Bài giảng hen phế quản tiến sỹ phan quang toàn

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành y dược tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành y dược

HEN PHÕ QU¶N

PGS TS Phan Quang §oµn

- HPQ là hội chứng viêm mạn tính đờng hô hấp

- Có sự tham gia của nhiều loại tế bào gây viêm + các kích thích khác làm:

Nguyªn nh©n

D.Pteronyssinus

Dermatophagoides pteronyssinus

Blomia tropicalis

Blatte germanique

Alternaria

– PhÊn hoa

– L«ng Vò

– Thøc ¨n

– Thuèc: Chñ yÕu lµ Aspirin vµ

c¸c chÊt chèng viªn non – Steroid

Nguyªn nh©n

- Nghề nghiệp: Thợ dệt, may, chăn nuôi gia súc

- Khói thuốc lá

- Ô nhiễm không khí: SO2, NO2, ozon

- Ô nhiễm trong nhà ở: Chất đợc sử dụng trong trang trí nội thất, gas, dầu hoả, khói than – gián

Nguyên nhân

Nhóm nguyên nhân nhiễm khuẩn

- Các loại vi khuẩn, virus, KST, gây viêm đờng hô hấp

- Nhiễm virus: Rhinovirus, coronaviras, Influenza, virus hợp bào đờng hô hấp… dễ gây hen ở trẻ

em

- Các loại nấm: Penicillinum, Aspergilus, Alternaria, Cladosporium…

C¬ chÕ hpq

Theo c¬ chÕ dÞ øng lo¹i h×nh I (lo¹i h×nh ph¶n vÖ, lo¹i h×nh reagin) theo ph©n lo¹i cña Gell – Coombs).

Qu¸ tr×nh viªm trong HPQ

- Viªm lµ qu¸ tr×nh chñ yÕu trong c¬ chÕ bÖnh sinh cña HPQ

- C¸c TB g©y viªm: §T§, BC ®a nh©n, ¸i kiÒm, ¸i toan, mast cell,…

- C¸c TB nµy tiÕt ra c¸c mediator: PGD 2 , PGF 2 , PGE 2 , v.v… C¸c leucotriew (LT): LTC 4 , LTD 4 , Kinin, PAF

- NhiÒu Cytokines g©y viªm gi¶i Phãng tõ tromboxan A, §TB, TBB nh IL 4 , IL 5 , IL 6 , v.v -> viªm d÷ déi, co, phï nÒ PQ

Qu¸ tr×nh viªm trong HPQ

- C¸c DN vµo c¬ thÓ + IgE trªn mµng mast cell -> gi¶i Phãng c¸c mediator g©y viªm

- C¸c eosinophils tiÕt ra mediator: MBP, ECP -> trãc biÓn m« PQ gi¶i phãng c¸c neopeptide g©y viªm: P,VIP, v.v…

- Vai trß c¸c ph©n tö kÕt dÝnh ICAM 1 vµ VCAM- 1 (intercelle cell adhesion molicule vµ Vascular cell adhesion molicule) -> viªm

Quá trình co thắt PQ

- Hậu quả quá trình viêm -> co thắt PQ

Rối loạn hệ TK tự động autonome giao cảm

-> tăng cholin > Cholinergic > mediator >

co thắt PQ

- Leucotrienes co PQ rất mạnh – Postagladin,

đặc biệt PDG2, PAF do mast cell tiết ra -> histamin -> co PQ

Gia tăng tính phản ứng HPQ

- Là trạng thái bệnh lý không đặc trng cho HPQ, còn gặp trong các bệnh khác

- Tăng phản ứng PQ, giải thích sự xuất hiện hen do gắng sức, các loại khói, khí lạnh, phấn hoa, v.v…

Ph©n lo¹i hpq

Theo nguyªn nh©n g©y bÖnh

HPQ dÞ øng

HPQ kh«ng dÞ øng

Phân loại theo diễn biến lâm sàng Mức độ Triệu chứng lâm sàng Lu lợng đỉnh (PEF)

- Dao động PEF 40%

Chẩn đoán Chẩn đoán xác định

- Tiền sử ho, khò khè, nặng ngực, tái diễn

- Ran rít, ngáy

- Triệu chứng nặng về đêm, tiếp xúc DN, nhiễm khuẩn hô hấp, thời tiết

- Dao động PEF sáng, chiều  20%

- Test Salbutamol (+)

Mục tiêu điều trị

- Hạn chế tối đa triệu chứng (giảm hẳn triệu chứng về đêm)

- Hạn chế thấp nhất các đợt hen cấp

- Giảm tối đa hen nặng phải vào viện

- Bảo đảm hoạt động bình thờng cho ngời bệnh

- PEF gần nh bình thờng (>80%)

- Không có tác dụng phụ của thuốc

Thuèc ®iÒu trÞ hen

- Thuèc cêng 2 cã 2 nhãm:

 SABA:

- Salbutamol 2mg, 4mg: 2 – 4 viªn/ ngµy

- Salbutamol 0,5mg tiªm díi da, truyÒn T/M

- Thuèc dù phßng kiÓm so¸t hen: ICS + LABA

 Seretide (Salmeterol + Fluticasone propionate)

C¸c hµm lîng: Seretide 25/50; 25/125 vµ 25/250 g

 Symbicort (Fromoterol + budesonide):

Symbicort turbuhaler 100/4,5 g/liÒu

- Thuèc gi¶m ph¶n øng phÕ qu¶n:

Clarityne 10mg x 1 viªn Zystec 10mg x 1 viªn Laricetin 10mg x 1 viªn Telfast 180mg x 1 viªn