vấn đề bạo hành trong gia đình ở việt nam hiện nay

58% phụ nữ ViệtNam cho biết đã từng là nạn nhân của ít nhất một hình thức bạo lực gia đình trong ba hình thức: thể xác, tình dục và tinh thần.Tại một số vùng ở Việt Nam, cứ mườiphụ nữ th

MỤC LỤC

1. Bạo lực gia đình được hiểu như thế nào?

 Quan hệ gia đình giữa chồng với vợ, cha mẹ và con cái, anh chị em vớinhau là quan hệ tình cảm thiêng liêng, ấm áp Gia đình là tổ ấm, là nơithoả mãn những nhu cầu tình cảm và vật chất của các thành viên, bảo vệ

họ trước những căng thẳng của cuộc sống Gia đình trở thành “ thiênđường trong thế giới không tim”(chữ dùng theo nhan đề một cuốn sách củatác giả Mĩ Ch.Lash) Thế nhưng có phải gia đình nào cũng là thiên đườngkhông khi mà baọ lực gia đình đang là vấn đề mang tính chất toàn cầu, nóxảy ra ở hầu hết các quốc gia trên thế giới Theo số liệu điều tra của Liênđoàn Phụ nữ toàn quốc bạo lực gia đình đang đe doạ cuộc sống của 30%

trong tổng số 270 triệu gia đình sống trên lục địa (Theo tạp chí Khoa học về phụ

nữ, số 4/2003).

 Bạo lực gia đình là một vấn đề có tính chất toàn quốc được xem như là một đề tàithu hút giới nghiên cứu trong mọi lĩnh vực đặc biệt là trong lĩnh vực khoa học xãhội và nhân văn Bạo lực gia đình đặc biệt là bạo lực với phụ nữ và trẻ em là hiệntượng phổ biến tồn tại ở tất cả các nước Bạo lực gia đình đã và đang tác động đếnmột bộ phận không nhỏ phụ nữ và trẻ em trên thế giới và trở thành một chướngngại lớn cho quá trình bình đẳng giới Ở Việt Nam vấn đề bạo lực gia đình ngàycàng được quan tâm hơn khi ngày càng nặng nề hơn

 Cứ ba phụ nữ có gia đình hoặc đã từng có gia đình thì có một người (34%) chobiết họ đã từng bị chồng mình bạo hành thể xác hoặc tình dục 58% phụ nữ ViệtNam cho biết đã từng là nạn nhân của ít nhất một hình thức bạo lực gia đình trong

ba hình thức: thể xác, tình dục và tinh thần.Tại một số vùng ở Việt Nam, cứ mườiphụ nữ thì có bốn người nhận thấy gia đình không phải là nơi an toàn đối với họ

Ví dụ, ở vùng Đông Nam Bộ, 42% phụ nữ cho biết họ đã từng bị chồng mình bạo

hành thể xác hoặc tình dục (“Nghiên cứu quốc gia về Bạo lực Gia đình đối với

phụ nữ ở Việt Nam được Chính phủ Việt Nam và Liên Hợp Quốc” công bố ngày 25/11/2010.)

 Những năm gần đây, nạn bạo lực gia đình đã được các cấp, các ngành, các đoànthể, các tổ chức xã hội và cộng đồng quan tâm, đặc biệt Nhà nước đã ban hànhLuật phòng chống bạo lực gia đình Luật phòng chống bạo lực gia đình đang đượctuyên truyền rộng rãi trong cán bộ, nhân dân, từng bước đi vào cuộc sống của mỗigia đình Nhìn chung bạo lực gia đình có chiều hướng giảm song chỉ giảm so vớihình thức bạo lực thể chất, còn bạo lực tinh thần, bạo lực kinh tế và bạo lực tìnhdục thì chưa giảm Nhận thức về phòng chống bạo lực gia đình của nhân dân nóichung, phụ nữ nói riêng còn hạn chế Các hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình chưahiệu quả Việc xử lý các vi phạm, phê bình góp ý đối với đối tượng gây bạo lựcgia đình chưa có tiến triển nhiều Những con số mà chúng ta đang thấy là nhữngcon số không nhỏ Riêng ở Việt Nam khoảng 10 năm gần đây vấn đề này mớiđược đưa vào nghiên cứu ở một số công trình của Hội liên hiệp Phụ Nữ và một sốtác giả khác Hậu quả của bạo lực gia đình lại đặc biệt quan trọng, nó không chỉgây tổn thương đến cuộc sống, sức khỏe và danh dự của các thành viên trong giađình mà còn vi phạm đến đạo đức xã hội, tiếp tay cho sự gia tăng các tệ nạn nhưmại dâm, ma túy, người lang thang cơ nhỡ nạn buôn bán trẻ em và phụ nữ Vấn đềbạo hành không chỉ còn tồn tại trong gia đình nữa mà nó là sự quan tâm của toàn

xã hội

 Nhằm mục đích tìm hiểu sâu hơn về tình trạng “bạo lực gia đình” ở Việt Nam hiệnnay, cũng như hoàn thành bài tiểu luận cuối kỳ môn xã hội học gia đình, tôi đã

chọn đề tài: “ Vấn đề bạo hành trong gia đình ở Việt Nam hiện nay ”.

II. Thực trạng về vấn đề bạo lực trong gia đình Việt Nam hiện nay

1. Bạo lực gia đình được hiểu như thế nào?

 Bạo lực gia đình là các hành vi bạo lực xảy ra trong phạm vi gia đình, bao gồm sựxâm phạm và ngược đãi về thân thể hay tình cảm giữa các thành viên trong giađình Bạo lực gia đình là sự lạm dụng quyền lực, một hành động sử dụng vũ lựcnhằm hăm doạ hoặc đánh đập người thân trong gia đình để điều khiển hay kiểm

soát người đó (Tạp chí Lý luận chính trị, số 4-2005).

 Cần lưu ý rằng, bạo lực gia đình dựa trên cơ sở giới là một khái niệm hẹp hơn khái

niệm bạo lực chống lại phụ nữ Theo định nghĩa được nêu trong Tuyên ngôn về

loại trừ nạn bạo lực chống lại phụ nữ do Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua

năm 1993, bạo lực chống lại phụ nữ là bất kỳ hành động bạo lực dựa trên cơ sởgiới nào dẫn đến, hoặc có khả năng dẫn đến tổn thất về thân thể, về tình dục haytâm lý hay những đau khổ của phụ nữ, bao gồm cả sự đe doạ có những hành độngnhư vậy, sự cưỡng bức hay tước đoạt một cách tuỳ tiện sự tự do, dù nó xảy ra ở

nơi công cộng hay trong cuộc sống riêng tư” (Tạp chí Lý luận chính trị, số 4 năm

2005) Định nghĩa nêu trên có phạm vi rộng, bao gồm các hành vi bạo lực chống

lại phụ nữ trong cuộc sống riêng tư (bạo lực gia đình) lẫn các hành vi bạo lựcchống lại phụ nữ ở nơi công cộng (bạo lực ngoài gia đình)

 Một đặc điểm của bạo lực gia đình là: phần lớn bạo lực gia đình là bạo lực giới, cónghĩa là bạo lực được thực hiện bởi nam giới đối với phụ nữ (gồm cả các em gái)

 Về hình thức của bạo lực gia đình, có hai hình thức: thứ nhất, là bạo lực nhìn thấyđược hay còn gọi là bạo lực thể xác như: xô đẩy, đánh đấm, dùng roi vọt, thậm chí

có tính hành hung và gây thương tích cho các nạn nhân, ; thứ hai, là bạo lựckhông nhìn thấy, diễn ra một cách âm thầm, chủ yếu là dùng ngôn ngữ chì chiếtđay nghiến dày vò tinh thần Đặc biệt loại bạo lực này xảy ra và có xu hướng ngàycàng gia tăng Theo một nghiên cứu của Trung tâm tư vấn Tình yêu, hôn nhân vàgia đình thành phố Hồ Chí Minh thì trong 1665 vụ bạo hành trong gia đình có43,6% phụ nữ bị bạo hành về thể xác, 55,3% bị bạo hành về tinh thần và 1,6% bị

bạo hành về tình dục (Tạp chí Tâm lý học, số 5, 5/2005).

 Như vậy có thể khẳng định rằng, bạo lực gia đình là sự phản ánh cuộc khủnghoảng của gia đình, bất đồng trong quan điểm, sa xút về tình cảm và cả sự suythoái về các chuẩn mực đạo đức.

2. Bạo lực trong quan hệ vợ chồng

 Bước sang thế kỷ XXI, bạo lực gia đình vẫn lan rộng và trở thành vấn đề xã hộinghiêm trọng và phổ biến, đặt ra cho xã hội nhiệm vụ cấp bách là: Phải làm gì đểbảo vệ phụ nữ trước những hành vi bạo lực? Ở Việt Nam, chưa có các cuộc khảosát trong cả nước về tình trạng bạo lực gia đình, nhưng theo báo cáo của Bộ Công

an, từ năm 1995 đến năm 2000 đã có 106 vụ án bạo lực gia đình dẫn tới chếtngười Riêng năm 2001 trong số 1.100 vụ giết người trong cả nước thì có tới 16%

số vụ do người thân trong gia đình giết hại lẫn nhau Trên báo chí hàng ngày đãđăng tải nhiều vụ bạo lực rất dã man trong gia đình như: Bài “khống chế, đổ thuốc

diệt cỏ vào miệng vợ!?” (Báo thanh niên, số 186 ra ngày 5/7/2003) ,“Kẻ giết vợ

dã man” ( Báo Giáo dục và Thời đại ra ngày 13/5/2003), “Cần nghiêm trị kẻ giết

vợ dã man” ( Báo Phụ nữ Việt Nam ra ngày 17/2/2003), “Đổ xăng đốt vợ” ( Báo

Công an nhân dân ra ngày 7/12/2002) Những bài báo đã mô tả những hành

động tội ác dã man, vô nhân tính của người chồng đối với vợ mình và việc rút ranhững bài học sau những vụ bạo lực dã man đó

 Về cơ bản, bạo lực trong quan hệ vợ chồng hiện nay có thể được chia thành 3 hìnhthức chính như sau:

a) Bạo lực thân thể:

 Bạo lực thân thể là những hành vi bạo lực mà người gây ra bạo lực thường sửdụng sức mạnh cơ bắp (tay, chân) hoặc công cụ (thậm chí cả vũ khí) gây nên sựđau đớn về thân thể đối với nạn nhân Bạo lực thân thể còn bao gồm cả việc ngắncấm phụ nữ tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ cũng như ngăn ngừa họ khôngđược tiếp cận các nhu cầu vật chất của mình như: ăn, uống, ngủ, nghỉ …

 Thực tế cho thấy bạo lực trong gia đình nhất là bạo lực đối với phụ nữ đã và đangtrở thành vấn đề khá phổ biến ở hầu hết các tỉnh thành trong cả nước, nhưng có

thể nói những con số thống kế số vụ bạo hành trong gia đình so với thực tế là quáít.

 Nạn nhân của bạo lực trong gia đình (xét trong quan hệ vợ chồng) thì phụ nữchiếm đa số Thực tế cũng cho thấy không chỉ những người phụ nữ có trình độ vănhoá thấp mà cả những người phụ nữ có trình độ văn hoá tương đối cao, có địa vịtrong xã hội cũng là nạn nhân của nạn bạo hành trong gia đình Trong đó bạo hành

về mặt thể xác của người chồng đối với vợ là rõ nhất

 Bạo lực về mặt thể xác đối với phụ nữ ở nông thôn cao hơn ở thành thị Phần lớn

là tập trung trong các gia đình người chồng có trình độ văn hoá thấp, làm nôngnghiệp, tuy nhiên cũng có những người chồng có trình độ văn hoá tương đối cao,

có địa vị trong xã hội

 Theo báo cáo của ngành Toà án tổng kết 8 năm thực hiện luật Hôn nhân và Giađình cho biết, Hà Nội có 7372 vụ ly hôn do phụ nữ bị đánh đập, ngược đãi chiếm31,1% trong các cuộc ly hôn, ở Hải Phòng có 2359/7743 vụ ly hôn do gia đình cóhành vi bạo lực, trong đó có 22 vụ cấu thành tội phạm hình sự; tại thành phố HồChí Minh có 10% số vụ ly hôn do người chồng rượu chè, cờ bạc và thường xuyênđánh đập vợ Bệnh viện huyện Xuân Trường, Nam Định trong 4 năm đã tiếp nhận

90 người tự tử vì bị đối xử tệ bạc, ngược đãi 90% trong số này do bị chồng hành

hẹ, ngược đãi nên phẫn uất tìm cách quyên sinh Cảnh sát 113, Hà Nội trong 3năm đã nhận được 517 tin liên quan trực tiếp đến nạn bạo hành gia đình Lựclượng này đã phải bắt giữ, xử lý 516 đối tượng, chủ yếu do người chồng nghiệnngập, không có tiền nên đe doạ, đánh đập vợ, có trường hợp còn đốt nhà của mình

(Báo Gia đình và Xã hội, số 159 ra ngày 4/10/2005).

 Những con số trên đã cho thấy bạo hành thân thể trong gia đình đã và đang là vấnnạn, xảy ra ở hầu hết các địa bàn trên toàn quốc và trở thành nguyên nhân chủ yếulàm tổn hại sức khoẻ, sự bền vững của gia đình, vi phạm pháp luật

 Bạo lực thân thể trong quan hệ vợ chồng không chỉ tác động trực tiếp đến sứckhoẻ, tinh thần của người phụ nữ mà còn gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển tìnhcảm của trẻ em Gia đình không hoà thuận, cha mẹ đánh đập nhau sẽ tác động

không tốt đến tư tưởng, làm mất niềm tin ở con trẻ vào cha mẹ của mình, khôngthấy được ý nghĩa của cuộc sống.

 V.A.Xukhômlinxiki đã nhận xét: “Những đứa trẻ tốt thường lớn lên trong nhữnggia đình mà bố mẹ chúng yêu thương nhau thực sự, cũng biết yêu thương và tôntrọng người khác Ở những đứa trẻ đó có sự yên tĩnh trong tâm hồn, một tâm hồn

mạnh khoẻ, khoẻ khoắn, vững chắc, một niềm tin chân thành vào điều thiện” (báo

Gia đình và xã hội, số 159 năm 2005) Chính vì vậy, cha mẹ luôn phải là tấm

gương sáng để trẻ học tập và noi theo Như vậy, có thể thấy rằng bạo lực thân thể

là một những những nguyên nhân chính của tình trạng ly hôn hiện nay, đẩy nhiềugia đình đến chỗ tan vỡ, đẩy trẻ em phải ra đường sống lang thang, thậm chí trởthành tội phạm Bên cạnh những hành động bạo lực dã man và thô bạo thì một loạibạo lực khá phổ biến hiện này là bạo lực tình dục

hệ tình dục (báo Gia đình và xã hội, số 160 năm 2005).

 Trong đời sống vợ chồng ở nhiều gia đình, hôn nhân được hiểu như là sự cho phépngười đàn ông có quyền tiếp cận tình dục với người vợ vô điều kiện và họ có sứcmạnh để củng cố sự tiếp cận này thông qua cưỡng bức nếu thấy cần thiết Không

ít phụ nữ khi không đồng ý quan hệ với chồng đã bị chồng chì chiết, chửi mắngthậm tệ, thậm chí bị trói vào cột nhà để hãm hiếp Bị bạo hành về tình dục đãkhiến người phụ nữ có cảm giác như mình chỉ là công cụ giải quyết sinh lý củachồng nên cảm thấy quan hệ sợ mỗi khi gần gũi với chồng Trong quan hệ “phòngthe”, lẽ ra người phụ nữ cũng có quyền được trân trọng thì trái lại, họ lại bị trước

đi quyền được làm vợ, nghĩa là được nâng niu, chiều chuộng và được yêu thương.

Họ cỉ có một nhiệm vụ duy nhất là phục vụ và phục vụ

 Theo thống kê của Trung tâm nghiên cứu về Giới, Gia đình, Phụ nữ và Vị thànhniên thì trong hơn 30.000 cuộc gọi điện thoại đến nhờ Trung tâm tư vấn có liênquan đến bạo lực gia đình thì có gần 2000 cuộc gọi liên quan đến bạo lực tình dục

(Gia đình và Xã hội, số 160 ra ngày 6/10/2005).

 Bạo lực tình dục đang ngày càng trở nên phổ biến ở cả nông thôn và thành thị.Tuy nhiên, trên thực tế nhiều người phụ nữ nói chung, thậm chí cả những ngườiphụ nữ là nạn nhân của dạng bạo hành này cũng không biết họ đang bị bạo lựctình dục, nhiều người phụ nữ còn rất ngạc nhiên Quả thật, bạo lực tình dục còn làvấn đề khá mới mẻ với rất nhiều phụ nữ trong xã hội ta hiện nay

 Đã có rất nhiều bài báo viết về vấn đề bạo lực tình dục trong gia đình như bài viết

“Bạo lực tình dục - nỗi kinh hoàng trong đêm” của tác giả Vạn Xuân (Báo Gia đình và Xã hội số 160 ra ngày 6/10/2005) Bài “Chống bạo lực tình dục” của

Trần Tuấn Linh (Tạp chí Gia đình và Trẻ em); bài “Bạo dâm - hành vi ngược đãi

phụ nữ cần được ngăn chặn” của Phúc Hưng và Ngọc Hùng (Tạp chí Gia đình và Trẻ em) Ở các bài viết này, các tác giả đã nêu lên nhiều trường hợp cụ thể những

phụ nữ là nạn nhân của nạn bạo lực tình dục

 Như vậy, có thể nói nạn bạo lực tình dục đã và đang trở thành vấn nạn của các giađình và toàn xã hội Nạn nhân của tệ nạn này phần lớn là những người phụ nữ.Bạo lực tình dục không chỉ gây đau đớn về mặt thể xác đối với phụ nữ mà còn gây

ra hậu quả về mặt tinh thần hết sức nghiêm trọng, trở thành nỗi kinh hoàng trongđêm của rất nhiều phụ nữ Sự lạm dụng về tình dục gây ra những căn bệnh có liênquan đến sức khoẻ sinh sản khó điều trị nhất như mang thai ngoài ý muốn HIV,các bệnh lây truyền qua đường tình dục, hay những biến chứng thai sản Dạngbạo lực này ngày càng gây hậu quả nghiêm tọng đối với phụ nữ Tuy nhiên dạngbạo lực này không mấy ai biết và chú ý bởi vì nó được ngụy trang một cách kínđáo bởi vỏ bọc là “quan hệ tình cảm” giữa hai vợ chồng Mặt khác, đây là vấn đề

tế nhị cho nên chị em thường dấu giếm vì không muốn vạch áo cho người xem

lưng” Những điều này góp phần làm cho dạng bạo lực này ngày một phát triển,đặc biệt ở nông thôn và gây ra những hậu quả vô cùng nghiêm trọng đối với phụnữ.

 Ngoài hai hình thức bạo lực trên còn có nhiều dạng bạo lực khác làm tổn thươnglớn đến người phụ nữ như không quan tâm, bỏ rơi, không nói chuyện như kiểu

“chiến tranh lạnh”, chửi bới, kể cả những hành vi quản lí tiền nong chi tiêu tronggia đình Các dạng bạo lực này có thể quy vào dạng bạo lực tinh thần

c) Bạo lực tinh thần

 Bạo lực tinh thần là những hành vi nhằm hành hạ tâm lý thông qua những hìnhthức như: đe doạ, lạnh lùng, bỏ rơi, không quan tâm, không hỏi han, cô lập, cách

ly, kiểm soát chặt chẽ, không để cho nguời bạn đời có được cuộc sống riêng của

mình (báo Gia đình và xã hội, số 161 năm 2005).

 Theo thống kê của trung tâm nghiên cứu ứng dụng về Giới, Gia đình, Phụ nữ và

Vị thành niên thì trong hơn 30.000 cuộc điện thoại gọi đến Trung tâm có đến23.233 cuộc liên quan đến bạo lực tinh thần chiếm 78%; 9,6% là bạo hành thể

chất; 5,7% là bạo hành tình dục (báo Gia đình và xã hội, số 161, ra ngày

8/10/2005) Đây chỉ là những thống kê sơ bộ nhưng cũng đủ thấy bạo lực tinh thần

đã và đang trở nên nghiêm trọng trong đời sống vợ chồng

 Với bạo lực thể xác, nỗi đau đớn thể hiện rõ ràng trên cơ thể người phụ nữ nhưngvới bạo lực tinh thần thì vết thương ấy nông sâu như thế nào không ai đo đếmđược Bạo lực tinh thần từng ngày từng giờ gặm nhấm ý chí, tâm can của ngườiphụ nữ khiến những nạn nhân này luôn trong tình trạng căng thẳng dẫn đến

“stress”, tâm thần ở thể nhẹ hoặc thần kinh và hậu quả đau lòng nhất là có nhiềungười quá bế tắc đã phải tìm đến cái chết để giải toả

 Nếu như những vết thương tích trên cơ thể người phụ nữ do người chồng đánhđập theo thời gian cũng sẽ mờ dần thì bạo lực tinh thần lại là những vết thươngkhó lành, thậm chí càng theo thời gian (kéo dài tình trạng này) thì vết thương cànghằn sâu trong tâm của người phụ nữ Thực tế cho thấy bạo lực tinh thần sẽ dẫn đếntan vỡ hạnh phúc lứa đôi của các cặp vợ chồng, gây đổ vỡ cuộc sống gia đình Bạo

lực tinh thần vì vậy cũng là một vấn nạn rất nguy hại đối với xã hội Bạo lực tinhthần phổ biến ở thành phố, nhất là những gia đình trí thức, nhiều vặp vợ chống tuysống chung một mái nhà nhưng họ lại sống ly thân (ăn riêng, ở riêng).

 Nói về bạo lực trong gia đình phần lớn đề cập đến bạo lực chống lại phụ nữ - mộtvấn đề nghiêm tọng và phổ biến, ngày càng có chiều hướng gia tăng Tuy nhiên,theo thống kê cũng cho thấy số vụ bạo lực của vợ đối với chồng chũng tăng lênnhanh chóng Năm 2001, số vụ bạo lực của vợ đối với chồng tăng 3%, trong tổng

số những vụ nghiêm trọng đối với đàn ông Nguyên nhân của thực trạng này bắt

nguồn từ bình đẳng giới Trong xã hội hiện đại, vai trò của người phụ nữ được

khẳng định, ngày càng có nhiều phụ nữ nắm kinh tế trong gia đình do vậy, họngày càng nắm quyền chi phối các hoạt động khác trong gia đình Mặt khác cónhững gia đình do người chồng quá hiền lành, nhu nhược, thua kém vợ về nhiềumặt nên luôn bị vợ lấn áp, trở thành nạn nhân của nạn bạo lực đặc biệt là nạn bạolực tinh thần

 Khi trở thành nạn nhân của bạo lực gia đình, hầu hết các ông chồng đều không cócách gì đối phó lại vợ giống như phụ nữ thường làm khi bị chồng hành hạ như làbáo cảnh sát, kêu cứu Phần vì họ nghĩ rằng họ có thể chống đỡ lại được, phần vì

họ ngại để lộ ra chuyện nội bộ của gia đình với bạn bè, hàng xóm, nguời thân

 Như vậy không phải chỉ có phụ nữ mới là nạn nhân của các loại bạo hành tronggia đình mà một bộ phận nam giới cũng là nạn nhân của bạo hành trong gia đình

Dù là phụ nữ hay nam giới thì bạo lực trong xã hội cũng đã và đang là vấn đề bị

xã hội lên án, vì hậu quả của nạn bạo lực trong gia đình là nguyên nhân của cáccuộc ly hôn, gia đình tan nát, hạnh phúc lứa đôi bị rạn nứt, tan vỡ, con cái bơ vơ.Bạo lực gia đình không những tác động xấu đến các gia đình mà còn ảnh hưởngtrực tiếp đến sự phát triển của toàn xã hội

3) Bạo lực giữa cha mẹ và con cái

 Cũng như hình thức bạo lực giữa vợ chồng, bạo lực cha mẹ với con cái là một

trong hai hình thức bạo lực khá phổ biến trong gia đình Việt Nam hiện nay Báo

Gia đình và Trẻ em kỳ 1 tháng 9/2005 bài của tác giả Thân Trung Dũng đã nói khà

Page