Các quy định của WTO và Việt Nam về việc áp dụng các biện pháp hạn chế định lượng

Các quy định của WTO và Việt Nam về việc áp dụng các biện pháp hạn chế định lượng

Lời mở đầu

Trong giai đoạn hội nhập và phát triển kinh tế ngày nay, các nước

trên thế giới trong đó có Việt Nam phải làm gì, làm như thế nào để có

thể cạnh tranh trên trường quốc tế Đó là một câu hỏi khó trả lời

Hoạt động ngoại thương có tác động lớn tới sự phát triển kinh tế

của mỗi nước, đặc biệt là lĩnh vực nhập khẩu Nhập khẩu là một hoạt

động quan trọng của thương mại quốc tế Nhập khẩu tác động trực tiếp

và quyết định đến sán xuất và đời sống trong nước

Vì nhập khẩu có vai trò quan trọng như vậy nên Chính phủ mỗi

nước phải chú ý tới việc điều hành nhập khẩu bằng cách sử dụng các

công cụ, biện pháp hợp lý Có những nước đánh thuế cao đối với hàng

nhập khẩu Có những nước lại quản lí nhập khẩu qua quản lí ngoại tệ,

qua các biện pháp phi thuế quan Mục đích của các công cụ quản lí nhập

khẩu là cản trở xuất khẩu của các nước khác vào lãnh thổ nước mình Vì

vậy, cácnhà nhập khẩu và xuất khẩu phải biết được những quy định cụ

thể và đặc điểm chính sách quản lí nhập khẩu của Nhà nước mình và

nước mà họ bán hàng Đây là vấn đề có ý nghĩa to lớn đối với nhà nhập

khẩu, xuất khẩu Những công cụ quản lí nhập khẩu rất nhiều, phức tạp và

đa dạng Song tựu chung có hai nhóm: thuế quan và phi thuế quan Mỗi

nhóm đều có ưu và nhược điểm riêng Để có thể chủ động trong hợp tác

kinh tế với các doanh nghiệp nước ngoài, ngoài việc phải nắm rõ các

biểu thuế quan thì các nhà nhập khẩu cũng cần phải biết dến và áp dụng

các biện pháp phi thuế quan một cách hợp lí Trong đó biện pháp hạn chế

định lượng có vai trò rất quan trọng Các biện pháp hạn chế định lượng

là các cấm đoán hoặc hạn chế thương mại với một hay nhiều quốc gia

khác, dù thực hiện bằng hạn ngạch, giấy phép hoặc các biện pháp có tính

chất tương tự kể cả các biện pháp vầ yêu cầu hành chính hạn chế thương

mại

Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của WTO nên các nhà nhập

khẩu Việt Nam cần tìm hiểu rõ các quy định của WTO và của Việt Nam

vế việc áp dụng các biện pháp hạn chế đinh lượng

Vì tất cả những lí do trên, đề tài mà chúng tôi chọn để làm tiểu luận là:

“ Các quy định của WTO và Việt Nam về việc áp dụng các biện pháp

hạn chế định lượng”

I CẤM NHẬP KHẨU

1 Khái niệm:

Cấm nhập khẩu là quy định của Nhà nước đối với một số nhóm

hàng nhất định không được phép nhập khẩu vào lãnh thổ hải quan nước

đó trong một khoảng thời gian nhất định

Hàng hoá cấm nhập khẩu là những hàng hoá tuyệt đối không được

phép đưa vào thị trường nội địa để lưu thông tiêu dung

2 Mục đích:

- Bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội

- Bảo vệ sức khoẻ con người, động thực vật và môi trường

- Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

- Bảo vệ đạo đức xã hội

- Bảo hộ một số ngành sản xuất trong nước

3 Danh sách mặt hàng cấm nhập khẩu theo quy định của Việt Nam:

DANH MỤC HÀNG HOÁ CẤM NHẬP KHẨU

(Ban hành kèm theo Nghị định số 12 /2006/NĐ-CP ngày 23 tháng 01 năm 2006 của Chính phủ)

