nghiên cứu chiến lược hợp tác thương mại của việt nam với các nước mỹ latinh

LỜI MỞ ĐẦU Một trong những nhiệm vụ then chốt của Chương trình hành động Chiến lược phát triển xuất nhập khẩu hàng hóa thời kỳ 2011- 2020 định hướng đến năm 2030 mà Đảng và Nhà nước ta đ

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 2

I- GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÁC NƯỚC MỸ LATINH TỔNG QUAN MỐI QUAN HỆ GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC MỸ LATINH 4

1 Giới thiệu chung về các nước Mỹ Latinh 4

2 Tổng quan mối quan hệ giữa Việt Nam và các nước Mỹ Latinh 5

II- NỘI DUNG CHIẾN LƯỢC HỢP TÁC THƯƠNG MẠI GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC MỸ LATINH 7

1 Chiến lược phát triển Ngoại thương của Việt Nam 7

1.1 Quan điểm chiến lược 9

1.2 Mục tiêu phát triển 9

1.3 Định hướng xuất khẩu 9

1.4 Định hướng nhập khẩu 11

2 Chiến lược hợp tác thương mại của Việt Nam và các nước Mỹ Latinh 11

a) Định hướng xuất khẩu 11

b) Định hướng nhập khẩu 14

III- GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CHIẾN LƯỢC HỢP TÁC THƯƠNG MẠI GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC MỸ LATINH TRONG GIAI ĐOẠN 2011- 2020 14

1 Phát triển sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế 14

2 Phát triển thị trường 15

3 Chính sách tài chính, tín dụng và đầu tư phát triển sản xuất hàng xuất khẩu 17

4 Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng giao nhận kho vận và đẩy nhanh xã hội hóa hoạt động dịch vụ logistics 17

5 Đào tạo phát triển nguồn nhân lực 17

6 Kiểm soát nhập khẩu 17

KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

LỜI MỞ ĐẦU

Một trong những nhiệm vụ then chốt của Chương trình hành động Chiến lược phát triển xuất nhập khẩu hàng hóa thời kỳ 2011- 2020 định hướng đến năm 2030 mà Đảng và Nhà nước ta đề ra là tiếp tục mở rộng thị trường, trong đó có một quan điểm chủ đạo là đẩy mạnh tìm kiếm các thị trường mới, xây dựng đề án phát triển, đẩy mạnh xuất khẩu đối với từng khu vực thị trường nhằm đa dạng hóa mặt hàng và thị trường xuất nhập khẩu, khai thác tốt tiềm năng và đặc thù của từng khu vực thị trường Trong số những thị trường mới đó được xác định, các nước Mỹ Latinh nổi lên như một thị trường thật sự nhiều tiềm năng

Mỹ Latinh là khu vực rộng lớn với tổng diện tích trên 21 triệu km2 bao gồm 33 quốc gia với dân số gần 600 triệu người và GDP đạt trên 5.500 tỷ USD tương đương với hơn 10% tổng tổng sản lượng quốc nội thế giới Khu vực này, đặc biệt các nước trong G20 là Bra-xin, Chile, Mê-hi-cô và Ac-hen-ti-na, có thế mạnh trên hầu khắp các lĩnh vực kinh tế như hàng không vũ trụ, thiết bị công nghiệp nặng, ô tô, linh kiện điện tử, xây dựng, khai khoáng, lọc hóa dầu, công nghệ sinh học, may mặc, nông lâm ngư nghiệp, tài chính ngân hàng, năng lượng, truyền thông, du lịch và dịch vụ Với quan hệ chính trị, ngoại giao tốt đẹp, Việt Nam và Mỹ Latinh có nhiều thuận lợi để phát triển quan hệ kinh tế do cơ cấu ngành nghề có thể bổ trợ tốt cho nhau như khai thác, chế biến dầu khí, khai khoáng, thuỷ điện, phong điện, năng lượng nguyên tử, sản phẩm sinh học, nông nghiệp và chế biến nông sản Việt Nam có thể tranh thủ khai thác các thế mạnh của khu vực để phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế trong nước và bổ sung cho quan hệ kinh tế của ta với các nước khác, nhất là khi một số thị trường truyền thống đã có dấu hiệu bão hòa; nâng cao kim ngạch xuất nhập khẩu, mở rộng thị trường cho hàng hoá dịch vụ Việt Nam Đặc biệt, Mỹ Latinh có thể trở thành thị trường xuất khẩu đầy tiềm năng của các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam bởi đây là một thị trường rộng lớn, đa dạng và khá dễ tính

Trong khoảng 15 năm trở lại đây, quan hệ hợp tác kinh tế - thương mại giữa Việt Nam

và khu vực Mỹ Latinh đã có những bước phát triển tương đối nhanh và ngày càng mở rộng, thương mại song phương tăng khoảng 30% trong 10 năm và đạt mức 4,9 tỷ USD vào năm

2011 Tuy nhiên, cho đến nay quan hệ giữa Việt Nam và các nước Mỹ Latinh chưa phát triển đồng đều, chủ yếu mới tập trung vào các bạn truyền thống (Cuba) và một số nước lớn (Brazin, Agentina ) và gần đây mở rộng sang Chile và Venezuela Quan hệ kinh tế thương

vào Việt Nam chưa đang kể Mặc dầu tốc độ tăng trưởng cao (đạt gần 30% năm), thị phần hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam ở thị trường Mỹ Latinh còn nhỏ (0,3%), chưa có tăng trưởng đột biến, giá trị xuất khẩu sang khu vực chỉ chiếm 2,3% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước năm 2011 Trong cán cân thương mại, tình trạng nhập siêu còn kéo dài và chậm được khắc phục

Nguyên nhân của những hạn chế trong quan hệ thương mại Việt Nam- Mỹ Latinh có kể

kể đến: Thứ nhất, chính sách thương mại chặt chẽ, quyết liệt bảo hộ thị trường nội địa bằng hàng rào kỹ thuật và thuế quan của các nước Mỹ Latinh; Thứ hai, sự cạnh tranh gay gắt của các sản phẩm của nước sở tại và các khu vực nội khối Mercosur và hàng hóa giá thấp đến từ các nước Châu Á khác như Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Malaysia, Thái Lan; Các nguyên nhân khác như rào cản về ngôn ngữ, khoảng cách địa lý, thông tin hiểu biết về thị trường đối tác, sự thiếu hiệu quả của các hoạt động xúc tiến thương mại, thiếu hiệp định hỗ trợ tư pháp,… cũng dẫn đến những hạn chế trong quan hệ thương mại giữa hai bên

Thực trạng đó làm cho việc đẩy mạnh phát triển quan hệ thương mại giữa Việt Nam với các Mỹ Latinh trở nên đặc biệt cần thiết, góp phần đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế thương mại, cũng như mong muốn của lãnh đạo Việt Nam và các nước, của giới doanh nghiệp và nhân dân hai bên

Để tăng cường quan hệ thương mại giữa Việt Nam với các nước Mỹ Latinh, đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng buôn bán hai chiều, chúng ta cần phải tìm hiểu thị trường Mỹ Latinh, nắm bắt thực trạng mối quan hệ thương mại hiện nay giữa Việt Nam với thị trường này, từ đó đề

ra những kiến nghị, giải pháp thiết thực

Trong khuôn khổ bài tiểu luận này, nhóm chúng tôi tôi đã chọn đề tài “Nghiên cứu chiến lược hợp tác thương mại của Việt Nam với các nước Mỹ Latinh”

Nội dung tiểu luận gồm 3 phần chính:

I- Giới thiệu chung về khu vực Mỹ Latinh và quan hệ giữa Việt Nam và các nước

Mỹ Latinh

II- Nội dung chiến lược hợp tác thương mại của Việt Nam và các nước Mỹ Latinh III- Một số giải pháp nhằm thúc đẩy quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các nước

Mỹ Latinh

I- GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÁC NƯỚC MỸ LATINH TỔNG QUAN MỐI QUAN

HỆ GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC MỸ LATINH

1 Giới thiệu chung về các nước Mỹ Latinh

Các quốc gia Mỹ Latinh có rất nhiều điểm tương đồng, gắn kết với nhau về truyền thống lịch sử, văn hóa, chủng tộc, tôn giáo, ngôn ngữ (phần lớn nói tiếng Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và tiếng Anh)…, tạo thuận lợi rất lớn cho sự giao lưu, hợp tác, hội nhập giữa các nước trong nội khối với nhau cũng như giữa khu vực với quốc tế

Tuy chỉ chiếm hơn 8% dân số (577,2 triệu người) và 14,7% diện tích của thế giới (21,5 triệu km2), nhưng Mỹ Latinh có nguồn tài nguyên thiên nhiên, khoáng sản đa dạng, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng trữ lượng của thế giới như: Bạc (31%), đồng (28%), than đá (27%), diện tích rừng (25%), dầu lửa (24%), ni-kên (24%), bô-xít (17%), thiếc (16%), sắt (14%),

u-ra-ni-um (5%) … Nhiều nước Mỹ Latinh, với ba nền kinh tế đầu tàu là Bra-xin, Mê-hi-cô và Ác-hen-ti-na - thành viên Nhóm G20, đạt trình độ khá cao trong nhiều lĩnh vực như: Khai thác, chế biến dầu khí, năng lượng (thủy điện, phong điện…), khai thác khoáng sản, công nghệ cao, công nghệ và nhiên liệu sinh học, nông nghiệp, chế biến nông-lâm-hải sản …

Những năm gần đây, kinh tế Mỹ Latinh đã có sự bứt phá, phát triển mạnh mẽ về mọi mặt, cùng với Châu Á, được đánh giá là những điểm sáng về tăng trưởng của kinh tế thế giới Các nước Mỹ Latinh đã lựa chọn đường lối phát triển kinh tế đúng đắn, thu được những thành tựu ấn tượng, đáng khâm phục GDP của toàn khu vực đạt mức tăng trưởng bình quân 5,3% năm giai đoạn 2006-2010 so với mức 2,4% của giai đoạn 2000-2005, đặc biệt mức tăng trưởng của một số nước như Ác-hen-ti-na đạt 9% (2010), Cô-lôm-bi-a 5% (2010) và Chile 5,3% (2010) Riêng năm 2011 vừa qua, trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế-tài chính toàn cầu, kinh tế Mỹ Latinh vẫn đạt mức tăng trưởng GDP khá cao 4,3%, tổng giá trị GDP lên đến hơn 6.006 tỷ USD, GDP đầu người đạt 9.308 USD; kim ngạch xuất khẩu trên 1.000 tỷ, thu hút FDI đạt mức kỷ lục 130 tỷ USD, tăng 73% so với năm 2010 Cùng với sự phát triển đi lên của toàn khu vực, một số nền kinh tế lớn ở Mỹ Latinh như: Ác-hen-ti-na, Chi-lê, Bra-xin, Mê-hi-cô, U-ru-goay… đã có sự vươn lên mạnh mẽ, trong đó nổi bật là Bra-xin trở thành nền kinh tế lớn thứ 6 và Mê-hi-cô thành nền kinh tế thứ 13 của thế giới với tổng giá trị GDP năm

2011 tương ứng là 2.294 tỷ USD và 1.661 tỷ USD Ngân hàng Thế giới dự báo, trong 5-10 năm tới, kinh tế Mỹ Latinh sẽ duy trì mức tăng trưởng GDP 4 - 6% năm, lạm phát và thất nghiệp được duy trì ở mức một con số

Song song với quá trình phát triển trong từng nước, Mỹ Latinh ngày càng quan tâm đẩy mạnh liên kết và hội nhập khu vực và quốc tế Những năm gần đây, một loạt tổ chức hội

nhập chính trị-kinh tế cấp tiểu vùng và cấp vùng được củng cố hoặc thành lập mới như: Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ (UNASUR), Cộng đồng các Quốc gia An-đết (CAN), Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), Khối thị trường chung Trung Mỹ và Ca-ri-bê (CARICOM), Liên minh Bô-li-va cho Mỹ Latinh (ALBA)… Xu hướng này đã biến Mỹ Latinh thành một thị trường rộng lớn và ngày càng đồng nhất, tạo thuận lợi cho các đối tác bên ngoài khu vực tiếp cận và hoạt động kinh doanh, đầu tư

Nhằm phục vụ mục tiêu phát triển, hầu hết các nước Mỹ Latinh đã có những điều chỉnh quan trọng trong chính sách đối ngoại nói chung và chính sách kinh tế đối ngoại nói riêng, từ chỗ tập trung vào các đối tác Tây bán cầu, các nước Mỹ Latinh đã chủ động mở rộng quan hệ với các đối tác ngoài khu vực, đặc biệt là hướng mạnh sang Châu Á-Thái Bình Dương Theo hướng đó, nhiều nước Mỹ Latinh ngày càng tích cực tham gia các tổ chức hội nhập liên khu vực như: Diễn đàn Hợp tác kinh tế Châu Á- Thái Bình Dương (APEC), Diễn đàn Đông Á –

Mỹ Latinh (FEALAC), Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình dương (TPP), quan tâm thiết lập quan hệ với ASEAN Đây là tiền đề quan trọng để phát triển quan hệ Việt Nam và các nước

Mỹ Latinh theo hướng gắn kết, hiệu quả hơn

2 Tổng quan mối quan hệ giữa Việt Nam và các nước Mỹ Latinh

a) Về chính trị, ngoại giao Giữa Việt Nam và các nước Mỹ Latinh vốn có quan hệ hữu nghị, đoàn kết truyền thống tốt đẹp, bắt nguồn từ sự tương đồng trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc

José Marti, nhà cách mạng và nhà văn hoá của Cuba và Mỹ Latinh đã đề cập tới truyền thống anh hùng chống xâm lược của nhân dân Việt Nam trong truyện ngắn “Cuộc dạo chơi trên đất nước của người An Nam” đăng trong tác phẩm “Tuổi vàng”, xuất bản tại Mỹ vào năm 1889 Ông được Lãnh tụ Cuba Fidel Castro coi là “người Cuba, người Mỹ Latinh đầu tiên phát hiện ra Việt Nam” Chủ tịch Hồ Chí Minh trong quá trình tìm đường cứu nước cũng

đã từng tới đảo Martinique thuộc vùng Ca-ri-bê, U-ru-goay và Ác-hen-ti-na vào năm 1912 và sau này cũng chính là người gieo mầm cho quan hệ đoàn kết, hữu nghị và hợp tác của Việt Nam với các nước Mỹ Latinh Chính tư tưởng độc lập, tự do là sợi dây tinh thần gắn bó nhân dân Việt Nam và Mỹ Latinh từ các thế hệ của José Marti, Hồ Chí Minh cho đến ngày nay Sau thắng lợi lịch sử của Việt Nam năm 1975, quan hệ chính trị-ngoại giao giữa Việt Nam và các nước Mỹ Latinh được mở rộng Trong 5 năm (1975-1980), Việt Nam thiết lập thêm quan hệ ngoại giao với 10 nước Mỹ Latinh Việt Nam cũng đã sát cánh cùng các nước bạn bè Mỹ Latinh trong cuộc đấu tranh vì độc lập, dân chủ và tiến bộ xã hội Các nước Mỹ Latinh đã ủng hộ mạnh mẽ việc Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc năm 1977, hỗ trợ Việt

Nam khắc phục hậu quả chiến tranh, mở rộng quan hệ đối ngoại, chống lại các biện pháp bao vây, cấm vận

Kể từ khi Việt Nam tiến hành công cuộc đổi mới vào năm 1986, quan hệ với các nước

Mỹ Latinh bước vào một giai đoạn phát triển mới, mạnh mẽ hơn và toàn diện hơn Từ 1986 đến nay, Việt Nam đã thiết lập thêm quan hệ ngoại giao với 14 nước ở khu vực này Việc trao đổi các chuyến thăm và tiếp xúc giữa Lãnh đạo cấp cao Việt Nam và các nước Mỹ Latinh được thực hiện thường xuyên, qua đó, thiết lập khuôn khổ quan hệ đối tác toàn diện giữa Việt Nam với một số nước Hàng chục hiệp định, thoả thuận hợp tác đã được ký kết, tạo

cơ chế và hành lang pháp lý thuận lợi cho việc phát triển quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam với các nước Mỹ Latinh Sự phối hợp và ủng hộ lẫn nhau tại các tổ chức quốc tế và diễn đàn đa phương ngày càng chặt chẽ Các hoạt động giao lưu, trao đổi giữa các đoàn thể,

tổ chức hữu nghị nhân dân không ngừng phát triển

Cho đến năm 2012, Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với 27 nước Mỹ Latinh, thiết lập các Uỷ ban hợp tác hỗn hợp liên chính phủ với 5 nước, thiết lập các cơ chế tham khảo chính trị với 15 nước Mỹ Latinh Trong 10 năm qua, đã có 9 chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao nhất của Việt Nam tới các nước Mỹ Latinh, 10 chuyến thăm của Lãnh đạo cấp cao nhất của các nước Mỹ Latinh tới Việt Nam Việt Nam hiện có 7 Đại sứ quán tại khu vực; 8 nước

Mỹ Latinh đã mở Đại sứ quán tại Hà Nội

Tại Diễn đàn cấp bộ trưởng Việt Nam- Mỹ Latinh diễn ra tại Hà Nội tháng 7/2012, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã phát biểu:

“Trong chính sách đối ngoại hòa bình, độc lập, tự chủ, rộng mở,

đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, Việt Nam luôn mong muốn là bạn, là đối tác tin cậy của các quốc gia, các dân tộc trên thế giới Việt Nam luôn coi trọng và quyết tâm phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước Mỹ La-tinh, đưa các mối quan hệ đó ngày càng đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả, phục vụ tích cực cho công cuộc phát triển của Việt Nam cũng như các nước Mỹ La-tinh, đóng góp vào hòa bình, ổn định, hợp tác

và phát triển của khu vực và thế giới.”

b) Về thương mại Quan hệ chính trị, hữu nghị truyền thống tốt đẹp và không ngừng phát triển đã tạo tiền đề và nền tảng vững chắc cho việc mở rộng và tăng cường quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và các nước Mỹ Latinh, nhất là trên các lĩnh vực thương mại, đầu tư Kim ngạch

thương mại hai chiều liên tục tăng cao, trên dưới 30% năm, từ 300 triệu USD năm 2000 lên 5,1 tỷ USD năm 2011, gấp 17 lần Riêng với ba nền kinh tế lớn nhất của khu vực là Bra-xin, Mê-hi-cô và Ác-hen-ti-na, kim ngạch thương mại hai chiều đã vượt ngưỡng 1 tỷ USD với mỗi nước

* Những hiệp định thương mại đã ký kết giữa 2 bên:

Đến nay, Việt Nam đã ký 5 Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư với các nước Venezuela, Ac-hen-tina, Chile, Cuba và Uruguay cũng như 2 Hiệp định tránh đánh thuế hai lần với Cuba và Venezuela

Tuy có bước phát triển nhanh và khá ấn tượng, nhưng quan hệ hợp tác thương giữa Việt Nam và Mỹ Latinh đến nay còn nhiều hạn chế: Kim ngạch xuất khẩu sang khu vực này chỉ chiếm tỷ trọng 2,3 % tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước năm 2009 Thị phần xuất khẩu của Việt Nam ở Mỹ Latinh còn nhỏ, chỉ chiếm 0,18 % tổng kim ngạch nhập khẩu của cả Mỹ Latinh từ tất cả các nước (1,3/695,4 tỷ USD) Đặc biệt ở một số nước có tiềm năng lớn và quy mô kinh tế hàng trăm tỷ USD nhưng giá trị kim ngạch xuất khẩu và thị phần của ta còn ít (Colombia, Veneduela, Peru, Panama)

Những trở ngại căn bản là khoảng cách xa về địa lý, các doanh nghiệp hai bên còn thiếu thông tin về nhau và do đó chưa quan tâm đúng mức đến phát triển quan hệ kinh doanh với nhau Tại một số thị trường nhiều tiềm năng này, Thương vụ mới được thành lập hoặc chưa

có nên chưa hỗ trợ được nhiều cho các doanh nghiệp trong khâu tìm hiểu thị trường và tìm kiếm đối tác kinh doanh Việc thâm nhập hàng hóa, mở rộng thị trường còn gặp phải sự cạnh tranh gay gắt với hàng hóa đến từ các nước châu Á khác có giá thấp hơn nhưng thu hút thị hiếu và sức mua của đại bộ phận nhân dân lao động có thu nhập chưa cao Gần đây, các đoàn XTTM có xu hướng thưa dần, còn chưa hướng đích tới thị trường Mỹ Latinh Công tác thông tin tuyên truyền, phối hợp vận động, đấu tranh bảo vệ uy tín hàng hóa của ta còn chưa đủ mạnh

II- NỘI DUNG CHIẾN LƯỢC HỢP TÁC THƯƠNG MẠI GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC MỸ LATINH

1 Chiến lược phát triển Ngoại thương của Việt Nam

Thực hiện chính sách “mở cửa” và hội nhập kinh tế quốc tế đã đem lại những kết quả rất quan trọng trong lĩnh vực ngoại thương Trong 10 năm gần đây kim ngạch xuất khẩu tăng gấp 5,6 lần; nhịp độ tăng trưởng bình quân 18,4% năm, nhanh hơn tốc độ tăng trường GDP khoảng 2,6 lần (GDP tăng bình quan 7.6%/năm) Cơ cấu xuất khẩu đã được cải thiện theo

hướng tăng các mặt hàng chế biến, giảm tỉ trọng các sản phẩm thô, tạo được một số mặt hàng

có khối lượng lớn và thị trường tương đối ổn định Thương mại dịch vụ, đặc biệt là ngành du lịch có nhiều tiến bộ Nhập khẩu về cơ bản đã phục vụ có hiệu quả phát triển sản xuất và đổi mới công nghệ, thức đẩy nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của hàng hóa, đáp ứng nhu cầu thiết yếu của đời sống nhân dân Thị trường xuất, nhập khẩu được mở rộng theo hương

đa dạng hóa thị trường và đa phương hóa quan hệ kinh tế

Tuy nhiên, hoạt động ngoại thương cũng còn gặp nhiều hạn chế:

- Quy mô xuất khẩu còn quá nhỏ bé

- Sản xuất chưa bám sát tín hiệu của thị trường thế giới; khả năng cạnh tranh của nhiều hàng hóa còn thấp; tỷ trọng sản phẩm có hàm lượng công nghệ và trí tuệ cao còn rất nhỏ Xuất khẩu dịch vụ còn thấp

- Nhập khẩu chưa cải thiện được tình trạng lạc hậu về công nghệ ở một số ngành; ít tiếp cận được với công nghệ nguồn

- Sự hiểu biết về thị trường ngoài nước còn hạn chế

Trên bình diện quốc tế, khoa học và công nghệ phát triển như vũ bảo và đang trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp , đưa thế giới vào thời kỳ phát triển mới – thời kỳ kinh tế tri thức

và xã hội thông tin Các ngành dịch vụ và các ngành kinh tế giàu hàm lượng chất xám phát triển mạnh Thương mại quốc tế ngày càng mở rộng

Xu hướng toàn cầu hóa khu vực hóa với các mặt hàng tích cực và tiêu cực của nó sẽ tiếp tục diễn biến thông qua sự hợp tác – đấu tranh phức tạp giữa các đối tác Các mâu thuẫn cơ bản trên thế giới biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau vẫn tồn tài và phát triển, có mặt sâu sắc hơn Thế giới đang đứng trước nhiều vấn đề toàn cầu mà không một quốc gia riêng lẻ nào có thể tự giải quyết nếu không có sự hợp tác đa phương

Trong nền kinh tế thế giới, các nước công nghiệp phát triển vẫn giữ vị trí áp đảo, Cuộc đấu tranh duy trì ảnh hưởng và phân chia thị trường sẽ diễn ra gay gắt giữa Mỹ, Tây Âu và Nhật Bản, Nga , Trung Quốc và chừng mực nào đó Ấn Độ sẽ có vị trí ngày càng lớn trong nền kinh tế và thương mại thế giới Châu Á – Thái Bình Dương sau khủng hoảng tài chính kinh tế, tiếp tục là một thị trường rộng lớn và cùng Châu Âu hình thành không gian kinh tế Á – Âu

Căn cứ đường lối kinh tế, chiến lược phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2011 – 2020 ,

xu hướng phát triển nền kinh tế và thị trường thế giới thập niên đầu thế kỷ XXI, cũng như từ thực tiễn của các nước, Thủ tướng chính phủ đã phê duyệt Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa thời kỳ 2011 – 2020, định hướng đến năm 2030 với những nội dung chủ yếu sau:

1.1 Quan điểm chiến lược

a) Phát triển sản xuất để tăng nhanh xuất khẩu, đồng thời đáp ứng nhu cầu trong nước; khai thác tốt lợi thế so sánh của nền kinh tế, nâng cao hiệu quả, năng lực cạnh tranh xuất nhập khẩu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, giải quyết việc làm và tiến tới cân bằng cán cân thương mại

b) Xây dựng, củng cố các đối tác hợp tác chiến lược để phát triển thị trường bền vững; kết hợp hài hòa lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài của quốc gia, lợi ích kinh tế và lợi ích chính trị - đối ngoại, chủ động và độc lập tự chủ trong hội nhập kinh tế quốc tế

c) Đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu Tích cực và chủ động tham gia vào mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu; chú trọng xây dựng và phát triển hàng hóa có giá trị gia tăng cao, có thương hiệu trên thị trường trong và ngoài nước

1.2 Mục tiêu phát triển

a) Mục tiêu tổng quát

Tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đến năm 2020 tăng gấp trên 3 lần năm 2010, bình quân đầu người đạt trên 2.000 USD, cán cân thương mại được cân bằng

b) Mục tiêu cụ thể

- Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa bình quân 11 – 12%/năm trong thời kỳ 2011 –

2020, trong đó giai đoạn 2011 – 2015 tăng trưởng bình quân 12%/năm; giai đoạn 2016 –

2020 tăng trưởng bình quân 11%/năm Duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 10% thời kỳ 2021 – 2030

- Tốc độ tăng trưởng nhập khẩu thấp hơn tăng trưởng xuất khẩu; tốc độ tăng trưởng nhập khẩu hàng hóa bình quân 10 – 11%/năm trong thời kỳ 2011 – 2020, trong đó giai đoạn 2011 – 2015 tăng trưởng bình quân dưới 11%/năm; giai đoạn 2016 – 2020 tăng trưởng bình quân dưới 10%/năm

- Giảm dần thâm hụt thương mại, kiểm soát nhập siêu ở mức dưới 10% kim ngạch xuất khẩu vào năm 2015 và tiến tới cân bằng cán cân thương mại vào năm 2020; thặng dư thương mại thời kỳ 2021 – 2030

1.3 Định hướng xuất khẩu

a) Định hướng chung

- Phát triển xuất khẩu theo mô hình tăng trưởng bền vững và hợp lý giữa chiều rộng và chiều sâu, vừa mở rộng quy mô xuất khẩu, vừa chú trọng nâng cao giá trị gia tăng xuất khẩu

- Chuyển dịch cơ cấu hàng hóa xuất khẩu một cách hợp lý theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tập trung nâng nhanh tỷ trọng các sản phẩm xuất khẩu có giá trị gia tăng cao, sản phẩm chế biến sâu, sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao, sản phẩm thân thiện với môi trường trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu

b) Định hướng phát triển ngành hàng

- Nhóm hàng nhiên liệu, khoáng sản (là nhóm hàng có lợi thế về tài nguyên nhưng bị giới hạn nguồn cung): Có lộ trình giảm dần xuất khẩu khoáng sản thô; đầu tư công nghệ để tăng xuất khẩu sản phẩm chế biến, tận dụng các cơ hội thuận lợi về thị trường và giá cả để tăng giá trị xuất khẩu Định hướng tỷ trọng nhóm hàng này trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu từ 11,2% năm 2010 xuống còn 4,4% vào năm 2020

- Nhóm hàng nông, lâm, thủy sản (là nhóm hàng có lợi thế và năng lực cạnh tranh dài hạn nhưng giá trị gia tăng còn thấp): Nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng; chuyển dịch cơ cấu hàng hóa xuất khẩu hướng mạnh vào chế biến sâu, phát triển sản phẩm xuất khẩu

có ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến Định hướng tỷ trọng nhóm hàng này trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu từ 21,2% năm 2010 xuống còn 13,5% vào năm 2020

- Nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo (là nhóm hàng có tiềm năng phát triển và thị trường thế giới có nhu cầu): Phát triển sản phẩm có hàm lượng công nghệ và chất xám cao; phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ giá trị trong nước, giảm phụ thuộc vào nguyên phụ liệu nhập khẩu Định hướng tỷ trọng nhóm hàng này trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu từ 40,1% năm 2010 tăng lên 62,9% vào năm 2020

- Nhóm hàng mới (nằm trong nhóm hàng hóa khác): Rà soát các mặt hàng mới có kim ngạch hiện nay còn thấp nhưng có tiềm năng tăng trưởng cao trong thời gian tới để có các chính sách khuyến khích phát triển, tạo sự đột phá trong xuất khẩu Định hướng tỷ trọng trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu từ 12% năm 2010 tăng lên 19,2% vào năm 2020

c) Định hướng phát triển thị trường

- Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; củng cố và mở rộng thị phần hàng hóa Việt Nam tại thị trường truyền thống; tạo bước đột phá mở rộng các thị trường xuất khẩu mới có tiềm năng

- Phát huy vai trò, vị thế của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế, khu vực và tăng cường hoạt động ngoại giao kinh tế để mở rộng thị trường xuất khẩu; phát triển hệ thống cơ quan xúc tiến thương mại tại các khu vực thị trường lớn và tiềm năng; tăng cường bảo vệ hàng hóa và doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường khu vực và thế giới