích tham gia hoạt

động chung của cộng đồng

Tham gia ngày càngnhiều các hoạt động củagia đình và cộng đồng

Hớng nghiệp

Chọn công việc phù hợp

với khiếm khuyết vận

T vấn cho ngời bệnh và gia đìnhhọ

Có việc làm tạo thunhập (nếu ở độ tuổi lao

động, ngôn ngữ động)

Môi trờng cha phù hợp

Lối đi cho xe lăn, vệ

sinh, cửa ra vào… Tóm lại, tuỳ vào vị trí và

T vấn, hớng dẫn để thay đổi kiếntrúc và bố trí nội thất tại gia đìnhbệnh nhân

Thay đổi kiến trúc ở gia

Gia đình động viên, hỗtrợ và cùng giúp bệnhnhân tập luyện

Kết luận: chơng trình phục hồi chức năng cho BN liệt nửa ngời mang tính toàn diện,

tác động vào nhiều mặt giảm khả năng của ngời bệnh Nhiều chuyên gia tham gia ởnhững giai đoạn khác nhau của bệnh, thời gian phục hồi kéo dài, di chứng nặng nề,chi phí xã hội lớn, khiến cho vấn đề này trở thành mối quan tâm chung mang tính xãhội Cần thiết phải có những biện pháp phòng ngừa TBMN và phòng ngừa tái phát

Cõu hỏi lý thuyết

Chọn 1 cõu trả lời đỳng nhất trong cỏc cõu trả lời dưới đõy.

1 Tai biến mạch nóo là

a) Bị tổn thương ở bỏn cầu nóo c) Bị liệt nửa người và nửa mặt cựng bờnb) Bị cỏc thiếu sút thần kinh xảy ra đột

ngột do tổn thương mạch mỏu nóo

d) Bị liệt nửa người và rối loạn tri giỏc

2 Yếu tố nguy cơ của tai biến mạch mỏu nóo khụng cú yếu tố này:

a) Hỳt thuốc lỏ c) Bộo phỡ và/ hoặc khụng tăng huyết ỏp

3 Mục tiờu điều dưỡng ở giai đoạn cấp khụng cú nội dung này:

a) Theo dừi và kiểm soỏt chức năng

sống

c) Phũng ngừa và hạn chế thương tật thứphỏt

b) Thay đổi kiến trỳc nhà ở của bệnh

nhõn

d) Sớm cho bệnh nhõn vận động, tập luyện

4 Cụng tỏc điều dưỡng ở giai đoạn hồi phục khụng gồm mục tiờu này:

a) Tăng cờng sức mạnh cơ bên liệt c) Kiểm soát các rối loạn tri giác, nhận

thức, giác quan, ngôn ngữ

b) Hạn chế di chứng d) Tạo thuận và khuyến khích tối đa các

hoạt động tự chăm sóc và di chuyển

5 Ở giai đoạn di chứng, mục tiờu điều dưỡng khụng gồm nội dung này:

a) Đưa bệnh nhõn khỏi tỡnh trạng bất

động càng sớm càng tốt

c) Thay đổi kiến trúc cho phù hợp với tìnhtrạng chức năng của ngời bệnh

II Chọn bằng cỏch đỏnh dấu cõu trả lời đỳng:

6 Dấu hiệu bàn chõn thuổng là 1 trong cỏc thương tật thứ phỏt?