Nâng cao chất lượng dạy ngoại khóa ở môn Giáo dục công dân ở bậc THCS

Lý do chọn đề tài: - Hiện nay trong các nhà trờng THCS việc giảng dạy các tiết học ngoại khóa với môn GDCD gặp rất nhiều khó khăn vì sách giáo khoa không có hớng dẫn cho việc dạy ngoại k

I Phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài:

- Hiện nay trong các nhà trờng THCS việc giảng dạy các tiết học ngoại khóa với môn GDCD gặp rất nhiều khó khăn vì sách giáo khoa không có hớng dẫn cho việc dạy ngoại khóa thống nhất cho các lớp ở bậc THCS mà chỉ dừng lại có chơng trình chỉ đạo Vì vậy việc dạy ngoại khóa thống nhất cho các bậc học là cần thiết và dạy nh thế nào để đạt hiệu quả cao lại càng khó cần thiết hơn bao giờ hết

Trớc thực trạng việc giáo viên dạy GDCD ở THCS gặp nhiều khó khăn cho tiết dạy ngoại khóa ở môn GDCD lớp 6, 7 ,8, 9 Vì vậy tôi lựa

chọn đề tài này: “Nõng cao chất lượng dạy ngoại khúa ở mụn GDCD ở bậc THCS ” làm đề tài để viết, cũng mong đợc phần nào tháo gỡ bớt khó

khăn, băn khoăn, thắc mắc cho đội ngũ giáo viên không chuyên trách dạy GDCD mà chỉ là kiêm nhiệm

2 Mục đích của đề tài:

Việc bản thân chọn đề tài: “Nâng cao chất lợng dạy ngoại khóa môn GDCD ở THCS” nhằm mục đích trao đổi với đồng nghiệp về các băn khoăn

mà đồng nghiệp gặp khó khăn trong việc dạy các tiết học ngoại khóa cho cả bậc học

Bớc đầu tìm ra các giải pháp của cá nhân để cùng đợc đồng nghiệp chia sẻ, áp dụng vào việc dạy các tiết học ngoại khóa ở các lớp đạt hiệu quả cao hơn học sinh thích học hơn và các em không cmả thấy miễn cỡng phải học vì áp lực môn học Giúp các em có hứng thú học tập, tìm hiểu các vấn

đề về môi trờng sống, về trật tự an toàn giao thông và phòng chống tệ nạn xã hội

Từ việc cung cấp cho các em tri thức về các lĩnh vực đó để các em có việc làm đúng, góp phần hình thành nhân cách tốt hơn, xây dựng xã hội văn minh hơn

3 Đối t ợng, ph ơng pháp nghiên cứu và đối t ợng khảo sát:

Bất kỳ môn khoa học nào cũng có đối tợng nghiên cứu riêng với t cách là môn khoa học xã hội, môn giáo dục công dân cũng có đối tợng nghiên cứu:

Môn giáo dục công dân ở trờng THCS là khoa học nghiên cứu quá trình xử lý chuyển giao thông tin khoa học của học sinh về quan hệ của con ngời đối với tự nhiên, xã hội và với con ngời trong cộng đồng trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, đạo đức pháp luật về sự nghiệp xây dựng đất nớc Việt Nam Nhằm tạo ra con ngời phát triển toàn diện phục vụ cho sự nghiệp phát triển đó Đồng thời là sự tác động qua lại giữa thầy – trò trong quá trình dạy học

Dạy GDCD là quá trình chuyển giao thông tin khoa học của bộ môn GDCD giữa thầy – trò Nó bao gồm các quá trình: xử lý và chuyển giao thông tin khoa học của bộ môn của thầy và quá trình tiếp nhận của trò, xử

lý thông tin của học sinh Hai quá trình này có tác động qua lại với nhau,

bổ sung cho nhau Trong sự tác động đó sẽ bộc lộ những quy luật của quá trình dạy học môn GDCD Nhiệm vụ của phơng pháp giảng dạy bộ môn là phát hiện các quy luật đó Xây dựng hệ thống các nguyên lý, hình thức và phơng pháp giảng dạy cụ thể nhằm tổ chức thành công hoạt động dạy của thày, học của trò

