Bài giảng điều trị bệnh ung thư các nguyên tắc cơ bản

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành y dược tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành y dược

®iÒu trÞ bÖnh ung th C¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n

Pgs.Ts nguyÔn v¨n hiÕu

Pg® bv k

tr ëng bm ung th ®hy hµ néi

Nguyªn t¾c ®iÒu trÞ bÖnh ung th

- BÖnh ung th cã thÓ ch÷a khái nÕu ® îc ph¸t hiÖn sím.

- Ngµy nay cã thÓ ch÷a khái 50% toµn

bé bÖnh ung th ë mét sè n íc

- Mçi lo¹i ung th cã nh÷ng kh¸c nhau vÒ nguyªn nh©n, sù ph¸t triÓn, tiªn l îng nªn chóng cã nh÷ng ph ¬ng ph¸p ®iÒu trÞ kh¸c nhau

Nguyªn t¾c ®iÒu trÞ bÖnh ung th

Nguyên tắc điều trị bệnh ung th

2 Xác định rõ mục đích điều trị

- Xác định chẩn đoán

+ Loại bệnh + Chính xác bằng MBH + Xác định giai đoạn bệnh + Đánh giá tình trạng chung

- Mục đích điều trị ung th :

+ Triệt căn + Tạm thời

Nguyªn t¾c ®iÒu trÞ bÖnh ung th

3 LËp kÕ ho¹ch ®iÒu trÞ

- C¨n cø vµo chÈn ®o¸n, sÏ cã nh÷ng lùa chän nh÷ng ph ¬ng ph¸p ®iÒu trÞ thÝch hîp dùa trªn 3 vò khÝ chÝnh:

+ PhÉu thuËt + X¹ trÞ

+ Ho¸ trÞ liÖu

Nguyªn t¾c ®iÒu trÞ bÖnh ung th

3 Bæ sung kÕ ho¹ch ®iÒu trÞ

- Thùc hiÖn trong qu¸ tr×nh ®iÒu trÞ

4 Theo dâi sau ®iÒu trÞ

- Ph¸t hiÖn vµ kÞp thêi sö ch÷a biÕn

chøng do c¸c ph ¬ng ph¸p ®iÒu trÞ g©y ra

- Ph¸t hiÖn sím c¸c t¸i ph¸t

- Ph¸t hiÖn nh÷ng di c¨n

điều trị phẫu thuật ung th

- PT là ph ơng pháp chính điều trị bệnh

UT.

- Điều trị PT UT đã có nhiều thay đổi: từ rộng rãi, theo tr ờng phái Halsted, Miles,

đến vừa đủ, hợp lý mà tiêu biểu là Patey

- Xu h ớng hiện nay là tăng c ơng PT bảo tồn phối hợp với các ph ơng pháp điều trị khác (xạ trị, hoá trị liệu)

Nguyên tắc Phẫu Thuật Ung th

- PTUT phải tuân theo nguyên tắc chung của ĐT bệnh UT: ĐT phối hợp, lập

kế hoạch, phải có theo dõi định kỳ

- PTUT phải tuân theo các nguyên tắc chung của ngoại khoa

- Phải có chẩn đoán bệnh, giai đoạn tr ớc PT

- PTUT phải đúng chỉ định

- PT triệt căn UT phải theo nguyên tắc:

Nguyên tắc Phẫu thuật ung th

+ Lấy đủ rộng u và tổ chức quanh u

đảm bảo diện cắt (-) (VD: UT da, vú:

2 cm; UTĐT: 5 cm; UTTT diện cắt d ới cách 2 cm; UTDD 6 cm

+ Nạo vét triệt để hệ thống hạch vùng, + Không đ ợc reo rắc tế bào UT, không

cấy tế bào UT ở diện mổ

+ PT UT phải đúng mục đích

Mục đích của điều trị Phẫu thuật Ung Th

Phẫu thuật dự phòng bệnh UT

- Cắt chít hẹp bao quy đầu.

- Khoét chóp CTC: ĐT tổn th ơng tiền UT của CTC.

- Cắt tuyến vú, cắt buồng trứng dự phòng.

- Cắt toàn bộ đại tràng: viêm loét đại tràng chẩy máu mạn tính, polypose

- Cắt các tổn th ơng viêm loét mạn tính.

Phẫu thuật chẩn đoán Ung Th

PT chẩn đoán UT bao gồm nhiều loại:+ Sinh thiết kim, sinh thiết chẩn

đoán, sinh thiết khoét chóp hoặc cắt gọn u

+ KT bệnh phẩm phải đủ, phù hợp với yêu cầu xét nghiệm, phải lấy ở nhiều

vị trí, không lấy ở vùng hoại tử nhằm

đ a lại tỷ lệ d ơng tính cao nhất

+ Mở bụng thăm dò

PhÉu ThuËt ®iÒu trÞ Ung Th

PT tạo hình và phục hồi chức năng

- Tạo hình, lấp khuyết hổng sau PT vùng

- PT đông lạnh, đốt điện, tia lade

- PT nội soi là ứng dụng những tiến bộ của nội soi can thiệp, ngày càng có vai trò trong PT điều trị UT.

Nguyên tắc điều trị hoá chất

 Chỉ đ ợc ĐT khi CĐ xác định UT bằng GPB.

 Lựa chọn thuốc:

- Nắm vững về cơ chế tác dụng, d ợc động học,

liều l ợng và tác dụng phụ

- Lựa chọn thuốc theo loại TB UT và cách sử

dụng thuốc.

 Đánh giá tổng thể ng ời bệnh: thể trạng

chung, chức năng cơ quan: huyết học, tim,

gan, thận…

Nguyên tắc điều trị hoá chất

 Liều thuốc và liệu trình:

- Liều thuốc thích hợp là liều tối đa gây độc tính nh ng có khả năng phục hồi, có thể dùng liều cao tập trung, ngắt quãng dùng liều

theo phác đồ và trên diện tích da cụ thể

- Không đ ợc tuỳ tiện hạ thấp liều hay hoãn

điều trị so với thời gian quy định (trừ khi toàn trạng BN không cho phép hoặc độc

tính nặng).

Nguyên tắc điều trị hoá chất

• Phối hợp thuốc:

– Phối hợp nhiều thuốc chống UT

– Nguyên tắc: Phối hợp thuốc có cơ chế tác dụng khác

nhau trên tế bào, vì khi phối hợp thuốc có độc tính giống nhau, sẽ làm độc tính này tăng thêm.

– LD mỗi thuốc nên thấp hơn liều dùng khi đơn độc – Phối hợp thuốc làm tăng tác dụng của thuốc chống

UT làm cho nồng độ thuốc trong tế bào UT tăng lên.

Nguyên tắc điều trị hoá chất

• Đ ờng dùng thuốc: dùng theo nhiều đ ờng:

toàn thân, tại chỗ, tại vùng khối u, nhằm tập trung liều cao hoặc dùng toàn thân thuốc không vào đ ợc (khoang tuỷ sống).

• Phối hợp các biện pháp ĐT khác: phẫu thuật,

xạ trị, nội tiết Phải hiểu rõ vai trò mỗi

biện pháp ĐT và mục đích ĐT ở mỗi BN cụ thể.

Nguyên tắc xạ trị ung th

Đại c ơng:

- Xạ trị là ph ơng pháp sử dụng tia bức xạ ion

hoá có năng l ợng cao (Sóng điện từ, các hạt nguyên tử ) để điều trị bệnh ung th

- Chỉ dùng tia bức xạ để điều trị Ung th

- Thùc hiÖn nhanh, Ýt g©y khã chÞu cho BN

- §iÒu trÞ ë vïng réng, nhiÒu n¬i kh¸c nhau

Nh îc ®iÓm:

- LiÒu x¹ bÞ khèng chÕ v× g©y tæn th ¬ng

tæ chøc lµnh

Nguyên tắc xạ trị ung th

Kỹ thuật chiếu xạ:

+ Xạ trị áp sát: Nguồn xạ áp sát hoặc cắm trực tiếp vào tổn th ơng

- u điểm: Nâng liều tại chỗ rất cao nh ng ít gây tổn th ơng tổ chức lành tính vùng xung quanh

- Nh ợc điểm:

Chỉ áp dụng cho một số tổn th ơng nhất định Thực hiện phải có sự chuẩn bị ở BN & BS

NÕu > 80 Gy: DÔ cã c¸c biÕn

chøng

+ LiÒu cã t¸c dông ®iÒu trÞ: 60 - 70 Gy;

ph©n liÒu 2 Gy/n X¹ trÞ 5 ngµy/ tuÇn, thêi gian ®iÒu trÞ 6 – 8 tuÇn

Tr©n träng c¶m ¬n