Thuyet trinh luận văn: Quy trình tổ chúc dạy học phân môn lịch sử theo hình thức câu lạc bộ

Giả thuyết khoa học Nếu xây dựng đợc quy trình tổ chức dạy học phân môn Lịch sử theo hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ”.. Đề xuất và thực nghiệm quy trình tổ chức dạy học phân môn lịch sử ở

Bộ giáo dục và đào tạo Trờng đại học vinh

trần đăng khoaBản thuyết trình luận văn

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Việc đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông (từ lớp 1 đến lớp 5 đốivới bậc tiểu học và từ lớp 6 đến lớp 9 đối với Trung học cơ sở) đợc xem là bớckhởi đầu cho hoạt động chấn hng nền giáo dục Chính vì vậy văn kiện Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ X đã khẳng định Đổi mới t“Đổi mới t duy giáo dục một cách nhất quán từ mục tiêu, chơng trình, nội dung, phơng pháp đến cơ cấu và hệ thống

tổ chức, cơ chế quản lý để tạo đợc chuyển biến cơ bản toàn diện của nền giáo dục nớc nhà, tiếp cận với trình độ giáo dục của khu vực và thế giới Xây dựng và phát triển hệ thống học tập cho mọi ngời và những hình thức học tập, thực hành linh hoạt, đáp ứng nhu cầu học tập thờng xuyên Tạo nhiều cơ hội khác nhau cho ngời học, đảm bảo sự công bằng xã hội trong giáo dục ” [45,206]

1.2 Tiểu học đợc xem là cấp học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốcdân đã và đang vận dụng các thành tựu mới của khoa học công nghệ cũng nh đã

sử dụng các phơng pháp dạy học, các hình thức dạy học vào trong qúa trình dạyhọc đó là các hình thức dạy học, nhằm nâng cao chất lợng giáo dục toàn diệncho thế hệ trẻ đảm bảo cho học sinh có những hiểu biết đơn giản, cần thiết về tựnhiên, xã hội và con ngời, có những kỹ năng cơ bản về nghe, đọc, nói, viết và

tính toán Điều 28 Luật giáo dục đã khẳng định “Đổi mới tPhơng pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học, bồi dỡng phơng pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.”

1.3 Lịch sử là môn học có vị trí quan trọng trong chơng trình các mônhọc ở tiểu học Đây là môn học về các sự kiện, hiện tợng, nhân vật lịch sử tiêubiểu theo dòng thời gian của lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nớc cho đến nay.Chính nhờ có môn học Lịch sử mà các em có thể hình dung đợc, nhìn thấy đợcnhững hình ảnh sống động về những trang sử hào hùng chói lọi của dân tộc ViệtNam, của thế hệ cha anh đi trớc đã tạo dựng nên Qua đó giáo dục các em tìnhcảm, tình yêu thiên nhiên, con ngời và tình yêu quê hơng đất nớc

Mở đầu quyển “Đổi mới tLịch sử nớc ta” Hồ Chủ Tịch đã viết:

“Dân ta phải biết sử ta

Cho tờng gốc tích nớc nhà Việt Nam ” Nhng thực tế dạy học môn Lịch sử hiện nay ở nhà trờng tiểu học đạt kếtquả cha cao và gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình dạy học Đặc biệt là việcvận dụng và sử dụng các hình thức dạy học Vì những yêu cầu khoa học và thực

tiễn nh trên, chúng tôi đã lựa chọn đề tài: “Đổi mới tQuy trình tổ chức dạy học phân

môn lịch sử ở trờng tiểu học theo hình thức Câu lạc bộ” .

