thuyết trình sinh học -điện thế hoạt động và sự lan truyền xung thần kinh (2)

- ở giai đoạn mất phân cực và đảo cực ion Na+ khuếch tán qua MTB vào bên trong TB làm trung hoà điện tích âm ở mặt trong TB gây nên hiện tượng mất phân cực sau đó ion Na+ dư thừa làm cho

Tiết 30- Bài 29

1 Đồ thị điện thế hoạt động

Quan sát đồ thị và nhận xét về điện thế nghỉ của Mực ống ( giai

đoạn A-B ) và sự biến đổi điện thế khi TB bị kích thích ( Giai đoạn

B-C , C-D và D-E )

+50

+40

+30

+20

+10

0

-10

-30

-50

-70

-80

0 1 2 3 4 5 6

A B C D E

Khi nào TBTK xuất hiện điện thế hoạt động?

Điện thế hoạt động xuất hiện khi TBTK hưng phấn Khi bị kích thích điện thế nghỉ biến đổi thành điện thế hoạt động

I Điện thế hoạt động

Điện thế hoạt động xuất hiện khi TBTK hưng phấn khi bị kích thích điện

thế nghỉ biến đổi thành điện thế hoạt động

1 Đồ thị điện thế hoạt động

Giai đoạn A-B: Điện thế nghỉ ( Ở Mực ống khoảng -70mV)

Giai đoạn B-C: Giai đoạn mất phân cực ( Khử cực ) Điện thế từ -70mV đến 0mV Giai đoạn C-D: Giai đoạn đảo cực Điện thế từ 0mV đến + 30mV rồi lại về 0mV Giai đoạn D-E: giai đoạn tái phân cực Điện thế từ 0mv đến -70mV

+50

+40

+30

+20

+10

0

-10

-30

-50

-70

-80

0 1 2 3 4 5 6

A B C D E

ĐT nghỉ

gđ mất phân cực

gđ đảo cực

gđ tái phân cực

Quan sát hình vẽ sau và cho biết

-ở giai đoạn mất phân cực và giai đoạn đảo cực loại ion nào đi qua màng tế bào và sự di chuyển đó có ý nghĩa gì ?

- ở giai đoạn tái phân cực , loại ion nào đi qua màng tế bào và

sự di chuyển đó có ý nghĩa gì ?

2 Cơ chế hình thành điện thế hoạt động

Cổng K +

đóng

Cổng Na + mở

Cổng K + mở

Cổng Na + đóng

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

KK+ +

Cơ chế hình thành điện thế hoạt động

Gđ mất phân cực và đảo cực

Gđ tái phân cực

K+

- ở giai đoạn mất phân cực và đảo cực ion Na+ khuếch tán qua MTB vào bên trong TB làm trung hoà điện tích âm ở mặt trong TB gây nên hiện tượng mất phân cực sau đó ion Na+ dư thừa làm cho mặt trong TB tích điện dương gây nên hiện tượng đảo cực

2 Cơ chế hình thành điện thế hoạt động

Cổng K +

đóng

Cổng Na + mở

Cổng K + mở

Cổng Na + đóng

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

Na+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

K+

KK+ +

Cơ chế hình thành điện thế hoạt động

Gđ mất phân cực và đảo cực

Gđ tái phân cực

K+

- ở giai đoạn mất phân cực và đảo cực ion Na+ khuếch tán qua MTB vào bên trong TB làm trung hoà điện tích âm ở mặt trong TB gây nên hiện tượng mất phân cực sau đó ion Na+ dư thừa làm cho mặt trong TB tích điện dương gây nên hiện tượng đảo cực

- ở giai đoạn tái phân cực ion K+ đi qua màng tế bào làm cho

mặt trong màng tế bào tích điện âm và mặt ngoài màng tế bào

tích điện dương

Vậy điện thế hoạt động được hình thành như thế nào

Cơ chế hình thành điện thế hoạt động

-Khi bị kích thích , cổng Na+ mở rộng nên Na+ khuếch tán qua màng tế bào vào bên trong màng tế bào gây nên hiện tượng mất phân cực và đảo cực

- Tiếp đó cổng K+ mở, còn cổng Na+ đóng , K+ đi qua màng tế bào ra ngoài dẫn đến tái phân cực

Kết luận : Điện thế hoạt động là sự biến đổi điện thế nghỉ từ phân

cực sang mất phân cực , đảo cực và tái phân cực

II Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh

Điện thế hoạt động khi xuất hiện được gọi là xung thần kinh ( xung điện ) Xung thần kinh khi xuất hiện sẽ lan truyền dọc theo sợi thần kinh

Phân tích quá trình lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao

mielin ? Nghiên cứu SGK và hoàn thành bảng so sánh sau

Sự lan truyền xung TK trên sợi TK có và không có bao miêlin là

khác nhau

-+++ +++ ++++++ - +++++++ -++++ +++ +++++++ - +++++++ -++++ +++ +++++++ - +++++++ -++ +++ ++ +++++++ - ++++++ -+++ +++

++

+++

Đặc điểm Lan truyền xung TK trên sợi TK không có

bao miêlin Lan truyền xung TK trên sợi TK có bao mielin

Đặc điểm

cấu tạo

Cơ chế lan

truyền

Đặc điểm

lan truyền

Tốc độ lan

truyền

Sợi TK không có bao mielin bao bọc - Sợi TK có bao miêlin bao bọc.

- Bao mielin bao bọc không liên

tục mà ngắt quãng tạo thành các eo Ranvie

-Tại điểm kích thích , cổng Na + gây nên hiện tượng mất phân cực và đảo cực làm mặt trong màng TB tích điện dương Theo quy luật lan truyền ,dòng điện truyền đến điểm bên cạnh gây nên hiện tượng đảo cực ở điểm đó

- Xung TK lan truyền do sự mất phân

cực , đảo cực và tái phân cực

Xung thần kinh lan truyền do hiện tượng mất phân cực , đảo cực và tái phân cực từ Ranvie này sang eo Ranvie khác

Xung TK lan truyền theo kiểu nhảy cóc từ eo Ranvie này sang

eo Ranvie khác

Xung TK lan truyền liên tục từ vùng này sang vùng khác kề bên.

Nhanh hơn Chậm hơn

mielin lại theo kiểu nhảy cóc?

Xung TK lan truyền theo các bó sợi TK có bao mielin

từ vỏ não đến các cơ ngón chân , làm các ngón chân

co lại Hãy tính thời gian xung TK lan truyền từ vỏ não đến cơ ngón chân( cho biết chiều cao của Người nào đó là 1,6 m, tốc độ lan truyền là 100 m/giây )

Củng cố

Câu 1 : Điện thế hoạt động xuất hiện khi

a.TBTK bị kích thích

b TBTK nghỉ

c TB cơ dãn

d Cả a, b, và c

Câu 2:

1- giai đoạn đảo cực

2 giai đoạn khử cực

3 giai đoạn tái phân cực

Quá trình hình thành điện thế hoạt động diễn ra như sau a.2-1-3

b.1-2-3

c.3-2-1

d.2-3-1

Củng cố

Câu 3: Tốc độ lan truyền xung TK trên sợi TK không có bao

mielin………… tốc độ lan truyền xung TK trên sợi TK có bao mielin

a.Tương đương

b.Nhanh hơn

c.Chậm hơn

d.Bằng nhau

Câu 4: Ghép cấu tạo và đặc điểm của các kiểu lan truyền xung thần kinh

Lan truyền xung TK trên

sợi TK không có bao mielin

Lan truyền xung TK trên sợi

TK có bao mielin

Tốc độ lan truyền chậm

Có các eo Ranvie Tốc độ lan truyền nhanh Truyền xung TK theo kiểu nhảy cóc Xung TK truyền liên tục từ điểm này sang điểm khác lân cận

Củng cố

-Điện thế hoạt động là sự biến đổi điện thế nghỉ ở màng tế bào từ phân cực sang mất phân cực , đảo cực và tái phân cực

- Trên sợi TK không có bao mielin , xung thần kinh lan truyền liên tục từ vùng này sang vùng khác

- Trên sợi TK có bao mielin , xung TK lan truyền nhảy cóc từ

eo Ranvie này sang eo Ranvie khác

I Điện thế hoạt động

1 Đồ thị điện thế hoạt động

2 Cơ chế hình thành điện thế hoạt động

II Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh

1 Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không

có bao mielin

2 Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh có bao

mielin

Bài tập về nhà

-Trả lời các câu hỏi cuối bài

- Xung thần kinh lan truyền trên sợi thần kinh do hiện tượng khử cực , đảo cực và tái phân cực Vậy khi truyền đến tận cùng của sợi thần kinh thì xung thần kinh lan truyền tiếp bằng cách nào?

I Điện thế hoạt động

1 Đồ thị điện thế hoạt động

2 Cơ chế hình thành điện thế hoạt động

II Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh

1 Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không

có bao mielin

2 Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh có bao

mielin

Chân thành cảm ơn !