Các doanh nghiệp nhà nước ở Nga, Trung Quôc và bào học kinh nghiệm đối với Việt Nam

Các doanh nghiệp nhà nước ở Nga, Trung Quôc và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam

Bé gi¸o dôc viÖn khoa häc x∙ héi

vμ ®μo t¹o ViÖt nam

ViÖn kinh tÕ vμ chÝnh trÞ thÕ giíi

M· sè : 62.31.07.01

Tãm t¾t LuËn ¸n tiÕn sÜ kinh tÕ

Hμ néi – 2009

Công trình được hoàn thành tại: Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới

Viện Khoa học Xã hội Việt Nam

Người hướng dẫn khoa học:

1 PGS TS Nguyễn Quang Thuấn

2 TS Lê Minh Nghĩa

Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn Kim Bảo

Phản biện 2: PGS.TS Bùi Tất Thắng

Phản biện 3: PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn

Luận án này được bảo vệ trước hội đồng chấm luận án nhà nước, họp tại Viện Kinh tế

và Chính trị Thế giới, 176 Thái Hà, Hà Nội

Vào hồi giờ ngày tháng năm 200

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia

- Thư viện Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới

Danh mục các công trình công bố

liên quan đến luận án

1 Ngô Văn Vũ (2002), “Về một số giải pháp chủ yếu để sắp xếp đổi mới

doanh nghiệp nhà nước ở nước ta hiện nay”, Tạp chí Nghiên cứu

Đông Nam á, số 5, tr 71-74

2 Ngô Văn Vũ (2002), “Kinh nghiệm của các nước có nền kinh tế chuyển

đổi về cải cách doanh nghiệp nhà nước”, Tạp chí Nghiên cứu châu

âu, số 6 (48), tr 17-22

3 Ngô Văn Vũ (2002), “Đổi mới doanh nghiệp nhà nước, tồn tại và những

giải pháp", Tạp chí Tài chính doanh nghiệp, số 5, tr 21-22

4 Ngô Văn Vũ (2002), “Cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước: Kinh

nghiệm của một số nước trên thế giới”, Tạp chí Thuế nhà nước, số

tháng 9/2002, tr 49-51

5 Ngô Văn Vũ (2006), “Vài nét về cải cách doanh nghiệp nhà nước ở

Liên bang Nga và một số nước Đông Âu", Tạp chí Nghiên cứu châu

Âu, số 9 (75), tr 31-37

6 Ngô Văn Vũ (2007), “Cải cách doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc:

Kết quả và những vấn đề đặt ra", Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc á, số

10 (80), tr 28-35

7 Ngô Văn Vũ (2008), “Sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước ở việt

Nam trong xu thế hội nhập", Tạp chí Những vấn đề kinh tế và chính trị thế giới, số 7 (147), tr 57-63

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Cải cách DNNN nhằm nâng cao hiệu quả, thực hiện tốt công cụ điều tiết quản lý nền kinh tế của nhà nước là yêu cầu cấp thiết và thường xuyên đối với mọi quốc gia ở các nước chuyển đổi nền kinh tế từ kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường, cải cách DNNN được xác định là một nội dung có ý nghĩa then chốt cả trong lý luận và thực tiễn, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế – xã hội đất nước

Trên thực tế, những năm qua cho thấy, ở các nước chuyển đổi nền kinh tế như Liên bang Nga, Trung Quốc và Việt Nam, cải cách DNNN đều được xác định là một trong những nội dung quan trọng trong quá trình cải cách chuyển sang nền kinh tế thị trường Tuy nhiên, mục tiêu và các biện pháp tiến hành ở các nước không hoàn toàn giống nhau và kết quả thu được cũng khác nhau

ở Việt Nam, quá trình chuyển đổi, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, mở cửa và chủ động, tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, tuy có khác so với các nước chuyển đổi như Nga, Trung Quốc cả về địa lý, lịch sử, văn hóa, chính trị, định hướng phát triển , song với đặc trưng là những nước chuyển đổi từ mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường, hơn nữa cả trong quá khứ, hiện tại và tương lai có quan hệ và ảnh hưởng nhiều tới Việt Nam, thì việc nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm trong việc cải cách DNNN để tìm ra những giải pháp nhằm đổi mới, sắp xếp, nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh của các DNNN Việt Nam là vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng

Trong khuôn khổ luận án, tác giả tập trung nghiên cứu chủ yếu kinh nghiệm cải cách DNNN ở Nga và Trung Quốc Mặt khác, những nghiên cứu ở đây cũng chủ yếu tập trung vào nội dung cơ bản cải cách để chuyển đổi sở hữu các DNNN nhằm tạo ra cơ sở của nền kinh tế thị trường và nâng cao hiệu quả hoạt động của các DNNN nói riêng và cả nền kinh tế nói chung Việc chọn Nga và Trung Quốc trong nghiên cứu của luận án còn xuất phát từ những lý do sau đây:

Thứ nhất, cả Nga và Trung Quốc có điểm tương đồng với Việt Nam là trước khi

cải cách đều xuất phát từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, DNNN chiếm tỷ trọng cao trong nền kinh tế Tuy nhiên, khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, các biện pháp cải cách nói chung ở Nga và Trung Quốc không giống nhau và đây cũng chính là hai mô hình cải cách khá đặc trưng trong các nước chuyển đổi nền kinh tế Liên bang Nga tiến hành cải cách theo “liệu pháp sốc” nhằm xây dựng chế độ chính trị dân chủ đa nguyên, nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế Trung Quốc cải cách kinh tế được tiến hành một cách tuần tự trên cơ sở giữ vững ổn định chính trị để phát triển kinh tế và công cuộc cải cách do Đảng Cộng sản lãnh đạo

Thứ hai, về kết quả cải cách cho đến nay còn nhiều đánh giá khác nhau ở Nga

với việc tiến hành liệu pháp sốc, trọng tâm là tư nhân hóa, trong suốt thập kỷ 90 của thế

kỷ XX diễn ra trong điều kiện khủng hoảng nghiêm trọng cả về chính trị, kinh tế và xã hội Từ năm 2000 trở lại đây, nước Nga đã nhanh chóng tạo ra được khu vực kinh tế tư nhân phát triển, là cơ sở thực sự cho nền kinh tế thị trường Với những điều chỉnh chính sách của Tổng thống Putin trong những năm đầu thế kỷ XXI, kinh tế Liên bang Nga đã

đạt được những thành tựu khá tích cực, góp phần giải quyết các vấn đề xã hội và nâng cao

vị thế của nước Nga trên trường quốc tế Khác với Liên bang Nga, Trung Quốc tiến hành cải cách DNNN một cách tuần tự thông qua việc cổ phần hóa Kết quả là Trung Quốc đã chuyển đổi một cách khá ổn định và nền kinh tế trong suốt thời gian dài đạt được tốc độ tăng trưởng khá cao Tuy nhiên, cho đến nay, nhiều vấn đề cơ bản liên quan đến DNNN ở Trung Quốc vẫn chưa giải quyết được, cụ thể là, tiến độ cổ phần hóa còn chậm, chưa đáp ứng được các yêu cầu đặt ra Rõ ràng, những kinh nghiệm thành công và không thành công của Nga và Trung Quốc trong cải cách nền kinh tế nói chung, DNNN nói riêng là những kinh nghiệm quý báu đối với Việt Nam

Thứ ba, nước Nga và Trung Quốc là hai quốc gia có quan hệ hợp tác toàn diện và

chiến lược với Việt Nam Vấn đề học tập, trao đổi kinh nghiệm về chuyển đổi kinh tế nói chung, cải cách DNNN nói riêng cần được đẩy mạnh Trung Quốc đã gia nhập WTO, còn Nga đang trong quá trình đàm phán để gia nhập tổ chức này Đồng thời, cả hai nước cũng

là thành viên của nhiều tổ chức trong khu vực và trên thế giới, vì vậy sẽ có ảnh hưởng rất lớn tới các nước trong khu vực và Việt Nam

Với ý nghĩa đó, nghiên cứu sinh chọn đề tài: Cải cách doanh nghiệp nhà nước ở

Nga, Trung Quốc và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam làm luận án nghiên cứu của

mình

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Đã có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học, công trình nghiên cứu được xuất bản thành sách cả trong và ngoài nước, một số luận án tiến sĩ và thạc sĩ, các bài viết nghiên cứu khoa học đăng trên báo và tạp chí liên quan tới đề tài này Có thể nêu lên một số công trình nghiên cứu khoa học điển hình gần đây

Các công trình nghiên cứu ngoài nước điển hình như sau:

- Bàn về cải cách toàn diện DNNN, do Trương Văn Bân chủ biên (dịch từ tiếng

Trung Quốc), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản, Hà Nội, 1996 Tác giả của công trình nghiên cứu này đã trình bày khá sâu sắc cải cách DNNN trên quan điểm cải cách toàn diện ở Trung Quốc Nội dung công trình đã thể hiện được nét đặc sắc dùng Chủ nghĩa mác để lý giải, phân tích nền kinh tế thị trường XHCN đặc sắc Trung Quốc, các quan điểm về cải cách toàn diện DNNN Các tác giả nêu rõ yêu cầu DNNN là “chủ

thể thứ nhất’’ trong nền kinh tế thị trường XHCN Xây dựng chế độ DN hiện đại là DN phải trở thành chủ thể kinh doanh, chủ thể quyền sử dụng tài sản, chủ thể lợi ích, chủ thể phát triển và tự điều tiết Công trình này công bố vào năm 1996, do vậy bị giới hạn

về mặt thời gian nghiên cứu cải cách DNNN theo yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, thực hiện các cam kết sau khi gia nhập WTO

- Những bài học từ sự chuyển đổi ở Đông Âu, tác giả Kornai Janos, Viện

Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (dịch từ tiếng Anh), Hà Nội, 2002 Tác giả đưa

ra một số bài học kinh nghiệm đúc rút từ thực tiễn cải cách sở hữu ở Nga và Đông Âu

- Các nền kinh tế chuyển đổi từ kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị

trường, tác giả Marie Lavigne là giáo sư kinh tế học, người Pháp, Nhà xuất bản Chính trị

quốc gia (dịch từ tiếng Anh), Hà Nội, 2002 Trong nội dung công trình, tác giả khám phá quá trình chuyển đổi tại các nước Trung và Đông Âu, Liên bang Nga Trong đó, tác giả đã

đưa ra khái niệm về TNH, trình bày mục tiêu của TNH, các cơ chế TNH ở các nước chuyển đổi

- Tư nhân hóa trong các ngành có cạnh tranh: hồ sơ cho tới nay, tài liệu nghiên

cứu chính sách của Ngân hàng thế giới (dịch từ tiếng Anh), năm 2002 Các tác giả của công trình này đưa ra những tư liệu thực tiễn về tác động của TNH và nhấn mạnh những

điều kiện cần thiết để TNH thành công Đó là, cam kết chính trị mạnh mẽ kết hợp với sự ủng hộ rộng rãi của công chúng đối với TNH, tạo ra các thị trường cạnh tranh, rỡ bỏ các rào cản gia nhập và thoát khỏi thị trường, cải cách khu vực tài chính để tạo ra hệ thống ngân hàng thương mại, hình thành khung pháp lý để tăng cường các lợi ích của sở hữu tư nhân

- Toàn cầu hóa và tương lai của các nước đang chuyển đổi, tác giả Grzegorz W

Kolodko – nhà kinh tế học, nguyên Phó Thủ tướng Ba Lan, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia (dịch từ tiếng Ba Lan), Hà Nội, 2006 Tác giả đi sâu xem xét, phân tích hai nội dung

chính: Thứ nhất, quá trình toàn cầu hóa ngày càng mạnh mẽ đã và đang là chất xúc tác quan trọng cho quá trình chuyển đổi của các nước chuyển đổi Thứ hai, đánh giá sự tác

động tương hỗ giữa toàn cầu hóa và các nền kinh tế chuyển đổi; đưa ra dự báo những mô hình phát triển trong nửa thế kỷ tới; rút ra những bài học cơ bản cho việc hoạch định các chính sách kinh tế trong điều kiện toàn cầu hóa và chuyển đổi

- Phân tích so sánh cuộc cải cách kinh tế ở Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và

Nga, tài liệu dịch từ tiếng Anh, Viện Thông tin khoa học xã hội, Hà Nội, 2004 Đây là

công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài góp phần vào việc sơ bộ tổng kết quá trình hơn 20 năm cải cách kinh tế của Trung Quốc và hơn 10 năm ở Nga Các tác giả đưa

ra cơ sở thực tiễn để phân tích những thành công cũng như không thành công của hai nước thông qua việc thực hiện các chuyển đổi khác nhau Cuộc cải cách hệ thống sở hữu được

các tác giả đi sâu phân tích, so sánh giữa hai nước và chỉ ra toàn bộ cuộc cải cách sở hữu ở Nga được quy về thay hình thức sở hữu nhà nước thành sở hữu tư nhân có tính ước lệ bằng cách TNH các xí nghiệp của khu vực nhà nước; còn ở Trung Quốc thì theo con đường phát triển các hình thức sở hữu phi công hữu khác và thay đổi tính chất của sở hữu công cộng bằng cách thay đổi hình thức thực hiện của nó

Các công trình nghiên cứu trong nước điển hình như sau:

- Cải cách doanh nghiệp nhà nước ở Trung Quốc - so sánh với Việt Nam, Viện

Kinh tế thế giới, Chủ biên TSKH Võ Đại Lược - GS.TS Cốc Nguyên Dương, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1997 Các tác giả đã phân tích khá sâu sắc và khảo cứu toàn diện về quá trình cải cách DNNN ở Trung Quốc Trên cơ sở đó, nêu lên sự tương đồng và khác biệt của công cuộc cải cách DNNN giữa Trung Quốc và Việt Nam; những bài học kinh nghiệm rút ra Cuốn sách được xuất bản năm 1997, do vậy trong hơn một thập kỷ trở lại đây, những vấn đề cải cách DNNN chưa được nghiên cứu, đặc biệt là trong điều kiện mới, Trung Quốc gia nhập WTO

- Nghiên cứu so sánh đổi mới kinh tế ở Việt Nam và cải cách kinh tế ở Trung

Quốc, Trung Tâm khoa học xã hội và nhân văn quốc gia – Viện Khoa học xã hội Quảng

Tây, do GS.TS Lê Hữu Tầng và GS Lưu Hàm Nhạc đồng chủ biên, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản, Hà Nội, 2002 Với quy mô và cách tiếp cận của một công trình nghiên cứu cơ bản, nội dung được đi sâu phân tích, lý giải những điều kiện khách quan và chủ quan, những cơ sở lý luận khoa học và thực tiễn dẫn đến thành công trong công cuộc đổi mới, cải cách kinh tế ở mỗi nước Trong đó, phần đánh giá thực tiễn cải cách DNNN ở Trung Quốc và Việt Nam được các tác giả của hai nước trình bày khá cụ thể theo các giai

đoạn, những giải pháp và tiến triển của cải cách DNNN Bên cạnh đó, so sánh tiếp tục đi sâu cải cách DNNN của Trung Quốc và Việt Nam

- Điều chỉnh một số chính sách kinh tế ở Trung Quốc (giai đoạn 1992-2010), tập

thể tác giả, do TS Nguyễn Kim Bảo chủ biên, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội,

2004 Trong công trình này, các tác giả tập trung làm rõ những nội dung điều chỉnh chính sách kinh tế ở tất cả các ngành, lĩnh vực của Trung Quốc từ năm 1992 – 2010 Điều chỉnh chính sách trong cải cách DNNN bao gồm: những chính sách điều chỉnh, các biện pháp thực hiện, hiệu quả của điều chỉnh chính sách và triển vọng của công cuộc cải cách DNNN Trung Quốc

- Con đường phát triển DNNN Trung Quốc từ 1949 đến 2004 – Những vấn đề

nhận thức, tác giả Phạm Sĩ Thành, Nhà xuất bản Thế Giới, 2005 Công trình được nghiên

cứu khá hệ thống, lôgic từ lịch sử hình thành và phát triển DNNN Trung Quốc trước năm

1978, sự cần thiết điều chỉnh DNNN, đến những biện pháp cải cách vĩ mô và vi mô Điều

đáng lưu ý hơn cả là tác giả đã đi sâu phân tích và làm rõ những nhân tố tạo nên thành công

của cải cách DNNN ở Trung Quốc; từ đó đưa ra những bài học kinh nghiệm đối với quá trình cải cách DNNN ở Việt Nam hiện nay

- Tư nhân hóa ở Liên bang Nga và một số nước Đông Âu trong cải cách theo

hướng thị trường, đề tài cấp bộ, do TS Nguyễn Quang Thuấn thực hiện, Hà Nội, 1997

Đây là công trình được nghiên cứu công phu, những nội dung trình bày là rất cơ bản Những vấn đề chính mà tác giả đã giải quyết trong công trình này là khái quát hóa về cải cách và TNH ở Liên bang Nga và các nước Đông Âu Phân tích và làm rõ kết quả của các biện pháp thực hiện TNH ở Liên bang Nga và Đông Âu Từ đó, đưa ra những nhận xét về quá trình TNH ở các nước này

- Báo cáo nghiên cứu: cải cách DNNN-kinh nghiệm của Trung Quốc và so sánh

với Việt Nam, tài liệu phục vụ Hội thảo nằm trong khuôn khổ Dự án VIE/101/012, Viện

Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Hà Nội, 2002 Các diễn giả Trung Quốc nêu trong báo cáo về lịch sử cải cách DNNN từ năm 1978 đến nay, những giai đoạn cải cách và cơ chế, chính sách thực hiện trong quá trình cải cách DNNN ở Trung Quốc, những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình cải cách DNNN Các tác giả cũng xác định rõ những thành tựu và thiếu sót chính của cải cách DNNN Một trong số

những luận điểm này đến nay còn đang là hiện thực

- Kinh nghiệm quốc tế về cải cách doanh nghiệp nhà nước, Viện Adam Smith, Dự

án của Chính phủ Vương quốc Anh tài trợ cho Chính phủ Việt Nam, Hà Nội, 2002 Nội dung công trình tập trung trình bày những vấn đề lý thuyết chung liên quan đến hoạt động của các DN trong cơ chế thị trường như cạnh tranh, xóa bỏ độc quyền, vấn đề điều tiết các ngành kinh tế Đồng thời, nêu lên những kinh nghiệm cải cách, chuyển đổi các DNNN, chính sách khuyến khích phát triển DN và sự tác động của xã hội đối với cải cách DN ở một

số nước chuyển đổi nền kinh tế Đây là tài liệu dùng cho việc đào tạo, học tập cho các đối tượng là những nhà hoạch định chính sách, cán bộ chủ chốt của các bộ, ngành và các tổng công ty, DNNN đang tiến hành CPH

- Hội thảo khoa học quốc tế: Chuyển đổi DNNN ở Việt Nam, do Đại học quốc gia

Hà Nội và Viện Konrad Adenauer đồng tổ chức tại Hà Nội, năm 2006 Tài liệu được tập hợp 16 bài viết tham luận khoa học của các tác giả trong và ngoài nước là các chuyên gia

đầu ngành nghiên cứu về cải cách DNNN Nhiều bài viết có giá trị tham khảo tốt, cung cấp những thông tin và các tư liệu, số liệu mới Có những gợi ý rất thiết thực cho Việt Nam tiếp tục đổi mới, sắp xếp DNNN trong thời kỳ chủ động hội nhập kinh tế quốc tế

- Cải cách kinh tế: cơ sở lý luận và thực tiễn ở các nước có nền kinh tế chuyển

đổi (Trung Quốc, Việt Nam và Liên bang Nga), của tác giả TSKH Phạm Đức Chính,

Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2007 Công trình có kết cấu gồm 3 phần Phần II, tác giả

đi vào nghiên cứu, phân tích chuyển đổi nền kinh tế, trong đó có cải cách DNNN ở từng

nước cụ thể Nêu lên giải pháp cải cách tuần tự ở Trung Quốc và Việt Nam; cải cách theo liệu pháp sốc ở Nga Những thành tựu và hạn chế của nó Phần III: tác giả đi vào nghiên cứu so sánh các mô hình chuyển đổi giữa ba nước trên Đây là công trình nghiên cứu ở phạm vi rộng về cải cách, chuyển đổi kinh tế của ba nước Vì vậy, nội dung cải cách DNNN mới dừng lại ở tầm khái quát, có tính hệ thống lại các quá trình thực hiện cải cách

- Chuyển đổi sở hữu và TNH ở Liên bang Nga, bài học kinh nghiệm rút ra đối

với Việt Nam, đề tài cấp trường, do tập thể tác giả của trường Đại học Kinh tế quốc dân

thực hiện, năm 2006 Nội dung công trình nêu lên sự cần thiết phải chuyển đổi sở hữu

và TNH ở Liên bang Nga Phân tích, đánh giá quá trình chuyển đổi và TNH ở Liên bang Nga So sánh quá trình chuyển đổi DNNN ở Nga và Việt Nam Các tác giả đã rút ra một

số bài học kinh nghiệm đối với quá trình cải cách DNNN ở Việt Nam

- Chuyển đổi kinh tế ở Liên bang Nga - Lý luận, thực tiễn và bài học kinh

nghiệm, đề tài thực hiện theo Nghị định thư Việt Nam – Liên bang Nga, do GS.TS

Nguyễn Đình Hương chủ biên, Nhà xuất bản Lý luận Chính trị, Hà Nội, 2005 Trong công trình nghiên cứu này, các tác giả dành cả một chương trình bày chuyển đổi sở hữu

và TNH tại Nga Các tác giả nêu rõ sự cần thiết và tiền đề TNH; các giai đoạn và kết quả tiến hành TNH ở Nga

