công tác xã hội với trẻ khuyết tật huyện quảng ninh, tỉnh quảng bình hiện nay

Hầu hết các em sinh ra và lớn lên trong các gia đình nghèo khổ tình trạng vật chất thấp kém, thiếu thốn, ít được tiếp cận với các dịch vụ xã hội, không có kỹ năng sống, mặc cảm tật nguyề

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

“Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai” Đó là khẩu hiệu mà các quốc gia

và các cộng đồng quốc tế hướng tới nhằm mục đích chăm sóc bảo vệ và phát triển trong tương lai của các quốc gia và nhân loại Thế nhưng nhiều trẻ khi sinh ra đã phải chịu nhưng thiệt thòi và mang trong mình những dị tật bẩm sinh vĩnh viễn, không nghe được âm thanh của cuộc sống, không được ríu rít với những đám bạn cùng lứa hay không thấy ánh sáng của cuộc đời Trẻ khuyết tật thường sống với mức sống thấp hơn mức trung bình của cộng đồng, khoảng cách này ngày càng lớn do tác động của sự biến đổi xã hội

Điều này ảnh hưởng rất rỏ rệt đến đời sống của trẻ, trẻ khuyết tật có nhiều nguyên nhân bẩm sinh hoặc phát sinh trong cuộc sống Qua khảo sát thực trạng đời sống vật chất và tinh thần ở trẻ khuyết tật ở huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình cho thấy đa số trẻ khuyết tật còn nhiều thiệt thòi Hầu hết các em sinh ra và lớn lên trong các gia đình nghèo khổ tình trạng vật chất thấp kém, thiếu thốn, ít được tiếp cận với các dịch vụ xã hội, không có kỹ năng sống, mặc cảm tật nguyền nên hoạt động vui chơi của trẻ còn khó khăn trong việc hòa nhập cộng đồng Do vậy việc chăm sóc hỗ trợ cho trẻ trở thành nhiệm vụ cấp bách của các cấp, các ngành và toàn xã hội phải quan tâm

Chính vì lẽ đó, là sinh viên trường Đại Học Khoa học Huế, học chuyên ngành công tác xã hội,nhận thức được yêu cầu thực tiễn của huyện nên tôi đã

chọn đề tài: “Công tác xã hội với trẻ khuyết tật huyện Quảng Ninh, tỉnh

Quảng Bình hiện nay” làm báo cáo tốt nghiệp Nhằm giải quyết các vấn đề

khó khăn của trẻ và gia đình trẻ, nhằm ổn định cuộc sống, loại bỏ những mặc cảm, hội nhập với xã hội tốt hơn

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mặt khác giúp cộng đồng nhận thức rõ về tiềm năng của trẻ khuyết tật cũng như không kì thị xa lánh các em Có cái nhìn nhân hậu để giúp trẻ khuyết tật thêm tin tưởng vào cuộc sống từ đó các em sống tốt hơn và có ích hơn cho xã hội

Tìm hiểu một số tâm sinh lý nhu cầu của trẻ khuyết tật,

Tìm hiểu về điển hình tiên tiến về người nghèo và và trẻ em khuyết tật

ở huyện Quảng Ninh

3 Tổng quan nghiên cứu đề tài

Theo tổ chức y tế thế giới thì có khoảng 10% dân số là người khuyết tật Như vậy Việt Nam chúng ta có hơn 16 triệu người, hơn 8 triệu người khuyết tật và ít nhất một thành viên khác trong gia đình bị ảnh hưởng trực tiếp những vấn đề liên quan đến khuyết tật Hơn 16 triệu người là con số không nhỏ

Trong nhiều văn kiện của Đảng và Nhà nước ta đều xác định việc tạo dựng các điều kiện tốt nhất cho nhóm người tật nói chung và trẻ em khuyết tật

nói riêng coi viêc tạo dựng đó là cách thức tốt nhất để giúp cho đối tượng dể

bị tổn thương có điều kiện để vượt qua chính những khó khăn của bản than để hòa nhập xã hội

Ngay từ những năm 1945 tổ chức Liên Hợp Quốc (LHQ) đã xác định chiến lược cơ bản chung Trong giai đoạn 1945-1955 LHQ đã thiết lập một cơ quan chuyên trách về người khuyết tật thông qua bộ máy này LHQ đã xây dựng các dự án liên quan đến công tác phục hồi chức năng cho những người khuyết tật về thể chất, đế xuất các chương trình hoạt động vào 10 nội dung liên quan đến người khuyết tật Từ năm 1956-1970 các hoạt động LHQ hướng đến người khuyết tật là xuất phat từ phúc lợi xã hội Việc LHQ đánh giá lại những chính sách vào năm 1960 cũng có thể chế hóa và thúc `đẩy sự tham gia của người khuyết tật hòa nhập xã hội Từ năm 1970 đã có những dấu hiệu về hình thức tiếp cận mới về vấn dề khuyết tật Quan điểm “quyền về những người khuyết tật” dần dần trở thành vấn đề mang tính quốc tế Sau năm 1980 LHQ đã xây dựng chương trình người khuyết tật và lấy năm 1981 là năm của những người khuyết tật Trong thời gian này nhiều nghiên cứu, nhiều dự án, chương trình hành động hướng đến các vấn đề của người khuyết tật Hội nghị lần thứ nhất về người khuyết tật toàn cầu đã tổ chức tại Singapo (30/11-6/12/1981) đến năm 1982 chương trình hoạt động tòan cầu về người khuyết tật được LHQ thông qua 3 mảng: phòng ngừa, phục hồi và tạo cơ hội công bằng cho mọi người Cũng thông qua chương trình này 1983-1990 được xem

