Nhờ đó, Đảng và Bác Hồ đã giải quyết thành công nhiều vấn đề cốt tử của cách mạng, như xây dựng, rèn luyện một Đảng Cộng sản ở một nước thuộc địa kém phát triển, giai cấp công nhân còn
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU Trong quá trình lịch sử lãnh đạo cách mạng và chiến tranh cách mạng ở nước ta, trước sức ép của thực tiễn cực kỳ khắc nghiệt, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã rèn luyện được bản lĩnh tư duy độc lập sáng tạo, đề phòng và
khắc phục có hiệu quả những biểu hiện của bệnh giáo điều kinh nghiệm Nhờ
đó, Đảng và Bác Hồ đã giải quyết thành công nhiều vấn đề cốt tử của cách mạng, như xây dựng, rèn luyện một Đảng Cộng sản ở một nước thuộc địa kém phát triển, giai cấp công nhân còn nhỏ bé; chuyển hướng chiến lược đại đoàn kết toàn dân tập trung vào nhiệm vụ giải phóng dân tộc, chuẩn bị và tiến hành
khởi nghĩa thắng lợi nhanh chóng trong điều kiện đất nước đứng trước nhiều
loại kẻ thù; thực hiện đường lối chiến lược và nghệ thuật quân sự độc đáo,
sáng tạo, đánh thắng những tên đế quốc có nhiều tiềm lực kinh tế, quân sự hơn
ta gấp nhiều lần, Bước vào thập kỷ 80 của thế kỷ XX, Đảng ta đã phát hiện tình trạng trì trệ trong đời sống kinh tế của đất nước và sớm có những tìm tòi khắc phục Đại Hội VI và tiếp đến các Dai Hoi VII, VII, IX véi viéc dé
xướng và phát triển đường lối đổi mới, thực sự là cuộc đấu tranh liên tục khắc
phục bệnh giáo điều kinh nghiệm vừa bảo thủ trì trệ, vừa chủ quan duy ý chí
và đã đưa đến những chuyển biến đáng phấn khởi, đất nước từng bước ổn định
và phát triển, tất nhiên cuộc đấu tranh khắc phục bệnh giáo điều, bảo thủ, xơ
cứng vẫn đang còn là vấn đề thời sự nóng hổi cần phải tiếp tục trên mọi lĩnh vực của cuộc sống
Chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa xét lại không ngớt phỉnh phờ rằng hãy tích cực “phi hệ tư tưởng hoá” đời sống xã hội và trong sinh họat quốc tế Chúng kết tội những người Mácxít đã tự tưởng tượng ra kẻ thù, gây ra sự đối địch về hệ tư tưởng, làm căng thẳng bầu không khí chính trị quốc tế
Do đó, cần tích cực đổi mới, chỉnh đốn Đảng, tăng cường hiệu quả công tác lý luận, đổi mới công tác cán bộ, đặc biệt có quy chế chặt chẽ xây dựng,
đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng, kiểm tra chặt chẽ cán bộ Đảng và Nhà nước là
những vấn đề có ý nghĩa thời sự cấp bách để bảo đảm giành thắng lợi trước
âm mưu của các thế lực thù địch đủ loại hòng phá vỡ hệ tư tưởng chủ nghĩa Mác-Lênin, chống lại và làm lệch hướng đường lối đổi mới đúng dắn theo định hướng XHCN của Đảng ta
Trang 2Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ LÝ LUẬN CHUNG CỦA CÔNG TÁC TƯ
TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRONG QĐND VIỆT NAM
I Vai trò, chức năng và hình thức họat động chủ yếu của công tác tu tưởng
1- Vai trò CTTT trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và trong sự
nghiệp xây dựng, chiến đấu của quân đội
Công tác tư tưởng của Đảng là những họat động có tổ chức, có lãnh đạo
của Đảng trên lĩnh vực tư tưởng, nhằm xây dựng Đảng vững mạnh về tư tưởng
và định hướng sự phát triển của đời sống ý thức xã hội Nó là lĩnh vực họat
động đối với con người, trực tiếp tác động vào ý thức con người, xây dựng con người và xây dựng tổ chức để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng Công
tác tư tưởng luôn là một trong những họat động có vai trò quan trọng hàng đầu trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và trong sự nghiệp xây dựng, chiến đấu của quân đội
Công tác tư tưởng là sự gắn bó chặt chế của hai quá trình: Quá trình công tác tư tưởng trong nội bộ Đảng và quá trình công tác tư tưởng của Đảng đối với toàn xã hội
