thuyết trình lịch sử - phong trào kháng chiến chống pháp trong những năm cuối thế kỉ xix (3)

Bài 26:TIẾT 40: PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỈ XIX I: CUỘC PHẢN CÔNG CỦA PHÁI CHỦ CHIẾN TẠI KINH THÀNH HUẾ, VUA HÀM NGHI RA “CHIẾU CẦN VƯƠNG”... Giới th

KiÓm tra bµi cò:

? Tr×nh bµy néi dung chñ yÕu cña ®iÒu íc H¸c-m¨ng vµ

®iÒu íc Pa-t¬-nèt?

Bài 26:

TIẾT 40: PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP TRONG NHỮNG NĂM CUỐI

THẾ KỈ XIX

I: CUỘC PHẢN CÔNG CỦA PHÁI CHỦ CHIẾN TẠI

KINH THÀNH HUẾ, VUA HÀM NGHI RA

“CHIẾU CẦN VƯƠNG”

Giới thiệu bài: Sau hiệp ớc 1884 và cuộc

phản công của phái kháng chiến tại kinh thành huế tháng 7-1885 triều đình hoàn toàn đầu hàng, nhân dân tiếp tục đấu tranh d ới ngọn cờ Cần V ơng Để hiểu rõ

điều đó hôm nay cô cùng các em tìm hiểu bài 26 (tiết 1).

1 Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến ở Huế tháng 7-1885.

a) Bối cảnh:

* Triều đình:

-Phái chủ chiến vẫn nuôi hy vọng giành lại quyền thống trị từ tay Pháp khi có điều kiện.

- Phe chủ chiến dựa vào ý chí của nhân dân và các quan lại

ở địa phương.

- Họ ra sức xây dựng lực lượng, tích trữ lương thực,

vũ khí.

- Đưa Ưng Lịch lên ngôi vua (vua Hàm Nghi).

? Em hãy trình bày bối cảnh

lịch sử tại kinh thành Huế sau

2 điều ước 1883 và 1884?

GV gợi ý

? Phái chủ chiến có chủ

trương và hành động gì? ai là

người đứng đầu phái chủ

chiến? ông là người như thế

nào?

Bức ảnh là chân dung Tôn Thất Thuyết, ông đang mặc trang phục của quan lại phong kiến, đầu đội mũ cách chuồn, khuôn mặt cương nghị khẳng khái Ông sinh ngày 12-5-1835 tại Xuân Long ( nay thuộc thành phố Huế ) trong một gia đình hoàng tộc

M ất năm 1913.

GV giới thiệu về Tôn Thất Thuyết

Vua Hàm Nghi lên ngôi lúc 14 tuổi

GV giới thiệu về vua Hàm Nghi

Vua Hàm Nghi tên thật là Ưng Lịch ( em ruột của vua Kiến Phúc) lên ngôi lúc 14 tuổi Ông là vị vua trẻ tuổi, yêu nước, có tinh thần chống Pháp, tiêu biểu cho ý chí độc lập , tự cường của dân tộc

? Tình hình quân pháp như thế nào?

• Pháp lo sợ, tìm mọi cách tiêu diệt phe chủ

chiến, tình hình hết sức căng thẳng.

• GV: đó chính là những nguyên nhân dẫn

đến vụ biến tại kinh thành Huế

Lược đồ kinh thành Huế năm 1885 Kinh thành nằm ngay sát bên bờ sông Hương trên tuyến đường đi ra Quảng Trị và đi vào Đà Nẵng Sử cũ ghi kinh thành được xây dựng 1805-

1820 là một thành vuông mỗi bề dài 2,5 km, 1 mặt giáp với sông Hương,

3 mặt có hào sâu tường thành xây bằng gạch, đá cao 10 m, trên thành có

đủ 100 đại bác, trong thành có dư vạn binh lính Ngay sát kinh thành Huế phía đông là đồn Mang Cá nơi đóng quân của Pháp Bờ nam sông Hương

là tòa khâm sứ nơi sĩ quan Pháp ở.

GV giới thiệu

Thảo luận nhóm

chủ chiến tại kinh thành Huế thất bại

do nguyên nhân nào ?

nghĩa lịch sử như thế nào ?

tại kinh thành Huế?

kháng chiến?

Diễn biến:

- Đêm mùng 4 rạng sáng 5-7-1885.

- Tôn Thất Thuyết hạ lệnh tấn công đồn Mang Cá và toà Khâm Sứ.

GV trình bày cuộc phản công của phái

chủ chiến tại kinh thành Huế:

Đêm mùng 4 rạng sáng 5-7-1885 Tôn

Thất Thuyết hạ lệnh tấn công đồn

Mang Cá và toà Khâm Sứ Sau một

loạt đại bác,nghĩa quân dùng súng

kíp, giáo mác …xông lên tấn công

chiếm kinh thành Huế Chúng ra sức

cướp bóc, tàn sát và giết dân thường

vô cùng thảm khốc Trong cảnh hỗn

chiến, Tôn thất Thuyết bí mật đưa vua

Hàm nghi, mẹ,vợ chính,vợ thứ của

vua Tự Đức rời khỏi kinh thành, ra

căn cứ Tân Sở ( Quảng Trị) để tính

chuyện kháng chiến lâu dài.

Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi rời kinh thành

? Kết quả cuộc phản công như thế nào?

Kết quả: cuộc phản công bị thất bại, Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi ra Tân Sở (Quảng trị )

để tính chuyện kháng chiến lâu dài.

Chuyển:Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm

Nghi ra Tân Sở (Quảng Trị) tại đây ông đã làm gì chúng ta tìm hiểu phần 2 của bài

2 Phong trào Cần Vương bùng nổ và lan rộng.

? Tại Tân Sở (Quảng trị) Tôn thất Thuyết đã làm gì?

Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi ra Tân Sở ( Quảng Trị) tại đây ông nhân danh nhà vua đã hạ chiếu Cần Vương, mở đầu phong trào kháng Pháp cuối XIX

Nơi vua Hàm Nghi hạ chiếu Cần Vương

CHIẾU CẦN VƯƠNG

“ Nước ta gần đây ngẫu nhiên gặp nhiều việc Trẫm tuổi trẻ nối ngôi không lúc nào không nghĩ tới tự cường tự trị Kẻ phái của Tây ngang bức, mỗi ngày một quá thêm Kẻ đại thần lo việc nước chỉ nghĩ đến kế làm cho nước được yên, triều đình được trọng; cúi đầu tuân mệnh hay ngồi để mất cơ hội, sao bằng nhìn thấy chỗ âm mưu biến động của địch mà đối phó trước ? Phàm những người đã cùng dự chia mối lo này, tưởng cũng đã dự biết Biết thì phải dự vào công việc, nghiến răng dựng tóc thề giết hết giặc, nào ai là không có cái lòng như thế? Lẽ nào không có những người nối gươm, đánh chèo, cướp giáo, lăn chum ư ? Trẫm đức mỏng, gặp biến cố này không thể hết sức giữ được, để đô thành bị hãm, xe từ giá phải dời xa, tội ở mình Trẫm cả, thật là xấu hổ vô cùng Nhưng chỉ có luân thường quan

hệ với nhau, trăm quan khanh sĩ không kể lớn nhỏ, tất không bỏ Trẫm : kẻ trí hiến mưu, người dũng hiến sức, kẻ giàu bỏ của ra giúp quân nhu, đồng bào đồng trạch chẳng từ gian hiểm, như thế mới phải chớ ? Cứu nguy chống đổ, mở chỗ nguy khốn, giúp nơi bức bách đều không tiếc gì tâm lực, ngõ hầu lòng trời giúp thuận, chuyển loạn thành trị, chuyển nguy thành an, thu lại được bờ cõi chính là cơ hội này, phúc của tôn xã tức là phúc của thần dân, cùng lo với nhau thì cùng nghĩ với nhau, há chẳng tốt lắm ư ? Bằng lòng sợ chết nặng hơn lòng yêu vua, nghĩ lo cho nhà hơn là lo cho nước, làm quan thì mượn cớ tránh xa, đi lính thì đảo ngũ lẩn trốn, người dân không biết trọng nghĩa cứu gấp việc công, kẻ

sĩ thì cam bỏ chỗ sáng đi vào nơi tối ai nỡ làm như thế ? ”

GV giới thiệu và đọc chiếu Cần Vương

Cuộc rút khỏi kinh thành Huế

cuả phái chủ chiến

GV giới thiệu căn cứ Phú Gia (nơi vua hàm Nghi hạ chiếu Cần Vương lần 2)

? Trình bày diễn biến phong trào Cần Vương?

- Diễn biến: phong trào Cần Vương chia làm 2

Lược đồ phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX

? Quan sát lược đồ hãy nhận xét về phong trào Cần Vương?

? Tại sao phong trào chủ yếu nổ ra ở Bắc

Kì và Trung Kì ?

- Nam Kì là xứ thuộc địa của Pháp.

Các cuộc khởi nghĩa lớn trong phong trào Cần Vương

? Em hãy đọc tên các cuộc khởi nghĩa lớn trong phong trào Cần

Vương.

GV nhấn mạnh tên ba cuộc khởi nghĩa lớn đó là: Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khê.

GV Khi phong trào Cần Vương tiếp tục nổ ra, cuối năm

1886 Tôn Thất Thuyết giao nhiệm vụ cho hai con trai bảo vệ vua Hàm Nghi, rồi sang Trung Quốc cầu viện Ông bị an trí ở Thiều Châu, những ngày xa quê, ông đau đớn khôn nguôi, hàng ngày ra bờ Tư Giang cầm gươm chém đá cho hả giận Ông qua đời ngày 22-9-1913 tại Trung Quốc.

? Khi Tôn Thất thuyết sang Trung Quốc thì tình hình vua Hàm Nghi như thế nào?

- Tháng 11/1888 nhờ có tay sai dẫn đường, quân Pháp vào được nơi ở của nhà vua, bắt và đưa vua Hàm Nghi

đi đày sang An-giê-ri lúc đó ông mới 17 tuổi.

Chân dung vua Hàm Nghi khi bị đưa đi đày.

Nhìn trong ảnh vua Hàm Nghi trang phục rất giản dị, đầu quấn khăn đen mặc áo the như dân thường Nhưng nét mặt lộ rõ vẻ cương nghị, tính khẳng khái, thông minh, quả cảm.Thực dân pháp ráo riết truy lùng mãi đến ngày 14-11-1888 chúng mới bắt được ông Chúng tìm moị cách mua chuộc nhưng không lay chuyển được ý chí của nhà vua Cuối cùng quân Pháp đày Hàm Nghi sang An –giê –ri , khi đó ông mới 17 tuổi

Chân dung vua Hàm Nghi khi ở An-giê-ri

Lăng mộ vua Hàm Nghi ở Pháp

? Sau khi vua hàm Nghi bị bắt phong trào Cần Vương phát triển như thế nào?

- Phong trào Cần Vương vẫn được duy trì và dần quy tụ thành những cuộc khởi nghĩa lớn có qui mô, trình độ và tổ chức cao hơn Đó là những cuộc khởi nghĩa nào các em sẽ được tìm hiểu ở phần sau của bài học hôm nay.

Néi dung bµi häc

1 Cuéc ph¶n c«ng cña ph¸i kh¸ng chiÕn ë

HuÕ.

2 Phong trµo CÇn V ¬ng bïng næ vµ lan

réng.

Ô chữ thứ 2 là 1 từ gồm 7 chữ cái: là quyết định cuối cùng của người đứng đầu phái chủ chiến khi tình hình đã vô cùng khó

Ô chữ thứ 5 là 1 từ gồm 13 chữ cái: đó

là tên người đứng đầu cuộc khởi nghĩa ở

Bình Định.

Ô chữ thứ 6 là 1từ gồm 11 chữ cái: đó là tên gọi những căn cứ được xây dựng ở khắp các tỉnh từ Quảng Trị đến Thanh

Hóa.

Ô chữ thứ 7 là 1 từ gồm 9 chữ cái: đó là nước mà phái chủ chiến đã sang khi tình

hình gặp khó khăn.

Ô chữ thứ 8 là 1 từ gồm 7 chữ cái : đó là tên gọi của ông vua trẻ nhưng sớm có

c

n ả h P

c ố u Q g

n

u r T

n ệ i v u

ầ

C

a u

v

y a h T

ế y u h T t ấ h T

n

ô

g n ò h p n

ơ

S n ồ Đ

n ở

ư

h T n â u X i a

i h

g

N m à H

H íng dÉn vÒ nhµ:

1 Häc thuéc bµi vµ tr¶ lêi c¸c

c©u hái cuèi s¸ch gi¸o khoa.

2 §äc tr íc phÇn II cña bµi 26.

3 Tham kh¶o tµi liÖu vÒ c¸c cuéc khëi nghÜa lín trong phong trµo CÇn V ¬ng.