Những quy luật của họat động dạy học bộ môn không thể thống nhất với quy luật của giáo dục học, tâm lý học, nghệ thuật Những quy luật đó vừa phải phù hợp với quy luật của nhận thức khoa học của học sinh vừa tiếp thu tri thức, vừa tiếp nhận tích cực, chủ động, sáng tạo vừa phải phản án

đúng sự phát triển của đất nớc, con ngời Việt Nam

Giáo viên cần nắm vững phơng pháp dạy GDCD với ranh giới dạy môn khác Kết hợp các phơng pháp dạy học để nâng cao chất lợng môn GDCD

Giáo viên tự tìm hiểu thông qua việc giảng dạy bộ môn và tìm hiểu tâm t của đồng nghiệp qua việc giảng dạy GDCD đặc biệt là các tiết dạy

“thực hành ngoại khoá”, gặp nhiều khó khăn Vì tài liệu hớng dẫn dạy ngoại khoá cha có mà mới chỉ dừng lại là một bài soạn để dạy ngoại khoá còn là đại cơng

Từ thực trạng xã hội hiện nay nói chung và thực trạng học sinh THCS

ở các nhà trờng nói riêng vẫn còn bộ phận học sinh cha thật sự biết các điều học đợc trong các nhà trờng thành bài học pháp luật vào cuộc sống Vẫn còn số ít các em cha gắn liền kiến thức pháp luật vào cuộc sống hàng ngày

4 Nhiệm vụ, phạm vi và thời gian thực hiện đề tài:

Từ thực trạng đạo đức của học sinh hiện nay thì môn GDCD trong nhà trờng có nhiệm vụ nh các bộ môn khoa học khác là cung cấp kiến thức

về đạo đức và pháp luật thì môn GDCD còn hình thành phẩm chất chính trị,

t tởng, đạo đức, nó gắn liền với con đờng xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Môn GDCD còn góp phần đào tạo học sinh thành những ngời lao động mới, hình thành những phẩm chất tốt đẹp, tích cực của công dân tơng lai, có thế giới hạn quan khoa học, nhân sinh quan tiên tiến, có đạo đức trong sáng, ra sức thực hiện đờng lối và nhiệm vụ cách mạng đúng đắn của Đảng và Nhà nớc Sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật, có ý thức trách nhiệm cao

đối với Tổ quốc, với nhân dân, với gia đình và đối với chính bản thân mình

Đề tài này đã đợc trải qua năm năm dạy thay sách giáo khoa của bậc THCS trong những năm qua Những khó khăn của giáo viên dạy, của học sinh đã dần dần từng bớc đợc ứng dụng, tháo gỡ dần bằng cách đa vào các bài giảng thống nhất vào các tiết dạy ngoại khoá cho tất cả các khối lớp ở THCS với môn GDCD

5 Đóng góp mới về mặt khoa học của đề tài:

Thống nhất đợc chơng trình, nội dung, kiến thức của bài giảng cho từng khối lớp của bộ môn GDCD:

Ví dụ:

Bài 1: Phòng chống tệ nạn xã hội: Phòng chống bệnh HIV/AIDS

Dạy tiết 15 – Lớp 9 Dạy tiết 18 – Lớp 6,7 Bài 2: Trật tự an toàn giao thông

Dạy tiết 18 – Lớp 9

Dạy tiết 32 – Lớp 8 Dạy tiết 33 – Lớp 7 Bài 3: Bảo vệ môi trờng

Dạy tiết 35 – Lớp 9,6 Dạy tiết 18 – Lớp 8 Cung cấp thêm cho giáo viên hệ thống kiến thức tham khảo hỗ trợ cho các tiết dạy ngoại khoá