là thập niên kỷ người khuyết tật…Và đến năm 1993 LHQ đã lấy ngày 31/12 hằng năm là ngày quốc tế vì người tàn tật Trong những năm cuối của thập niên 90 tổ chức UNICEF với UNHCR nghiên cứu nhiêu vấn đề liên quan đến trẻ em khuyết tật bắt đầu từ giai đoạn này nhiều nghiên cứu liên quan đến khuyết tật của trẻ em đã được nhiều nhà khoa học quan tâm: Dữ liệu thống kê

cơ bản về người khuyết tật quốc tế 1977: Kỷ yếu về số liệu khuyết tật 1990

Ngoài ra, một số nhà nghiên cứu có thể biết đến như: Understanding and Reponding to childrens needs inclusive classroom…với tâm trạng hướng dẫn viên ở lớp hòa nhập, và nhấn mạnh việc thực hiện các quyền của trẻ khuyết tật Ở Việt nam một công trình nghiên cứu gần đây”Mở rộng cộng đồng cho trẻ khuyết tật”(viện khoa học giáo dục tổ chứ cứu trợ và phát triển mỹ 2002).”xây dựng giáo dục mô hình trẻ có tật”(Trịnh Đức Duy).”phân tích tình hình trẻ khuyết tật ở việt nam’(Bộ LĐTB&XH và UNICEF VN).”nghiên cứu đặc điểm người khuyết tật và một số yếu tố liên quan đến dị tật bẩm sinh ở Hà Tây”….

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Tất cả trẻ em khuyết tật nước ta

Trẻ em khuyết tật trên địa bàn huyện Quảng Ninh tỉnh Quảng Bình

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Địa điểm: Trên địa bàn huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình

Thời gian từ ngày 16/6 đến ngày 16/7/2014

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập và xử lý thông tin

Thu thập từ cơ quan, qua internet, tài liệu có liên quan

5.2 Phương pháp quan sát

Là phương pháp thu thập thông tin thực nghiệm thông qua các giác quan, các tri giác nghe, nhìn để thu thập thông tin về các quá trình hoạt động

xã hội trên cơ sở đề tài và mục đích nghiên cứu

5.3 Phương pháp an két(sửu dụng câu hỏi đóng và mở)

Sử dụng phiếu điều tra xã hội học

5.4 Phương pháp phân tích và tổng hơp số liệu

Khi đã thu thập được những số liệu cần thiết thì tiến hành phân tích đối chiếu xác thực xem số liệu đó có đúng thực tế không

6 Đóng góp của đề tài

Hệ thống hóa các vấn đề liên quan đến trẻ khuyết tật

Đánh giá nhu cầu của người khuyết tật từ đó tìm ra những phương pháp hỗ trợ, trị liệu tâm lý chuyển biến kết nối dịch vụ, quản lý đối tượng, hỗ trợ đối tượng tiếp chính sách phúc lợi xã hội, đặc biệt là vấn đề tâm sinh lý nhằm giúp các em và gia đình hòa nhập xã hội tốt hơn

Giúp trẻ khuyết tật chủ động tốt hơn trong việc luyện tập, phục hồi và trị liệu của trẻ tại gia đình cung như các trung tâm

7 Kết cấu của đề tài.

Ngoài phần mở đầu và kết thúc thì phần nội dung gồm 3 chương:

Chương 1.Một số khái niệm liên quan đến công tác xã hội với trẻ khuyết tật

Chương 2.Thực trạng và hoạt động công tác xã hội với trẻ khuyết tật ở huyện Quảng Ninh

Chương 3.Các giải pháp nâng cao hiệu quả phục hồi cho trẻ khuyết tật

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG TÁC

XÃ HỘI VỚI TRẺ KHUYẾT TẬT 1.1 Khái niệm công tác xã hội

Theo Liên hiệp công tác xã hội thế giới:Công tác xã hội là một hoạt động chuyên môn nhằm giúp con người đáp ứng các nhu cầu nảy sinh trong cuộc sống, trong quá trình tương tác giữa các cá nhân và môi trường, giúp con người phát huy hết tiềm năng của họ

Theo hiệp hội chuyên gia công tác xã hội của Mỹ:Công tác xã hội là một hoạt động chuyên môn nhằm giúp cá nhân, gia đình, cộng đồng phục hồi hay tăng cường chức năng xã hội và tạo ra các điều kiện xã hội phù hợp để thực hiện mục đích cá nhân

Theo Nguyễn Thị Oanh giảng viên Đại Học mở bán công thành phố

Hồ Chí Minh: Công tác xã hội là một hoạt động thực tiển, mang tính tổng hợp cao được thực hiện theo nguyên tắc và phương pháp nhất định nhằm hỗ trợ cá nhân và nhóm người trong việc giải quyết các vấn đề đời sống của họ, qua đó công tác xã hội theo đuổi mục tiêu vì phúc lợi, hạnh phúc con người và tiến

bộ xã hội

Trên cơ sở đó công tác xã hội được hiểu như sau: Công tác xã hội là một khoa học ứng dụng vào các cá nhân, nhóm hoặc cộng đồng xã hội cần được giúp đở để khôi phục ngăn chặn các chức năng bị suy thoái, hướng tới việc tự giải quyết các vấn đề xã hội của bản thân sông hòa nhập với nhân loại

1.2 Khái niệm về khuyết tật

1.2.1 Khái niệm về trẻ khuyết tật

Trẻ khuyết tật là trẻ có khiếm khuyết về cấu trúc sai lệch về chức năng cơ thể dẫn đến khó khăn nhất định trong sinh hoạt cá nhân hoạt động

xã hội và học tập theo chương trình giáo dục phổ thông Sự thiếu hụt về

cấu trúc và hạn chế về chức năng ở trẻ khuyết tật còn biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau.

1.2.2 Các khái niệm liên quan

Pháp lệnh của Ủy Ban thường vụ Quốc Hội số 06/1998/PL-UBTVQH ngày 30/7/1998 về người tàn tật được định nghĩa người khuyết tật không phân biệt nguồn gốc gây ra khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hay nhiều bộ phận cơ thể hoặc chức năng biểu hiện dưới những dạng tật khác nhau, làm suy giảm khả năng lao động từ 41% trở lên (được hội đồng y khoa có thẩm quyền xác định ) khiến cho lao động sinh hoạt học tập gặp nhiều khó khăn (hồ

sơ , thủ tục ,giám định y khoa áp dụng theo hướng dẫn thông tư 34/TT-LĐ ngày 29/12/1993 của liên bộ LĐ TB&XH-bộ Y tế)

Những người nhiểm HIV

Những người trở nên khiếm khuyết sau khi bị tai nạn có thể là bị thương tích do chiến tranh, tai nạn giao thông, tai nạn lao động, hoặc tai nạn

dịch quốc gia và tai nạn sinh hoạt và lao động sản xuất mà chủ yếu là tai nạn công trường xây dựng là vấn đề nghiêm trọng thứ 2 sau tai nạn giao thông

1.3 Các dạng tật thường gặp ở trẻ khuyết tật

Bại não: là rối loạn vận động và tư thế do tổn thương ở não bộ gây ra Bại não không trở thành tiến triển nặng hơn nhưng lại có nhiều biến chứng như co rút các khớp, vẹo cột sống, bệnh lý do nằm lâu: loét da, viêm phổi

Hội chứng đao: là hội chứng có 3 NST 21 trong đó các tế bào gây ra các trẻ có bị hội chứng đao có biểu hiện bên ngoài gần giống nhau: trán rông, gáy bằng, mắt xách mông lỗ…thường là trể chậm phát triển trí tuệ theo những mức độ khác nhau, có trẻ có khả năng ngôn ngữ có trẻ không, có trẻ lại chậm phát triển cả vận động

Trẻ chậm phát triển tâm thần: Là các trẻ có khả năng học tập kém, kỷ năng tự phục vụ kém, kỷ năng xã hội kém Các trẻ thường thụ động dễ bị e thẹn, khả năng chú ý và tập trung kém hay lăng xăng không biết giới hạn, đôi khi dễ nổi nóng

Trẻ tự kỷ: Là những trẻ bị mất hoăc kém khả năng liên hệ, giao tiếp với người khác, trẻ này thường không nhìn người khác, tránh các giao tiếp, xoay người chơi tay lắc tay, nhiều khi chống lại các thay đổi

Trẻ bị di chứng sốt bại liệt; Thường bị teo cơ một bên hoặc hai bên kèm theo yếu cơ , các trẻ này có khả năng về trí tuệ nhưng cũng thường lại thiếu tự tin, mặc cảm do bị khuyết tật, do bị giới hạn trong vận động

Trẻ bị khiếm thính; Có thể mất khả năng nghe hoàn toàn hay còn một phần nếu sự suy kém thính giác xảy ra sớm, trẻ khó khăn về ngôn ngữ, do sự giới hạn trong việc tiếp nhận thông tin nên trẻ cũng khó khăn trong việc diển đạt, kèm theo bị đối xữ phân biệt, điều này dể làm cho trẻ ấm ức khó chịu

Trẻ khiếm thị: Có thể không nhìn thấy hoàn toàn toàn hay còn nhìn thấy một phần.Do bị giới hạn tiếp nhận thông tin qua thị giác nên cũng làm

cho trẻ bị giới hạn trong việc tương tác với môi trường các trẻ nay thường có khả năng tốt về thính giác và khối hình tri giác.

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển tâm lý và sức khỏe tâm thần của trẻ khuyết tật.

Yếu tố sinh hoạt thể chất:

Trẻ bị tổn thương não có các khó khăn trong việc điều hòa cảm giác và cảm xúc, điều này làm cho trẻ khó khăn trong việc phát triển tâm lý theo đúng lứa tuổi, trẻ sẽ gặp khó khăn trong việc đạt được các mốc phát triển đúng, khó khăn trong việc tự điều chỉnh bản thân.(Trẻ thường có hành vi xúc động, khó kiểm soát, không biết giới hạn, không tuân thủ các luật lệ)

Kèm theo sự giới hạn về hoạt động thể chất và tinh thần làm cho trẻ khó khăn trong tương tác và giao tiếp với những người xung quanh, với thế giới bên ngoài, điều này càng làm cho trẻ dễ bị ấm ức, tức giận buồn rầu, măc cảm, tự ti

Yếu tố môi trường xã hội:

Do thấy trẻ bị khuyết tật nên cái nhìn của những xung quanh và trẻ thiếu tôn trọng, phân biệt đối xử này làm cho trẻ thấy mặc cảm tự ti Có nhiều trẻ bị cư xử tệ, bị đè nén, bị bỏ rơi, do người xung quanh không hiểu trẻ, không thông cảm cho những hành vi khó khăn của trẻ

Do cha mẹ cảm thấy mặc cảm vì có trẻ khuyết tạt nên họ có thể nghĩ rằng mình có lổi lầm hoặc oán trách mà không chấp nhận trẻ Điều này làm cho cách cư xử của họ đối với trẻ không được yêu thương, tôn trọng làm cho trẻ khó hình thành nên một nhân cách khỏe mạnh

Do gia đình có trẻ khuyết tật nên có ảnh hưởng phần nào đến kinh tế của gia đình, do mất nhiều thời gian chăm sóc trẻ nên không có thời gian đi làm việc, gia đình trỏ nên khó khăn sẽ ảnh hưởng đến đời sống tâm lý của cha

mẹ và cũng ảnh hưởng đến đời sống tâm lý của trẻ

1.5 Một số đặc điểm tâm sinh lý và nhu cầu của người khuyết tật

Là một nhà Công tác xã hội, muốn giúp đỡ và giải quyết những khó khăn của người khuyết tật thì trước hết phải hiểu về tâm lý, nhu cầu của các nhóm người khuyết tật - nhóm yếu thế Ngoài những nhu cầu chung nhất họ còn có những đòi hỏi riêng mà nhà Công tác xã hội cần chú ý:

Sự thiếu hụt về thể chất dẫn tới khả năng hoạt động chức năng của người khuyết tật có thể bị giảm sút, vì vậy họ gặp nhiều khó khăn, trở ngại trong sinh hoạt, lao động, học tập… Do đó gia đình và xã hội cần có hỗ trợ,

ưu tiên đặc biệt cho nhóm đối tượng này như: chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, làm tay chân giả, cung cấp xe lăn, máy trợ thính, thiết bị tiện nghi, nhà ở … cần có được các dịch vụ giáo dục đặc biệt dành cho người khuyết tật

Ví dụ: Dạy chữ nổi Braile cho người mù, chương trình giáo dục đặc biệt cho trẻ câm điếc,…

Cơ chế bù trừ chức năng của các cơ quan cảm giác ở người khuyết tật được thể hiện rõ nét: khi họ mất đi khả năng hoạt động của cơ quan cảm giác nào đó thì ở họ khả năng hoạt động của các cơ quan còn lại rất phát triển và

sự nhận biết thế giới xung quanh thực hiện chủ yếu thông qua giác quan còn lại này

Ví dụ: Người mù do mất đi khả năng thị giác nên độ nhạy cảm của cơ quan thính giác, xúc giác phát triển Với đặc điểm trên, khi thực hiện các hoạt động dạy học, dạy nghề… ta cần vận dụng tối đa sự tham gia của các cơ quan cảm giác còn lại (cần nghiên cứu, thiết kế nhiều đồ dùng học tập để khi giảng dạy người câm điếc ta tăng cường sử dụng hình ảnh trực quan, các động tác tay chân để mô phỏng, ngược lại với người mù phải tích cực hỗ trợ bằng các phương tiện nghe, sờ…

Do mất hoặc giảm khả năng hoạt động một trong các cơ quan tiếp nhận thông tin cần thiết cho hoạt động nhận thức nên phần lớn một số người khuyết tật giác quan, tật thần kinh… hoạt động tư duy có phần bị giảm sút về tốc độ do khối lượng thông tin cần tiếp thu bị hạn chế (những người tật vận động thì vẫn bình thường) Chính vì vậy trong hoạt động giáo dục, dạy nghề

ta cần cung cấp thông tin qua nhiều kênh, nhiều nguồn bằng nhiều biện pháp

để tăng cường lượng thông tin cho hoạt động nhận thức của đối tượng

Ví dụ: Dạy trẻ câm điếc ta dùng hình ảnh để trẻ nhìn, dùng vật mà trực tiếp tiếp xúc được, thậm chí dùng độ rung của âm thanh để trẻ được cảm nhận

Do bị bệnh tật, khó khăn đi lại hoặc giao tiếp nên hoạt động lao động, giao lưu hạn chế hơn so với người bình thường nếu không có hỗ trợ xã hội thì phạm vi quan hệ xã hội ở người khuyết tật sẽ bị thu hẹp Do đó, gia đình và

xã hội cần tạo điều kiện cho đối tượng hòa nhập vào cuộc sống xã hội của những người bình thường

Ví dụ: Tổ chức các câu lạc bộ, các sinh hoạt giải trí, thể thao… để họ

có dịp được gặp, tạo cơ hội để trẻ khuyết tật học chung lớp với trẻ em bình thường để xóa bỏ mặc cảm

Họ cần được học văn hóa, học nghề phù hợp với dạng tật: các công việc thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn có thể phù hợp với họ Việc làm vừa đem lại cho họ niềm vui trong lao động, vừa giúp họ có thu nhập… điều này giúp họ giảm bớt tâm lý bị phụ thuộc vào kinh tế, tâm lí bị bỏ đi…

Môi trường cộng đồng và gia đình cũng cần được thích ứng với hoàn cảnh của người khuyết tật

Ví dụ: Trong gia đình, tại trường học, các khu công cộng cần được thiết

kế các phương tiện sinh hoạt phù hợp với nhu cầu người khuyết tật

Do sự thiếu hụt dẫn đến những cản trở trong sinh hoạt, lao động trên nên người khuyết tật thường bị ức chế dẫn đến bi quan, chán nản, tự ti hay cáu gắt, nóng nảy… Ngay cả khi này, họ cũng cần được chấp nhận, tôn trọng Cộng đồng và xã hội cần giáo dục mọi người tránh cử chỉ, hành vi miệt thị xa lánh, cần loại bỏ những tên gọi theo dị tật như “thằng què, con cụt”… xúc phạm đến họ.

Cần động viên khuyến khích, phát huy những mặt tích cực của than chủ Bên cạnh những khó khăn trên mà người khuyết tật phải trỉa qua, nhưng

họ lại là người rất giàu về nghị lực để vượt qua khó khăn của tật nguyên Với

sự hỗ trợ thích hợp của gia đình và xã hội một số người khuyết tật đã đạt được nhiều thành tích cao trong lao động và học tập

Mặt khác họ là người có đời sống nội tâm rất nhạy cảm và tế nhị, họ rất thông cảm với những khó khăn của người khác hơn cả so với người bình thường Chính vì vậy, họ là những người hoạt động rất có hiệu quả trong các nhóm tự giúp Tại đây họ giúp nhau vượt qua khó khăn của bệnh tật, chia sẻ kinh nghiệm với nhau để thích nghi tốt hơn

1.6 Cơ sở pháp lý của việc bảo vệ người khuyết tật về mặt xã hội

Những nhân viên Công tác xã hội phải nắm bắt được các văn bản liên ngành về pháp lý xác định quy chế người khuyết tật

Quyền lợi chung thuộc người khuyết tật được nêu trong Tuyên ngôn Liên Hợp Quốc “Về quyền lợi của người khuyết tật”

Một số điều trong văn kiện pháp lý quốc tế đã nêu rõ: “Người khuyết tật có quyền được tôn trọng nhân phẩm, có quyển công dân, quyền lợi chính trị, có quyền được hưởng các biện pháp nhằm có được sự độc lập tự chủ càng nhiều càng tốt, có quyền được hưởng sự điều trị về y tế, về kỹ thuật nhằm phục hồi sức khỏe và vị thế trong xã hội, có quyền được đi học, đào tạo nghề

nghiệp, tư vấn, bố trí công ăn việc làm và phải được bảo vệ trước bất cứ hình thức bóc lột nào”

Các văn bản nền tảng mang tính pháp lý cũng đã được áp dụng nhiều ở các nước trên thế giới trong đó có Việt Nam Với ý nghĩa để xác định quyền hạn của người khuyết tật trách nhiệm của nhà nước, của các tổ chức từ thiện của các cá nhân với việc phục vụ xã hội đối với những người khuyết tật

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VÀ HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI TRẺ KHUYẾT TẬT Ở HUYỆN QUẢNG NINH.

2.1 Giới thiệu chung về huyện Quảng Ninh.

Đây là huyện thuần nông Trước đây, lúc tỉnh Bình Trị Thiên được thành lập, huyện Quảng Ninh và huyện Lệ Thủy được sáp nhập thành huyện

Lệ Ninh, năm 1990 tách ra thành hai huyện như trước Huyện lỵ là thị trấn Quán Hàu

Với vị trí Địa lý như sau:

Phía Nam huyện giáp huyện Lệ Thủy, phía Bắc giáp thành phố Đồng Hới, phía Đông giáp biển Đông, phía Tây là dãy Trường Sơn, giáp biên giới Lào Sông ngòi chính chảy qua huyện này chủ yếu là sông Long Đại, một chi lưu của sông Nhật Lệ (nhánh kia là sông Kiến Giang chảy qua huyện Lệ Thủy)

Tiềm năng kinh tế

Huyện Quảng Ninh có diện tích 1190,89 km², dân số hơn 90.000 người Huyện có 25 km bờ biển và có 35 km đường biên giới với Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Trong "Bát danh hương" của Quảng Bình, Quảng Ninh có 4 làng đó là Văn La, Võ Xá, Cổ Hiền và Kim Nại

Về cá, Quảng Bình nói chung và Quảng Ninh nói riêng, mà cụ thể là các xã dọc tuyến đường Quốc lộ 1A, ở phía Đông đều là những động cát trắng trải rộng hàng cây số trước khi đến biển Khác biệt với những nơi khác, những động cát ở đây rất cao, có khi đến 20-30 mét và thường di chuyển sâu vào làng mạc, ruộng đồng, nhất là lúc có gió mùa đông bắc Mùa mưa lũ, giữa các đồi cát thường xuất hiện những bàu nước trong vắt, sâu nhất cũng đến 3 mét Một điểm rất lạ là, các bàu nước ở đây chỉ có nước vào mùa mưa lũ, mùa

hè nắng nóng như thiêu như đốt, đều bị giới hạn xung quanh bởi các đồi cát cao, không thông với các sông suối hay ruông động, nhưng lại xuất hiện nhiều

loài cá Có ý kiến giải thích là do chim di cư đưa đến, có ý kiến cho rằng trứng cá sống được qua mùa nắng nóng, tuy nhiên chưa có sự kiểm chứng của khoa học.

Giao thông

Huyện Quảng Ninh có tuyến quốc lộ 1 chạy qua, cầu Quán Hà bắc qua sông Nhật Lệ Đường sắt Bắc-Nam chạy qua khu vực trung du của huyện Trung tâm huyện nằm cách 12 km về phía nam của sân bay Đồng Hới

Tình hình kinh tế xã hội

Theo báo cáo của UBND huyện Quảng Ninh, 6 tháng đầu năm 2011, tình hình kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng của huyện đạt được nhiều kết quả quan trọng: Tốc độ tăng trưởng kinh tế tiếp tục ổn định; tổng sản lượng lương thực đạt 30.457 tấn, tăng 3.155 tấn so cùng kỳ (trong đó cây lúa đạt sản lượng 29.257 tấn, năng suất thu hoạch 59,4 tạ/ha, tăng 5,38 tạ/ha so cùng kỳ); tổng thu ngân sách trên địa bàn đạt 26,29 tỷ đồng, tăng 19,5% so cùng kỳ Các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa - xã hội có nhiều chuyển biển tích cực; an ninh - quốc phòng được giữ vững

2.2 Thực trạng trẻ khuyết tật ở nước ta

Thực tế đã chứng minh rằng: Người khuyết tật nói chung và trẻ khuyết tật nói riêng luôn luôn chiếm 1 tỉ lệ nhất định trong thành phần dân cư của mọi chế độ xã hội

So sánh 8 vùng kinh tế, khu vực Bắc Trung Bộ có tỷ lệ người khuyết tật cao nhất (8,9%), theo sau là vùng Duyên hải Nam Trung Bộ (6,8%), tiếp đến

là các vùng khác

Tỷ lệ người khuyết tật là nam giới trong dân số (7,5%) cao hơn so với

tỷ lệ người khuyết tật là nữ giới (5,2%)

Tỷ lệ trẻ em 0-18 tuổi số dân là gần 86,5 triệu người, thì khuyết tật chiếm 6,3% trong số dân *Theo Trung tâm Dữ liệu thống kê quốc gia

(NSDC), tổng số người khuyết tật trong 64 tỉnh thành năm 2003 là 5,1 triệu người Với tổng tuổi được báo cáo là 662.000 người, chiếm 2,4% tổng dân khuyết tật trong tổng số dân số khá thấp (1,4%) Điều này dường như mâu thuẫn với thực tế là 35% số người khuyết tật là bị bẩm sinh Tuy nhiên với nhóm tuổi này không có báo cáo thống kê về các khuyết tật, đặc biệt với từ 0-

3 tuổi

Trong khảo sát hộ gia đình, dạng khuyết tật phổ biến nhất là khuyết tật vận động (228 trường hợp, chiếm 24%), dạng khuyết tật phổ biến thứ hai là khuyết tật trí tuệ và thứ ba là các vấn đề khuyết tật về thính giác/ngôn ngữ

Trong NSDC, khuyết tật vận động cũng được báo cáo là dạng khuyết tật chính Trong nghiên cứu này, khuyết tật vận động chiếm 29% trong tất cả các dạng khuyết tật, và đặc biệt trong nhóm tuổi từ 0-5 tuổi thì tàn tật vận động chiếm 38% Theo sau tàn tật vận động thường là các rối loạn thần kinh/hành vi xa lạ (17%) Và loại khuyết tật được thông báo là chiếm tỷ lệ ít nhất là khuyết tật trí tuệ (6,5%)

Trong hai nguyên nhân phổ biến nhất của khuyết tật là khuyết tật bẩm sinh và bệnh tật, tương ứng là 36% và 32% Trong nhóm tuổi 0-6% thì 76% khuyết tật là do bẩm sinh và 21% là do bệnh tật Để có thể phát triển các chiến lược truyền thông về phòng ngừa khuyết tật, cần biết những dạng khuyết tật và những bệnh tật phổ biến là gì, tuy nhiên để biết được điều này đòi hỏi phải có một nghiên cứu sâu hơn

Hiện nay, tỷ lệ trẻ khuyết tật của thế giới chiếm khoảng 10% trên tổng dân số, tương đương với khoảng 650 triệu người, cứ 10 trẻ thì có 1 trẻ phải đối mặt với khuyết tật.Theo tổ chức giáo dục văn hóa của Liên Hợp Quốc thì

có khoảng 90% trẻ khuyết tật ở tất cả các nước đang phảt triển không được đến trường.Quỹ nhi đồng Liên Hợp Quốc thì cho biết có khoảng 30% số thanh niên đường phố là trẻ khuyết tật Ở Việt Nam theo thống kê mới nhất

trẻ khuyết tật chiếm một tỷ lệ khá cao 16% so với tổng số người khuyết tật và chiếm gần 01% so với tổng dân số cả nước và có tỷ lệ giảm so với năm 1993.

Để hiểu rõ về tỷ lệ các dạng tật trong tổng số trẻ em bị tàn tật so với năm trước ta có bảng số liệu sau:

Như vậy thực trạng trẻ em khuyết tật ở nước ta đang là một vấn đề cần quan tâm Điều đó vừa thể hiện truyền thống đạo lý của dân tộc vừa thể hiện

sự quan tâm của Đảng và Nhà nước trong việc chăm sóc bảo vệ giáo dục trẻ

em khuyết tật

2.3 Thực trạng trẻ khuyết tật ở huyện Quảng Ninh

Toàn huyện có khoảng 475 người khuyết tật trong đó trẻ khuyết tật có

255 người Tỷ lệ trẻ khuyết tật giữa các xã có sự chênh lệch được thể hiện qua bảng số liệu sau:

2.4 Nguyên nhân gây khuyết tật

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới trẻ bị khuyết tật: Do bẩm sinh kinh tế nghèo nàn lạc hậu, sinh hoạt mất vệ sinh, di truyền, tai nạn, ảnh hưởng của môi trường, do hậu quả của chiến tranh, chăm sóc, tai nạn lao động…

Do nhiều nguyên nhân khác trong cộng đồng chúng ta bao giờ cũng tồn tại số lượng nhất định trẻ khuyết tật Theo thống kê số liệu nhiều ngành ở nước ta có khoảng 1 triệu trẻ em khuyết tật ở độ tuổi học đường chiếm 1/4 tổng số người khuyết tật ở Việt Nam trong đó có 31% tẻ bị tàn tật nặng…Đặc biệt đối với Việt nam cuộc chiến tranh ác liệt kéo dài đã để lại những hậu quả nặng nề; bom đạn, chất độc hóa học…Bên cạnh đó còn để lại hậu quả lâu dài cho các thế hệ sau, có hàng triệu trẻ em sinh ra bị tàn tật

Các số liệu điều tra cho thấy khoảng 62,72% trẻ em bị tàn tật do bẩm sinh; 32,1% do bệnh tật; 7,23% do chất độc hóa học truyền từ bố mẹ; 4,09%

do bị tai nạn; 2,26% do môi trường và 3,5% do các nguyên nhân khác.Dự báo trong nhiều năm tới số lượng người khuyết tật ở Việt Nam chưa giảm do tác động của ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng của chất độc hóa học của Mỹ sử dụng sau cuộc chiến tranh ở Việt Nam, tai nạn giao thông, thiên tai…

2.5 Hoạt động công tác xã hội với trẻ khuyết tật.

2.5.1 Hoạt động công tác xã hội với trẻ khuyết tật ở nước ta.

Với tỷ lệ trẻ khuyết tật cao trong xã hội, các hoạt động trợ giúp cũng như lực lượng thực hiện sự trợ giúp luôn là những vấn đề được quan tâm trong hoạt động với người khuyết tật

Chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng kết hợp với giáo dục hòa nhập cộng đồng là chương trình lồng ghép vừa giáo dục trẻ về văn hóa, lối sống, học chữ học nghề, vừa phục hồi chức năng cho trẻ ở cộng đồng Nguồn kinh phí hỗ trợ Chương trình do trung ương cấp và một phần kinh phí do ngân sách địa phương hỗ trợ

Hằng ngày các em được người thân trong gia đình và cộng đồng quan tâm chăm sóc phục hồi chức năng, được đến học lớp tình thương và các lớp công lập để học tập Được áp dụng trong 29 tỉnh với số lượng các em được quan tâm chăm sóc rất nhiều Riêng chương trình giáo dục hòa nhập cộng động đồng đã áp dụng 36 tỉnh hơn 35 nghìn em tham gia hòa nhập.

Hội bảo trợ trẻ em khuyết tật đã hỗ trợ dạy nghề cho gần 2000 trẻ khuyết tật và đã tạo được việc làm cho các em

Chương trình giáo dục trẻ em khuyết tật tại các trung tâm bảo trợ xã hội trong cả nước có trên 150 trung tâm đã chăm sóc gần 4500 em, phần lớn được phục hồi chức năng và hòa nhập cộng đồng

Trợ giúp cộng đồng: Bao gồm các dịch vụ cần thiết cho trẻ khuyết tật như trị liệu, can thiệp thời kỳ trẻ thơ, can thiệp hành vi, tham vấn (cá nhân, gia đình và nhóm) Các hoạt động này được vận hành bởi các bộ phận và nhân viên công tác xã hội khu vực, các chương trình hợp tác và phát triển của từng cộng đồng Tuy nhiên hoạt động này trợ giúp chưa nhiều vì đội ngũ trợ giúp chưa thông qua đạo tạo chuyên môn

Trợ giúp việc tiếp cận cộng đồng: Các hoạt động dịch vụ này được hình thành nhằm tạo cơ hội cho người khuyết tật sử dụng và đạt được những khả năng riêng của bản thân nhằm tăng sự độc lập trong cuộc sống Với những trẻ khuyết tật không có cơ hội đến trường, những người không được làm việc đều có thể sử dụng dịch vụ này của cộng đồng Các hoạt động rất đa dạng từ việc học tập (định hướng học tập suốt đời), đến việc giải trí, vui chơi

ở cộng đồng, các sự kiện văn hóa; từ việc được hưởng dịch vụ tại gia đình hoặc tại các cơ sở chung của cộng đồng Như các dịch vụ xe buýt công cộng dành cho người khuyết tật…

Các dịch vụ nghỉ ngơi: Đây là các hoạt động trong thời gian ngắn hoặc giải tỏa những căng thẳng cho gia đình của trẻ khuyết tật Hoạt động này giúp

đỡ công việc chăm sóc trẻ khuyết tật của các thành viên trong gia đình Các hoạt động có thể được thực hiện tại gia đình hoặc các trung tâm của cộng đồng.

Giáo dục trẻ khuyết tật:

Quan niệm ngày nay là hoà nhập trẻ vào hệ thống giáo dục chung càng lâu càng tốt, sử dụng chung nguồn tiềm năng, làm cho trẻ có khả năng giao tiếp với người khác Trẻ khuyết tật được học trong các trường gần nhà với các bạn cùng trang lứa Mỗi lớp có khoảng một đến hai trẻ khuyết tật và giáo viên được tập huấn về điều chỉnh nội dung và phương pháp giảng dạy sao cho đáp ứng trong một lớp bình thường có trẻ tàn tật Kết quả của giáo dục hoà nhập

là trẻ được phát triển các kỹ năng ngôn ngữ, giao tiếp và xã hội đồng thời trình độ văn hoá cũng được nâng cao Tại Việt Nam, từ đầu những năm 1990 cho đến nay, chương trình giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật đã được triển khai

ở mức tiểu học tại 44/61 tỉnh với 1197 trường tiểu học tham gia nhưng đã đưa được trên 60,000 trẻ khuyết tật đến trường Định hướng phát triển giáo dục trẻ khuyết tật theo hướng hoà nhập ở nước ta hiện nay đã và sẽ tạo điều kiện cho hàng triệu trẻ khuyết tật Việt Nam được đến trường, được học tập và phát triển đầy đủ mọi khả năng để trở thành những người hữu ích cho xã hội

Ví dụ như tỉnh Vĩnh Long hiện có 14.610 người khuyết tật, trong đó có

6.057 người đủ điều kiện hưởng trợ cấp xã hội và được cấp thẻ BHYT khám

chữa, bệnh Trong năm 2011, tỉnh đã hỗ trợ kinh phí chữa bệnh và phẫu thuật

mổ mắt cho: 2.232 người; phẫu thuật tim: 132 người; Cấp 730 xe lăn, 27 xe lắc cho người khuyết tật và 20 xe chuyên dùng cho trẻ bại não…

Năm học 2010-2011 có 1.256/1.661 trẻ em khuyết tật được đến trường học giáo dục hòa nhập cộng đồng, chiếm tỷ lệ 75,6% Ngoài ra, các ngành chuyên môn còn đến tận gia đình có người bị khuyết tật để tập huấn, hướng dẫn cách tập vật lý trị liệu cho 11.520 lượt người Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh vận động nhà tài trợ thông qua các chương trình từ thiện xã hội tham

gia hỗ trợ vốn cho người khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn với tổng giá trị trên 1.5 tỷ đồng.

2.5.2 Hoạt động công tác xã hội với trẻ khuyết tật ở huyện Quảng Ninh.

2.5.2.1 Xây dựng trung tâm phục hồi ở xã Hiền Ninh

Trung tâm khuyết tật xã Hiên Ninh được thành lập và đi vào hoạt động

từ tháng 7 năm 2002, Trung tâm Phục hồi chức năng trẻ em khuyết tật huyện Quảng Ninh có nhiệm vụ quản lý, hướng dẫn kỹ thuật tập luyện phục hồi chức năng cho trẻ em khuyết tật, chủ yếu là khuyết tật hệ vận động Hiện nay, Trung tâm có 05 cán bộ chuyên trách, trong đó có 02 kỹ thuật viên, 01 hộ lý cấp dưỡng và 16 cộng tác viên ở các xã trong huyện Trung tâm đang quản lý hồ sơ

100 trẻ em khuyết tật, gồm 50 trẻ thường xuyên luyện tập phục hồi chức năng

và 50 em tập luyện tại cộng đồng dưới sự hướng dẫn của các cộng tác viên

Từ khi thành lập đến nay, Trung tâm đã đón nhận khoảng 25.000 lượt trẻ em khuyết tật ở các địa phương trong huyện đến luyện tập Các cháu đến tập luyện tại Trung tâm được hỗ trợ tiền ăn hàng tháng và được đội ngũ y, bác

sỹ, kỹ thuật viên nhiệt tình hướng dẫn phương pháp tập luyện Đối với những trẻ khuyết tật tập luyện tại cộng đồng, hàng tuần, các cộng tác viên đến tận nhà để tư vấn hướng dẫn kỹ năng phục hồi chức năng

Từ sự hỗ trợ của các chương trình, dự án, những năm qua, Trung tâm

đã được cải tạo, xây dựng khá khang trang và mua sắm nhiều loại máy móc, dụng cụ, tạo điều kiện thuận lợi cho các cháu tập luyện Bên cạnh đó, Trung tâm còn phối hợp với phụ huynh đẩy mạnh tăng gia sản xuất các loại rau nhằm cải thiện bữa ăn trưa cho trẻ và tổ chức các hoạt động vui chơi, thể thao, giải trí như cầu lông, cờ vua, sinh hoạt văn nghệ vv tạo sự hứng thú cho trẻ sau những giờ tập luyện Nhờ đó, riêng năm 2011, tỷ lệ trẻ đến Trung tâm tập luyện được phục hồi chức năng tăng khoảng 20% so với những năm trước, trong đó có 70% số trẻ có chuyển biến tốt về khả năng phục hồi chức năng và