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài này nhằm góp phần nâng cao chất lợng dạy học phân môn Lịch sử

ở trờng tiểu học

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu:

Quá trình dạy học phân môn lịch sử ở trờng tiểu học

3.2 Đối tợng nghiên cứu:

Quy trình tổ chức dạy học phân môn lịch sử ở trờng tiểu học theo hìnhthức “Đổi mới tCâu lạc bộ”

4 Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng đợc quy trình tổ chức dạy học phân môn Lịch sử theo hình thức

“Đổi mới tCâu lạc bộ” Phù hợp với đặc điểm nhận thức của học sinh và thực tiễn dạy học ởtiểu học thì sẽ góp phần nâng cao chất lợng dạy học Lịch sử ở trờng tiểu học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu về cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu

5.2 Tìm hiểu thực trạng việc tổ chức các tiết dạy học môn Lịch sử củagiáo viên ở các trờng tiểu học hiện nay

5.3 Đề xuất và thực nghiệm quy trình tổ chức dạy học phân môn lịch sử ởtrờng tiểu học theo hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ”

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

+ Đề tài nghiên cứu việc tổ chức các tiết dạy học trên lớp phân môn lịch

sử lớp 4 và lớp 5, thuộc các bài học có hệ thống tổng hợp nh: Các bài ôn tập

ch-ơng, các bài ôn tập từng phần trong chơng trình lịch sử lớp 4 và lớp 5

+ Về địa bàn nghiên cứu Đề tài chỉ tập trung tìm hiểu nghiên cứu một sốtrờng tiểu học thuộc tỉnh nghệ An

7 Phơng pháp nghiên cứu

7.1 Các phơng pháp nghiên cứu lí luận

Bao gồm các phơng pháp nghiên cứu nh: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, kháiquát hoá

7.2 Các phơng pháp nghiên cứu thực tiễn

Phơng pháp quan sát, Phơng pháp điều tra, Phơng pháp thống kê toán học

8 Những đóng góp của đề tài

- Làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về tổ chức dạy học theo hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ”

- Xây dựng quy trình tổ chức dạy học lịch sử theo hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ”

- Biên soạn một số giáo án mẫu theo quy trình tổ chức dạy học phân môn lịch sử

ở trờng tiểu học theo hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ”

9 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung chính củaluận văn gồm có 3 chơng:

Chơng 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu.

Chơng 2: Quy trình tổ chức dạy học phân môn Lịch sử theo hình thức

Câu lạc bộ

“Đổi mới t ”

Chơng 3: Thực nghiệm s phạm.

nội dungChơng 1Cơ sở lí luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

ở Việt Nam hiện nay, việc sử dụng các hình thức dạy học đã đợc áp dụngrộng rãi trong các nhà trờng phổ thông Đồng thời cũng có rất nhiều tác giảnghiên cứu và tìm hiểu các hình thức dạy học nh: GS TS Đặng Vũ Hoạt, GS HồNgọc Đại, GS Nguyễn Cảnh Toàn, TS Trần Viết Lu cùng với nhóm tác giảthuộc hội khoa học lịch sử Việt Nam đã trình bày cách tổ chức một số tiết dạylịch sử ở tiểu học theo hình thức trò chơi học, hình thức kể chuyện lịch sử.Nhóm tác giả Nguyễn Trại, Nguyễn Lê Hoài Thu đã tiến hành thiết kế tổ chứccác tiết dạy lịch sử theo hình thức tổ chức các hoạt động học tập và gần đây nhất

có nhóm tác giả Nguyễn Tuyết Nga, Nguyễn Thị Hờng, Nguyễn Thị Thấn, ĐàoThị Hồng đã tiến hành tổ chức các bài học lịch sử thành các hoạt động trò chơihọc tập Tuy nhiên việc nghiên cứu của các tác giả về các hình thức tổ chức dạyhọc đang còn ở mức độ khái quát chung, cha có công trình nào đi vào nghiêncứu và xây dựng quy trình tổ chức các tiết dạy học cụ thể cho phân môn Lịch sử

ở trờng tiểu học

1.1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.1.2.1 Khái niệm hình thức tổ chức dạy học ở tiểu học

Từ việc tìm hiểu và phân tích các quan điểm về hình thức tổ chức dạy học,với xu thế phát triển cuả giáo dục về đổi mới phơng pháp dạy học cũng nh hìnhthức tổ chức dạy học Chúng tôi hiểu hình thức tổ chức dạy học nh sau:

Hình thức tổ chức dạy học là cách thức tổ chức, sắp xếp hoạt động dạy

và học của thầy và trò phù hợp với mục tiêu và nội dung bài học, để phát huy cao nhất khả năng hoạt động học của học sinh nhằm thực hiện tốt các nhiệm

vụ dạy học

1.1.2.2 Một số đặc điểm của hình thức tổ chức dạy học

Các hình thức tổ chức dạy học rất đa dạng, mỗi hình thức tổ chức dạy học đều

có những u điểm và nhợc điểm khác nhau Để phân biệt đợc các hình thức tổ chứckhác nhau chúng căn cứ vào những đặc điểm cơ bản sau:

(1) Số lợng học sinh tham gia vào các hoạt động

(2) Thời điểm học sinh thực hiện hoạt động học tập

(3) Không gian tiến hành học tập

(4) Đặc điểm và tính chất hoạt động học tập của học sinh

(5) Mục tiêu cần đạt của bài học

(6) Điều kiện hoàn cảnh địa lí, nơi tiến hành dạy học khác nhau

Từ những đặc điểm cơ bản trên, chúng ta có thể xem xét các hình thức tổ chứcdạy học một cách toàn diện hơn trong quá trình dạy học

- Xét theo số lợng học sinh, ta có các hình thức tổ chức dạy học: Dạy học cánhân, dạy học theo nhóm, dạy học tập thể

- Xét theo thời gian học tập: Học ở nhà, học tại lớp, học trong phòng thínghiệm, học ở vờn trờng

- Xét theo đặc điểm hoạt động của thầy và trò: Bài học lên lớp, giờ thảo luận

- Xét theo mục tiêu cần đạt của bài dạy: Bài học tri thức mới, bài luyện tập, bài

ôn tập, bài kiểm tra

- Xét theo điều kiện vị trí địa lí tiến hành tổ chức dạy học: Dạy học lớp ghép,dạy học từ xa

1.1.2.3 Khái niệm về hình thức Câu lạc bộ“Đổi mới t ”

Theo Từ điển Tiếng Việt, “Đổi mới tCâu lạc bộ” là tổ chức đợc lập ra để nhiều ngờitham gia sinh hoạt văn hoá, vui chơi giải trí [19,120]

Qua quá trình tìm hiểu, chúng tôi đa ra nhận xét: Hình thức tổ chức dạy

học Câu lạc bộ là cách thức tổ chức, sắp xếp hoạt động dạy và học của“Đổi mới t ”

thầy và trò phù hợp với mục tiêu và nội dung bài học, để phát huy cao nhất khả năng Hoạt động học của học sinh nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ“Đổi mới t ”

dạy học.

1.1.2.4 Một số đặc điểm của hình thức Câu lạc bộ“Đổi mới t ”

 Mục đích, nhiệm vụ của Câu lạc bộ“Đổi mới t ”

* Mục đích của “Đổi mới tCâu lạc bộ” :

Tuỳ vào từng tổ chức “Đổi mới tCâu lạc bộ” khác nhau mà mục đích hoạt động cũngkhác nhau Đối với các “Đổi mới tCâu lạc bộ” đợc tổ chức trong nhà trờng thì phải tuân theonhững mục đích chung về giáo dục của nhà trờng đối với học sinh Nh vậy mục đíchcủa “Đổi mới tCâu lạc bộ” nhằm phát huy sở thích, năng khiếu, năng lực của học sinh Đồngthời trang bị cho học sinh những tri thức, kỹ năng cần thiết để vận dụng vào thực tiễn

đời sống xã hội góp phần phát triển và hoàn thiện nhân cách của mình

* Nhiệm vụ của “Đổi mới tCâu lạc bộ” :

- Giáo dục rèn luyện các hội viên: giáo dục chính trị, t tởng văn hoá, giáo dụctruyền thống “Đổi mới tCâu lạc bộ” là môi trờng lành mạnh để hội viên tự điều chỉnh hành

vi, nhận thức rèn luyện phấn đấu trởng thành

- Tổ chức giao tiếp, ứng xử: Qua các loại hình sinh hoạt khác nhau của “Đổi mới tCâulạc bộ” để các hội viên có điều kiện giúp đỡ nhau trong hoạt động, trao đổi kinhnghiệm trong cuộc sống, phát huy mặt tốt, cái đẹp, cái thiện, uốn nắn các biểu hiệntiêu cực, kích thích tính tự chủ

- Nâng cao nhận thức, rèn luyện kỹ năng: Trên cơ sở những nhu cầu nguyệnvọng khác nhau của từng hội viên, “Đổi mới tCâu lạc bộ” có nhiệm vụ thoả mãn, đáp ứng nhunâng cao nhận thức về mọi mặt trong học tập, lao động Đồng thời, giúp họ rèn luyệnnhững kỹ năng cơ bản trong học tập, lao động và trong quan hệ xã hội

 Nội dung, hình thức hoạt động của Câu lạc bộ“Đổi mới t ”

* Nội dung hoạt động của “Đổi mới tCâu lạc bộ” :

- Giáo dục chân, thiện, mỹ cho học sinh

- Phổ biến, củng cố và khắc sâu những kiến thức cơ bản đã học

- Nâng cao nhận thức về mọi mặt trong cuộc sống gắn với chủ đề nhất định vàtuỳ thuộc vào từng đối tợng, loại hình “Đổi mới tCâu lạc bộ” nhất định

- Hoạt động văn hoá văn nghệ thể dục thể thao

- Tổ chức các hoạt động vui chơi giải trí

* Hình thức hoạt động của “Đổi mới tCâu lạc bộ” :

- Tuyên truyền, cổ động: Triển lãm, báo tờng, pa nô, phát thanh

- Diễn giảng: Sử dụng mạng lới công tác viên, báo cáo viên

- Toạ đàm, hội thảo, sinh hoạt chủ đề, hội thảo về một đề tài đã đợc lựa chọn

- Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu, thi biểu diễn văn nghệ

 Tổ chức hoạt động của Câu lạc bộ “Đổi mới t ”

Bớc 1: Lập kế hoạch

Bớc 2: Tổ chức thực hiện kế hoạch

Bớc 3: Kết thúc

1.1.2.5 Khái niệm về quy trình và quy trình dạy học

Theo Từ điển tiếng Việt, quy trình là “Đổi mới tCác bớc, trình tự phải theo khi tiếnhành công việc nào đó” [19] Nh vậy, quy trình tổ chức dạy học là “Đổi mới tCác bớc,trình tự đã đợc xây dựng theo kế hoạch dạy học, giúp giáo viên và học sinhtrong quá trình thực hiện hoạt động dạy học” Quy trình dạy học phân môn lịch

sử theo hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ” cũng đợc xây dựng gồm các bớc, các giai đoạn

đợc sắp xếp theo một trình tự nhất định giữa chúng có sự tiếp nối và quan hệ lẫnnhau khi thực hiện quy trình

1.1.3 Đặc điểm của phân môn Lịch sử và ý nghĩa của hình thức Câu lạc“Đổi mới t

bộ đối với dạy học lịch sử ”

Từ năm 1995 - 1996, phân môn Lịch sử (nay là môn Lịch sử và Địa lí) đã đợc

đa vào dạy ở các lớp 4&5 ở tất cả các trờng tiểu học Theo chơng trình sách giáo khoamới môn Tự nhiên và xã hội lớp 4&5 đợc chia làm ba môn: Khoa học, Lịch sử và Địa

lý

1.1.3.1 Mục tiêu của phân môn lịch sử

* Cung cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản, thiết thực về:

Các sự kiện, hiện tợng, nhân vật lịch sử tiêu biểu tơng đối có hệ thống theo dòngthời gian của lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nớc cho tới nay

* Bớc đầu hình thành và rèn luyện cho học sinh các kĩ năng:

- Quan sát sự vật, hiện tợng, thu thập, tìm kiếm t liệu lịch sử từ các nguồn khácnhau

- Nêu thắc mắc, đặt câu hỏi trong quá trình học tập và chọn thông tin để giải

đáp

- Nhận biết đúng các sự vật, hiện tợng, sự kiện lịch sử

- Trình bày những kết quả học tập bằng lới nói, bài viết, hình vẽ, sơ đồ

- Vận dụng các kiến thức đã học vào trong thực tiễn

* Góp phần bồi dỡng và phát triển ở học sinh những thái độ và thói quen:

- Ham học hỏi, tìm hiểu để biết về môi trờng xung quanh các em

- Yêu thiên nhiên, con ngời, quê hơng, đất nớc

- Tôn trọng, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và văn hoá gần gũi với học sinh

1.1.3.2 Nội dung, chơng trình phân môn Lịch sử

1.1.3.3 Vai trò, ý nghĩa của hình thức Câu lạc bộ đối với dạy học lịch sử“Đổi mới t ”

Tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ” là một hình thức dạyhọc có nhiều u điểm, nó đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành và pháttriển nhân cách cho học sinh Thực chất của việc tổ chức dạy học lịch sử theo hìnhthức “Đổi mới tCâu lạc bộ” là: Trên cơ sở mục tiêu, nội dung của bài học, giáo viên thiết kế cácnhiệm vụ học tập, tổ chức cho học sinh thực hiện các nhiệm vụ học tập đó thông cáchoạt động đa dạng và sinh động nh: Trò chơi lịch sử, thảo luận chuyên đề lịch sử, kểchuyện lịch sử Qua đó giúp học sinh ôn tập, củng cố kiến thức lịch sử một cách tựnhiên, nhẹ nhàng, sinh động và hấp dẫn Chính vì vậy hình thức tổ chức “Đổi mới tCâu lạc bộ”

có ý nghĩa quan trọng đối với việc dạy học phân môn lịch sử hiện nay ở nhà trờng tiểuhọc:

- Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập cho học sinh: Việc

phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của ngời học đợc xem là một xu thế quantrọng của dạy học hiện nay Thông qua hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ “Đổi mới tcác em học sinh đợc

học tập bằng các hành động học, các em đợc tự do đa ra các ý kiến nhận xét của bảnthân mình về vấn đề mình quan tâm Đồng thời các em đợc trao đổi thảo luận ý kiếnvới nhau để đa ra kết luận mà các em cho là hợp lí nhất, đặc biệt kiến thức lịch sử làmạch kiến thức ít đợc sử dụng trong cuộc sống hàng ngày hơn thế nữa các em là thế

hệ trẻ sau này phần lớn là cha đợc chứng kiến trực tiếp sự thay đổi của lịch sử.Thông qua trao đổi thảo luận, các em nhớ và khắc sâu kiến thức thu đ ợc một cáchtốt hơn

- Phát triển khả năng ngôn ngữ và các hành vi ứng xử trong giao tiếp: Mục

đích của việc dạy học không chỉ trang bị cho các em những kiến thức cơ bản về líthuyết mà phải dạy làm sao để các em vận dụng các kiến thức đó vào trong thực tiễn

“Đổi mới tHọc đi đôi với hành, lí luận gắn liến với thực tiễn” Đối với cấp tiểu học việc pháttriển ngôn ngữ và dạy học theo quan điểm giao tiếp là một yêu cầu quan trọng trongqúa trình dạy học Thông qua hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ” các em đợc rèn luyện cách trìnhbày lập luận nh: Dùng từ, diễn đạt các ý kiến ngắn gọn rõ ràng và thuyết phục ngờinghe Đồng thời làm cho các em mạnh dạn nói ra những ý kiến của mình tránh tìnhtrạng các em lúng túng thiếu tự tin khi phát biểu Các em đợc tham gia trực tiếp, tíchcực vào các hoạt động học tập, bởi vì hoạt động “Đổi mới tCâu lạc bộ” là một hoạt động mangtính tập thể

- Tạo hứng thú học tập, phát triển khả năng t duy: Hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ” là

một hoạt động đa dạng phong phú và phù hợp với đặc điểm tâm lí của các em họcsinh “Đổi mới tHọc mà chơi, chơi mà học” Tạo ra sự thoả mái trong học tập thông qua các tròchơi, các câu chuyện, cuộc thi tài các em luôn có hứng thú say mê trong học tậplàm cho giờ học sôi nổi, đây đợc xem là cơ sở rất tốt để các em phát triển t duy Bởi vìmuốn phát triển t duy thì điều trớc tiên các em phải có hứng thú để nhận thức và tìmhiểu các vấn để mà mình cần quan tâm có nh vậy thì khả năng t duy mới đạt kết quảcao

- Rèn luyện thói quen tổ chức kỷ luật trong hoạt động tập thể: Tập thể học

sinh là một môi trờng tích cực cho sự phát triển của mỗi cá nhân Thông qua hoạt

động tập thể, tiếp xúc với bạn bè thì các khả năng của cá nhân mới đợc bộc lộ

Từ những ý nghĩa trên, chúng tôi thấy: Hình thức tổ chức “Đổi mới tCâu lạc bộ” là hìnhthức dạy học có nhiều u điểm Phù hợp với đặc điểm tâm lí của các em, giúp các emtiếp thu kiến thức nhẹ nhàng không bị gò ép dạy các em T duy về lịch sử chứ khôngphải ghi nhớ các kiến thức lịch sử một cách máy móc Đồng thời giúp học sinh tíchcực hoá, chủ động, sáng tạo trong quá trình hoạt động học tập của mình Giúp các em

có những kiến thức lịch sử đúng đắn đây chính là cơ sở của việc giáo dục tình cảm,tình yêu quê hơng đất nớc, giáo dục truyền thống dân tộc cho thế hệ trẻ

1.1.4 Đặc điểm tâm lí của học sinh tiểu học

* Về mặt giải phẫu sinh lí:

Trẻ em ở lứa tuổi càng nhỏ thì khả năng phát triển của cơ thể càng mạnh,nhng càng lớn lên thì tốc độ phát triển của cơ thể chậm hơn Đặc biệt là sự pháttriển về chiều cao và bộ não của trẻ, sự phát triển đó không đồng đều mối cơ thểtrẻ em thì có sự phát triển khác nhau Vì thế, trong quá trình dạy học giáo viênphải tổ chức dạy học để các em phát toàn diện hơn về cơ thể của mình vừa giáodục tri thức vừa giáo dục sức khoẻ thể chất cho các em

* Về mặt nhận thức:

- ở lứa tuổi tiểu học, tri giác của các em thờng gắn với hành động, với

hoạt động thực tiễn của trẻ

- Học sinh tiểu học, chú ý có chủ định của các em đang còn yếu, khả

năng điều chỉnh chú ý cha cao

- T duy của học sinh tiểu học đợc phát triển theo từng giai đoạn: Giai

đoạn thứ nhất (từ lớp 1 đến lớp 3), giai đoạn thứ hai (lớp 4 và lớp 5)

* Về mặt tình cảm:

Học sinh tiểu học rất dễ xúc cảm, xúc động và khó kìm hãm xúc cảm củamình Từ những đặc điểm tâm sinh lí của học sinh đã đợc phân tích ở trên,chúng tôi rút ra kết luận: Việc tổ chức cho học sinh học tập theo hình thức “Đổi mới tCâulạc bộ” là phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của học sinh tiểu học, giúp các emphát triển toàn diện hơn về bản thân

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Thực trạng việc sử dụng các hình thức tổ chức dạy học trong quá trình dạy học phân môn Lịch sử của giáo viên tiểu học

Lịch sử là tồn tại khách quan, là những sự việc, sự kiện, hiện tợng có

thật, đã diễn ra, không thể “Đổi mới tPhán đoán” để tái hiện lịch sử Vì vậy, để giúp học

sinh biết đợc hiện thực lịch sử, nhất thiết các em học sinh phải đợc thông tin vềquá khứ lịch sử với những nét cụ thể của nó Chúng ta phải có một nội dung dạyhọc chính xác, khoa học, phải có những hình thức tổ chức dạy học hợp lí đểgiúp học sinh biết t duy lịch sử

Bảng 1: Các hình thức tổ chức dạy học đợc giáo viên sử dụng trong dạy học

l-Tỉ lệ (%)

Thờng xuyên

Thỉnh thoảng

1 Dạy học cá nhân 57 45,6 15 42

2 Dạy học nhóm 78 62,4 43 35

3 Dạy học theo lớp 112 89,6 90 22

4 Hình thức tham quan 28 22,4 3 25

5 Hoạt động ngoại khoá 23 18,4 5 18

6 Dạy học ngoài hiện trờng 19 15,2 5 14

7 Hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ” 0 0 0 0

Từ bảng 1, chúng tôi thấy trong quá trình dạy học lịch sử phần lớn giáoviên thờng sử dụng hình thức dạy học theo lớp (89,6 %), thực chất đây là hìnhthức tổ chức dạy học chung cho cả lớp

1.2.2 Sự hiểu biết của giáo viên về hình thức Câu lạc bộ trong dạy học“Đổi mới t ”

phân môn lịch sử ở một số trờng tiểu học

Bảng 2: Sự hiểu biết của giáo viên về hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ”

TT Mức độ hiểu biết của giáo viên Số ý kiến

2 Cha đợc tìm hiểu 87 73,1

3 Mới chỉ đợc nghe qua 23 19,4

Qua trao đổi chúng tôi đợc biết: Phần lớn giáo viên không hiểu đợc bản chất nộidung, cũng nh những yêu cầu s phạm cần thiết khi sử dụng các hình thức tổ chức dạyhọc Họ chỉ vận dụng một cách máy móc theo kinh nghiệm của bản thân Khi chúngtôi đề cập đến hình thức tổ chức “Đổi mới tCâu lạc bộ” thì nhiều giáo viên hiểu một cách mơ

hồ, ngạc nhiên về hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ” Qua kết quả điều tra chúng tôi thấy có tới(73,1 %) giáo viên cha đợc tìm hiểu về hình thức “Đổi mới tCâu lạc bộ” , trong đó số lợnggiáo viên đợc biết thì quá ít (7,5%)

1.2.3 Thực trạng việc tổ chức các bài ôn tập lịch sử của giáo viên tiểu học

Qua nghiên cứu chơng trình phân môn lịch sử và tìm hiểu thực tiễn quá trình tổchức dạy học lịch sử hiện nay của giáo viên tiểu học Một số giáo viên đã áp dụng cáchình thức tổ chức dạy học mới vào quá trình dạy học nhng đạt hiệu quả cha cao dovận dụng máy móc, không sáng tạo và không theo một quy trình nào cả Đặc biệt làtrong các tiết học ôn tập những kiến thức tổng hợp, hệ thống của từng phần, từng giai

đoạn lịch sử Giáo viên chỉ đơn thuần đa ra các câu hỏi có trong sách giáo khoa đểhọc sinh ghi nhớ lại các kiến thức lịch sử chứ cha có những hình thức tổ chức dạy họchợp lí nhằm nâng cao hiệu quả dạy học

1.2.4 Chất lợng dạy học phân môn lịch sử hiện nay ở nhà trờng tiểu học

Bảng 3: Kết quả kiểm tra định kỳ lần 4 phân môn Lịch sử khối 4 và khối 5

em đạt điểm giỏi rất ít

1.2.4 Nguyên nhân về thực trạng dạy học lịch sử hiện nay ở tiểu học

Việc dạy học lịch sử hiện nay ở các trờng tiểu học, đặc biệt là mấy nămgần đây bộc lộ rất nhiều nhợc điểm cần phải khắc phục Biểu hiện nổi bật củaviệc giảm sút chất lợng đó là tình trạng coi thờng, nhớ nhầm, không hiểu lịch

sử, không vận dụng bài học Nguyên nhân dẫn đến thực trạng về dạy học lịch

sử hiện nay có rất nhiều nhng nguyên nhân chủ yếu đó là sự lạc hậu, bảo thủ vểhình thức tổ chức dạy học lịch sử Việc đổi mới giáo dục phải đợc tiến hành

động bộ trên tất cả mọi lĩnh vực trong đó có hình thức tổ chức dạy học, có nhvậy chất lợng dạy học lịch sử ở các nhà trờng mới đạt kết quả cao

1.3 Kết luận chơng 1

Lịch sử là quá trình hình thành phát triển, diệt vong của một sự vật, hiện t ợng nào đó Nh vậy, Xã hội càng phát triển, khoa học công nghệ càng hiện đạibao nhiêu thì chúng ta phải coi trọng lịch sử bấy nhiêu Muốn đạt đợc điều đó,giáo viên tiểu học phải không ngừng đổi mới toàn diện quá trình dạy học củamình, trong đó có các hình thức tổ chức dạy học Đặc biệt là các hình tổ chức

-dạy học lịch sử để giúp học sinh Hiểu về quá khứ, sống với hiện tại và h“Đổi mới t ớng tới tơng lai” , góp phần đào tạo thế hệ trẻ đáp ứng đợc nhu cầu của xã hội trong thời

đại mới Vì vậy, trong quá trình dạy học giáo viên phải lựa chọn và sử dụng các

hình thức dạy học sao cho phù hợp vừa làm phát triển khả năng sẵn có của mỗicá nhân vừa nâng cao chất lợng dạy học.

Chơng 2 Quy trình tổ chức dạy học phân môn lịch sử

ở trờng tiểu học theo hình thức “Câu Lạc bộ”

2.1 Căn cứ và nguyên tắc để xây dựng quy trình

2.1.1 Căn cứ để xây dựng quy trình

2.1.1.1 Mục tiêu, đặc điểm của phân môn Lịch sử

2.1.1.2 Đặc điểm tâm sinh lý học sinh tiểu học

2.1.1.3 Điều kiện thực tiễn của nhà trờng tiểu học

2.1.2 Nguyên tắc để xây dựng quy trình tổ chức các tiết dạy lịch sử ở trờng tiểu học theo hình thức Câu lạc bộ“Đổi mới t ”

2.1.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống

2.1.2.2 Nguyên tắc đảm bảo sự hoạt động thống nhất giữa cá nhân và tập thể

2.1.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả

Sơ đồ 1: Quy trình tổ chức dạy học phân môn lịch sử theo hình thức

Câu lạc bộ

“Đổi mới t ”

Hoạt động của Giáo viên

Xác định mục tiêu bài học

Chuẩn bị CSVC, ĐDDH

Lập kế hoạch Dạy - Học

Chuẩn bị đồ dùng học tập theo yêu cầu của giáo viên

ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số, đồ dùng học

tập và sắp xếp vị trí học tập

cho HS

Giới thiệu nội dung, hình

thức sinh hoạt “Đổi mới tCLB” gắn

với nội dung bài học

Tổ chức HS giải quyết

nhiệm vụ học tập thông qua

sinh hoạt “Đổi mới tCLB”

Đánh giá việc thực hiện

nhiệm vụ học tập của HS

Yêu cầu HS thu dọn đồ

dùng, chuẩn bị bài học sau

TLN đôi để kiểm tra đồ dùng học tập của nhau

Sắp xếp vị trí học tập theo h ớng dẫn của giáo viên

Theo dõi, h ớng dẫn,

hỗ trợ HS

Học sinh giải quyết nhiệm

vụ học tập d ới hình thức sinh

hoạt “Đổi mới tCLB”

Giáo viên h ớng dẫn HS hệ

thống lại các kiến thức đã đ

ợc học

HS hệ thống lại các kiến thức đã học và điều chỉnh kiến thức trọng tâm cần ghi

nhớ vào vở

Tự đánh giá kết quả học tập của mình

Thu dọn đồ dùng, chuẩn bị nội dung bài học sau

HS hợp tác, giúp đỡ nhau để hoàn thành nhiệm vụ học

tập

Hoạt động cả lớp để nắm vững nội dung, trình tự buổi

sinh hoạt “Đổi mới tCLB”

2 Tổ chức HS học tập theo hình thức CLB

“Đổi mới t ”

TLN về các nhiệm vụ học tập cần phải giải quyết