Công tác tư tưởng trong nội bộ Đảng là họat động xây dựng Đảng về trí tuệ, về tư tưởng chính trị, bảo đảm cho Đảng luôn là đội tiên phong của giai cấp công nhân và đủ năng lực lãnh đạo chính trị — xã hội Đây chính là vấn đề cốt yếu, hàng đầu liên quan đến vấn đề sống còn trực tiếp của Đảng
Công tác tư tưởng của Đảng trong toàn bộ xã hội là công tác tác động định hướng của Đảng lên trạng thái và quá trình vận động của ý thức xã hội theo quy luật riêng của nó mà nội dung cơ bản là xác lập thế giới quan và hệ
tư tưởng của giai cấp công nhân Đây chính là mục tiêu xuyên suốt trong quá trình họat động của Đảng
Vai trò của CTTT được xuất phát từ nguyên lý khoa học của Chủ nghĩa Mác - Lênin về mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội Chủ nghĩa Mác — Lênin khẳng định: Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội và đồng thời cũng nhấn mạnh đến vai trò to lớn của những tư tưởng tiên tiến đối với sự phát triển của xã hội Mác nói: “Lý luận cũng sẽ trở thành lực lượng vật chất, một
2
Trang 3khi có thâm nhập vào quần chúng” Đối với Đảng Cộng sản, vai trò của lý luận tiền phong càng có ý nghĩa quan trọng Lênin viết: “Chỉ Đảng nào được một lý luận tiên phong hướng dẫn, thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến
sĩ tiên phong”
Ngày nay, bước sang thời kỳ mới, toàn Đảng, toàn dân ta, tiếp tục thực
hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc XHCN, đẩy
mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đây là thời kỳ cải biến cách mạng sâu sắc, toàn diện, triệt để trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Hơn nữa, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta đang ở trong tình hình Chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô, Đông Âu sụp đổ, kẻ địch đang dùng chiến lược “diễn biến hoà bình” để chống phá các nước XHCN còn lại, cuộc đấu tranh giữa hệ tư tưởng XHCN và hệ tư tưởng tư sản đang diễn ra phức tạp
và gay gắt; Đảng ta đang tiến hành công cuộc đổi mới Những mặt trái của cơ chế thị trường đang hàng ngày tác động vào cán bộ, đảng viên và nhân dân
ta Trước tình hình đó, CTTT lại càng có vai trò đặc biệt quan trọng hơn bao
giờ hết
Trong Quân đội, CTTT là một bộ phận hợp thành của công tác Đảng, công tác chính trị, có nhiệm vụ truyền bá học thuyết của Chủ nghĩa Mác — Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chủ trương chính sách của Đảng cho cán bộ, chiến sĩ; trang bị cho họ vũ khí tư tưởng quan trọng nhất là thế giới quan, phương pháp luận khoa học và những kiến thức cần thiết khác để
nhận thức được các quy luật và những điều kiện họat động của các quy luật xã hội, tự nhiên và tư duy ; giáo dục, bồi dưỡng cho cán bộ, chiến sĩ những phẩm chất đạo đức cách mạng; bảo vệ và phát triển các giá trị tinh thần, bồi
dưỡng tâm hồn và tình cảm, xây dựng nhân cách tốt đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” Đây chính là nhằm thực hiện mục tiêu cơ bản của công tác Đảng, Công tác
chính trị: Xây dựng sức mạnh chính trị — tinh thân, nhân tố quan trọng nhất
trong sức mạnh chiến đấu của quân đội; bảo đảm cho Đảng nắm chắc quân
đội trong mọi tình huống và quân đội tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ
Ngày nay, trong chiến tranh hiện đại, vai trò của yếu tố chính trị tinh thần — vai trò của con người sử dụng vũ khí càng được đề cao Trong phương hướng xây dựng quân đội hiện nay là cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng
Trang 4bước hiện đại, trong đó lấy xây dựng về chính trị làm cơ sở, CTTT càng có vai trò hết sức quan trọng
Hiện nay cần kiên quyết phê phán những nhận thức sai trái Đề cao, dẫn đến tuyệt đối hoá CTTT; hoặc hạ thấp dẫn đến xem thường, nhất là trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường
2- Chức năng của công tác tư tưởng
a- Chức năng phát triển lý luận
Trong thực tiễn cách mạng, bất cứ làm việc gì muốn thành công, phải
có lý luận dẫn đường Lý luận cách mạng mở đường cho thực tiễn, chỉ đạo
họat động cho thực tiễn Lênin dạy: “Không có lý luận cách mạng, thì cũng
không thể có phong trào cách mạng” Do vậy, đây là một trong những chức năng quan trọng hàng đầu của CTTT và công tác xây dựng Đảng nhằm bảo
đảm cho Đảng không ngừng nâng cao tính tiên phong và năng lực lãnh đạo chính trị đối với xã hội Mọi sự chậm trễ hoặc sai phạm trong công tác lý luận
sẽ dẫn Đảng đến nguy cơ mắc sai lầm về đường lối chính trị, làm cho Đảng mất vai trò lãnh đạo của mình đối với xã hội Lý luận còn vướng mắc sẽ ảnh hưởng lớn đến những quyết sách chính trị đưa ra, niềm tin của quần chúng với Đảng sẽ bị suy giảm, hành động trong Đảng và ngoài xã hội sẽ không thống nhất Để thực hiện tốt chức năng này, cần thấm nhuần sâu sắc lời dạy của Hồ Chủ Tịch: “Chúng ta phải học tập chủ nghĩa Mác-Lênin để phân tích và giải
quyết các vấn đề cụ thể của cách mạng nước ta cho hợp với điều kiện đặc biệt
của nước ta Khi vận dụng thì bổ sung, làm phong phú thêm lý luận, bằng những kết luận mới rút ra từ trong thực tiễn cách mạng nước ta”
Trong quân đội, công tác lý luận cần đi vào giải quyết các vấn đề về xây dựng quân đội, về lý luận quân sự và khoa học quân sự, về thực tiễn công tác Đảng, công tác chính trị Tóm lại, trong mọi mặt họat động quân sự cần
có tư duy lý luận sâu sắc và toàn diện
b- Chức năng bồi dưỡng kiến thức toàn diện cho cán bộ, đảng viên
Ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng khoa học kỹ thuật và công nghệ đã đặt ra nhiều vấn đề mới về lý luận và thực tiễn trong sự nghiệp xây dựng và chiến đấu của quân đội Trong quân đội ngày càng được trang bị
Trang 5nhiều vũ khí, khí tài hiện đại và cách đánh mới Vì vậy, CTTT phải không ngừng bồi dưỡng kiến thức cho bộ đội, để họ có thể đủ khả năng tiếp thu và sử dụng thành thạo các loại VKTBKT, hoàn thiện tài nghệ và kỹ năng chiến
đấu.Nhiệm vụ của CTTT phải động viên phát huy tinh thần ham học hỏi, cầu tiến bộ ra sức trau dồi những kiến thức mới, để hoàn thành nhiệm vụ, chống bệnh chủ quan, tự mãn, lười suy nghĩ, ngại học tập
Lênin dạy: “Không thể xây dựng một xã hội Cộng sản chủ nghĩa trong
một nước có những người mù chữ” và “Điều đó chỉ có thể thực hiện được trên
cơ sở của một nền học vấn hiện đại và nếu họ không có nên học vấn đó, thì
chủ nghĩa Cộng sản chỉ là một nguyện vọng mà thôi”
c- Chức năng giáo dục tư tưởng cho quần chúng nhân đân lao động
Lý luận chỉ trở thành sức mạnh cải tạo xã hội khi được quần chúng lĩnh hội và biến thành thế giới quan, phương pháp tư duy khoa học, niềm tin của con người Chính họat động giáo dục tư tưởng là khâu nối liên giữa lý luận với
thực tiễn, một phương tiện quan trọng nhất để truyền bá lý luận Mác- Lênin và
đường lối chính sách của Đảng, nhằm nâng cao giác ngộ chính trị cho quần
chúng và năng lực họat động thực tiễn cho đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân dân
Trong quân đội, CTTT phải hướng vào việc xây dựng cho cán bộ chiến
sĩ, thế giới quan Mác- Lênin, những phẩm chất chính trị, tinh thần, tâm lý
phẩm chất đạo đức và chiến đấu cao để đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của sự nghiệp
xây dựng và chiến đấu của quân đội
d- Chức năng chiến đấu chống hệ tư tưởng thù địch
Đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng là một trong những hình thức đấu tranh giai cấp Thực chất của cuộc đấu tranh này là nhằm tranh giành con tin, khối
óc và phương hướng chính trị của con người Trên lĩnh vực đấu tranh này
thường diễn ra sự phản kháng sâu sắc nhất và mãnh liệt nhất Hiện nay, trên thế giới đang diễn ra cuộc đấu tranh căng thẳng, quyết liệt giữa hệ tư tưởng XHCN và hệ tư tưởng tư sản Chủ nghĩa đế quốc, đứng đầu là Mỹ đang dùng chiến lược “diễn biến hoà bình” nhằm xoá bỏ vai trò lãnh đạo của các Đảng Cộng sản và các nước XHCN còn lại trên toàn thế giới Đối với nước ta, kẻ thù
Trang 6trong và ngoài nước thường xuyên tìm mọi cách chống phá ta về tư tưởng với
âm mưu thủ đoạn hết sức thâm độc và xảo quyệt Do vậy, CTTT hơn lúc nào hết phải nhạy bén kịp thời vạch trần làm thất bại mọi mưu đồ nham hiểm của
kẻ địch, trong bất kỳ tình huống nào, ở nơi nào, lúc nào, CTTT không được
thụ động, bàng quan, bất lực trước sự chống phá của kẻ địch trên lĩnh vực tư tưởng
Quân đội ta là một trong những đối tượng chủ yếu kẻ địch tấn công phá hoai Do vay, CTTT trong Quân đội phải kịp thời đấu tranh vạch trần bản chất nham hiểm phản động của hệ tư tưởng tư sản và xây dựng cho bộ đội có lòng
căm thù địch sâu sắc Thường xuyên giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ nâng cao
tinh thần cảnh giác chính trị, không mơ hồ trước mọi âm mưu thủ đoạn của kẻ thù, giải thích cho bộ đội tin tưởng tuyệt đối vào con đường cách mạng
XHCN, kiên quyết ủng hộ và thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới hiện nay
do Đảng ta khởi xướng
đ- Chức năng tổ chức của công tác tư tưởng
Không có công tác cách mạng nào mà không có chức năng họat động tổ
chức Công tác tư tưởng cũng vậy, muốn họat động có chất lượng phải được tổ chức chặt chẽ Các hình thức tiến hành công tác tư tưởng chỉ mang lại hiệu quả cao khi nó được tiến hành có kế họach và được tổ chức chu đáo Công tác
tư tưởng dù bằng hình thức nào cũng là sự tác động vào nhân cách của đối
tượng để làm biến đổi và định hướng đúng sự phát triển nhân cách của họ Sự biến đổi đó, chỉ có được khi có sự tác động sâu sắc về mặt nhận thức lý luận, đấu tranh chóng lại những quan điểm sai trái, trang bị cho họ những kiến thức
khoa học, tạo cho họ một cảm xúc sâu sắc đối với vấn đề lĩnh hội Chính từ hai yếu tố đó mà tạo ra cho họ có phẩm chất mới về nhân cách
Hiệu quả của sự tác động đó, không chỉ phụ thuộc vào việc thực hiện
đúng hay không đúng các nguyên tắc công tác tư tưởng, mà còn phụ thuộc rất lớn vào công tác tổ chức có được phù hợp và chu đáo hay không
Tóm lại, các chức năng trên có mối liên hệ hữu cơ với nhau, trong một
quá trình thống nhất nhiều mặt của công tác tư tưởng Trong mỗi họat động công tác tư tưởng cần vận dụng và thực hiện đầy đủ các chức năng đó
Trang 73- Hình thức họat động của công tác tư tưởng
La cong tác đi xây dựng con người, đòi hỏi công tác tư tưởng phải có nội dung toàn diện và hình thức phong phú, sinh động hấp dẫn Theo mức độ phạm vi tác dụng ảnh hưởng tới ý thức con người có thể phân ra nhiều hình thức họat động cơ bản sau:
a- Hoat dong huấn luyện - giáo dục: Nhằm trang bị cho người quân nhân những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo cần thiết phục vụ cho chiến đấu và thực hiện các nhiệm vụ khác Nội dung chủ yếu của hình thức này bao gồm: Giáo dục
chính trị tư tưởng, giáo dục đạo đức Cộng sản, giáo dục quân sự, giáo dục pháp luật, giáo dục thẩm mỹ, giáo dục thể chất những nội dung trên được
thực hiện trong một quá trình thống nhất chặt chẽ giữa huấn luyện và giáo
dục Trong đó giáo dục chính trị đóng vai trò chủ đạo
b- Họat động tuyên truyền cổ động
Công tác tuyên truyền cổ động được coi là binh chủng xung kích trên
mặt trận tư tưởng của Đảng Họat động tuyên truyền cổ động với những hình thức, phương pháp và phương tiện hấp dẫn; hình thức này được tiến hành rộng rãi, nhanh nhạy, kịp thời tác động toàn diện đến nhận thức, ý chí, tình cảm của
quân nhân
c- Công tác văn hoá văn nghệ
Công tác văn hoá văn nghệ giữ vai trò to lớn trong giáo dục thẩm mỹ,
thị hiếu nghệ thuật lành mạnh và thoả mãn những nhu cầu văn hoá tinh thần
của người quân nhân Thông qua loại hình họat động này, các hình tượng nghệ
thuật đến với cán bộ, chiến sĩ bằng sự rung cảm của con tim, qua đó giúp cho
họ có năng lực cảm thụ, đánh giái và nhận thức đúng được: Cái chân, cái
thiện, cái mỹ, trong họat động chiến đấu, lao động, công tác của quân đội Họat động văn hoá quần chúng có tác dụng tổ chức cho quần chúng hưởng thụ
và sáng tạo ra những giá trị văn hoá mới, xây dựng môi trường đạo đức lành
mạnh trong từng đơn vị
1I- Nguyên tắc công tác tư tưởng
Trang 81- Tính Đảng- nguyên tắc nền tảng của công tác tư tưởng
Đây là nguyên tắc bao trùm, có tính chỉ đạo xuyên suốt cả nội dung, phương pháp, hình thức tiến hành và trong hệ thống các nguyên tác CTTT
Nguyên tắc này đòi hỏi CTTT phải lấy chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh, đường lối chủ trương chính sách của Đảng làm cơ sở căn cứ để
xác định nội dung, phương pháp tiến hành công tác của mình Mọi họat động
của CTTT phải phục vụ cho nhiệm vụ chính trị của Đảng, của quân đội và của đôn vị, phải đảm bảo cho nhiệm vụ chính trị được quán triệt, thấu suốt trong cán bộ, đảng viên, quần chúng và được thực hiện thắng lợi Phải đứng trên
quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, quan điểm của Đảng để xem xét, phân
tích các sự kiện quốc tế, các hiện tượng của đời sống xã hội, của quân đội, làm
cho mọi người hiểu rõ và có thái độ đúng đắn đối với các sự kiện, hiện tượng
đó Đồng thời đòi hỏi CTTT phải có tính chiến đấu sắc bén trong cuộc đấu tranh chống các hệ tư tưởng thù địch, những tàn tích văn hoá xấu độc, lạc hậu kịp thời đập tan những âm mưu phá họai của địch về tư tưởng, bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, chính sách của Đảng
Chủ nghĩa Mác- Lênin khẳng định: Mọi hệ tư tưởng đều mang tính giai cấp sâu sắc, không có hệ tư tưởng chung cho mọi giai cấp Hệ tư tưởng của
giai cấp công nhân, được chính đảng của nó xây đắp là hệ tư tưởng XHCN, thể hiện sâu sắc tính Đảng Cộng sản
2- Tính khoa học của công tác tư trởng
Nguyên tắc tính khoa học được quy định bởi nền tảng khoa học của CTTT,đó là chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chính
sách của Đảng, kết hợp chặt chẽ tính khoa học cao độ và tỉnh thần cách mạng triệt để là đặc trưng bản chất của chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tuởng Hồ Chí
Minh Vì vậy, tính khoa học của CTTT gắn liền một cách hữu cơ với tính
đảng Lý luận chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ sở cho mọi đường lối, chính sách của Đảng ta, là công cụ khoa học giúp cán bộ, chiến sí nhận thức sâu sắc đường lối chính sách của Đảng, các quy luật đấu tranh vũ trang bảo vệ Tổ quốc và xây dựng quân đội
Trang 9Nguyên tắc tính khoa học yêu cầu CTTT phải nắm vững lý luận của chủ
nghĩa Mác- Lênin, tư trởng Hồ Chí Minh, phải làm cho lý luận soi đường cho thực tiễn, trở thành kết quả thực hiện đưa sự nghiệp xây dựng và chiến đấu của quân đội ta tiến lên Đồng thời trong quá trình tiến hành CTTT đòi hỏi phải bảo đảm nội dung chính xác, phân tích các quá trình và các hiện tượng xã hội
một cách khách quan, toàn diện, lịch sử cụ thể, phát triển làm sáng tỏ những
vấn đề
Chỉ có tiến hành CTTT trên cơ sở khoa học mới góp phần đấu tranh có hiệu quả với các tư tưởng sai lầm, thù địch
3- Công tác tư tưởng phải liên hệ chặt chế với đời sống, với thực tiên
Công tác tư tưởng là một họat động tạo ra tiền đề tính thần để thực hiện những tư tưởng trong thực tiễn CTTT chỉ có hiệu quả thiết thực một khi gắn chặt với đời sống, thực tiễn của quân đội, của xã hội
Hồ Chủ tịch đã dạy: “Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành
thực tiễn mù quáng Lý luận mà không liên hệ với thục tiễn là lý luận suông”
Vì vậy, liên hệ chặt chẽ với đời sống xã hội, với thục tiễn là một nguyên tắc
của CTTT
Nguyên tắc này đòi hỏi phải gắn chặt việc học tập, giáo dục với cuộc đấu tranh hàng ngày cho cuộc sống mới Đi đôi với việc nâng cao giác ngộ
XHCN cho quần chúng, nhất thiết phải tổ chức cho họ thực hiện những nhiệm
vụ đặt ra với Đảng, với đất nước và với quân đội
Trong quân đội phải gắn với nhiệm vụ của quân đội và đơn vị, đi sâu vào phong trào quần chúng thực hiện nhiệm vụ chính trị, vào các họat động
chiến đấu, huấn luyện, sản xuất, công tác, đời sống vật chất, tinh thần của bộ đội ở các đối tượng trong các quân, binh chủng Cần khắc phục bệnh sách
vở, nói lý luận trừu tượng, quan điểm chung chung, không sát mục tiêu nhiệm
vụ chính trị xã hội và thực tiễn cuộc sống của quần chúng
4-Kết hợp chặt chế giữa xây và chống, lấy xây dựng phát huy mặt tích cực
tiến bộ của con người làm chính để khắc phục mặt tiêu cực lạc hậu
Quá trình ảnh hưởng tư tưởng của Đảng vào ý thức quần chúng là quá
trình diễn ra cuộc đấu tranh gay go, phức tạp gian khổ giữa nhân tố tích cực,
9
Trang 10tiến bộ và nhân tố tiêu cực lạc hậu trong từng con người Bởi lẽ, trong mối quan hệ với tồn tại xã hội, ý thức xã hội có tính độc lập tương đối của nó, một
mặt nó thường lạc hậu so với tồn tại xã hội, mặt khác tư tưởng khoa học, tiên
tiến lại có vai trò tiên phong của nó trong việc hướng dẫn hành động cách mạng cải tạo xã hội của con người
Ở nước ta, trong giai đoạn quá độ đi lên CNXH ở một nước công nghiệp
có nên sản xuất nhỏ là phổ biến, những tàn dư của quá khứ trong ý thức và hành vi của quần chúng vẫn còn tồn tại nặng nề, cùng với sự phá họai của địch
về tư tưởng là vật cản lớn nhất đối với quá trình xây dựng CNXH Vì vậy, để xây dựng một xã hội - XHCN trên đất nước ta, phải xây dựng quần chúng
nhân dân trở thành những người có ý thức XHCN Sự hình thành ý thức
XHCN không thể tự phát, nó là kết quả của công tác giáo dục có hệ thống,
tích cực, bền bỉ, lâu dài, nhằm đưa tư tưởng XHCN vào ý thức của mọi người
Nó là quá trình đấu tranh quét sạch những tàn dư xấu của tư tưởng quá khứ, những phong tục tập quán lạc hậu, những ảnh hưởng của tư tưởng thù địch
Để thực hiện tốt nguyên tắc này CTTT phải lây việc giáo dục chủ nghĩa Cộng sản, trang bị tư tưởng cách mạng cho quần chúng để họ có vũ khí đấu tranh và chiến thắng kẻ thù tư tưởng Phải biết động viên, phát huy những ưu
điểm của từng người; Biết nêu gương tốt để cổ vũ cán bộ, chiến sỹ học tập,
đồng thời kiên quyết đấu tranh phê phán, ngăn chặn khắc phục chống mọi tư
tưởng không vô sản, mọi hành động tiêu cực lạc hậu
5- Kết hợp chặt chế công tác tư tưởng với công tác tổ chức, thông qua biện pháp tổ chức mà biến ti tưởng cách mạng thành hành động cách mạng, bảo
đảm cho tư tưởng chỉ đạo hướng dân tổ chức và tổ chức tạo cơ sở vững chắc
cho tư tưởng phát huy sức mạnh
Tư tưởng chỉ đạo hành động, nhưng tư tưởng chỉ phát huy hiệu lực, biến thành hành động thực tiễn cải tạo xã hội, cải tạo tự nhiên, cải tạo con người trong một tổ chức tương ứng, cách mạng và khoa học Do đó, phải luôn coi trọng và kết hợp cả hai mặt công tác đó trong mọi họat động
Nguyên tắc kết hợp chặt chế CTTT với công tác tổ chức đòi hỏi phải
nghiên cứu tình hình tổ chức và công tác tổ chức để làm CTTT và nghiên cứu
10
Trang 11tình hình tư tưởng và CTTT để làm công tác tổ chức Đó là quá trình liên tục, xen kẽ và kết hợp biện chứng chặt chẽ với nhau để thực hiện nhiệm vụ CTTT
và xây dựng tổ chức một cách toàn diện thiết thực
Phải phát huy hiệu lực lãnh đạo, giáo dục tư tưởng của các tổ chức Đảng, tổ chức chỉ huy, tổ chức quần chúng, không ngừng cải tiến nội dung và nâng cao chất lượng sinh họat, thực hiện tốt nề nếp phê bình và tự phê bình
trong các tổ chức Đi đôi với việc giáo dục tư tưởng phải làm tốt việc tổ chức, hướng dẫn hành động cho cán bộ, chiến sỹ trong lao động, công tác và chiến đấu, tạo mọi điều kiện cho họ thực hiện nhiệm vụ Trong mọi mặt họat động
của đơn vị, CTTT phải đi sâu vào các vấn đề về tổ chức chỉ huy, bảo đảm
trang bị vật chất kỹ thuật, tổ chức đời sống, củng cố các tổ chức đảng, đoàn
chỉ có như vậy mới có cơ sở để lãnh đạo tư tưởng và giải quyêt tư tưởng
Nguyên tắc kết hợp chặt chẽ CTTT với công tác tổ chức yêu cầu người cán bộ làm CTTT không những là nhà giáo dục mà còn phải là người tổ chức
quần chúng thực hiện nhiệm vụ
6- Quan điểm tổng hợp trong tiến hành công tác tư tưởng
Quan điểm tổng hợp là một trong những quan điểm cơ bản trong chỉ đạo cách mạng và trong họat động CTTT của Đảng ta Vận dụng quan điểm
này, yêu cầu CTTT cần xác định giáo dục bộ đội là cả một quá trình tổng hợp của nhiều yếu tố cả nội dung, hình thức, phương pháp, phương tiện, không
gian, thời gian và phải huy động mọi lực lượng cùng tham gia
Trước hết về nội dung giáo dục: Đi đôi với việc nâng cao chất lượng
đào tạo chuyên môn và năng lực thực hành, cần coi trọng giáo dục chính trị, tư
tưởng, đạo đức, pháp luật, giáo dục thể chất, giáo dục quốc phòng trong đó đặc biệt chú ý quan tâm đến giáo dục lý luận Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những phẩm chất đặc trưng cần thiết phù hợp với chức năng chiến đấu của quân đội, để họ có đủ mọi khả năng hoàn thành các nhiệm vụ được
giao
Quan điểm tổng hợp còn đòi hỏi phải sử dụng đầy đủ, rộng rãi và kết
hợp chặt chẽ các hình thức phương pháp giáo dục, kết hợp tất cả các phương
tiện hiện đại và thô sơ, kết hợp giáo dục trong đơn vị với giáo dục ngoài xã hội
một cách chặt chẽ Chỉ có sự tác động tư tưởng một cách kiên trì, bền bỉ, theo
11
Trang 12một mục đích thống nhất, có chương trình, nội dung, kế họach cụ thể, với các đối tượng thì CTTT mới đạt được hiệu quả tích cực vững chắc phải huy động sự tham gia đông đảo và có sự phối hợp chặt chế giữa các lực lượng, mọi người làm CTTT
HI- Nhiệm vụ công tác tư tưởng trong quân đội
Muốn CTTT làm tròn chức năng của nó, phải xuất phát từ đặc điểm tình
hình nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quân đội và nhiệm vụ CTTT, đánh giá
đúng mặt mạnh, mặt yếu về tư tưởng và CTTT trong quân đội, trên cơ sở đó
xác định rõ phương hướng, nhiệm vụ, biện pháp sát đúng để thực hiện thắng
lợi nhiệm vụ CTTT của Đảng trong quân đội
Trong Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã dự báo: Thế kỷ 21 sẽ tiếp tục có nhiều biến đổi
Một là, khoa học và công nghệ sẽ có bước tiến nhảy vọt Với tốc độ
phát triển như vũ bão hiện nay, khoa học và công nghệ trong thế kỷ 21 chắc
chắn có nhiều kỳ tích, đặc biệt trong những lĩnh vực: điện tử, sinh học, tin
học, vật liệu mới, năng lượng, nghiên cứu vũ trụ
Hai là, sự phát triển kinh tế chủ yếu dựa vào trình độ phát triển trí tuệ
của con người, vào hàm lượng công nghệ trong sản phẩm (kinh tế tri thức) có
vai trò ngày càng nổi bật
Ba là, toàn cầu hoá kinh tế là một xu thế khách quan, lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia, đang bị một số nước tư bản phát triển và các tập đoàn kinh tế tư bản xuyên quốc gia chỉ phối, chứa đựng nhiều mâu thuẫn, vừa
có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực, vừa có hợp tác, vừa có đấu tranh
Bốn là, đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp tiếp tục diễn ra gay gắt
Đồng thời, thế giới cũng đứng trước nhiều vấn để toàn cầu (Bảo vệ môi trường, đẩy lùi những dịch bệnh hiểm nghèo ) không một quốc gia nào riêng
lẻ có thể tự giải quyết được
Năm là, chủ nghĩa tư bản hiện nay đang nắm ưu thế nhiều lĩnh vực quan trọng nhưng không thể khắc phục được những mâu thuẫn cơ bản gay gắt vốn
có, bắt nguồn từ bản chất của nó, nên không phải là tương lai của nhân loại
Các quốc gia độc lập ngày càng tăng cường cuộc đấu tranh để lựa chọn và
12
Trang 13quyết định con đường phát triển của mình CNXH trên thế giới có điều kiện và
khả năng vượt qua thoái trào tạm thời, tạo ra bước phát triển mới Theo quy
luật tiến hoá của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới CNXH
Đại hội Đảng IX cũng đã dự báo những nét lớn của tình hình thế giới những thập kỷ đầu thế kỷ 21 như sau:
Một là, trong một vài thập kỷ tới, ít có khả năng xảy ra chiến tranh thế
giới Nhưng chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, xung đột dân tộc, tôn giáo,
chạy đua vũ trang, họat động can thiệp, lật đổ, khủng bố còn xảy ra ở nhiều
nơi với tính chất phức tạp ngày càng tăng
Hai là, hoà bình, hợp tác và phát triển là xu thế lớn, phản ánh đòi hỏi bức xúc của các quốc gia, dân tộc Cuộc đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ, dân sinh, tiến bộ và công bằng xã hội sẽ có những bước tiến mới
Ba là, khu vực Đông Nam Á, châu Á- Thái Bình Dương sau khủng
hoảng tài chính-kinh tế, có khả năng phát triển năng động nhưng vẫn tiềm ẩn những nhân tố gây mất ổn định
Những nét mới trong tình hình thế giới và khu vực nói trên tác động
mạnh mẽ đến tình hình nước ta
Toàn Đảng, toàn dân ta vừa trải qua 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hoi VIII cla Dang Trong hoàn cảnh vừa thuận lợi, vừa gặp nhiều khó khăn, nhưng toàn Đảng, toàn dân ta đã nỗ lực phấn đấu và đạt được những thành tựu quan trọng
Một là, kinh tế tăng trưởng khá Tổng sản phẩm trong nước (GDP) tăng
bình quân 7%/năm Cơ cấu kinh tế có sự chuyển dịch tích cực Trong GDP
hiện nay, tỷ trọng nông nghiệp là 24,3%, công nghiệp và xây dựng là 36,6%,
dịch vụ là 39,1%
- Nông nghiệp phát triển liên tục, đặc biệt là sản xuất lương thực Năm 1995
bình quân lương thực 360 Kg/người, năm 2000 đã tăng lên 444 Kg/người Nghề nuôi trồng và đánh bắt thuỷ sản, hải sản phát triển khá Giá trị sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp tăng bình quân hàng năm 5,7% (Mục tiêu đề ra tăng
4,5-5%) Đã tạo được ba mặt hàng xuất khẩu chủ lực là gạo (đứng thứ 2 trên thế giới), cà phê (đứng thứ 3) và hàng thuỷ sản hải sản chiếm 34% giá trị kim
ngạch xuất khẩu toàn ngành
13
Trang 14- Công nghiệp và xây dựng vượt qua những khó khăn thách thức, đạtđược nhiều tiến bộ Nhịp độ tăng giá trị sản xuất công nghiệp bình quân hàng năm
13,5% Các sản phẩm công nghiệp chủ yếu tăng khá: Nam 2000 so với nam
1995 công suất điện gấp 1,5 lan, xi mang gấp 2,1 lần, phân bón gấp trên 3 lần, thép 1,7 lần, mía đường gấp hơn 5 lần Một số sản phẩm quan trọng tăng nhanh như đầu thô, điện, than sạch, thép cán, xi măng, vải các loại, giấy các
loại ngành xây dựng có thể đảm đương việc thi công những công trình quy
mô lớn, hiện đại về công nghệ Một số vật liệu xây dựng chất lượng cao sản
xuất trong nước đạt tiêu chuẩn châu Âu và khu vực ( Gạch lát nên, gạch ốp
lát )
- Các ngành dịch vụ tiếp tục phát triển trong điều kiện khó khăn hơn trước, góp phần tích cực cho tăng trưởng kinh tế và phục vụ đời sống
- Hệ thống kết cấu hạ tầng có bước phát triển khá, đáp ứng yêu cầu trước mắt
và tạo được những năng lực gối đầu cho thời kỳ sau năm 2000 Cơ sở vật chất
của các ngành giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, y tế, văn hoá, du lịch, thể dục thể thao đều được tăng cường đáng kể
- Kinh tế đối ngoại tiếp tục phát triển Tổng kim ngạch xuất khẩu 5 năm đạt
trên 51,6 tỷ USD, tăng bình quân hàng năm trên 21%, gấp 3 lần mức tăng GDP
- Năm 2000 đã chặn được đà giảm sút mức tăng trưởng kinh tế, các chỉ tiêu chủ yếu đều đạt hoặc vượt kế họach đề ra
Hai là, văn hoá, xã hội có những tiến bộ, đời sống nhân dân tiếp tục được cải thiện
Ba là, tình hình chính trị-xã hội cơ bản ổn định; quốc phòng và an ninh
được tăng cường
Bốn là, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng được chú trọng; hệ thống chính trị được củng cố
Năm là, quan hệ đối ngoại không ngừng được mở rộng, hội nhập kinh tế quốc tế được tiến hành chủ động và đạt nhiều kết quả tốt
Những thành tựu đạt được trong 5 năm qua đã tăng cường sức mạnh tổng hợp, làm thay đổi bộ mặt của đất nước và cuộc sống của nhân dân, củng
cố vững chắc độc lập dân tộc và chế độ XHCN, nâng cao vị thế và uy tín của nước ta trên trường quốc tế
14