Nguồn cung cấp thêm tài liệu để tham khảo hỗ trợ cho việc giảng dạy ngoại khoá

Từ bài học các em bám sát vào các vấn đề cần thiết hiện nay đang

đ-ợc cả xã hội quan tâm: Trật tự an toàn giao thông, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ môi trờng là vấn đề của toàn cầu hiện nay

II nội dung của đề tài:

Chơng I: Cơ sở khoa học, cơ sở thực tiễn

1 Cơ sở khoa học:

Bản chất của dạy học là quá trình giảng dạy của thày và học tập của học sinh là quá trình xử lý thông tin chuyển giao thông tin của thầy giáo và thu nhận thông tin, xử lý thông tin của học sinh Sự tác động qua lại giữa quá trình dạy của thày và quá trình học tập của học sinh làm bộc lộ nhiều

đặc điểm s phạm, buộc các nhà s phạm phải nghiên cứu Quá trình s phạm

đó mang tính xã hội phong phú, phức tạp với nhiều mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau, hình thành phát triển tri thức khoa học cho học sinh Bản chất của dạy học môn GDCD cũng thuộc về lý luận chung đó

Song mỗi môn khoa học có những đặc trng riêng biệt, vấn đề đặt ra ở

đây là chúng ta phải nghiên cứu đặc trng của qúa trình giảng dạy môn GDCD

Căn cứ vào mục đích và nội dung của môn học, kết cấu các loại tri thức của nó, thầy giáo cần có những phơng pháp giáo dục và giáo dỡng thích hợp Những nguyên tắc, phơng pháp dạy học không phải là điểm xuất phát mà là kết quả của sự nghiên cứu nội dung tri thức, đặc điểm tâm sinh

lý và trình độ nhận thức của học sinh Xây dựng và phát triển phơng pháp dạy học cho một môn phải cần xem xét vào những yếu tố đó Nhng trong những yếu tố đó mục đích và nội dung của môn họ giữ vai trò quan trọng nhất Không thể dùng phơng pháp dạy học môn này thay thế cho phơng pháp giảng dạy của môn học khác, tuy các phơng pháp giảng dạy của các môn học có những đặc điểm chung Đồng thời ngay trong một môn học, việc giảng dạy cho từng đối tợng ngời học cũng phải khác nhau tuỳ theo độ tuổi Nói cách khác quá trình tác động qua lại giữa thày và trò là một quá trình mang tính s phạm, vận dụng theo quy luật của t duy

Quá trình nhận thức, tiếp nhận và xử lý thông tin khoa học của học sinh không thể tuân theo các quy luật của t duy biện chứng do triết học nghiên cứu Nếu sự chuyển giao thông tin của thày phù hợp với quy luật t duy của trò thì việc tiếp nhận và xử lý thông tin của trò sẽ có hiệu quả và

ngợc lại Mặt khác, việc chuyển giao thông tin của thày phù hợp với quy luật, tâm sinh lý của trò thì sẽ làm cho trò xử lý thông tin tốt hơn, đầy đủ hơn, chính xác hơn

Những cơ sở khoa học trên phải dựa trên các phơng pháp nhận thức khoa học Tri thức khoa học là yếu tố tinh thần của khoa học đợc biểu thị

d-ới dạng lý luận có hệ thống, theo một kết cấu logic chặt chẽ Trong đó phản

ánh những quy luật khách quan, mối liên hệ có tính quy luật của tự nhiên, xã hội và t duy.Việc nhận thức các tri thức khoa học nhất thiết phải có

ph-ơng pháp Phph-ơng pháp nhận thức khoa học trớc hết giúp cho thầy xử lý thông tin chính xác về tri thức khoa học của bộ môn Mặt khác, tìm ra cách thức truyền giao thông tin đó một cách hiệu quả nhất Không những thế, khi tiếp nhận các thông tin khoa học mà còn tiếp nhận cả cách xử lý thông tin khoa học của thày Nh vây song song vào tiếp thu tri thức khoa học bộ môn mà học sinh từng bớc thu nhận cả phơng pháp nhận thức và hành

động

Tri thức của môn GDCD có liên qua rất nhiều chặt chẽ với tri thức của bộ môn khoa học khác Đặc biệt là khoa học xã hội Trong giảng dạy giáo viên có thể vận dụng phơng pháp giảng dạy của các bộ môn khoa học khác nh văn học, lịch sử, toán học Nhng không thể thay thế phơng pháp dạy GDCD bằng các phơng pháp dạy các bộ môn đó

Nh vậy việc hiểu biết về bản chất của quá trình dạy môn học, quy luật t duy của lứa tuổi, đặc trng của kiến thức khoa học của từng bộ môn Những phơng pháp nhận thức khoa học là cơ sở quan trọng để vận dụng

ph-ơng pháp giảng dạy môn GDCD với t cách là một môn khoa học

2 Cơ sở thực tiễn:

Môn GDCD trong các nhà trờng hiện nay do nhiều nguyên nhân, cha

đợc quan tâm một cách đầy đủ và nghiêm túc Tất cả các bậc học việc giáo viên dạy chính trị ở các trờng đại học, cao đẳng, các trờng phổ thông nhiều năm trớc đây đều mang tính tự phát Trong những năm gần đây, đội ngũ giáo viên dạy môn GDCD đợc đào tạo chính quy Họ đợc trang bị tri thức khoa học một cách hệ thống, hiện đại, cơ bản và chuyên sâu, có lý luận về phơng pháp và nghiệp vụ s phạm Song đội ngũ đó cha trở thành lực lợng chủ sở dĩ có tình trạng đó là do nhiều nguyên nhân

Nhận thức cha đúng, cha đầy đủ về tri thức và nhiệm vụ của môn học Trớc đây môn chính trị nhằm tuyên truyền giáo dục t tởng chính trị là chủ yếu Hiện nay nó chuyển thành môn GDCD với t cách là môn khoa học xã hội, nhng với thời gian cha nhiều, nên cha làm chuyển biến nhận thức của mọi ngời Do đó môn học cha đợc quan tâm đúng mức và phơng pháp giảng dạy bộ môn đang đợc nghiên cứu và dần hoàn thiện từng bớc

Đội ngũ dạy bộ môn nói chung, cha đợc tiêu chuẩn hoá, cụ thể cha

đ-ợc bồi dỡng thờng xuyên và sử dụng đúng Đội ngũ này rất đa dạng, đđ-ợc

đào tạo từ nhiều cơ sở khác nhau Do đó trình độ chuyên môn không đồng

đều Trình độ s phạm không hoàn toàn đảm bảo, chừng nào cha có đội ngũ giáo viên chuyên ngành

Nội dung chơng trình, sách giáo khoa môn học cha ổn định, cha đáp ứng yêu cầu của sự phát triển xã hội và con ngời, cha phù hợp với trình độ nhận thức của ngời học, với xu thế chung của đất nớc ta Trong những năm gần đây từ khi xác định môn GDCD là môn khoa học xã hội đang chỉnh lý, sửa đổi thay sách GDCD, có nhiều tri thức khó với học sinh, việc tiếp thu của học sinh gặp nhiều hạn chế

Đội ngũ nghiên cứu về phơng pháp giảng dạy GDCD còn cha có theo chuyên ngành Phơng pháp dạy môn GDCD cần đợc sớm hoàn thành Đội ngũ giáo viên giảng dạy cần đợc đào tạo, bồi dỡng để nâng cao chuyên môn, trình độ, nghiệp vụ dạy môn GDCD

Từ tình hình thực tế trên đây rõ ràng việc xây dựng phơng pháp dạy GDCD ở THCS là việc làm bức thiết nhằm mục đích nâng cao nhận thức

bộ môn và nâng bộ môn lên ngang tầm phát triển của xã hội Việt Nam nói riêng và nhân loại nói chung

Chơng II: Thực trạng vấn đề mà nội dung

của đề tài đề cập đến

ở nớc ta trong những năm gần đây, tình trạng nghiện hút tiêm chích

và buôn bán, tổ chức sử dụng trái phép các chất ma tuý diễn ra với chiều h-ớng ngày một gia tăng

Tệ nạn ma tuý đã gây ra nhiều tác hại cho bản thân, gia đình, xã hội, nòi giống, dân tộc, ảnh hởng xấu đến việc học tập, đạo đức sức khỏe của thanh thiếu niên nói chung, học sinh, sinh viên nói riêng, làm khánh kiệt kinh tế gia đình

Tình trạng nghiện hút, tiêm chích ma tuý đã lên tới mức báo động

Để thực hiện có hiệu quả chỉ thị 06/CT- TW – Bộ chính trị về: “Tăng cờng chỉ đạo công tác phòng chống ma tuý” Nhằm giúp học sinh, sinh viên, thanh thiếu niên và các bậc phụ huynh đọ, hiểu một cách đơn giản những nội dung cơ bản về tệ nạn ma tuý, tác hại của ma tuý, các triệu chứng lâm sàng về nghiện ma tuý, đồng thời có biện pháp phòng ngừa và cai nghiện cho những ngời đã nghiện

Tệ nạn ma tuý đang là một hiểm hoạ của nhiều nớc trên thế giới Bởi vậy, Liên hiệp quốc lấy ngày 26/6 hàng năm là ngày thế giới phòng chống

ma tuý

ở nớc ta tình trạng nghiện hút, tiêm chích, buôn bán, sử dụng trái phép chất ma tuý đang diễn ra phức tạp với nhiều thủ đoạn xảo quyệt Vụ

án Xuân Trờng là điển hình

Nạn sử dụng ma tuý để rồi nhanh chóng bị nghiện đã lan ra trong thanh thiếu niên, đặc biệt là học sinh trong các trờng

Ma tuý gây ra nhiều tác hại xấu đến việc học tập, đạo đức Nhiều học sinh, sinh viên sử dụng một lần đến quen, rồi nghiện phải bỏ học và nhanh chóng trở thành tội phạm

Tình trạng trên cần đợc chặn đứng, đẩy lùi, tiến tới xoá bỏ tệ nạn ma tuý ở các địa phơng, nhất là trong các nhà trờng hiện nay

Bên cạnh tệ nạn ma tuý, thì trật tự an toàn giao thông cũng là vấn đề

mà cả xã hội quan tâm vì số vụ tai nạn, số ngời chết ngày càng gia tăng,

thiệt hại về ngời và của là rất lớn Giao thông đờng bộ: Ngời tham gia giao thông không chấp hành đúng các quy định đi đờng đối với ngời đi bộ, ngời

đi xe thô sơ, ngời điều khiển xe máy Tai nạn giao thông đờng thuỷ, tai nạn giao thông đờng sắt

Tai nạn giao thông đã trở thành nguyên nhân chính trong việc gia tăng ngời tàn tật ở Việt Nam trong thời gian qua Các bệnh viện hàng ngày phải tiếp nhận hàng trăm ca cấp cứu do tai nạn giao thông Ngoài số ca tử vong, không ít trờng hợp đã để lại thơng tật vĩnh viễn, nhiều trờng hợp chỉ còn sống đời sống thực vật do chấn thơng quá nặng Tại bệnh viện Việt

Đức – Hà Nội, mỗi ngày phải tiếp nhận khoảng 60 trờng hợp tai nạn giáo thông Riêng tại Hà Nội trong vòng 2 năm đã tiếp nhạn 43.381 trờng hợp

Độ tuổi bị tai nạn giao thông tập trung vào từ: 16 – 45 tuổi Nhiều trờng hợp đa vào bệnh viện trong tình trạng cơ thể có nhiều bộ phận bị gẫy, dập nát phải cắt bỏ, trở thành ngời tàn tật vĩnh viễn Tai nạn giao thông thật sự

là thảm họa ở nớc ta Đó là cha kể tới sự thiệt hại to lớn về vật chất và để lại hậu quả lâu dài cho xã hội , ảnh hởng đến chiến lợc phát triển con ngời

Vì vậy giáo dục trật tự an toàn giao thông là nhiệm vụ thờng xuyên

và quan trọng của các trờng học nói chung và THCS, THPT nói riêng

Trên thế giới hiện nay con ngời chết do tệ nạn xã hội rất nhiều ở Châu Phi nói riêng, thế giới nói chung đều nằm trong thảm hoạ của HIV/AIDS Con ngời chết do tai nạn gia thông hàng ngày vẫn bị gia tăng Con ngời chết do thiên tai gây ra cũng không ít trên thế giới nh ở “Thái Lan, In Đô nê xi a làm cho chúng ta không khỏi bàng hoàng Thiên tai lũ lụt xảy ra ở khắp các nớc trên thế giới do ô nhiễm môi trờng, mất cân bằng sinh thái vì vậy con ngời hiện nay luôn phải đối mặt với cơn giận dữ của thiên nhiên mà sự huỷ diệt của nó là không thể tởng tợng nổi.”

ở việt nam chúng ta cũng đang lằm trong tình trạng đó Do diện tích rừng rộng lớn ở nớc ta đã bị tàn phá, huỷ diệt bởi kỹ thuật và phơng thức chiến tranh do giặc ngoại xâm gây ra trong năm chiến tranh ( 1945- 1975)

Do nạn khai thác rừng bừa bãi, không theo quy luật, không tuan thủ các biện pháp lâm sinh, không đảm bảo tái sinh rừng liên tục làm cạn kiệt nguồn tài nguyên

Trong những năm gần đây nạn lâm tặc hoành hành, khai thác gỗ rất lớn mà lực lợng kiểm lâm không thể kiểm soát nổi

Do một số bộ phận nhân dân các dân tộc họ sống du canh du c, phá rừng lấy đất canh tác, dẫn đến gây ra nhiều vụ cháy rừng Khai thác mở rộng các công truờng không quy hoạch bền vững cũng xâm phạm đến tài nguyên rừng

Nh chúng ta đã biết, việc sử dụng bao bì li non có thể gây nguy hại

đến môi trờng bởi đặc tính không phân huỷ của plastic Hiện nay ở Việt Nam mỗi ngày thải ra hàng triệu bao bì ni lông, một phần đợc thu gom, phần lớn bị vứt bừa bãi khắp nơi công cộng, ao hồ, sông ngòi

Mà bao bì ni lông lẫn vào đất làm cản trở quá trình sinh trởng của các loài thực vật bao quanh nó, cản trở sự phát triển của cỏ dẫn đến sự sói mòn

ở các vùng đồi núi Bao bì ni lông bị vứt xuống cống làm tắc các đờng dẫn nớc thải, làm tăng khả năng ngập lụt ở các đô thị về mùa ma Sự tắc nghẽn

hệ thống cống rãnh làm cho muỗi phát triển , lây truyền dịch bệnh Bao bì

ni lông trôi ra biển làm chết các sinh vật khi chúng nuốt phải Đặc biệt là các bao bì ni lông đựng màu thực phẩm làm ô nhiễm thực phẩm do chứa các kim loại nh chì, ca- đi – mi gây tác hại cho não, là nguyên nhân gây ra ung th phổi Nguy hiểm nhất là khi các bao bì ni lông thải bỏ đi đốt, các khí độc thải ra chất đi ô sin có thể gây ngộ độc, gây ngất, khó thở, nôn ra máu, ảnh hởng đến các tuyến nội tiết , giảm khả năng miễn dịch, gây rối loạn các chức năng gây ung th , dị tật, bẩm sinh cho trẻ sơ sinh Vì vậy chúng ta phải thay đổi các thói quen đó tránh ô nhiễm môi trờng

Đứng trớc thực trạng trên cần đa giáo dục môi trờng vào các nhà tr-ờng là cần thiết Đẻ mọi tăng ctr-ờng công tác bảo vệ môi trutr-ờng trong thời

kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nứơc Đa các nội quy bảo vệ môi truờng vào hệ thống giáo dục quốc dân