MÔ TẢ HÀNG HOÁ

1 Vũ khí; đạn dược; vật liệu nổ, trừ vật liệu nổ công nghiệp; trang thiết

bị kỹ thuật quân sự

(Bộ Quốc phòng công bố danh mục và ghi mã số HS đúng trong Biểu

thuế xuất nhập khẩu)

2 Pháo các loại (trừ pháo hiệu cho an toàn hàng hải theo hướng dẫn của

Bộ Giao thông vận tải); các loại thiết bị gây nhiễu máy đo tốc độ

phương tiện giao thông

(Bộ Công an hướng dẫn thực hiện, công bố danh mục và ghi mã số

HS đúng trong Biểu thuế xuất nhập khẩu)

3 Hàng tiêu dùng đã qua sử dụng, bao gồm các nhóm hàng:

- Hàng dệt may, giày dép, quần áo

- Hàng gia dụng bằng gốm, sành sứ, thuỷ tinh, kim loại, nhựa, cao

su, chất dẻo và chất liệu khác

(Bộ Thương mại cụ thể hoá các mặt hàng trên và ghi mã số HS đúng

trong Biểu thuế xuất nhập khẩu)

- Hàng hoá là sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng

(Bộ Bưu chính, Viễn thông cụ thể hoá mặt hàng và ghi mã số HS đúng

trong Biểu thuế xuất nhập khẩu)

4 Các loại văn hoá phẩm cấm phổ biến và lưu hành tại Việt Nam

(Bộ Văn hoá - Thông tin hướng dẫn thực hiện, công bố danh mục và

ghi mã số HS đúng trong Biểu thuế xuất nhập khẩu)

5 Phương tiện vận tải tay lái bên phải (kể cả dạng tháo rời và dạng đã

được chuyển đổi tay lái trước khi nhập khẩu vào Việt Nam), trừ các

loại phương tiện chuyên dùng có tay lái bên phải hoạt động trong

phạm vi hẹp gồm: xe cần cẩu; máy đào kênh rãnh; xe quét đường,

tưới đường; xe chở rác và chất thải sinh hoạt; xe thi công mặt đường;

xe chở khách trong sân bay và xe nâng hàng trong kho, cảng; xe bơm

bê tông; xe chỉ di chuyển trong sân gol, công viên

(Bộ Giao thông vận tải công bố danh mục theo mã số HS đúng trong

Biểu thuế xuất nhập khẩu)

6 Vật tư, phương tiện đã qua sử dụng, gồm:

- Máy, khung, săm, lốp, phụ tùng, động cơ của ô tô, máy kéo và xe

hai bánh, ba bánh gắn máy;

(Bộ Giao thông vận tải công bố danh mục và ghi mã số HS đúng

trong Biểu thuế xuất nhập khẩu)

- Khung gầm của ô tô, máy kéo có gắn động cơ (kể cả khung gầm

mới có gắn động cơ đã qua sử dụng và hoặc khung gầm đã qua sử

dụng có gắn động cơ mới);

(Bộ Giao thông vận tải công bố danh mục và ghi mã số HS đúng

trong Biểu thuế xuất nhập khẩu)

- Xe đạp;

(Bộ Công nghiệp công bố danh mục và ghi mã số HS đúng trong

Biểu thuế xuất nhập khẩu)

- Xe hai bánh, ba bánh gắn máy;

(Bộ Công nghiệp công bố danh mục và ghi mã số HS đúng trong

Biểu thuế xuất nhập khẩu)

- Ô tô cứu thương;

(Bộ Giao thông Vận tải công bố danh mục và ghi mã số HS đúng

trong Biểu thuế xuất nhập khẩu)

- Ô tô các loại: đã thay đổi kết cấu chuyển đổi công năng so với

thiết kế ban đầu; bị đục sửa số khung, số máy

7 Phế liệu, phế thải, thiết bị làm lạnh sử dụng C.F.C

(Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố danh mục và ghi rõ mã số HS

đúng trong Biểu thuế xuất nhập khẩu)

8 Sản phẩm, vật liệu có chứa amiăng thuộc nhóm amfibole

(Bộ Xây dựng công bố danh mục và ghi rõ mã số HS đúng trong Biểu

thuế xuất nhập khẩu)

9 Hoá chất độc Bảng I được quy định trong Công ước vũ khí hoá học

(Bộ Công nghiệp công bố danh mục và ghi rõ mã số HS dùng trong

Biên thuế xuất nhập khẩu)

4 Quan điểm của WTO:

- Theo quan điểm của WTO đây là một trong những biện pháp gây

ra cản trở thương mại lớn nhất và nói chung WTO không cho phép sử

dụng

- Tuy nhiên các quốc gia vẫn có thể thi hành biện pháp này với

mục tiêu thích đáng

5 Một số thay đổi trong danh sách các mặt hàng cấm nhập khẩu của

Việt Nam khi gia nhập WTO:

- Hầu hết các mặt hàng cấm không có gì thay đổi Việt Nam đã đưa

ra danh sách các mặt hàng cấm như đã nêu ở trên đồng thời Việt Nam

cùng đưa ra lý do hợp lý để tiếp tục duy trì các biện pháp này

Ví dụ: Việt Nam hiện nay vẫn cấm nhập khẩu quần áo đã qua sử

dụng Lý do là Việt Nam bây giờ vẫn chưa có một hệ thống xử lý và khử

trùng đối với quần áo đã qua sử dụng Vì thế Việt Nam cấm nhập khẩu

mặt hàng nói trên để bảo vệ sức khoẻ cộng đồng Hơn nữa Việt Nam

cũng lưu ý rằng không có một tổ chức hay cá nhân trong nước nào được

cấp giấy chứng nhận kinh doanh những mặt hàng cấm nhập khẩu

Hay Việt Nam cấm nhập khẩu sản phẩm văn hoá phấm đồi truỵ trái

với đạo đức truyền thống của Người Việt Nam, các sản phẩm văn hoá

phản động nhằm xuyên tạc lịch sử, gây hận thù và chia rẽ sự bền vững

của cộng đồng dân tộc Việt Nam

- Nhưng gia nhập WTO tức là chúng ta đã gia nhập sân chơi với sự

tự do thương mại Chính vì vậy một số những mặt hàng mà trước đây

Việt Nam cấm nhập khẩu thì bây giờ đã cho nhập:

+ Bãi bỏ lệnh cấm nhập khẩu đối với xe máy dung tích xilanh trên

175 cm3 nhưng việc phân phối sử dụng và đăng ký giấy phép lái xe phải

tuân theo quy định của Pháp luật hiện hành, trong đó điểm đáng lưu ý là

chỉ có những người trên 30 tuổi mới được phép sử dụng loại xe này

+ Chúng ta được phép nhập khẩu xe ô tô đã qua sử dụng dưới 5

năm Và thay vào đó là việc tăng thuế nhập khẩu

+ Bỏ lệnh cấm nhập khẩu với thuốc lá điếu và xì gà và chỉ có một

doanh nghiệp Nhà nước là tổng công ty thuốc lá Vinataba được phép

nhập khẩu và phân phối thuốc lá điếu trên thị trường Và Việt Nam áp

dụng hạn ngạch sản xuất có tính sản lượng nhập khẩu đối với thuốc lá

Mặt khác theo các nguyên tắc của WTO, Vinataba phải đảm bảo tiếp cận

thị trường, không phân biệt đối xử với hàng nhập khẩu đồng thời không

được ưu tiên cho sản xuất và phân phối sản phẩm trong nước

II.HẠN NGẠCH VÀ HẠN NGẠCH THUẾ QUAN:

1 Khái niệm

1.1 Hạn ngạch

Là quy định của nhà nước về số lượng hay giá trị một mặt hang hoặc một

nhóm mặt hàng được xuất đi hoặc nhập về từ một thị trường nào đó

Trong một thời gian nhất định (thường là một năm)

1.2 Hạn ngạch thuế quan

Là cắt giảm thuế quan đối với một số lượng hàng nhập khẩu nhất định

Hàng nhập khẩu vượt quá mức định mức nầyphỉ nộp thuế cao hơn

2 Quy định của WTO

WTO thừa nhận thuế quan là công cụ bảo hộ hợp pháp sản xuất trong

nước Ngoài thuế quan ra, các hàng rào cản trở thương mại khác phải bị

loại bỏ

- Theo điều XI – GATT 1994 quy định các nước không được sử

dụng các biện pháp hạn chế định lượng trong đó có hạn ngạch vì nó

làm ảnh hưởng tới tự do hoá thương mại thế giới

- Biện pháp này được quy định chặt chẽ do:

+ Các biện pháp hạn chế định lượng không minh bạch như thuế quan

+ Các biện pháp hạn chế định lượng đặc biệt là hạn ngạch dễ biến

tướng hơn thuế quan

- Tuy nhiên, WTO vẫn cho phép được thực hiện trong những trường

hợp đặc biệt:

+ Nhằm hạn chế tạm thời, ngăn ngừa, khắc phục sự khan hiếm trầm

trọng về lương thực, thực phẩm hay các sản phẩm thiết yếu khác

+ Nhằm bảo vệ ttình hình tài chính đối ngoại và cán cân thanh toán

của nước mình

+ Áp dụng vì mục đích chính đáng như:

• Bảo vệ an ninh quốc gia

• Bảo vệ đạo đức xã hội

• Bảo vệ sức khoẻ con người, động thực vật quý hiếm

• Xuất nhập khẩu vàng bạc, tài sản quốc gia liên quan đến văn hoá

nghệ thuật, lịch sử, khảo cổ, tài nguyên thiên nhiên khan hiếm

• Được dùng như một biện pháp trả đũa các hiệp định chóng bán phá

giá, tự vệ tạm thời

- Khi sử dụng hạn ngạch các quốc gia phải thực hiện kèm theo

nhứng điều kiện kèm theo:

+ Hạn chế sản xuất hay tiêu dùng trong nước

+ Không làm ảnh hưởng đến lợi ích của các nước thành viên khác

+ Công bố thời gian cụ thể áp dụng hạn ngạch

+ Nếu không dùng hạn ngạch có thể dùng giấy phép

+ Nếu hạn ngạch được áp dụng cho từng nước thì phải đạt được thoả

thuận về phân bổ hạn ngạch với nhưng nước có liên quan đến lợi ích

của nước mình

- WTO không hạn chế các quốc gia trong việc áp dụng hạn ngach

thuế quan nhằm mục tiêu thuế hoá các biện pháp phi thuế, thực

hiện một cơ chế mới phù hợp với nguyên tắc cơ bản của WTO,

nguyên tắc minh bạch hoá

3 Quy định của Việt Nam:

3.1 Hạn ngạch

Ở Việt Nam, danh mục, số lượng các mặt hàng nhập khẩu quản lý

bằng hạn ngạch cho từng thời kì do chính phủ phê duyệt

Danh mục hạn ngạch được công bố công khai Việc phân bổ hạn

ngạch cho doanh nghiệp nào cũng được công bố công khai

Bộ Thương Mại là cơ quan quản lý Nhà Nước duy nhất có quyền

phân bổ hạn ngạch cho các doanh nghiệp, có trách nhiệm kiểm tra thực

hiện phân bổ hoặc thu hồi hạn ngạch đã cấp

Trong những năm qua, Việt Nam đã quy định hạn ngạch theo từng

thời kì khác nhau:

- Theo quy định của Bộ Thương Mại số 195/TMDLXNK ra ngày

9/4/1992 thì việc mua bán hạn ngạch bị nghiêm cấm

- Theo quyết định số 864/QĐ- TTg ra ngày 30/12/1995 của chính

phủ thì danh mục quản lý bằng hạn ngạch chỉ có hai mặt hàng xuất

khẩu:

+ Gạo

+ Hàng dệt may xuất sang EU, Canada, Nauy

Đến năm 2000, hầu như không còn biện pháp mang tên “hạn

ngạch” nữa

Song thực tế Việt Nam vẫn sử dụng các biện pháp tương đương

hạn ngạch như:

+ Danh mục hàng hoá quản lý theo kế hoạch, định hướng

+ Danh mục hàng hoá có liên quan dến cân đối lớn của nền kinh tế

quốc dân

+ Danh mục hàng hoá được cấp giấy phép của bộ thương mại

+ danh mục hàng hoá theo quản lý chuyên ngành

3.2 Hạn ngạch thuế quan

- Theo quyết định số 91/2003/QĐ- TTg thì từ ngày 1/7/2003, Việt

Nam áp dụng hạn ngạch thuế quan đối với ba mặt hàng: bông, thuốc lá

nguyên liệu, muối Đối với các mặt hàng trong bảng sau thì giao cho Bộ

thương mại phối hợp với bộ tài chính và các bộ, ngành liên quan, căn cứ

vào tình hình thực tế sản xuất và xuất nhập khẩu các mặt hàng này, quyết

định áp dụng hạn ngạch thuế quan trong năm 2004

DANH MỤC CÁC MẶT HÀNG NHẬP KHẨU

CHỊU SỰ ĐIỀU CHỈNH CỦA HẠN NGẠCH THUẾ QUAN

(Ban hành kèm theo Quyết định số 91/2003/QĐ-TTg ngày 09 tháng 5

năm 2003 của Thủ tướng Chính phủ)

Cấp theo nhu cầu

2 0402 Sữa nguyên liệu, cô đặc Cấp theo nhu cầu

3 0407 Trứng gia cầm Cấp theo nhu cầu

5 2401 Thuốc lá nguyên liệu 22.379,00

7 5201, 5202,

5203

- Ngày 23/1/2006 nhà nước ban hành nghị định 12/2006/NĐ- CP

quy định Danh mục quản lý nhâp khẩu theo hạn ngạch thuế quan

gồm 4 mặt hàng:

+ Muối

+ Thuốc lá nguyên liệu

+ Trứng gia cầm

+ Đường tinh luyện, đường thô

Bộ thương mại công bố lượng hạn ngạch thuế quan, phương thức điều

hành nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan Việc xác định mức thuế

nhập khẩu trong hạn ngạch và ngoài hạn ngạch đối với từng mặt hàng

là do bộ tài chính chủ trì, phối hợp các bộ, cơ quan quản lý và bộ

thương mại để quyết định và công bố

- Ngày 29/12/2006, bộ trưởng bộ tài chính đã ra quyết định

77/2006/QĐ- BTC ban hành danh mục hàng hoá và thuế suất áp

dụng hạn ngạch thuế quan:

DANH MỤC HÀNG HOÁ VÀ THUẾ SUẤT THUẾ NHẬP KHẨU

ĐỂ ÁP DỤNG HẠN NGẠCH THUẾ QUAN

(Ban hành kèm theo Quyết định số 77 /2006/QĐ-BTC ngày 29 /12/2006

của Bộ trưởng Bộ Tài chính)

ngoài hạn

ngach

(%)

0407 Trứng chim và trứng gia cầm nguyên vỏ,

tươi, đã bảo quản hoặc làm chín

1701 Đường mía hoặc đường củ cải và đường

sucroza tinh khiết về mặt hoá học, ở thể rắn

1701 91 00 00 - - Đã pha thêm hương liệu hoặc chất màu 100

2401 10 - Lá thuốc lá, chưa tước cọng:

2401 10 10 00 - - Loại Virginia, đã sấy bằng không khí nóng 100

2401 10 20 00 - - Loại Virginia, chưa sấy bằng không khí

nóng

100

2401 10 30 00 - - Loại khác, đã sấy bằng không khí nóng 100

2401 10 90 00 - - Loại khác, chưa sấy bằng không khí nóng 100

2401 20 - Lá thuốc lá, đã tước cọng một phần hoặc

toàn bộ:

2401 20 10 00 - - Loại Virginia, đã sấy bằng không khí nóng 100

2401 20 20 00 - - Loại Virginia, chưa sấy bằng không khí

nóng

100

2401 20 50 00 - - Loại khác, đã sấy bằng không khí nóng 100

2401 20 90 00 - - Loại khác, chưa sấy bằng không khí nóng 100

2501 Muối (kể cả muối ăn và muối đã bị làm biến

tính) và natri clorua tinh khiết, có hoặc không

ở dạng dung dịch mước hoặc có chứa chất chống đóng bánh hoặc chất làm tăng độ chẩy;

2501 00 21 00 - - Muối có chứa ít nhất 94,7% natri clorua

tính trên trọng lượng khô được đóng gói với trọng lượng tịnh từ 50kg trở lên

2501 00 31 00 - - Muối tinh khiết 50

2501 00 32 00 - - Loại khác, đóng gói từ 50 kg trở lên 50

2501 00 33 00 - - Loại khác, đóng gói dưới 50 kg 50

- Theo quyết định 35/2006 QĐ-BTM thì lượng hạn ngạch thuế quan

được quy định như sau:

Danh mục hàng quản lí theo hạn ngạch thuế quan khi VN gia nhập

WTO

Trứng Gia cầm

30.000 tấn

55.000 mét tấn 29000 tấn

15% đối với dòng thuế

24013010

80-HS 2401 100%

80%

24013010

Phương

Việt Nam đã cam kết loại bỏ tất cả các biện pháp hạn chế định

lượng với hàng nhập khẩu ngay khi gia nhập WTO trong đó có hạn

Tác động của cam kết này đối với nền kinh tế Việt Nam nói chung và

nền nông nghiệp nói riêng là đáng kể Thực tế này đang đặt các doanh

nghiệp nông sản và người nông dân Việt Nam trước những thách thức

Để gia nhập WTO, Việt Nam đã cam kết mở cửa thị trường nông nghiệp

bằng việc cắt giảm thuế nông sản là 20% so với mức hiện hành Đồng

thời, cam kết loại bỏ hết các hàng rào phi thuế, trừ các biện pháp hạn

ngạch thuế quan đối với 4 mặt hàng là đường, trứng gia cầm, lá thuốc lá,

muối

- Đối với 4 mặt hàng này, mức thuế trong hạn ngạch là tương

đương mức thuế Tối huệ quốc (MFN) hiện hành (trứng 40%, đường thô

25%, đường tinh 50-60%, thuốc lá: 30%, muối ăn 30%), thấp hơn nhiều

so với mức thuế ngoài hạn ngạch

3.3 Cơ chế phân bổ và quản lí hạn ngạch thuế quan

a) Cơ chế phân bổ

- Việt Nam áp dụng và quản lí hạn ngạch thuế quan phù hợp với các nguyên tắc và quy định hiện hành của WTO,bao gồm các quy định về

đối xử tối huệ quốc và đối xử quốc gia GATT 1994

- Phù hợp với chính sách quản lí nhập khẩu hiện hành của VN

- Những nguyên liệu nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan ,sau đó

xuất khẩu được hoàn thuế nhập khẩu Hàng hoá được nhập khẩu theo

hạn ngạch thuế quan và sau đó xuất khẩu sẽ không bị tính vào lượng

hạn ngạch thuế quan thực hiện

b) Phương pháp phân bổ hạn ngạch thuế quan

- Thông tư số 04/2006/TT-BTM quy định ba phương pháp phân bổ

Lưu ý :pháp luật hiện hành không đề cập đến phương pháp phân bổ

hạn ngạch thuế quan bằng đầu thầu

III.GIẤY PHÉP NHẬP KHẨU (GPNK):

1.Khái niệm: