giải pháp làm giảm tình trạng trẻ em bị xâm hại thể chất ở thành phố đông hà hiện nay

Đồng thời các em còn cho biết, khi bị đánh đập thì đau đớn, nhưng khi bị trách mắng, nhiếc móc còn đau đớn hơn nhiều.Bên cạnh đó còn có các đề tài, luận văn...Trước hết

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của đất nước Mọi trẻ em đều

có quyền sống, học tập, phát triển, tham gia và bảo vệ, được sống trong môi trường

an toàn lành mạnh và thân thiện Lợi ích của trẻ phải được đặt lên hàng đầu, bởi vì trẻ em liên quan đến sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước, cộng đồng và của cả gia đình Nhưng trong thực tế, không ít trẻ em nghèo bỏ học mỗi năm, không biết bao nhiêu em phải đi lao động kiếm sống, nguy hiểm nhất là rất nhiều trẻ em bị buôn bán qua biên giới Ngay cả khi sống trong căn nhà của cha mẹ, người thân của mình, nhiều trẻ vẫn không được an toàn đó chính là thực trạng đáng báo động hiện nay tại Việt Nam

Bác Hồ đã từng nói: “Trẻ em như búp trên cành Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan” [13, tr203] Ở lứa tuổi này, các em cần được chăm sóc chu đáo cả về

vật chất lẫn tinh thần vì đây là nền tảng để các em có những thói quen, hành vi ứng xử cho cuộc sống tương lai của bản thân Nhưng trong thời gian vừa qua, đã có rất nhiều vụ việc xâm hại thể chất trẻ em được đưa lên các phương tiện thông tin đại chúng và dư luận rất phẫn nộ khi mỗi ngày, trên những mặt báo, màn ảnh lại xuất hiện hình ảnh các

em nhỏ bị cưỡng bức, lạm dụng tình dục, bóc lột theo các quy định luật pháp của Việt Nam đều bị cấm và có hình thức xử phạt rất nghiêm Nhưng trên thực tế việc thực hiện

nó lại rất khó Một người cha xâm hại tình dục con gái mình lại xem là chuyện “đóng cửa bảo nhau”, việc đánh đạp hành hạ con thì lại cho là “thương cho roi cho vọt”… Những hành vi xâm hại thể chất đối với trẻ em đang diễn ra hằng ngày không chỉ riêng

ở thành phố Đông Hà mà nó xảy ra ở nhiều nơi Sự ngược đãi về tinh thần cũng như thể xác đó đã làm cho các em mất đi tuổi thơ của mình, từ những em bé lành lặn, chỉ vì đòn roi vô tình, người lớn đã biến các em thành trẻ khuyết tật cả về thể xác lẫn tâm hồn; để lại những cú sốc tâm lý đầu đời, làm cho các em mất lòng tin vào người lớn, vào người thân và sẽ nảy sinh ra những hành vi lệch lạc như trộm cắp, tham gia vào các tệ nạn xã hội… Chính những sự ngược đãi đó làm cả xã hội phải giật mình vì sự xuống cấp nghiêm trọng về đạo đức của một bộ phận nhóm người đang tồn tại trong xã hội Cùng đồng cảm, đau xót trước nỗi đau mà các em phải gánh chịu cũng như sự bất bình, căm phẫn trước những hành vi đi ngược lại với đạo đức và luật pháp, do đó tôi đã chọn

đề tài “Giải pháp làm giảm tình trạng trẻ em bị xâm hại thể chất ở thành phố Đông Hà hiện nay” như góp tiếng nói cùng với xã hội để thế hệ trẻ em Việt Nam sẽ được

2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

2.1 Ý nghĩa khoa học

Góp phần làm sáng tỏ những khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu như: nhận thức, quyền trẻ em

Phân tích các nguyên nhân dẫn đến việc trẻ em bị xâm hại thể chất

2.2 Ý nghĩa thực tiễn

Đề tài có thể góp thêm tiếng nói nhằm để mọi người dân quan tâm hơn về vấn đề xâm hại thể chất trẻ em hiện nay Từ đó, họ sẽ có những hành động tự giác để góp phần hạn chế tình trạng này

Thông qua việc nghiên cứu các giải pháp, nhằm hướng sự trợ giúp trẻ em nhằm giảm tình trạng trẻ em bị xâm hại thể chất

Thông qua việc tìm hiểu, nghiên cứu với vấn để nghiên cứu, tôi đề xuất những khuyến nghị đối với các cơ quan ban ngành chức năng, với gia đình cộng đồng xã hội góp phần giảm thiểu tình trạng trẻ em bị xâm hại thể chất

Đề tài còn là tài liệu cho các bạn và độc giả những ai quan tâm đến chuyên ngành công tác xã hội

3 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trẻ em có vai trò đặc biệt quan trọng đối với gia đình và xã hội Ngay từ khi Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, Đảng và Nhà nước ta đã dành sự quan tâm đặc biệt đối với trẻ em Nhiều chủ trương, chính sách ra đời hướng tới mục tiêu

vì lợi ích tốt nhất cho sự phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần và đạo đức của trẻ em

Trên thế giới đã có rất nhiều văn bản pháp luật công nhận quyền của trẻ em và bảo vệ lợi ích của trẻ em Chúng ta có thể nói một số văn bản sau:

Quyền được sống và quyền được phát triển là hai trong bốn nhóm quyền cơ bản được ghi nhận trong Công ước quyền trẻ em, được Đại hội đồng Liên Hiệp quốc chính thức thông qua vào 1989, Công ước đã được hầu hết các nước trên thế giới đồng tình và phê chuẩn Việt Nam là nước đầu tiên ở Châu Á và nước thứ hai trên thế giới đã phê chuẩn Công ước này vào ngày 20/2/1990

Còn ở Việt Nam, cho đến nay, mặc dù còn nhiều khó khăn, nước ta cũng đạt được nhiều tiến bộ trong việc đưa tinh thần và nội dung của Công ước vào chiến lược phát triển kinh tế – xã hội và luật pháp quốc gia Luật phòng chống bạo hành gia đình, Luật Lao động, Luật Dân sự, Luật Tố tụng hình sự… được ban hành và sửa đổi đều quan tâm thích đáng đến quyền lợi của trẻ em Bộ Lao động và Thương

binh xã hội đã đưa ra tháng hành động quốc gia vì trẻ em là tháng 5 và tháng 6 của năm 2008…

Sau khi phê chuẩn Công quyền trẻ em, nước ta đã xây dựng và thực hiện Chương trình hành động quốc gia vì trẻ em Việt Nam 1991 – 2000 ở các cấp với sự tham gia của các Bộ, ngành và các tổ chức xã hội như Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Nông dân Việt Nam… trong tháng 12/2000 và đầu năm 2001, đã tô chức ba diễn đàn khu vực và một hội nghị trẻ

em toàn quốc với sự tham gia của hàng ngàn trẻ em ở thành phố, nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa và trẻ em có hoàn cảnh đặc bệt Bằng các quy định của Hiến pháp, pháp luật, bằng việc tham gia vào các Công ước Quốc tế về Quyền trẻ em, từ lâu Việt Nam đã thừa nhận trẻ em được hưởng mọi quyền cơ bản của con người

Bên cạnh đó, chúng ta có thể thấy được vấn đề bạo lực đối với trẻ em được nhiều cá nhân, tập thể quan tâm nghiên cứu điều đó được thể hiện qua những dấu mốc sau:

Năm 2003, UNICEF cùng với Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em, Quỹ Cứu trợ Trẻ em Thụy Điển và Plan International đã tiến hành nghiên cứu nhằm đánh giá mức độ bạo lực và lạm dụng trẻ em ở Việt Nam

Nghiên cứu tiến hành trên 2.800 trẻ em tham gia ở ba tỉnh An Giang, Lào Cai và Hà Nội cho thấy trừng phạt thân thể (đánh đập) là hình thức bạo lực phổ biến ở gia đình và trường học, các hình thức bạo lực khác như lạm dụng từ ngữ, bắt nạt và chứng kiến bạo lực gia đình cũng khá phổ biến Một kết quả khảo sát của Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em Thành phố Hồ Chí Minh tại năm tỉnh, thành phố ngẫu nhiên, cho biết có 58,3% trẻ em khi được phỏng vấn trả lời đã bị người lớn dùng các biện pháp quát mắng, chửi, sỉ nhục, tát, đánh vào mông, phạt úp mặt vào tường… khi các em mắc lỗi

Tại Diễn đàn Trẻ em nói về “Bạo lực với Trẻ em” tổ chức ngày 03 tháng 06

năm 2005 tại Hà Nội do Ủy ban Dân số Gia đình Trẻ em Việt Nam UNICEF tổ chức cùng với Quỹ Cứu trợ Trẻ em Thụy Điển và tổ chức Plan International Trẻ em tham gia diễn đàn bao gồn trẻ em đường phố, trẻ em vi phạm pháp luật cùng với các

em học sinh phổ thông, gồm 46 em (26 trẻ em trai và 20 trẻ em gái) từ 11 đến 18 tuổi đến từ Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ngãi, Huế, Ninh Bình Các đại biểu tham dự diễn đàn đã lắng nghe những kinh nghiệm của trẻ Các em đã sắp xếp các hình thức lạm dụng theo thứ tự phổ biến nhất, đứng đầu là lạm dụng thân thể

trong điều kiện nguy hiểm Theo các em địa điểm bạo lực thường xảy ra nhất là ở nhà và ở nơi làm việc Đồng thời các em còn cho biết, khi bị đánh đập thì đau đớn, nhưng khi bị trách mắng, nhiếc móc còn đau đớn hơn nhiều.

Bên cạnh đó còn có các đề tài, luận văn Trước hết ta phải kể đến luận văn

về đề tài: “Nâng cao hiệu quả công tác điều tra, truy tố, xét xử án hình sự về các tội

xâm hại trẻ em”

Trong đề tài tác giả đã giúp chúng ta nhận thức rõ hơn quan điểm, chính sách hình sụ của Đảng và Nhà nước ta nhằm bảo vệ quyền trẻ em, cũng như hiểu và vận dụng đúng đắn các chế định pháp luật, cùng với việc tuyên truyền giáo dục ý thức pháp luật trong bảo vệ quyền trẻ em và phòng ngừa tội phạm xâm hại trẻ em, nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự xâm hại trẻ em

Báo cáo chuyên đề: “Phòng chống lạm dụng và bóc lột tình dục trẻ em trên

thế giới” Vũ Ngọc Bích – Chuyên viên văn phòng UNICEF Việt Nam.

Báo cáo “Hoạt động, tư vấn – xây dựng chương trình truyền thông – vận

động quyền trẻ em giai đoạn 2001 - 2005” - Hà Nội, 2001 – Trịnh Hòa Bình và

4 Mục tiêu nghiên cứu

4.1 Mục tiêu chung

Làm giảm tình trạng trẻ em bị xâm hại thể chất ở thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

4.2 Mục tiêu cụ thể

Đánh giá thực trạng trẻ em bị xâm hại thể chất trong thời gian qua ở Việt Nam nói chung và ở thành phố Đông Hà nói riêng

Tìm hiểu các nguyên nhân, yếu tố chính tác động đến thực trạng xâm hại thể chất đối với trẻ em

Tìm hiểu những điểm mạnh, điểm yếu của các chương trình chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em

Trên cơ sở những quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước tìm ra các giải pháp giải quyết nhằm làm giảm tình trạng trẻ em bị xâm hại thể chất ở thành phố Đông Hà nói riêng và toàn xã hội nói chung.

5 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Giải pháp làm giảm tình trạng trẻ em bị xâm hại thế chất ở thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

5.2 Khách thể nghiên cứu

Trẻ em ở thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

Cộng đồng, gia đình, người thân của trẻ em bị xâm hại thể chất tại địa nghiên cứu.Cán bộ, công nhân viên chức làm công tác liên quan đến vấn đề trẻ em bị xâm hại thể chất tại địa bàn nghiên cứu

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Phạm vi không gian

Nghiên cứu được tiến hành tại địa bàn thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

6.2 Thời gian vấn đề nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành trên cơ sở khảo sát trong giai đoạn hiện nay ở thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

6.3 Phạm vi đề tài nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu giải pháp làm giảm tình trạng trẻ em bị xâm hại thể chất ở thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị hiện nay

7 Phương pháp nghiên cứu

Để tiến hành nghiên cứu đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

7.1 phương pháp luận

7.1.1 Phương pháp duy vật lịch sử

Nghiên cứu vị trí, vai trò trẻ em qua từng thời kì phát triển của điều kinh tế xã hội do sự tác động của các yếu khách quan

7.1.2 Phương pháp duy vật biện chứng

Nghiên cứu vị trí, ảnh hưởng của trẻ em trong mối quan hệ tương tác với gia đình, xã hội

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Phương pháp thu thập thông tin

7.2.1.1 Phương pháp nghiên cứu các nguồn tài liệu, sách báo

Dùng để tìm hiểu, thu thập thông tin về thực trạng, nguyên nhân, giải pháp…

7.2.1.2 Phương pháp phỏng vấn sâu cá nhân

Đây là phương pháp quan trọng trong nghiên cứu Sử dụng phương pháp này giúp cho người viết hiểu rõ hơn về vấn đề nghiên cứu, để đảm bảo thu thập được những thông tin mang tính chiều sâu của vấn đề cần nghiên cứu, tôi đã tiến hành phỏng vấn sâu 15 trẻ bị xâm hại thể chất, gia đình của trẻ, chính quyền địa phương

Nhờ sử dụng phương pháp tôi đã tìm hiểu các thông tin về những vụ xâm hại thể chất trẻ em từ chính nạn nhân hay những cá nhân, tổ chức có liên quan thông qua hỏi đáp trực tiếp Đồng thời sử dụng phỏng vấn để khẳng định lại các thông tin đã tìm được trên giấy tờ

7.2.1.3 Phương pháp sử dụng bảng hỏi

Bảng hỏi được sử dụng trong quá trình đi thực tế nhằm để biết được quan đểm, suy nghĩ của các cá nhân, những bậc làm cha làm mẹ cũng như thái độ của trẻ khi bị xâm hại thể chất

7.2.1.4 Phương pháp quan sát

Được sử dụng trong quá trình đi cơ sở, trực tiếp xem xét, nhìn nhận các trường hợp có hành vi xâm hại thể chất đối với trẻ em

Đây là phương pháp rất có hiệu quả trong quá trình thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu Trong suốt thời gian thực địa tại địa bàn nghiên cứu tôi đã sử dụng phương pháp quan sát để thu thập thông tin cần thiết Tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

Quan sát bí mật: Đây là phương pháp nhạy cảm vì nó liên quan đến quyền riêng tư của trẻ Tuy nhiên, nếu sử dụng hợp lý thì phương pháp này sẽ mang lạị hiệu quả cao, tôi đã sử dụng phương pháp quan sát bí mật về những hành vi, thái độ của trẻ Mối quan hệ của trẻ với gia đình và môi trường xung quanh

Quan sát nhiều lần: Trong suốt thời gian thực tế tại địa bàn tôi đã thực hiện phương pháp quan sát nhiều lần về hoàn cảnh gia đình, môi trường sống, môi trường học tập, vui chơi, mối quan hệ của trẻ với mọi người xung quanh Quan sát nhiều lần sẽ giúp cho tôi đánh giá hiệu quả trợ giúp cho trẻ em

Mỗi phương pháp đều có mặt ưu và nhược điểm của nó vì vậy để phát huy tối đa hiệu quả của các phương pháp tôi đã kết hợp sử dụng các phương pháp quan sát Tiến hành quan sát, quan sát hoàn cảnh, môi trường sống của các thân chủ như thế nào? Quan sát cư chỉ, thái độ, hành vi của thân chủ, mối quan hệ của trẻ… Để thu thập được những thông tin chính xác, đầy đủ với vấn đề của trẻ em bị xâm hại thể chất

7.2.1.5 Phương pháp sử dụng trực quan: hình vẽ, hình ảnh

Sử dụng trực quan như hình vẽ, hình ảnh nhằm có được những minh chứng rõ ràng về các hình thức, trường hơp xâm hại thể chất đối với trẻ em

7.2.1.6 Phương pháp vãng gia

Vãng gia giúp tôi có thể quan sát môi trường tự nhiên và xã hội của gia đình

có trẻ bị xâm hại thể chất cũng như thấy được mối quan hệ và sự quan tâm lẫn nhau của các thành viên trong gia đình trẻ

7.2.2 Phương pháp phân tích, xử lý tài liệu

Trong phương pháp này, tôi chủ yếu thực hiện phương pháp thu thập, phân tích, xử lí tài liệu, các tài liệu đã thu thập được từ những phiếu điều tra, bảng hỏi, từ những thông tin đi phỏng vấn người dân, từ tài liệu, từ sách báo, từ báo cáo…

Trên cơ sở những thông tin đó, tôi tiến hành tổng hợp, phân tích, so sánh, chọn lọc nhằm mục đích phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài để đảm bảo vừa mang tính lý luận vừa đảm bảo tính khoa học

8 Kết cấu đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung gồm 3 chương:

Chương 1 Tổng quan về địa bàn và các khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu

Chương 2 Thực trạng trẻ em bị xâm hại thể chất ở thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị hiện nay

Chương 3 Một số giải pháp làm giảm tình trạng trẻ em bị xâm hại thể chất ở thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN VÀ CÁC KHÁI NIỆM

LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan về địa bàn nghiên cứu

1.1.1 Điều kiện tự nhiên

1.1.1.1 Vị trí địa lý

Đông Hà là thành phố trung tâm của tỉnh Quảng Trị Toàn thành phố có 9 phường, dân số đến năm 2009 là 82.331 người Tổng diện tích đất tự nhiên: 7.255,44 ha Phía Bắc giáp huyện Cam Lộ và Gio Linh, cách thành phố Đồng Hới

về phía Bắc 93 km Phía Nam và phía Đông giáp huyện Triệu Phong, cách thành phố Huế 70 km về phía Nam Phía Tây giáp huyện Cam Lộ, cách cửa khẩu quốc tế Lao Bảo 83 km về phía Tây [9,16]

Đông Hà có vị trí nằm ở trung độ giao thông của cả nước, trên giao lộ 1A nối

Hà Nội - Tp Hồ Chí Minh và quốc lộ 9 trong hệ thống đường xuyên Á; là điểm khởi đầu ở phía Đông của trục hành lang kinh tế Đông - Tây, nối với đất nước Lào

và Thái Lan, Myanma qua cửa khẩu quốc tế Lao Bảo và các nước trong khu vực biển Đông qua cảng Cửa Việt Từ thuận lợi về giao lưu đối ngoại, Đông Hà có khả năng thu hút, hội tụ để phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội và trở thành trung tâm phát luồng các mối quan hệ kinh tế trong khu vực và quốc tế

1.1.1.2 Địa hình

Nét đặc trưng của Đông Hà có hình thể như một mặt cầu mở rộng ra hai phía Nam, Bắc của quốc lộ 9, địa hình nghiêng và thấp dần từ Tây sang Đông; vùng đất đồi bị chia cắt bởi nhiều đồi bát úp Người ta chia hai dạng địa hình cơ bản:

1.1.1.3 Đất đai

Đất đai của Đông Hà bao gồm các loại đất chủ yếu sau: Đất Feralit trên sa phiến, đất phù sa bồi, phù sa không được bồi, đất phù sa glây, đất cát… nhưng chiếm tỷ lệ lớn nhất và có ý nghĩa kinh tế bao gồm các loại đất sau:

Đất phù sa được bồi hàng năm (Pb): Phân bố chủ yếu ở các vùng khu vực triều sông Hiếu, sông Vĩnh Phước, diện tích khoảng 500 ha Đây là loại đất thích hợp cho việc trồng cây lương thực, cây ăn quả và cây công nghiệp

Đất Feralít vàng phát triển trên phiến sét (Fs): Phân bố tập trung ở vùng đồi phía tây và phía tây nam thị xã Diện tích đất này chiếm khoảng 3.500 ha, chủ yếu thích hợp trồng cây lâm nghiệp, cây ăn quả, phát triển đồng cỏ chăn nuôi

Đất phù sa Glây (Pg): Phân bố rãi rác ở các khu vực trồng lúa (thuộc các phường Đông Thanh, Đông Giang, Đông Lễ, Đông Lương) có diện tích 1.000ha, chuyên trồng lúa và hoa màu Đặc điểm chung của các loại đất trên là bị chua phèn,

độ PH dao động từ 4,5 đến 6,5 nên độ phì kém

1.1.1.4 Khí hậu

Thành phố Đông Hà nằm ở khu vực hẹp nhất của miền trung, mang đặc điểm của khí hậu gió mùa và có những biểu hiện đặc thù so với các vùng khí hậu khu vực phía đông Trường Sơn Đó là do chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của gió phơn Tây Nam nên tạo thành một vùng khí hậu khô, nóng Chế độ khí hậu chia làm 2 mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khô nóng

Về mùa đông, do chịu ảnh hưởng của không khí lạnh cực đới tràn về tới đèo Hải Vân, nên khu vực Đông Hà có mùa đông tương đối lạnh so với các vùng phía nam Chênh lệch nhiệt độ trung bình giữa tháng nóng nhất và lạnh nhất từ 9 – 100C Đây cũng là khu vực có lượng mưa tương đối lớn nhưng tập trung chủ yếu trong bốn tháng mùa mưa (khoảng 80%) Tuy nhiên số ngày mưa phân bố không đều, trong các tháng cao điểm trung bình mỗi tháng có từ 17 – 20 ngày mưa làm ảnh hưởng đến bố trí thời vụ của một số cây trồng và ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp

Khu vực Đông Hà còn chịu ảnh hưởng của bão Mùa bão ở đây tập trung từ tháng 9 – 11 Các cơn bão đổ bộ vào đất liền thường tập trung vào các cơn bão số 7,8,9,10 Bão thường kèm theo mưa to kết hợp với nước biển dâng cao và lượng mưa lớn từ trên nguồn đổ về gây lũ lụt và ngập úng trên diện rộng làm thiệt hại đến

cơ sở hạ tầng và phá hại mùa màng

Đông Hà chịu ảnh hưởng sâu sắc của 2 loại gió mùa: gió mùa đông bắc hoạt động từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau và gió mùa tây nam hoạt động từ tháng 4 đến tháng 9

1.1.1.5 Sông ngòi

Đông Hà có hệ thống sông ngòi ít nhưng có hàng chục khe suối Có tổng trữ lượng nguồn nước mặt lớn, phân bố khá đều trên thành phố ngoài ra còn có nguồn nước từ các sông, các hồ chứa

1.1.2 Điều kiện kinh tế

1.1.2.1 Về khoáng sản

Nguồn khoáng sản ở Đông Hà rất nghèo, chỉ có đất sét làm gạch ngói, trữ lượng lại không lớn, phân bố rãi rác ở các phường Đông Giang, Đông Thanh, Đông

và có quy mô lớn Các đợt thăm dò địa chất trước đây cho biết, trên đất Đông Hà có quặng sắt ở đồi Quai Vạc (km 6 và km 7), sắt ở đường 9.

1.1.2.2 Về lâm nghiệp

Trước đây diện tích rừng tự nhiên của Đông Hà khá lớn với nhiều chủng loại

gỗ quý và động vật cũng tương đối phong phú Nhưng do hậu quả chiến tranh, chất độc hóa học đã tàn phá và nạn khai thác rừng bừa bãi đã cạn kiệt tài nguyên rừng; rừng chủ yếu hiện nay là rừng trồng và rừng tái sinh Rừng của thành phố ngoài ý nghĩa về kinh tế còn là góp phần tích cực vào việc điều hòa khí hậu, giữ gìn nguồn nước chống xói mòn và tạo cảnh quan du lịch sinh thái

1.1.2.3 Về nuôi trồng thủy sản

Đông Hà không tiếp giáp với bờ biển, các con sông có lưu vực nhỏ nên tiềm năng đánh bắt tự nhiên không đáng kể Hiện tại, thành phố đang phát triển chuyển đổi cơ cấu đất đai một số vùng để phát triển nuôi trồng thủy sản, đây cũng là một trong những định hướng có khẳ năng phát triển kinh tế trên địa bàn Diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản là 151,7 ha với bình quân tổng sản lượng thủy sản khai thác hàng năm là 471 tấn

1.1.2.4 Về công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và các ngành nghề dịch vụ

Thành phố Đông Hà thường xuyên khuyến khích các doanh nghiệp,tổ chức,

tư nhân… phát triển các khu công nghiệp, cơ sở sản xuất, cơ sở chế biến dịch vụ ngày càng nhiều và đa dạng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân Tiểu thủ công nghiệp và làng nghề: Chủ yếu là các nghề sản xuất bún bánh, chế biến thủy sản, rau quả; rèn, đan lát, chế biến gỗ, lâm sản; nghề trồng bông sợi, dệt vải truyền thống Tạo điều kiện nguyên liệu, thị trường để khôi phục và phát triển các nghề thủ công mới như rang xay, chế biến cà phê, nghề mộc mỹ nghệ, trạm khảm v.v Hiện nay có hơn 560 cơ sở tiểu thủ công nghiệp vừa và nhỏ với hơn 2.000 lao động, cơ sở thương mại ngày càng nhiều và đa dạng góp phần tạo việc làm cho lao động trong thành phố Giá trị thu nhập từ sản xuất tiểu thủ công nghiệp hơn 1.000 tỷ đồng/ năm 2008, các thành phần kinh tế được mở rộng, hoạt động thương mại, dịch

vụ ngày càng phát triển chuyển biến theo hướng tích cực, đa dạng tạo sự chuyển biến phát triển kinh tế - xã hội của thành phố

1.1.3 Điều kiện văn hóa xã hội

1.1.3.1 Về văn hóa thông tin – thể dục – thể thao

Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao được duy trì và phát triển,tạo bầu không khí thi đua lành mạnh sôi nổi trong toàn tỉnh Các điểm thể duc, thể thao vui chơi đã được xây dựng phục vụ nhu cầu cho người dân.

Các hoạt động thông tin tuyên truyền, văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, xây dựng gia đình văn hóa, khu phố văn hóa, làng văn hóa có chuyển biến tích cực, mạnh mẽ, ngày càng được quan tâm, chú trọng hơn

Thành phố thường xuyên tổ chức các cuộc thi, chương trình, hoạt động văn hóa, thể dục thể thao cho người dân, và đã được người dân tích cực hưởng ưởng tham gia

Thực hiện cuộc vận động “xây dựng gia đình văn hóa” đã mang lại những

hiệu quả Tỷ lệ gia đình văn hóa đạt trên 85% hàng năm Thông qua thực hiện cuộc vận động đã từng bước đẩy lùi và hạn chế các tiêu cực, tạo nên môi trường lành mạnh, góp phần vào việc phát triển kinh tế, xã hội của thành phố Đông Hà

1.1.3.2 Về giáo dục – đào tạo

Thành phố đã từng bước xây dựng cơ sở vật chất, các phương tiện hiện đại, các dụng cụ phục vụ cho giảng dạy và học tập đã được quan tâm đầu tư và đổi mới, đội ngũ giáo viên, chất lượng giáo dục ngày càng được nâng lên cả về số lượng và chất lượng đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao hiện nay Tỷ lệ học sinh thi đỗ đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp cao hơn qua các năm Thành phố đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi và phổ cập THCS

1.2 Các khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu

1.2.1 Khái niệm trẻ em

Thuật ngữ “trẻ em” được quy định ở mỗi quốc gia không giống nhau tùy thuộc vào những đặc điểm riêng về sự phát triển sinh học, cũng như quan điểm về chăm sóc, bảo vệ và giáo dục đối với trẻ em của mỗi nước Như vậy, để xác định một người là trẻ em hay không còn tùy thuộc vào luật áp dụng của từng quốc gia quy định về độ tuổi trẻ em

Tiếp cận theo góc độ phát triển thì trẻ em là một giai đoạn phát triển trong cuộc đời của một người (từ lúc sinh ra đến khi chết) Trẻ em và người lớn là những giai đoạn phát triển khác nhau của cuộc đời Trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ lại Trẻ em vận động và phát triển theo quy luật riêng của mình Tâm lý học lứa tuổi lại xác định những giai đoạn khác nhau của lứa tuổi trẻ em như: tuổi sơ sinh, tuổi hài nhi, tuổi mẫu giáo nhỏ, tuổi mẫu giáo lớn, tuổi nhi đồng, tuổi thiếu niên,

Tiếp cận theo cơ cấu xã hội – văn hóa có ý nghĩa rất lớn đối với sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, bởi vì văn hóa vừa là môi trường vừa là nội dung của quá trình xã hội hóa trẻ em Mỗi đứa trẻ là con đẻ của một nền văn hóa nhất định, một vùng văn hóa xác định trong một hình thái kinh tế xã hội nhất định Trẻ em lớn lên, xã hội hóa trong những môi trường xã hội văn hóa cụ thể: văn hóa gia đình, văn hóa nhà trường, văn hóa địa bàn dân cư…

Trẻ em có những đặc điểm tâm sinh lý khá đặc thù do chưa phát triển đầy đủ

về thể chất và trí tuệ, dễ tổn thương, dễ thay đổi, dễ thích nghi, dễ uốn nắn, dễ tự ái,

tự ti, hiếu thắng, thiếu kiên nhẫn Xu hướng muốn tự khẳng định, được đánh giá, được tôn trọng, nhiều hoài bão và nhìn chung thiếu thực tế, thiếu kinh nghiệm

Theo Công ước về Quyền trẻ em của Liên hợp quốc thì : “Trẻ được xác định

là người dưới 18 tuổi, trừ khi Luật pháp quốc gia quy định tuổi thành niên sớm hơn”[2].

Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) và tổ chức khoa học, giáo dục và văn hóa

(UNESCO) thì xếp “trẻ em là những người dưới 15 tuổi”.

Trong một số văn bản ph áp luật Việt Nam cũng quy định: “Những người

dưới 18 tuổi là người chưa thành niên” (Luật dân sự Việt Nam – 1995).

Theo Điều 1 Luật bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em 2004 của Việt Nam đã

quy định: “Trẻ em quy định trong Luật này là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi”.

Nói chung, trẻ em là người chưa phát triển về thể chất, tinh thần, hoặc là người chưa phát triển đầy đủ, toàn diện về thể lực, trí tuệ Họ là những người đang trong quá trình trưởng thành nên chưa nhận thức đầy đủ về những khái niệm thông thường trong cuộc sống hàng ngày, cũng như họ chưa có đầy đủ khả năng thực hiện

và khả năng tự chịu trách nhiệm về hành vi của mình Trên cơ sở giới hạn về độ tuổi, các văn bản pháp luật của Nhà nước ta cũng giới hạn về quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của trẻ em khi tham gia vào các quan hệ pháp luật Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; Luật hôn nhân và gia đình; Bộ luật lao động; Bộ luật dân sự; Bộ luật tố tụng dân sự; Bộ luật hình sự và hệ thống các văn bản dưới luật như: Pháp lệnh, Nghị định, Thông tư…

1.2.2 Trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em

năm 2004 thì trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được hiểu là: Trẻ em có hoàn cảnh

không bình thường về thể chất hoặc tinh thần, không đủ điều kiện để thực hiện quyền cơ bản và hòa nhập với gia dình cộng đồng.Từ định nghĩa này, Điều 40 đã

quy định: “Trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt bao gồm trẻ em mồ côi không nơi nương

tựa, trẻ em bị bỏ rơi; trẻ em khuyết tật, tàn tật; trẻ em là nạn nhân của chất độc hoá học; trẻ em nhiễm HIV/AIDS; trẻ em phải làm việc nặng nhọc, nguy hiểm, tiếp xúc với chất độc hại; trẻ em phải làm việc xa gia đình; trẻ em lang thang; trẻ em bị xâm hại tình dục; trẻ em nghiện ma tuý; trẻ em vi phạm pháp luật”.

1.2.3 Xâm hại thế chất trẻ em

1.2.3.1 Khái niệm xâm hại

Là tất cả thái độ, hành vi tổn thương đến sự tự trọng của trẻ, làm hại đến thân thể, sức khỏe và tâm lý của trẻ qua hành động mắng chửi, xỉ nhục, thậm chí dùng vũ lực (đánh đập) để trừng phạt, răn đe, dạy dỗ con trẻ… Sự xâm hại đó không chỉ diễn

ra trong gia đình, mà còn diễn ra trong trường học, thậm chí ngay trên đường phố

1.2.3.2 Xâm hại thể chất

Gồm xâm hại thân thể, đối xử tồi tệ về thể chất, bạo lực hoặc lạm dụng tình dục, gây hư hại tài sản gia đình

Xâm hại thân thể

Là hành vi có khả năng hoặc gây tổn thương đến thân thể của trẻ do một hoạt động tương tác hoặc do thiếu hoạt động tương tác; điều này ở một mức độ nào đó nằm trong tầm kiểm soát của bố mẹ hay người có trách nhiệm, quyền lực hay được tin tưởng Những sự việc này có chỉ diễn ra một lần hay lặp đi lặp lại Ví dụ những hành vi bạo lực trẻ em bao gồm: “tát, đánh đập bằng tay hay đồ vật, đấm, đá, đẩy và cấu”

Xâm hại tình dục

Là sự dính lứu vào các hoạt động tình dục của một trẻ em mà bản thân trẻ không nhận thức thấu đáo, hoặc đồng ý mà không am hiểu hết, hoặc chưa phát triển đến mức độ phù hợp để đưa ra sự đồng thuận, hoặc là những hành vi vi phạm những chuẩn mực xã hội trên phương diện luật pháp hay xã hội Định nghĩa này còn bao gồm cả việc dụ dỗ hay cưỡng ép trẻ em tham gia và các hoạt động tình dục bất hợp pháp; bóc lột lao động tình dục hay những hành vi tình dục bất hợp pháp khác và sử dụng trẻ em vào việc xây dựng các ấn phẩm văn hóa đồi trụy

Một diều quan trọng là cần phải phân biệt những đặc điểm chính cấu tạo nên sự xâm hại tình dục, đó chính là sự chênh lệch vào quyền lực, sức lực giữa thủ phạm và nạn nhân Khi một người trưởng thành xâm hại tình dục đối với một trẻ

em, điều này luôn được coi là một ví dụ của sự chênh lệch về quyền lực, sức mạnh

1.2.4 Nhóm quyền cơ bản của trẻ em

Quyền trẻ em là tất cả những gì trẻ em cần có để được sống và lớn lên một cách lành mạnh và an toàn Quyền trẻ em nhằm đảm bảo cho trẻ em không chỉ là người tiếp nhận thụ động lòng nhân từ của người lớn, mà các em là những thành viên tham gia tích cực vào quá trình phát triển Bao gồm quyền được sống còn, quyền được bảo vệ, quyền được phát triển, quyền được tham gia

Quyền được sống còn: Là quyền cơ bản của mỗi cá nhân, tiền đề cho việc bảo vệ tất cả các quyền khai thác của con người Bảo vệ quyền này của trẻ cần dựa trên nguyên tắc vì lợi ích tốt nhất của trẻ Cần phải được thực hiện ngay không chậm trễ vì trẻ rất dễ bị tổn thương

Khi những nguy cơ đe dọa quyền sống còn của trẻ như: gây ra những tai nạn thương tích, những tổn thương do người lớn đem lại, thiếu sự chăm sóc yêu thương

và hỗ trợ của gia đình, bị phân biệt đối xử Những nguy cơ đe dọa tới sự sống còn của trẻ em là rất nhiều và có thể xảy ra ở bất cứ nơi nào, cộng đồng và quốc gia nào,

kể cả ngay tại gia đình Tất cả chúng ta phải có trách nhiệm đảm bảo quyền được sống ở mức cao nhất có thể được

Quyền được bảo vệ: Là bảo vệ trẻ em khỏi bị phân biệt đối xử, thoát khỏi sự bóc lột về kinh tế, sự lạm dụng, xâm hại về thể xác và tinh thần, bị lơ là và bỏ rơi, bị đối xử tàn tệ, các em phải được bảo vệ trong tình trạng khẩn cấp, khủng hoảng Nghiêm cấm lạm dụng, bóc lột sức lao động của trẻ em, bất kỳ một hành vi, hoặc yếu tố tình huống có chủ ý của cá nhân, tổ chức hay của cộng đồng như xâm phạm đến thể chất, tình cảm, nhân cách, lạm dụng tình dục, ngược đãi, xao nhãng, bỏ rơi,

sử dụng quá mức sức lao động, hoặc khai thác thương mại, tước đoạt quyền và sự tự

do của trẻ, gây nguy hại đến sự phát triển thể chất, tinh thần, xã hội của trẻ Khi trẻ

bị lâm vào tình trạng khủng hoảng khẩn cấp như trình trạng rối loạn, thiếu hụt, mất thăng băng nghiêm trọng do những yếu tố bên ngoài tác động có ảnh hưởng xấu đến

sự phát triển thể chất, tinh thần, xã hội của trẻ em

Quyền được phát triển: Bao gồm mọi hình thức giáo dục (chính quy và không chính quy) và quyền được có mức sống đầy đủ cho sự phát triển về thể lực, trí tuệ, tinh thần, đạo đức và xã hội của trẻ Quyền được chăm sóc sức khoẻ, được học tập và phát triển năng khiếu Quyền vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, du lịch

Quyền được tham gia hoạt động xã hội: Bao gồm quyền được bày tỏ ý kiến trong mọi vấn đề có liên quan tới bản thân, quyền được lắng nghe và được kết giao hội họp Quyền được tiếp cận thông tin, bày tỏ ý kiến và tham gia hoạt động xã hội.

1.2.5 An sinh xã hội

Có nhiều khái niệm an sinh xã hội như:

Theo tổ chức lao động quốc tế (ILO)

“An sinh xã hội là một sự bảo vệ mà xã hội cung cấp cho các thành viên của

mình thông qua một số biện pháp được áp dụng rộng rãi để đương đầu với những khó khăn, các cú sốc về kinh tế và xã hội làm mất hoặc suy giảm nghiêm trọng nguồn thu nhập do ốm đau, thai sản, thương tật do lao động, mất sức lao động hoặc tử vong An sinh xã hội cung cấp chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình nạn nhân có trẻ em” (ILO – 1984)[12].

Theo hiệp hội anh sinh thế giới (ISSA)

“An sinh xã hội giống như là sự chi phối kết hợp các thành tố (hợp phần)

của chính sách công, có thể điều chỉnh đáp ứng nhu cầu của người công nhân, cac công dân trong bối cảnh toàn cầu với sự thay đổi về kinh tế, xã hội, nhân khẩu học chưa từng xảy ra”[19].

Ngoài ra, còn có các đặc điểm về an sinh xã hội của Cơ quan phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Ngân hàng Thế giới (WB), các tài liệu của Nhật Bản, các tài liệu của Hoa Kỳ, các chuyên gia Việt Nam Trên cơ sở những khái niệm của các tổ chức quốc tế, các chuyên gia Việt Nam trong các hội thảo, đã đúc kết để đưa ra một khái niệm hoàn chỉnh hơn, phù hợp với về an sinh xã hội, nó bao gồm cái phổ biến

và cái đặc thù của Việt Nam như sau:

“An sinh xã hội là một hệ thống các cơ chế, chính sách giải pháp của nhà

nước và cộng đồng nhằm trợ giúp mọi thành viên trong xã hội đối phó với các rủi

ro, các cú sốc về kinh tế - xã hội làm cho họ suy giảm hoặc mất nguồn thu nhập do

bị ốm đau thai sản, tai nạn, bệnh nghề nghiệp, già cả không dòn sức lao động hoặc

vì các nguyên nhân khác rơi vào hoàn cảnh nghèo khổ, bần cùng hóa và cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng, thông qua các hệ thống chính sách về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, trợ giúp xã hội và trợ giúp đặc biệt ”[3].

Ngày nay, hệ thống an sinh xã hội không chỉ là phương tiện bảo trợ, tái phân bổ thu nhập và trợ cấp để đảm bảo nhu cầu cơ bản cho người dân mà còn hướng vào việc phòng chống và bảo vệ từng cá nhân trước những rủi ro và sự yếu thế

Phương pháp tiếp cận mang tính đổi mới này được gọi là “Hệ thống an sinh xã hội nằn động”, tập trug đầu tư vào yếu tố “Vốn con người”.

Mục tiêu chính của hệ thống an sinh xã hội năng động là phát triển dịch vụ xã hội bền vững và dễ tiếp cận hơn, không chỉ chú trọng đến dịch vụ bảo trợ mà còn tăng cường các biện pháp phòng tránh và hỗ trợ việc làm, mang lại hiệu quả cao hơn về kinh tế, xã hội và hòa nhập cộng đồng tốt hơn

1.2.6 Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em

Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 15 - 6 - 2004 và công lệnh số 14/2004/L-CN của Chủ tịch nước Bao gồm những nội dung cơ bản sau:

Những quy định chung về Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.

Điều 1 Trẻ em

Trẻ em quy định trong Luật này là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi

Điều 2 Phạm vi điểu chỉnh và đối tượng áp dụng

Điều 3 Giải thích từ ngữ

Điều 4 Không phân biệt đối xử đối với trẻ em

Điều 5 Trách nhiệm bảo vệ trẻ em, chăm sóc và giáo dục

Điều 6 Thực hiện các quyền của trẻ em

Điều 7 Các hành vi bị nghiêm cấm

Điều 8 Trách nhiệm quản lý Nàh nước về bảo vệ trẻ em, chăm sóc và giáo dụcĐiều 9 Nguồn tài chính cho công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ emĐiều 10 Hợp tác quốc tế về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em

Các quyền cơ bản và bổn phận của trẻ em.

Điều 11 Quyền được khai sinh và có quốc tịch

Điều 12 Quyền được chăm sóc và nuôi dưỡng

Điều 13 Quyền sống chung với cha mẹ

Điều 14 Quyền được tôn trọng và bảo vệ cuộc sống của họ, cơ thể, nhân phẩm và danh dự

Điều 15 Quyền được chăm sóc sức khỏe

Điều 16 Quyền đượchọc tập

Điều 17 Quyền có tài sản

Điều 18 Quyền phát triển năng khiếu

Điều 19 Quyền có tài sản

Điều 20 Quyền tiếp cận thông tin, bày tỏ ý kiến tham gia các hoạt động xã hộiĐiều 21 Nghĩa vụ của trẻ em

Điều 22 Những điều không phải được thực hiện bởi trẻ em

Trách nhiệm bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em

Điều 23 Trách nhiệm đăng ký khai sinh

Điều 24 Trách nhiệm chăm sóc và nuôi dưỡng

Điều 25 Trách nhiệm đảm bảo rằng trẻ em sống với cha mẹ

Điều 26 Trách nhiệm bảo vệ đời sống của trẻ em, cơ thể, nhân phẩm và danh dự

Điều 27 Trách nhiệm bảo vệ sức khỏe trẻ em

Điều 28 Trách nhiệm bảo đảm quyền của trẻ em để nghiên cứu

Điều 29 Trách nhiệm đảm bảo điều kiện vui chơi giải trí trẻ em, giải trí, văn hóa, nghệ thuật, đào tạo vật lý, thể thao và các hoạt động du lịch

Điều 30 trách nhiệm đảm bảo quyền phát triển năng khiếu

Điều 31 trách nhiệm đảm bảo các quyền dân sự

Điều 32 trách nhiệm đảm bảo quyền được tiếp cận thông tin, bày tỏ ý kiến

và tham gia hoạt động xã hội

Điều 33 Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác bảo vệ, chăm sóc

và giáo dục trẻ em

Điều 34 Trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viênĐiều 35 Trách nhiệm của cơ quan thông tin tuyên truyền

Điều 36 Trách nhiệm của cơ quan thông tin tuyên truyền

Điều 37 Trách nhiệm của Nhà nước

Điều 38 Bảo trợ các hoạt động vì sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ emĐiều 39 Quỹ bảo trợ trẻ em

Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt

Điều 40 Trẻ em có hoàn cảnh khó khăn

Điều 41 Công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em có hoàn cảnh khó khănĐiều 42 Chính sách của Nhà Nước đối với trẻ em có hoàn cảnh khó khănĐiều 43 Các hình thức hỗ trợ cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn

Điều 44 Điều kiện thành lập cơ sở trợ giúp trẻ em

Điều 45 Hồ sơ của ứng dụng để thiết lập cơ sở trợ giúp trẻ em

Điều 46 Thời gian cấp giấp phép thành lập cơ sở trợ giúp trẻ em

Điều 47 Thẩm quyền thành lập, đình chỉ hoạt động và thu hồi giấp phép hoạt động của cơ sở trợ giúp trẻ em

Điều 48 Nhiệm vụ và quyền hạn của các cơ sở hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn

Điều 49 Kinh phí hoạt động của các cơ sở hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khănĐiều 50 Hoạt động dịch vụ của cơ sở trợ giúp trẻ em

Điều 51 Trẻ em mồ côi không nơi nương tựa và trẻ em bị bỏ rơi

Điều 52 Trẻ em khuyết tậ, trẻ em khuyết tật và trẻ em là nạn nhân của hóa chất độc hại

Điều 53 Trẻ em bị nhiễm HIV/AIDS

Điều 54 Trẻ em phải làm việc nặng nhọc, nguy hiểm hoặc những công việc tiếp xúc với các chất độc hại, trẻ em làm việc xa gia đình

Điều 55.Trẻ em lang thang

Điều 58 Trẻ em vi phạm

Điều khoản thi hành

Điều 59 Hiệu lưc thi hành

Điều 60 Hướng dẫn thi hành

1.2.7 Công ước về quyền trẻ em

Công ước Quốc tế của Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em được Thông qua ngày 20-11-1989 tại Đại Hội Đồng Liên Hợp Quốc Công ước có hiệu lực từ ngày 2-9-1990 và là một văn bản “mở” cho các nước tham gia (không bắt buộc) Việt Nam là một trong những nước đầu tiên trên thế giới phê chuẩn Công ước này vào ngày 20-2-1990

Công ước về quyền trẻ em được dựa trên Hiến chương của Liên Hợp Quốc, công nhận con người có quyền bình đẳng Trong Tuyên ngôn Thế giới về Quyền con người và các công ước quốc tế về quyền con người, Liên Hợp Quốc đã công bố

và thoả thuận rằng mọi người đều có quyền và tự do nêu ra trong các văn kiện đó

mà không bị bất cứ một sự phân biệt đối xử nào như chủng tộc, màu da, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo, chính kiến hoặc quan điểm khác, nguồn gốc dân tộc hay xã hội, tài sản, dòng dõi hoặc mối tương quan khác

Liên hợp quốc cho rằng trẻ em có quyền được chăm sóc và giúp đỡ đặc biệt,

để phát triển đầy đủ và hài hoà nhân cách của mình, trẻ em cần được lớn lên trên môi trường gia đình, trong bầu không khí hạnh phúc, yêu thương và cảm thông Trên tinh thần đó, Công ước về quyền Trẻ em hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn cho các em, những chủ nhân tương lai của Trái đất

Gia đình với tư cách là nhóm xã hội cơ bản và môi trường tự nhiên cho sự phát triển và hạnh phúc của mọi thành viên, nhất là trẻ em, cần có sự bảo vệ và giúp đỡ cần thiết để có thể đảm đương được đầy đủ trách nhiệm của mình trong cộng đồng

Để phát triển đầy đủ và hài hòa nhân cách của mình, trẻ em cần được trưởng thành trong môi trường gia đình, trong bầu không khí hạnh phúc, yêu thương và thông cảm

Trẻ en cần được chuẩn bị đầy đủ để sống cuộc sống cá nhân trong xã hội và cần được nuôi nấng, giáo dục theo tinh thần các lý tưởng được nêu ra trong Hiến Chương Liên hợp quốc, nhất là theo tinh thần hòa bình, phẩm giá khoan dung, tự

do Bình đẳng và đoàn kết

Các điều khoản của Tuyên ngôn về các nguyên tắc xã hội và pháp lý liên quan đến việc bảo vệ và phúc lợi trẻ em, đặc biệt đối với việc thu xếp nuôi con nuôi ở trong và ngoài nước; những quy tắc tối thiểu của Liên hợp quốc về quản lý tư

pháp người chưa thành niên và Tuyên ngôn về bảo vệ phụ nữ và trẻ em trong trường hợp khẩn cấp hoặc xung đột vũ trang.

Ở tất cả các nước trên thế giới, vẫn còn những trẻ em sống trong những điều kiện khó khăn khác thường nà những trẻ em cần được quan tâm đặc biệt

Đánh giá đúng tầm quan trọng của các truyền thống và giá trị văn hóa của mỗi dân tộc nhằm bảo vệ và phát triển hài hòa trẻ em

Tầm quan trọng của sự hợp tác quốc tế đối với việc cải thiện đời sống của trẻ

em ở mọi nước, đặc biệt ở các nước đang phát triển

1.2.8 Các quan điểm, chủ trương của Đảng liên quan đến vấn đề xâm hại thể chất trẻ em

Trong những năm qua, công tác chăm sóc, bảo vệ trẻ em của Việt Nam đã đạt được những kết quả nhất định và được quốc tế ghi nhận, nhất là ở cấp độ luật pháp Việt Nam là nước đầu tiên ở châu Á và là nước thứ 2 trên thế giới phê chuẩn Công ước quốc tế về quyền trẻ em và cam kết quốc tế này được thể hiện qua việc ban hành Luật bảo vệ và chăm sóc, giáo dục trẻ em

Đảng và Nhà nước ta đưa công tác “Đấu tranh phòng tránh tội phạm xâm

hại thể chất trẻ em và người chưa thành niên vi phạm pháp luật” thành một trong

những nội dung trọng tâm của chương trình quốc gia phòng chống tội phạm Đồng thời hệ thống pháp luật cũng đã quy định rõ những điều khoản để xử lý nghiêm khắc đối với các hành vi xâm hại thể chất trẻ em như: Xử lý các hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe của trẻ em; các hành vi xâm hại tình dục đối với trẻ em, mại dâm trẻ em, bỏ rơi, mua bán trẻ em…

Với tinh thần “Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”, Đảng và Nhà nước luôn

mong muốn những điều tốt đẹp cho trẻ em Điều này được minh chứng bằng những chính sách ưu tiên đối với trẻ em qua một số chương trình, Quyết định, Chỉ thị, liên quan đến trẻ em như:

Thực hiện quyết định 19 về ngăn ngừa và giải quyết tình trạng trẻ em lang thang, trẻ em bị xâm phạm tình dục và trẻ em phải lao động nặng nhọc trong điều kiện độc hại, nguy hiểm giai đoạn 2004 – 2010 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 12/2/2004 Tuy thời gian qua, các cơ quan, bộ ngành liên quan đã có nhiều biện pháp tuyên truyền, phòng ngừa nhưng tình trạng trẻ em bị xâm hại thể

chất vẫn đang có chiều hướng gia tăng Những nguyên nhân chủ yếu là do khoảng

cách khá lớn giữa nhận thức của người dân về pháp luật, thêm vào đó việc hướng

dẫn các em những kỹ năng bảo vệ, phòng ngừa xâm hại thể chất vẫn còn hạn chế, dẫn tới tình hình trẻ em bị xâm hại thể chất diễn biến nhanh và phức tạp.

Góp một phần quan trọng vào việc truyên truyền phòng chống xâm hại thể chất trẻ em, các cơ quan thông tin đại chúng đã được nhắc đến như một công cụ hữu hiệu để chống lại tình trạng này Hội thảo đã thống kê được 52 chuyên mục, 170 chuyên trang, 14 phóng sự, 198.000 phụ trương và 565 tin bài trên các báo và 287 chuyên mục, 43 cuộc nói chuyện, 2.697 tin, bài, 202 chương trình phát thanh măng non với tổng cộng 2.180 lần phát sóng với chu kỳ 1 – 2 lần / tháng, thời lượng từ 15 – 30 phút trên Đài Phát thanh và Truyền hình các địa phương

Gần 1.500 tờ rơi, hàng trăm ngàn tài liệu và ấn phẩm truyền thông bao gồm

sách luật, tập san, báo chí, bản tin; hàng chục ngàn đĩa VCD, DVD, băng cát-sét… được phát tới các đối tượng là trẻ em, cha mẹ trẻ em, cộng tác viên, tình nguyện viên… Bên cạnh đó, các cuộc thi với nhiều nội dung khác nhau về Quyết định 19,

về Quyền trẻ em, Luật Bảo vệ và chăm sóc trẻ em và Diễn đàn “Tiếng nói trẻ thơ

”[1, 5]… thu hút đông đảo trẻ em và các gia đình tham dự… Nhờ đó, người dân đã quan tâm nhiều hơn về vấn đề xâm hại thể chất đối với trẻ em

Thực hiện Đề án “Ngăn chặn và giải quyết tình trạng trẻ em bị xâm hại tình

dục giai đoạn 2004 – 2010”, BLĐTB và XH đã chỉ đạo và hỗ trợ kinh phí cho 22 địa

phương xây dựng kế hoạch triển khai Bộ này cùng các ban, ngành hữu quan và chính quyền địa phương thời gian qua phối hợp với các tổ chức quốc tế, tranh thủ hỗ trợ kỹ thuật, tài chính Qua đó, giúp tăng cường công tác phòng, chống xâm phạm tình dục trẻ em lồng ghép với công tác phòng, chống buôn bán trẻ em và phụ nữ

Một số hoạt động đã được triển khai có hiệu quả như phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên Hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam tổ chức hội thảo và tập huấn cho cán bộ địa phương làm công tác phòng, chống xâm phạm tình dục trẻ em, khảo sát và nghiên cứu với tổ chức Di cư quốc tế (IOM) về thực trạng công tác tiếp nhận trẻ

em, phụ nữ bị buôn bán từ nước ngoài trở về cũng như dịch vụ hỗ trợ nạn nhân tại cộng đồng tại các tỉnh Lào Cai, Quảng Ninh, An Giang và TP Hồ Chí Minh đã được triển khai

Mô hình thí điểm tại cộng đồng phòng, chống xâm phạm tình dục trẻ em bước đầu triển khai tại 129 xã, phường ở 22 tỉnh, thành phố Tiêu biểu như ở An Giang đã triển khai tại 22 xã, phường; ở Lào Cai tại tám xã thuộc huyện Bảo Thắng… Thông qua mô hình nói trên, có nhiều hoạt động hỗ trợ trực tiếp đối tượng nạn nhân trẻ em như tư vấn, hỗ trợ sách vỡ, khám chữa bệnh, dạy nghề, tạo việc làm

Trong hai năm qua, đã có hơn 800 trẻ em nạn nhân và 1.200 trẻ em có nguy

cơ bị xâm hại tình dục được hỗ trợ dưới nhiều hình thức; các vụ phạm tội được xét xử kịp thời, đối tượng phạm tội bị pháp luật xử lý nghiêm minh

Việt Nam đã tham gia nhiều văn kiện quốc tế liên quan bảo vệ trẻ em, phòng, chống buôn bán người và di cư bất hợp pháp như Công ước của Liên Hợp quốc về quyền trẻ em và Nghị định thư không bắt buộc bổ sung cho công ước này về chống buôn bán và mại dâm trẻ em Trong Bộ luật Hình sự năm 1999 cũng có nhiều điều luật liên quan phòng, chống buôn bán người, tội phạm xâm hại trẻ em; quy định chi tiết với nhiều mức hình phạt nghiêm khắc khác nhau như tội hiếp dâm trẻ em (hình phạt cao nhất tử hình), tội cưỡng dâm trẻ em; tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ

em (hình phạt cao nhất là chung thân)… Các chương trình, kế hoạch hành động quốc gia liên quan hoạt động phòng, chống tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em; lạm dụng tình dục trẻ em, với những mục tiêu, giải pháp cụ thể cũng được Nhà nước quan tâm, huy động sự tham gia của các ngành, đoàn thể và toàn xã hội theo chức năng và nhiệm vụ được giao; trong đó công tác phòng ngừa, tuyên truyền giáo dục, kết hợp chặt chẽ với đấu tranh xử lý, tăng cường hoàn thiện hệ thống pháp luật

Điển hình, Chương trình hành động phòng, chống tội phạm buôn bán phụ nữ trẻ em giai đoạn 2004 – 2010; Chương trình Quốc gia phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em và tội phạm trong lứa tuổi chưa thành niên Chương trình hành động

quốc gia vì trẻ em giai đoạn 2012 – 2020 với mục tiêu là “Xây dựng môi trường

sống an toàn, thân thiện và lành mạnh để thực hiện ngày càng tốt hơn các quyền của trẻ em Từng bước giảm khoảng cách chênh lệch về điều kiện sống giữa các nhóm trẻ em và trẻ em giữa các vùng, miền Nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo

cơ hội phát triển bình đẳngcho mọi trẻ em ”.

Các mục tiêu cụ thể của chương trình là:

Giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi xuống dưới 26% vào năm 2015 và xuống còn 23% vào năm 2020; giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân ở trẻ em dưới 5 tuổi xuống dưới 15% vào năm 2015 và xuống 10% vào năm

2020 Duy trì trên 95% trạm y tế xã có nữ hộ sinh hoặc y sĩ sản nhi đến năm 2020

Hoàn thành mục tiêu phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi vào năm 2015; đến năm 2020, có ít nhất 30% trẻ em trong độ tuổi nhà trẻ và 80% trẻ em trong độ tuổi mẫu giáo được chăm sóc, giáo dục tại các cơ sở giáo dục mầm non Đến năm 2020, tỷ lệ đi học đúng độ tuổi ở bậc tiểu học là 99% và ở bậc trung học

cơ sở là 95%, trong đó đặc biệt quan tâm đến trẻ em dân tộc ít người, trẻ em khuyết tật.

Giảm tỷ lệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt xuống dưới 5,5% tổng số trẻ em vào năm 2015 và xuống 5% vào năm 2020; tăng tỷ lệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được trợ giúp, chăm sóc để phục hồi, tái hòa nhập và có cơ hội phát triển lên 80% vào năm 2015 và lên 85% vào năm 2020; số trẻ em bị bạo lực giảm 20% vào năm 2015

và giảm 40% vào năm 2020; giảm tỷ suất trẻ em bị tai nạn, thương tích xuống 550/100.000 trẻ em vào năm 2015 và xuống 450/100.000 trẻ em vào năm 2020

Tăng số xã, phường có điểm vui chơi dành cho trẻ em đạt tiêu chuẩn lên 50% vào năm 2015 và lên 55% vào năm 2020

Tăng tỷ lệ trẻ em tham gia diễn đàn trẻ em các cấp lên 20/100.000 trẻ em vào năm 2015 và lên 25/100.000 trẻ em vào năm 2020

Tăng tỷ lệ xã, phường đạt tiêu chuẩn xã, phường phù hợp với trẻ em lên 70% vào năm 2015 và lên 80% vào năm 2020

Chương trình có các hoạt động như tổ chức các chiến dịch, sự kiện truyền thông, vận động xã hội tham gia thực hiện quyền trẻ em, như Tháng hành động vì trẻ em, Ngày toàn dân đưa trẻ em đến trường, Ngày vi chất dinh dưỡng trẻ em, Diễn đàn trẻ em quốc gia; các dự kiện văn hóa, thể thao Hỗ trợ trẻ em tổ chức các sự kiện, hoạt động truyền thông cho trẻ em và thực hiện quyền, bổn phận của trẻ em

Bên cạnh đó, tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện hệ thống chính sách phúc lợi cho trẻ em theo hướng mở rộng đối tượng trẻ em được hưởng lợi trong các lĩnh vực

y tế, giáo dục, trợ giúp xã hội, vui chơi, giải trí, thể thao, du lịch, thông tin, truyền thông và thực hiện quyền tham gia của trẻ em.Khuyến khích các tổ chức chính trị -

xã hội, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, gia đình, cộng đồng, người dân và trẻ em tham gia bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em; cung cấp dịch vụ bảo vệ, chăm sóc, giáo dục, vui chơi, giải trí, thể thao, du lịch, thông tin và truyền thông cho trẻ em

Gia đình, cộng đồng, nhà trường có trách nhiệm tham gia thực hiện các quyền của trẻ em, tạo mọi điều kiện cho trẻ em được học tập, chăm sóc sức khỏe, vui chơi, giải trí Củng cố Quỹ bảo trợ trẻ em để tăng cường vận động nguồn lực thực hiện Chương trình, ưu tiên trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt

Chương trình hành động quốc gia vì trẻ em (CTHĐQGVTE) giai đoạn

2012-2020 là chương trình chu kỳ 10 năm lần thứ 3 Qua kết quả thực hiện của hai chu kỳ trước, các đại biểu đã thảo luận, đúc rút những bài học kinh nghiệm Đó là:

Thứ nhất, CTHĐQGVTE là kế hoạch mang tính chiến lược và định hướng, không có nguồn ngân sách đầu tư trực tiếp để thực hiện các mục tiêu, nên kết quả thực hiện chương trình phụ thuộc vào sự lồng ghép nội dung hoạt động và chỉ tiêu trong các kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội hàng năm.

Thứ hai, Chương trình là sự điều phối liên ngành của Chính phủ nhưng đôi khi vẫn được nhận thức là chương trình của cơ quan được Thủ tướng giao chức năng chủ trì, phối hợp thực hiện nên thiếu sự đôn đốc, kiểm tra trực tiếp của Thủ tướng, thiếu một tổ chức có chức năng và quyền hạn phối hợp liên ngành mạnh, nên chỉ những mục tiêu thuộc chức năng, nhiệm vụ chủ yếu của một Bộ mới có nhiều khả năng đạt được Những mục tiêu cần sự phối hợp liên ngành như mục tiêu bảo

vệ trẻ em khó đạt hơn

Thứ ba, vì lĩnh vực bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em và thực hiện quyền trẻ em xuyên suốt chức năng của nhiều ngành, lĩnh vực nên các vấn đề về nội dung, mục tiêu của chương trình vừa phải mang tính tổng thể, vừa mang tính trọng tâm, đột phá Bên cạnh các chiến lược ngành, các chương trình mục tiêu quốc gia và chương trình quốc gia có liên quan đến trẻ em, cần có những chương tình, đề án để giải quyết những vấn đề cấp bách, mới xuất hiện hoặc những khoảng trống về chính sách, đầu tư, ảnh hưởng đến cuộc sống của trẻ em

Thứ tư, trước những đòi hỏi cao của việc đáp ứng quyền trẻ em, của chất lượng con người và nguồn nhân lực mang tính cạnh tranh ngày càng cao, ngân sách Nhà nước thường khó đáp ứng được đầy đủ Do vậy, cần vận động sự tham gia rộng rãi của các tổ chức xã hội, của cộng đồng, hướng các hoạt động xã hộ và từ thiện vì trẻ em vào thực hiện các mục tiêu của chương trình

Thứ năm, việc đánh giá, giám sát thực hiện Chương trình phải gắn chặt với đánh giá, giám sát thực hiện các mục tiêu kinh tế-xã hội ngành và địa phương Việc xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu về quyền trẻ em và thực hiện chương trình có

sự chia sẻ, cập nhật, phối hợp thông tin đa cấp, đa ngành sẽ làm cho việc giám sát, đôn đốc thực hiện và đánh giá hiệu quả Chương trình tốt hơn

Trên thế giới, các cơ quan tổ chức chuyên trách về bảo vệ trẻ em nhiều nước đã được thành lập và hoạt động có hiệu quả Vì vậy, việc thành lập Đội Cảnh sát chuyên phòng, chống tội phạm lạm dụng tình dục trẻ em, trực thuộc Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về TTXH (Tổng cục cảnh sát, Bộ Công an) là rất cần thiết, từ đó sẽ có lực lượng đủ mạnh để tham mưu, đấu tranh, ngăn chặn loại tội phạm này

Không chỉ dừng ở đó mà Đảng và Nhà nước ta đã phê duyệt và triển khai Chương trình quốc gia bảo vệ trẻ em giai đoạn 2011 – 2015 để đẩy mạnh hơn nữa việc phòng ngừa giải quyết tình trạng xâm hại thể chất trẻ em, bóc lột trẻ em; tình trạng trẻ em vi phạm pháp luật, tình trạng tảo hôn, sử dụng văn hóa phẩm khiêu dâm trẻ em, mua bán bắt cóc trẻ em, hạn chế trẻ em rơi vào hoàn cảnh đặc biệt và giảm tỷ lệ trẻ em HCĐB so với tổng số trẻ em Trợ giúp trẻ em HCĐB tái hòa nhập cộng đồng, tạo cơ hội phát triển cho các em và đảm bảo ngày càng nhiều trẻ em HCĐB được chăm sóc vào năm 2015 Với những hoạt động cơ bản sau đây:

• Truyền thông, giáo dục, vận động xã hội nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của gia đình, nhà trường, cộng đồng xã hội, các cơ quan nhà nước và chính trẻ em về quyền được bảo vệ và sự an toàn của trẻ em thông qua việc xây dựng môi trường an toàn, thân thiện, phòng ngừa trẻ em rơi vào hoàn cảnh đặc biệt

và bị tổn thương

• Tập trung vào tổ chức các chiến dịch truyền thông, nghiên cứu, xây dựng

và phát triển các chương trình, sản xuất các sản phẩm truyền thông về bảo vệ trẻ em cho các kênh truyền thông đại chúng và các hoạt động tư vấn, truyền thông trực tiếp tại cộng đồng, trường học bảo vệ trẻ em có sự tham gia của cộng đồng, các thành viên gia đình, giáo viên và trẻ em

• Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ

em các cấp, cộng tác viên thôn, bản và tiêu chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, đặc biệt là đội ngũ cán bộ làm công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em cấp xã

Dự án này tập trung vào các hoạt động như khảo sát nhu cầu đào tạo, nghiên cứu chương trình đào tạo, giám sát kết quả đào tạo; tổ chức tập huấn cho cán bộ cấp trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã và cộng tác viên thôn, bản làm công tác bảo

vệ chăm sóc trẻ em về kỹ năng lập kế hoạch và triển khai chương trình

• Xây dựng và phát triển hệ thống cung cấp dịch vị bảo vệ trẻ em nhằm hướng tới mục tiêu 50% tỉnh, thành phố xây dựng được hệ thống cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em ít nhất ở 3 huyện, trong đó có Ban chỉ đạo và nhóm công tác liên ngành cấp tỉnh, trung tâm công tác xã hội với trẻ em cấp tỉnh, ban chỉ đạo, văn phòng tư vấn, nhóm công tác liên ngành cấp huyện; Ban bảo vệ trẻ em, nhóm công tác liên ngành cấp xã; điểm tham vấn ở cộng đồng, trường học, mạng lưới cộng tác viên thôn, bản về bảo vệ trẻ em và nhóm trẻ nòng cốt Vận hành cung cấp dịch vụ, chuyển tuyến và kết nối dịch vụ bảo vệ trẻ em có hiệu quả

• Xây dựng và nhân rộng các mô hình trợ giúp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt dựa vào cộng đồng nhằm thực hiện mục tiêu 80% trẻ em khuyết tật được tiếp cận

với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, chỉnh hình và phục hồi chức năng, giáo dục và các dịch vụ công cộng; 100% số trẻ em bị bỏ rơi, bị mồ côi do cha mẹ chết vì AIDS được chăm sóc bởi gia đình thay thế hoặc cộng đồng; Giảm 10% trẻ em lang thang

so với đầu kỳ; Giảm 30% trẻ em lao động trong điều kiện nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; Hàng năm giảm 10% trẻ em bị bạo lực, xâm hại tình dục; Giảm tỷ lệ trẻ em vi phạm pháp luật xuống dưới 7/10.000

• Nâng cao năng lực quản lý nhà nước về bảo vệ, chăm sóc trẻ em nhằm hướng đến mục tiêu:

Một số quy định, điều luật trong các văn bản quy phạm pháp luật được sửa đổi theo hướng thân thiện với trẻ em và tăng cường tính phòng ngừa và bảo vệ trẻ em; Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em sửa đổi lần 2 theo hướng cụ thể hơn; Chuẩn hóa hệ thống chỉ tiêu bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em, làm cơ sở để giám sát đánh giá kết quả thực hiện hàng năm và 5 năm, đồng thời xây dựng được cơ sở

dữ liệu bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em phục vụ công tác quản lý các cấp

Để thực hiện mục tiêu nêu trên đòi hỏi chương trình phải tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền đối với công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em

Triển khai đồng bộ các hoạt động từ việc truyền thông nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi về bảo vệ trẻ em, nâng cao năng lực cán bộ, phát triển hệ thống cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em, xây dựng các mô hình trợ giúp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, nâng cao năng lực quản lý nhà nước và tăng cường theo dõi, giám sát đánh giá

Chủ động tham gia và đăng cai tổ chức sự kiện quốc tế và khu vực về bảo vệ chăm sóc trẻ em Trong đó, điều kiện tiền đề để thực hiện chương trình là Trung ương

và địa phương phải bố trí kinh phí, kiện toàn đội ngũ cán bộ, CTV thôn bản và thiết lập cơ chế thực hiện chương trình phù hợp với hoàn cảnh kinh tế - xã hội của nước ta

1.2.9 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến trẻ em ở thành phố Đông

Hà, tỉnh Quảng Trị

Đông hà có các phường với địa bàn đông dân cư khá phức tạp, bên cạnh đó cha mẹ mải lo cho công việc làm ăn chưa quan tâm đúng mức tới con cái tạo, để mặc các em cho người thân chăm lo chính điều này đã tạo điều kiện cho kẻ xấu xâm hại thể chất trẻ em

Một số phường chưa thực sự quan tâm các hoạt động dành cho trẻ em dẫn đến hiệu quả thực hiện không cao

Kinh phí để thực hiện triển khai các chương trình của Đảng và Nhà Nước chưa được phát huy tối đa do các phường trong thành phố chưa thực hiện đầu tư

Thành phố chưa thiết lập được đường dây nóng để người dân thông báo khi phát hiện cũng như bản thân trẻ em khi bị người khác xâm hại thể chất để kịp thời khai báo và xử lý.

Mặt khác, thành phố đang còn nghèo thiếu chi phí dầu tư cho các hoạt động, chưa thu hút được vốn đầu tư của trong và ngoài nước

Một bộ phận suy thoái về mặt đạo đức khi có các hành vi đánh đập, bóc lột, lạm dụng tình dục trẻ em…

Các phường chưa có nhân viên công tác xã hội có chuyên môn nghề nghiệp

để huấn luyện các kỹ năng cho trẻ để trẻ có thể phòng chống bị xâm hại thể chất, tập huấn pháp luật cho cha mẹ, người thân xung quanh trẻ để thực hiện tốt việc chăm sóc, giáo dục và bảo vệ cho trẻ em

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TRẺ EM BỊ XÂM HẠI THỂ CHẤT

Ở THÀNH PHỐ ĐÔNG HÀ HIỆN NAY 2.1 Tổng quan ở Việt Nam

2.1.1 Thực trạng trẻ em bị xâm hại thể chất ở Việt Nam

Hiện nay, vấn đề trẻ em bị xâm hại thể chất trẻ em gây tác động xấu về nhiều mặt trong xã hội, làm suy thoái đạo đức, vi phạm nghiêm trọng quyền con người, quyền trẻ em

Theo số liệu tổng hợp của Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an, số vụ xâm hại thể chất trẻ em bị phát hiện có chiều hướng gia tăng Theo dõi, tổng hợp các vụ việc xâm hại thể chất đối với trẻ em đươc báo chí phát hiện, phản ánh và qua xử lý, cập nhật thông tin hàng tháng từ Đường dây tư vấn và hỗ trợ trẻ em của Cục Bảo vệ chăm sóc trẻ em – Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cho thấy, từ năm 2007 đến nay, só vụ việc xâm hại thể chất ở gia đình tăng gấp 3 lần, ở cộng đồng tăng 8 lần, ở trường học tăng 17 lần [11]

Theo số liệu của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội có hơn 2,6 triệu trẻ

em có hoàn cảnh đặc biệt, chiếm khoảng 3% tổng số trẻ em trên cả nước

Số liệu do chuyên gia Bảo vệ trẻ em của UNICEF nêu ra cho thấy: Mỗi năm tại các quốc gia đang phát triển có khoảng 2.950 trẻ em dưới độ tuổi 15 tử vong do

bị xâm hại thể chất Đó là những trường hợp xâm hại thể chất nghiêm trọng nhất được thông báo, còn nhiều các trường hợp khác vẫn nằm trong bóng tối

Phân tích của Tổng cục Cảnh sát – Bộ Công an cho thấy: Từ năm 2005 đến nay số vụ xâm hại thể chất trẻ em chiếm 58,5% tổng số vụ xâm hại trẻ em Đó là chưa kể đến những vụ gây phẫn nộ trong dư luận về việc xâm hại thể chất trẻ em được báo chí phản ánh Địa bàn xảy ra xâm hại thể chất trẻ em khá rộng, ở tất cả các vùng miền và nhiều nhất là ở: Hà Nội, Đồng Nai, Đắk Lắk, Tây Ninh, Bình Phước,Thành phố Hồ Chí Minh, Kiên Giang, Bắc Giang

Cùng với quá trình hội nhập, mở cửa, nới lỏng chính sách di cư, tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em diễn biễn phức tạp hơn, gồm cả buôn bán trong nước, qua biên giới, chuyển qua nhiều quốc gia Đặc biệt là thời gian qua đã xảy ra một số vụ đối tượng đột nhập vào nhà, đánh, giết cha mẹ để chiếm đoạt trẻ em, hình thành các đường dây mua bán trẻ sơ sinh của các gia đình có hoàn cảnh éo le để đưa ra nước ngoài bán

Việc sử dụng hình phạt, biện pháp giáo dục mang tính xâm hại, đặc biệt xâm

các hành vi vi phạm quyền trẻ em, trong đó có cả hành vi xâm hại thể chất chưa rõ ràng, chưa thấy hết tính nguy hại trước mắt và lâu dài 70% trẻ em tại Hà Nội, Bắc Giang, Phú Thọ, Thái Nguyên và Quảng Trị khi được trả lời phỏng vấn đã trả lời rằng người lớn thường quát mắng, tát vào mặt, phát vào mông và bắt úp mặt vào tường… khi các em mắc lỗi.

Theo khảo sát của các chuyên gia, 100% người lớn không biết những hành vi trên là xâm hại thể chất trẻ em.[3]

Đáng chú ý, số trẻ em gái bị xâm hại luôn nhiều hơn trẻ em trai, chiếm 70%

số nạn nhân và số án hình sự xâm hại tình dục trẻ em nữ cũng chiếm tới 56,3% số

vụ Tính trung bình, mỗi năm VN đã xảy ra 800 vụ XHTD Không chỉ đối mặt với nguy cơ bị xâm hại về thể chất, hiện có từ 7% - 20% trẻ em VN bị chấn thương về tâm lý.[7,11]

Trẻ em dù ở nông thôn hay thành thị cũng đều có nguy cơ bị xâm hại thể chất Tuy nhiên ở nông thôn trẻ em thường bị lạm dụng sức lao động, còn ở thành thị trẻ lại bị kiểm soát, bị tước đoạt quyền tự do vui chơi và quyền tham gia nhiều lĩnh vực

Cũng trong các năm 2008, 2009 và những tháng đầu năm 2010, các vụ xâm hại thể chất đối với trẻ em liên tiếp được các ngành chức năng và quần chúng nhân dân phát hiện với những tình tiết vi phạm nghiêm trọng, gây “ sốc ” trong dư luận.[11]

Số vụ xâm hại tình dục trẻ em có xu hướng gia tăng, chiếm 55,4% tổng số tội phạm xâm hại trẻ em nói chung

Từ năm 2011 đến nay đã xảy ra hơn 5.698 vụ tội xâm hại thể chất trẻ em với 6.132 trẻ em bị hại, trong đó số trẻ em bị xâm hại tình dục chiếm trên 50% Tính chất phạm tội ngày càng phức tạp, số trẻ em bị xâm hại ở độ tuổi quá nhỏ chiếm tỷ

lệ quá cao: Dưới 6 tuổi chiếm 9,5%, từ 6 đến 13 tuổi chiếm 40,5%, từ 13 tuổi đến

16 tuổi chiếm 50%; xâm hại tình dục giết trẻ em để phi tang; xâm hại nhiều trẻ em; hành vi xâm hại diễn ra trong thời gian dài ; hành vi xâm hại mang tính loạn luân như: Bố dượng xâm hại con vợ, bố đẻ xâm hại con gái, trẻ em xâm hại trẻ em…

Tội xâm hại tình dục trẻ em bao gồm: Dân ô, cưỡng dâm, giao cấu với trẻ em, mua dâm trẻ em (dưới 16 tuổi), dẫn dắt hoặc chứa chấp, tổ chức mại dâm trẻ em…

Có tới gần 50% học sinh bị xâm hại về thể xác, 40% ngược đãi về tinh thần, gần 30% không được bố mẹ, gia đình quan tâm và cũng gần 20% em cho biết từng

bị xâm hại về tình dục…[3,7]

Có lẽ dư luận sẽ không bao giờ có thể quên được câu chuyện chấn động về H.A– cậu bé 14 tuổi đã bị hành hạ như thời trung cổ: bẻ răng, kẹp đứt môi, bị bắt uống nước tiểu của chính mình, rồi ăn dẻ lau nhà, dí sắt nung đỏ vào người… Đây

là cách mà vợ chồng Huỳnh Hoàng Giang – Mã Ngọc Thơm (Đầm Dơi – Cà Mau)

“răn dạy” người làm công Vụ bạo hành kinh hoàng này bị phát giác vào năm 2010 Sau đó, đôi vợ chồng thú tính này đã phải lĩnh án 23 năm tù giam và bồi thường 50 triệu đồng cho bé H.A

Em Huỳnh Thị Ngọc T, 10 tuổi học lớp 5, Trường tiểu học An Hiệp 2, huyện Chân Thành, Đồng Tháp bị thầy hiệu trưởng, tổng phụ trách đội, công an xã dọa nạt, ép cung dẫn đến hoảng loạn, mất khả năng nói trong thời gian dài

Em Đỗ Ngọc Bảo T, 18 tháng tuổi, trường mần non tư thục Thiên Thơ, quận Phú Nhuận, TP.HCM bị cô giáo dùng băng dính bịt miệng, ngạt thở và tử vong Các

em nhở ở cơ sở trông giữ trẻ ở tổ 6, khu phố 3, phường Quyết Thắng, TP.Biên Hòa, Đồng Nai bị người trông giữ quát mắng, đánh đập tàn nhẫn vào các giờ ăn…

Có nhiều cách để giáo dục con cái nhưng có những ông bố bà mẹ dùng những biện pháp đòn roi quá dã man khiến những bậc làm cha mẹ hết sức phẫn nộ

Cuối năm 2011, dư luận phẫn nộ với hành động lột trần, bắt con ăn phân của người cha độc ác ở Hải Dương Tuy là bố đẻ của 2 cháu Nguyễn Phạm N.Q (con gái lớn, sinh năm 1998) và Nguyễn Phạm H.K (con trai út, sinh năm 2002) nhưng Nguyễn Văn Ngữ (sinh năm 1970, ở Mỗ Đoạn, xã Kỳ Sơn, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương) rất tàn nhẫn với con Ngữ thường xuyên “giáo dục” 2 con của mình bằng những trận đòn thừa sống thiếu chết chỉ vì những lý do rất nhỏ nhặt: nghịch ngợm, quên việc nhà, làm rách quần… Phẫn nộ nhất là việc ông Ngữ nhiều lần bắt các con moi phân người từ nhà vệ sinh lên ăn, bắt con ăn phân gà Những lần này, ông Ngữ đều cầm gậy đứng giám sát, bắt các con phải nuốt vào bụng

Trong vài năm, trở lại đây, dư luận đã không ít lần phải sửng sốt, bàng hoàng

và đau xót tột cùng khi chứng kiến những đứa trẻ bị xâm hại thể chất một cách man

rợ Nỗi đau ấy không chỉ là nỗi đau về thể xác, mà nó còn là một vết thương lớn không bao giờ có thể hàn gắn được trong tâm hồn của những đứa trẻ thơ ngây

Ngày 13/12/2013, Công an quận Thủ Đức nhận được đoạn clip quay được cảnh Phương Anh và Thiên Lý hành hạ nhiều trẻ bằng những hành vi bóp cổ, dí đầu xuống đất, lấy khăn bịt mũi, tát bôm bốp vào mặt… là những “phương pháp sư phạm” mà các “cô giáo” ở Trường mầm non tư thục Phương Anh (18 đường Hiệp

Đến ngày 17/12/2013, công an đã bắt tạm giam Tại cơ quan điều tra, 2 bảo mẫu thừa nhận việc đánh đập, đe dọa như tát liên tục, dốc ngược đầu bé vào thùng nước,

ép đầu trẻ xuống đất, bịt mũi khi cho uống sữa Hai bảo mẫu này biện minh, hành

động của họ chỉ là để cho các cháu chịu ăn và ăn nhanh hơn Và cứ thế, với những

đứa trẻ vô tội, chuỗi ngày ở trường mầm non trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng bởi những trận đòn tàn bạo của các “cô giáo”

Trong những ngày cuối tháng 7 vừa qua dư luận vô cùng phẫn nộ vụ “ bảo mẫu ” ở Trường Anh Vương (căn nhà số 86 đường Cống Lở, phường 15, quận Tân Bình, TPHCM) dạy dỗ những đứa trẻ mắc chứng tự kỷ bằng cách bóp miệng, tát, đánh, nhéo vào “của quý” Với cách dạy kinh hoàng như vậy nhưng vẫn có người cho rằng, trẻ tự kỷ hành xử hành xử bất thường nên các cô phải có những hành động khác thường Còn ông chủ Trường thì nói mình đã “dồn hết tâm huyết”…

Trẻ em như búp trên cành, vậy mà chỉ trong một khoảng thời gian ngắn đã liên tiếp xảy ra những vụ xâm hại trẻ em, tính chất càng ngày càng nghiêm trọng Điều đó chứng tỏ sự suy đồi đạo đức trong xã hội đang ngày một gia tăng, và cũng chính vì thế, nhà nước cần phải có những chính sách chặt chẽ hơn để bảo vệ trẻ em, bảo vệ những mầm non tương lai của đất nước

Điểm yếu hiện nay là pháp luật nước ta chưa có những quy định đầy đủ, cụ thể về các hành vi và chế tài xử phạt đối tượng xâm hại thể chất đối với trẻ em, nhất

là xâm hại về mặt tinh thần

Tình trạng xâm hại thể chất đối với trẻ em Việt Nam thường diễn ra ở các môi trường có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, thậm chí cả trách nhiệm bảo vệ trẻ em: gia đình, trường học, các cơ sở chăm sóc thay thế, trụ sở công an phường; do những người có trách nhiệm đầu tiên, bắt buộc chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em gây ra: cha mẹ, người chăm sóc, giáo viên hoặc những người thân thiết trẻ em: họ hang, làng xóm Một số vụ nghiêm trọng, người xâm hại tình dục trẻ có cả lãnh đạo các cơ quan, công chức nhà nước

2.1.2 Thực trạng trẻ em bị xâm hại ở thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

2.1.2.2 Tình hình trẻ em bị xâm hại ở thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng trị

Đông Hà là thành phố trung tâm của tỉnh Quảng Trị, toàn thành phố có 9 phường, dân số đến năm 2009 là 82.331 người Tổng diện tích đất tự nhiên 7.255,44

ha Với nền kinh tế có điểm xuất phát thấp, thiên tai thường xuyên xảy ra, xa các trung tâm kinh tế lớn, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, mức thu nhập GDP

đạt 625 USD, thấp hơn bình quân cả nước, tỷ lệ đói nghèo chiếm 15%, trẻ em suy dinh dưỡng chiếm 25.5%.[7,8].

Hiện nay toàn thành phố có 22.312 trẻ em, trong đó có trên 2.120 trẻ em thuộc diện đặc biệt khó khăn 1.867 trẻ em khuyết tật, tàn tật trong đó trẻ em không có khả năng phục hồi chức năng là 965 Trẻ khuyết tật hệ vận động chiếm 16%, ngôn ngữ 11%, thị giác 9%, thính giác 7.9% và các khuyết tât khác 21.8% Tỷ lệ trẻ

em suy dinh dưỡng dưới 5 tuổi vẫn còn cao, học sinh ở gia đình nghèo bỏ học vẫn còn, tình trạng trẻ em lang thang kiếm sống có nguy cơ gia tăng, đến nay có gần

100 em chủ yếu đi đánh giày, nhặt rác, lượm ve chai, trẻ em phải lao động sớm, lao động nặng nhọc có nguy cơ gia tăng… Ngày càng nhiều trẻ em chưa thành niên trở thành nạn nhân của các vụ ly hôn, xâm hại thể chất; tình trạng trẻ em làm trái pháp luật có xu hướng gia tăng; các tệ nạn xã hội đã và đang xâm nhập ở trong trường học Đây là một thách thức lớn cho sự nghiệp Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em của thành phố.[16]

Hiện nay vấn đề trẻ em bị xâm hại thể chất ở thành phố những năm vừa qua khá phức tạp Từ năm 2008 đến nay, thành phố xảy ra hơn 21 vụ xâm hại thể chất đối với trẻ em với tính chất mức độ ngày càng tinh vi về số vụ, tuy nhiên nạn nhân cũng như gia đình nạn nhân hầu hết chưa nhận thức được mức độ nghiêm trọng của hành vi xâm hại thể chất vì nhiều nguyên nhân khác nhau (tâm lý tự ti, e ngại, giấu giếm với những người xung quanh, không được trang bị kiến thức đầy đủ pháp luật…) vì thế nên kẻ phạm tội vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật mà vẫn không bị

ai tố giác với các cơ quan chức năng

Em Nguyễn Thị H (SN 2000, trú tại khu phố 2, phường Đông Lễ) bị cha là dượng Đào Đăng Tiến dùng xích trói chân, bị bỏ đói nhiều ngày Tuy nhiên không

ai dám tố giác với cơ quan chức năng vì sợ liên lụy đến bản thân

Mẹ kế dùng búa giết con riêng của chồng, do mâu thuẫn với chồng là Nguyễn Phú Hà nên Hoàng Thị Hiền (34 tuổi) đã chở cháu Nguyễn Hoàng N (SN 2004) và Nguyễn Khánh H (SN 2000), là con riêng của chồng, từ khu phố 7, phường 3 Đông Hà vào khu đồi vắng ở đội 1, Nại Hiệp, Triệu Ái để ra tay thủ ác Đến nơi, Hiền dùng búa mang theo đập nhiều nhát vào đầu cháu N làm cháu bị thương và ngất xỉu còn cháu H chạy thoát vào kêu cứu ở nhà dân gần đó Ngay khi phát hiện vụ việc, sáng 6/5/2008 cháu N đã được người dân đưa đến Bệnh viện Đa khoa Triệu Phong (huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị) trong tình trạng đa chấn

đoán có khả năng bị chấn thương sọ não phải theo dõi 24/24 tại phòng ngừa biến chứng Hoàng Thị Hiền sau khi gây án đã chạy xe về trụ sở công an phường Đông

Lễ, thành phố Đông Hà đầu thú và nộp hung khí gồm con dao, chiếc búa cùng một điện thoại di động

Em Nguyễn Thị D (SN 2002, trú tại khu phố 2, phường 3, tp Đông Hà) bị chú họ chở vào nghĩa địa rồi hiếp dâm Vào khoảng 16h30 ngày 19/1/2014, sau khi

dự xong đám giỗ tại nhà mình, Nguyễn Văn Thắng nhận lời chị Nguyễn Thị Bình

vợ của anh Nguyễn Ánh chở cháu D về nhà ở khu phố 2, phường 3, tp Đông Hà Tuy nhiên, trong quá trình chở cháu D về đến khu vực nghĩa địa ở phường 4, thành phố Đông Hà, Thắng đã nảy sinh ý định giao cấu với cháu D, nên y điều khiển xe rẽ vào một con đường nhỏ có nhiều lăng mộ và cây che khuất để thực hiện hành vi hiếm dâm đối với cháu D Sợ bị bại lộ nên Thắng dặn với cháu D không được nói với ai biết Nhưng sau đó, cháu D đã kể lại toàn bộ hành vi đồi bại của chú họ với

ba, mẹ mình Thắng sau khi thực hiện hành vi hiếp dâm với người cháu đã bỏ trốn, nhưng đến ngày 7/2/2014, buộc phải ra đầu thú tại cơ quan điều tra vì thấy mình không thể thoát tội Ngày 25/6, TAND tỉnh Quảng Trị đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm và tuyên phạt bị cáo Nguyễn Văn Thắng (SN 1992, trú tại khu phố 1, phường

4 thành phố Đông Hà) 18 năm tù về tội “Hiếp dâm trẻ em”

Em Hoàng Thị B (9 tuổi) và em Hoàng Thị K (6 tuổi) ở Phường Đông Giang

bị cha ruột là Hoàng Cường Quốc (34 tuổi) bắt đi bán vé số, nếu không bán hết thì

về không được ăn cơm và bị lột hết quần áo đánh đập tàn bạo Hai em bị hành hạ trong suốt hai năm, đến đầu năm 2014 Hoàng Cường Quốc đã bị công an phường Đông Giang bắt và đang hoàn tất hồ sơ để xử lý vụ việc

Thực tế của việc xâm hại thể chất trẻ em đang diễn ra hết sức phức tạp và rất khó khăn trong việc phát hiện và xử lý tội phạm Chính vì thế trong thời gian qua UBND đã tham mưu chỉ đạo các phường tích cực tuyên truyền vận động người dân trong việc ngăn ngừa và tích cực tố giác tội phạm xâm hại thể chất trẻ em Chỉ đạo các cán bộ chuyên trách trực tiếp về các địa phương làng xã, bà con để mở các lớp tập huấn về Luật bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em, vận động người dân tích cực tham gia đấu tranh tố giác và phòng chống loại tội phạm nguy hiểm này để pháp luật có biện pháp trừng trị thích đáng đem lại sự bình yên cho mọi gia đình và niềm hạnh phúc cho trẻ em

2.1.2.3 Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ em bị xâm hại thể chất

Nguyên nhân từ phía bản thân trẻ

Do nhận thức của các em còn nhiều hạn chế, thể hiện khía cạnh hiểu biết về pháp luật, về các hành vi vi phạm quyền trẻ em, dẫn đến tình trạng xâm hại thể chất đối với trẻ em

“Em thấy công tác tuyên truyền thì nhiều, nhưng cứ toàn nói chung chung mà người ta không nói đến trẻ em có những Quyền gì” Phỏng vấn sâu, bé Nguyễn Thị

H 14 tuổi.

Khi được hỏi em có biết những hành vi đó là xâm phạm đến trẻ em hay không thì

em cho biết: “Em không hề biết, em chỉ nghĩ là do em không bán hết số vé mà cậu giao cho nên mới bị đánh” Phỏng vấn sâu, Hoàng Ngọc H 12 tuổi.

Do tuổi còn nhỏ, sức yếu nên các em không tự bảo vệ mình trước những cạm bẫy ngoài xã hội

Thiếu kinh nghiệm và kỹ năng ứng xử trong các vấn đề và tình huống mà mình gặp phải trong cuộc sống, nhiều khi các em cam chịu số phận để tồn tại

“Em không được dạy các kỹ năng cũng như cách để nhận biết mình bị xâm hại thể chất” Phỏng vấn sâu bé Hoàng Thị B 9 tuổi.

Trẻ có tâm lý sợ hãi, nhút nhát trước những lời hăm dọa, cảnh báo nên mặc nhiên các em làm mất đi quyền được gia đình, cộng đồng và xã hội quan tâm chăm sóc

Nguyên nhân từ phía gia đình

Do hoàn cảnh gia đình khó khăn, bố mẹ phải rời bỏ con cái, gia đình, quê hương đi làm ăn xứ lạ Tin tưởng và nhờ cậy người thân trông coi nhà cửa, con cái Mặt khác các em phải ra ngoài kiếm sống từ khi còn nhỏ để nuôi sống bản thân và phụ giúp gia đình, do vậy sẽ tạo điều kiện cho người chủ tra tấn, bóc lột các em làm theo ý họ

Do sự thiếu hiểu biết và lạm dụng quyền làm bố mẹ có thể gây tổn hại đến sức khỏe thể chất và tinh thần của các em

Khi được hỏi ông có biết những hành vi mà ông hành hạ con của mình là sai trái hay không?Ông cho biết: “Là ông không hề biết đó là những hành vi sai trái và vi phạm đến quyền của trẻ” Phỏng vấn sâu Ông Hoàng Cường Q 34 tuổi.

Gia đình không hạnh phúc, cha mẹ ly thân, mắc vào các tệ nạn xã hội (cờ

trọng dẫn đến việc trẻ em bỏ học, lang thang kiếm sống, tự mình bươn chải ngoài xã hội Khi không có người nâng đỡ trở che thì các em sẽ gặp nhiều nguy hiểm.

Các bậc cha mẹ chưa có phương pháp giáo dục con phù hợp Nhiều gia đình còn áp dụng quan niệm “ thương cho roi cho vọt ”, để răn đe con cái khi mắc sai lầm

Có những gia đình do mê tín mà làm tổn hại đến tính mạng của trẻ

Nguyên nhân từ phía nhà trường

Việc kết hợp giữa gia đình và nhà trường để tìm ra biện pháp giáo dục cho phù hợp vẫn còn lỏng lẻo

Nhà trường chưa trang bị cho trẻ một kỹ năng sống cơ bản Nhiều giáo viê n không có đạo đức nghề nghiệp, không có tình thương đối với trẻ

Nguyên nhân từ phía xã hội

Năng lực, trách nhiệm bảo vệ trẻ em của gia đình và của toàn cộng đồng còn nhiều hạn chế do thiếu kiến thức và kỹ năng bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em của cha mẹ, người chăm sóc trẻ và của chính bản thân trẻ chưa đầy đủ

Nhận thức về sự nguy hại nhiều mặt và hậu quả lâu dài, nghiêm trọng của hành vi xâm hại thể chất đối với trẻ em chưa được cảnh báo đúng mức, những cung hình phạt còn nhẹ, không đủ răn đe, giáo dục những người phạm tội

Tinh thần đoàn kết trong xã hội đang mai một dần, thân ai nấy lo nên nhiều trường hợp trẻ em bị xâm hại thể chất mặc dù biết nhưng họ làm ngơ, dẫn đến kết cục đau lòng

2.1.2.4 Hậu quả của vấn đề trẻ em bị xâm hại thể chất

Mọi hành vi xâm hại thể chất đều ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và tinh thần của trẻ

Đối với trẻ em

- Về mặt sức khỏe: Trẻ bị xâm hại thể chất thường ốm yếu, sức khỏe kém vì

ăn uống kém, sức khỏe bị giảm sút do bị đánh đập thường xuyên, gây thương tật, tàn tật vĩnh viễn, đặc biệt gây ảnh hưởng nặng nề tới sức khỏe sinh sản của trẻ như việc mang thai ngoài ý muốn, rối loạn về tình dục và các bệnh lây nhiễm về đường tình dục…

Phỏng vấn sâu em Nguyễn Hoàng N 10 tuổi em nói: “Từ ngày bị đánh đến giờ khi nào trở trời người em lại đau lắm, em không ăn uống được nhiều”

Trẻ phải chịu đựng những cơn đau sau những trận tra tấn và tính mạng của các em bị đe dọa

“Ngày nào anh cũng đánh và phạt nên sức khỏe em giờ yếu lắm, thường xuyên ốm đau” Phỏng vấn sâu Đỗ Thành G 13 tuổi.

- Về việc học hành: Vì bị ám ảnh với những gì đã xảy ra với bản thân mình nên trẻ học hành sa sút, không chú tâm vào học hành, thậm chí có nhiều em bỏ học giữa chừng.

“Em không muốn đi học nữa em chỉ muốn ở nhà, em sợ đến trường vì sợ bạn bè trêu và mọi người bàn tán” Phỏng vấn sâu em Nguyễn Thị D 12 tuổi.

- Tâm lý, tinh thần:

Xâm hại thể chất trẻ không chỉ gây thương tích về mặt thể xác mà còn gây cho các em nhỏ sự sang chấn rất nặng về tinh thần Đây là tổn thương tuy không giám định, đong đếm được song lại ảnh hưởng rất nặng nề

Trẻ hoang mang, trầm cảm, mất ngủ, rụt rè thiếu tự tin, lo sợ thậm chí dẫn đến tự tử

Trẻ mất niềm tin với những xung quanh, trẻ thu mình lại, buồn phiền, xa lánh mọi người, không dám tiếp xúc với họ và luôn mang cảm giác sợ sệt trẻ khó hòa nhập với xã hội

Đối với gia đình

Gia đình có trẻ bị xâm hại thì người thân phải bỏ thời gian làm việc để chăm sóc, trông nom cho con cái để giúp trẻ khắc phục về mặt thể chất cũng như tinh thần

Thực trạng trẻ em bị xâm hại thể chất làm suy giảm những nét đẹp truyền thống văn hóa của gia đình như truyền thống hiếu học, gia đình hòa thuận, gia đình văn hóa

Các thành viên trong gia đình xấu hổ, mặc cảm vì những lời đàm tiếu của mọi người xung quanh

Đối với xã hội

Tình trạng trẻ em bị xâm hại thể chất làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực Do trẻ bị sa sút hoặc bỏ học vì những gì đã xảy ra với trẻ, dân đến tình trạng trẻ không có cơ hôi được tiếp cận giáo dục và đào tạo nghề để nâng cao trình độ cho lực lượng lao động cho tương lai

Thực trạng trẻ em bị xâm hại thể chất sẽ góp phần gia tăng các tệ nạn xã hội như trộm cắp, cướp giật, mại dâm, buôn bán trẻ em qua biên giới

2.1.3 Tình hình chăm sóc, bảo vệ trẻ em ở thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị hiện nay

2.1.3.1 Công tác tuyên truyền thực hiện Công ước Quốc tế về quyền trẻ em và Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em

Công tác tuyên truyền vận động xã hội được triển khai thường xuyên, nhận

thức của nhân dân đặc biệt là chính bản thân các em về “Quyền trẻ em”[2] đã được

sinh hoạt câu lạc bộ… Trong thời gian qua, cùng với đoàn thể, các tổ chức Quốc tế đã tổ chức 6 diễn đàn trẻ em, 3 cuộc thi tìm hiểu và 26 lớp tập huấn cho hàng trăm lượt đối tượng trẻ em và người lớn tham gia Thông qua các hoạt động giáo dục, bảo vện Quyền trẻ em trong thời gian qua, số vụ vi phạm về Quyền trẻ em ở thành phố Đông Hà đã giảm đi đáng kể.

2.1.3.2 Việc thực hiện quyết định 19/2004/QĐ – TTg ngày 12/2/2004 của Thủ Tướng Chính phủ

Nhờ sự quan tâm chỉ đạo của UBND trong công tác triển khai thực hiện Quyết định 19/2004/QĐ – TTg ngày 12/2/2004 của Thủ Tướng Chính phủ về Chương trình ngăn ngừa và giải quyết tình trạng trẻ em lang thang, trẻ em bị xâm hại tình dục và trẻ em phải lao động nặng nhọc trong điều kiện độc hại nguy hiểm giai đoạn 2004 – 2010, đã nhận được sự hưởng ứng của các ban ngành, các cấp Sở Lao động – Thương Binh Xã Hội tỉnh Quảng Trị đã chỉ đạo địa phương triển khai thực hiện các đề án của Quyết định 19/QĐ-TTg (năm 2009) như kế hoạch đã đề ra Tổ chức tập huấn nghiệp vụ Quyết định 19 cho cán bộ lãnh đạo và cán bộ chính sách của xã, phường, các huyện/thành phố

Tình hình trẻ em lang thang ở Đông Hà đã được quan tâm đúng mức SLĐ – TBXH chỉ đạo Thành phố Đông Hà, nơi địa bàn trọng điểm của Trẻ em lang thang để thực hiện đợt ra quân thu gom trẻ lang thang trao trả cho các địa phương nơi có trẻ em bỏ đi, nhằm giải quyết nhanh tình trạng trẻ em lang thang và người ăn xin ở tỉnh, bước đầu thành phố Đông Hà đã thu gom trao trả được hơn 51 trẻ em lang thang Tổng số trẻ em lang thang trên địa bàn là 105 em; trong đó số trẻ em ở Đông Hà bỏ đi nơi khác là 19 em; số trẻ em nơi khác đến lang thang kiếm sống trong địa bàn là 93 em Hầu hết các em làm nghề như bán vé số dạo, bán báo, đánh giày, ăn xin, nhặt phế liệu, trấn lột, móc túi… Trong các vụ vi phạm pháp luật, trẻ em lang thang chiếm số lượng không nhỏ như: trộm cắp tài sản công dân, trấn lột lẫn nhau, cướp giật, gây rối trật tự công cộng, trộm cắp tài sản, phá hoại tài sản công cộng… Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này đều bắt nguồn từ cuộc sống khó khăn của gia đình đã đẩy một bộ phận trẻ em vào tình trạng lang thang kiếm sống

Trẻ em phải lao động nặng nhọc trong điều kiện độc hại nguy hiểm ở Đông Hà có 43 em Do thành phố còn nghèo và đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn nên trẻ em chưa đến tuổi phải lao động nặng nhọc để kiếm sống chiếm số lượng nhiều nhất so với các đối tượng trẻ em khác trong Quyết định 19 Các em đã và