- Kinh nghiệm chuyển đổi, đặc biệt là TNH các DN lớn và hình thành khung

pháp lý về đầu tư và DN tại Liên bang Nga và Cộng hòa Séc, công trình khảo sát thực

tiễn của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương từ 25-5 đến 31-6-2006 Đây là tài liệu cung cấp cho người đọc rất nhiều tư liệu, số liệu thực tiễn về TNH, xây dựng khung pháp luật kinh doanh trong quá trình chuyển đổi kinh tế của hai nước Đặc biệt là các kinh nghiệm thực tiễn tiến hành TNH DNNN

- Điều chỉnh hoạt động của DNNN sau khi Trung Quốc gia nhập WTO, Báo

cáo kết quả khảo sát Trung Quốc của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, tháng 3 năm 2008 Nội dung của báo cáo tập trung vào các vấn đề: những nội dung Trung Quốc cam kết về DNNN sau khi gia nhập WTO, tìm hiểu phương thức và biện pháp thực hiện cam kết WTO của Trung Quốc về vấn đề DNNN, tìm hiểu thành công và thách thức đối với Trung Quốc hiện nay khi thực hiện cam kết gia nhập WTO về DNNN Đáng lưu ý là về bài học kinh nghiệm của Trung Quốc trong điều chỉnh hoạt

động của DNNN theo cam kết WTO và một đề xuất ban đầu với Việt Nam

- Cải cách doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc giai đoạn từ 1978 đến nay, Luận

án tiến sĩ kinh tế, tác giả Dương Hoàng Oanh, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới, Hà Nội,

2003 Đây là công trình được nghiên cứu hoàn chỉnh của một luận án tiến sĩ Nội dung của luận án đã nêu rõ cơ sở lý luận và thực tiễn để Trung Quốc thực hiện cải cách DNNN Hệ

thống và phân tích các nội dung cải cách DNNN ở Trung Quốc từ khi cải cách, mở cửa nền kinh tế

Ngoài ra, còn khá nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến chủ đề này đã được

đăng tải trên tạp chí Những vấn đề kinh tế và Chính trị thế giới, tạp chí Nghiên cứu châu

Âu và một số tạp chí khác

Các công trình tiêu biểu nêu trên, tùy theo mục đích nghiên cứu khác nhau đã đi vào nghiên cứu cải cách DNNN của riêng lẻ một quốc gia hay khu vực Vấn đề cải cách, TNH DNNN chưa được nghiên cứu một cách hệ thống đặt dưới góc độ phân tích, đánh giá những thành công cũng như không thành công, những khó khăn, trở ngại trong quá trình thực hiện ở các nước chuyển đổi (trường hợp Nga và Trung Quốc), đặc biệt là những nội dung cải cách DNNN trong điều kiện đã gia nhập WTO Từ đó, có thể rút ra những kinh nghiệm về cải cách DNNN đối với Việt Nam

Để đạt được mục đích đó, tác giả luận án đã tham khảo và kế thừa có phát triển kết quả nghiên cứu của nhiều công trình và nhiều tác giả trong và ngoài nước đã nghiên cứu về cải cách kinh tế nói chung, cải cách DNNN nói riêng ở những nước chuyển đổi Nhất là, những công trình đã liệt kê ở trên đây

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Mục đích: Trên cơ sở những vấn đề lý luận và thực tiễn cải cách DNNN trong nền kinh

tế chuyển đổi, luận án nghiên cứu các nội dung cơ bản và một số vấn đề đặt ra về cải cách DNNN trong tiến trình chuyển đổi ở Nga và Trung Quốc, để từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu: Các DNNN trong tiến trình cải cách, chuyển đổi sở hữu

ở Liên bang Nga và Trung Quốc

* Phạm vi: Luận án tập trung nghiên cứu bản chất, nội dung và phương pháp cải cách DNNN, trong đó, chủ yếu là biện pháp chuyển đổi sở hữu các DNNN của Nga và Trung Quốc Luận án nghiên cứu quá trình tiến hành cải cách DNNN của Trung Quốc

từ năm 1978 và Nga từ năm 1991 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu