giải pháp thu hút khách cho các tuyến tham quan mới trên vịnh hạ longdu li

Và việc mở rộng không gian du lịch, giảm tải cho khu vực trung tâm,giãn khách ra vùng đệm và ngoại biên có thể coi là một hướng đi an toàn.Với quan điểm trên, tác giả cho rằng việc thực

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Vịnh Hạ Long là một thắng cảnh thiên nhiên đẹp, nổi tiếng của ViệtNam đã được UNESCO hai lần công nhận là Di sản Thiên nhiên thế giới(năm 1994 và 2000) bởi giá trị nổi bật toàn cầu về cảnh quan tự nhiên và giátrị địa chất địa mạo Số lượt khách tới vịnh Hạ Long trong hơn mười năm quatăng trưởng rất mạnh

Đã có 8 tuyến tham quan được xây dựng và triển khai trên khắp khuvực vịnh Hạ Long Tuy nhiên từ nhiều năm nay chỉ có 4 trong 8 tuyến thamquan ấy trở nên quen thuộc với du khách Tổng số lượt khách trên 4 tuyếntham quan còn lại chỉ bằng một phần nhỏ trong tổng số lượt khách đến vịnh

Hạ Long Bốn tuyến tham quan thu hút được nhiều lượt khách tham quan nhấtnằm trọn vẹn trong khu vực bảo vệ tuyệt đối của Di sản Thiên nhiên thế giớivịnh Hạ Long Tại khu vực này (khu vực đảo Đầu Gỗ, đảo Bồ Hòn, Ti Tốphay Soi Sim) thường xuyên xảy ra tình trạng quá tải Đặc biệt trong giai đoạnchính vụ, mỗi ngày khu vực đáng ra được bảo vệ tuyệt đối này phải đón hàngnghìn lượt khách và khoảng trên 500 lượt tàu ra vào Điều này tất nhiên đãgây ra những hậu quả to lớn đối với môi trường và vấn đề bảo vệ giá trị tàinguyên Đồng thời còn trực tiếp tác động làm giảm chất lượng tour du lịch và

là nguyên nhân gián tiếp gây ra tình trạng “khách không muốn quay trở lại”

Việc vịnh Hạ Long trở thành Di sản Thiên nhiên thế giới đã mở ranhiều triển vọng mới cho du lịch Quảng Ninh nói riêng và du lịch Việt Namnói chung Nhưng cùng với đó là trách nhiệm nặng nề đối với công tác quản

lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Vịnh Hạ Long đã thực sự trở thành mộttrung tâm du lịch lớn và quan trọng của tỉnh, của quốc gia Do đó bảo tồn vàgiữ nguyên giá trị tài nguyên là một trách nhiệm to lớn hàng đầu song trách

nhiệm khai thác và phát triển du lịch cũng không thể coi là thứ yếu Giảiquyết mâu thuẫn giữa bảo tồn và phát triển du lịch là một bài toán khó với nhàquản lý Và việc mở rộng không gian du lịch, giảm tải cho khu vực trung tâm,giãn khách ra vùng đệm và ngoại biên có thể coi là một hướng đi an toàn.

Với quan điểm trên, tác giả cho rằng việc thực hiện được mục tiêu thuhút khách ra các tuyến tham quan mới hơn sẽ là một trong những bài giải phùhợp đối với vấn đề quá tải ở một số điểm trên vịnh Hạ Long Bởi vậy, tác giả

đã lựa chọn đề tài “Giải pháp thu hút khách cho các tuyến tham quan mới trênvịnh Hạ Long” làm đề tài tốt nghiệp của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là tìm ra giải pháp thu hút khách chocác tuyến tham quan mới trên vịnh Hạ Long nhằm góp phần thực hiện đượcmục tiêu:

 Giảm tải cho khu vực trung tâm

 Giới thiệu, quảng bá các giá trị tài nguyên chưa được biết đếncủa vịnh Hạ Long

 Nâng cao nhận thức của du khách về vịnh Hạ Long

3 Đối tượng nghiên cứu

 Các yếu tố cung du lịch của vịnh Hạ Long

 Các tuyến tham quan trên vịnh Hạ Long

 Giải pháp thu hút khách cho các tuyến tham quan mới trên vịnh

Để hoàn thành đề tài, tác giả đã sử dụng một số phương pháp nghiêncứu sau:

 Phương pháp thu thập và xử lý tư liệu: Trước hết tác giả đã thu thậpcác tài liệu liên quan đến đề tài Đọc, chọn lọc thông tin và phân loại tài liệutheo các danh mục nghiên cứu, mức độ quan trọng và tin cậy để sử dụng làmtài liệu tham khảo và đưa ra được những nhận xét ban đầu

 Phương pháp nghiên cứu thực địa (điền dã): Trong quá trình thựchiện đề tài, tác giả đã nhiều lần đến vịnh Hạ Long (đối tượng nghiên cứu của

đề tài) để quan sát, thu thập và kiểm chứng thông tin Tác giả cũng đã thamgia vào một số hoạt động du lịch cùng du khách và trước đó (tháng 3 năm2005), tác giả đã thực tập tốt nghiệp Đại học tại Ban Quản lý vịnh Hạ Long.Qua những nghiên cứu thực địa đó có thể nhận biết chính xác và đầy đủ hiệntrạng của vấn đề nghiên cứu Từ đó có thể đưa ra các giải pháp phù hợp

 Phương pháp điều tra xã hội học: Tác giả đã thực hiện phương phápnày dưới hai hình thức là điều tra bằng bảng hỏi (300 khách) và phỏng vấnsâu đối với khách du lịch, nhân viên Ban Quản lý vịnh Hạ Long, nhân viêntàu, hướng dẫn viên Qua đó nắm bắt được các thông tin, các ý kiến, các gợi

ý giải quyết vấn đề

 Phương pháp phân tích hệ thống: Phân tích các yếu tố của vấn đềnghiên cứu, đặt chúng vào một hệ thống nhằm tìm ra mối quan hệ qua lại giữacác yếu tố, giữa các vấn đề Từ đó thấy được căn nguyên vấn đề để có đượcnhững phân tích chặt chẽ và tìm ra được giải pháp thích hợp

 Phương pháp cân đối kinh tế: Trong phạm vi đề tài này, tác giả đãthực hiện phương pháp này để tính toán cân đối giữa lợi ích sẽ đem lại củacác vấn đề đối nghịch như: nhu cầu du lịch và khả năng đáp ứng, phát triển dulịch với bảo tồn tài nguyên, lợi ích của nhà quản lý với các cơ sở kinh doanh,giữa du khách và các nhà cung ứng

6 Bố cục

Đề tài được hoàn thành với bố cục gồm 3 phần, kết cấu như sau:

Phần 1: Phần mở đầu

Phần 2: Nội dung (gồm 3 chương):

 Chương 1: Cung du lịch trên vịnh Hạ Long

 Chương 2: Hiện trạng khai thác du lịch trên các tuyến tham quan

Trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2008

Tác giả

Nguyễn Thị Thu Hằng

Chương 1 Cung du lịch trên vịnh hạ long

Tiểu dẫn

Từ lâu, vịnh Hạ Long Việt Nam đã nổi tiếng khắp thế giới bởi vẻ đẹptuyệt mỹ và hoành tráng của hàng ngàn đảo đá (1969 đảo) trên mặt biển Vớicảnh quan ngoại hạng ấy, vịnh Hạ Long đã hai lần được Tổ chức UNESCOcông nhận là Di sản thiên nhiên thế giới Nhưng Hạ Long không chỉ là mộtthắng cảnh đẹp mà trong nó còn ẩn chứa các giá trị ngoại hạng về địa chất, địamạo, về giá trị đa dạng sinh học và lịch sử văn hoá

1.1 Tài nguyên du lịch trên vịnh Hạ Long

1.1.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên

1.1.1.1 Vị trí địa lý

Nằm ở phía Đông Bắc Việt Nam, vịnh Hạ Long thuộc toạ độ địa lý từđiểm cực Nam ở đảo Hạ Mai, xã Ngọc Vừng là 20040’ độ vĩ Bắc đến điểmcực Bắc là dãy núi Mỏ Toòng của huyện Bình Liêu ở 21040’ vĩ độ Bắc; từđiểm cực Tây ở 106026’ kinh độ Đông với sông Vàng Chua của hai xã BìnhDương và Nguyễn Huệ thuộc huyện Đông Triều đến điểm cực Đông của tỉnh

là Mũi Gót ở 108031’ kinh độ Đông, trên đất Trà Cổ, thị xã Móng Cái [19, 3].Khu vực Di sản có vùng bảo vệ tuyệt đối xác định trong toạ độ từ 106059’24”đến 107020’30” kinh độ Đông và 20043’24” đến 21056’12 vĩ độ Bắc, giới hạnbởi 3 điểm: đảo Đầu Gỗ (phía Tây), đảo Đầu Bê (phía Nam) và đảo Cống Tây(phía Đông) với diện tích 434km2, gồm 775 hòn đảo, trong đó có 411 đảo đã

được đặt tên [7, 7] Đây cũng là khu vực giới hạn được nhắc đến trong khái niệm vịnh Hạ Long dưới đây.

Tỉnh Quảng Ninh là đơn vị hành chính – kinh tế trọng điểm, nằm trongtam giác phát triển Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh của miền Bắc Việt

Nam Hơn nữa, ở vào vị trí chỉ cách Hà Nội (trung tâm đón khách lớn nhấtmiền Bắc) 165km – một khoảng cách lí tưởng trong phát triển du lịch, QuảngNinh đã trở thành một trong những điểm đến quan trọng nhất của Việt Nam

Vùng biển Quảng Ninh nằm trên luồng giao lưu đường biển chính từTrung Quốc đến Vịnh Bắc Bộ vào các cảng lớn phía Bắc Việt Nam và vàophần phía Nam biển Đông đến các quốc gia lân cận vùng Đông Nam á Chính

vì vậy, tỉnh Quảng Ninh đã nhận một vị thế đặc biệt ở cửa ngõ Đông Bắctrong giao lưu kinh tế, giao bang với Trung Quốc láng giềng và cả trong bảo

vệ an ninh lãnh thổ, lãnh hải Việt Nam nói chung

Sự hội tụ giữa vị trí địa lý và cấu trúc cảnh quan lãnh thổ cả trên đấtliền và trên biển cùng những tiềm năng vốn có đã đưa vịnh Hạ Long vào vịthế thu hút khách thập phương về đây thưởng ngoạn, để nhận ra những néthấp dẫn của các thắng cảnh trên một vùng thiên nhiên độc đáo để giao lưu tạolập nên những mối quan hệ trong phát triển lâu dài

1.1.1.2 Khí hậu

Khí hậu Hạ Long là khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa hè (tháng 5 đếntháng 10) nóng ẩm, mưa nhiều nhiệt độ trung bình từ 27 – 290C, mát khô vàomùa đông, nhiệt độ trung bình từ 16 – 180C Lượng mưa trung bình năm là

1680 mm, với khoảng trên 300 mm vào các tháng 6, 7, 8 và dưới 300 mm vàocác tháng khô nhất trong năm là tháng 12, tháng 1 và tháng 2

Những đặc trưng khí hậu quan trọng nhất của các mùa trong năm ở HạLong là:

 Mùa đông (từ tháng 11 đến tháng 3)

Từ các khối không khí cực đới ở phương Bắc tràn xuống, gió mùaĐông Bắc lạnh và khô xuất hiện với tần suất tương đối lớn và đến được

là thường xuyên Giữa các đợt gió mùa Đông Bắc lạnh là các khối không khínhiệt đới Mùa Đông là mùa lạnh và ít mưa ở Quảng Ninh.

Vào thời kì đầu mùa đông, từ tháng 11 đến giữa tháng 12, ảnh hưởngđến Quảng Ninh thường là từ rìa áp cao Gió mùa Đông Bắc lạnh chưa nhiều,trời ít mưa và khô Đôi khi rãnh phía Tây xuất hiện kết hợp lưỡi áp cao tạonên sương mù, mưa nhỏ hoặc mưa phùn

Thời kỳ giữa mùa, từ tháng 2 đến cuối tháng 3 thường ít có gió mùaĐông Bắc hơn, thời tiết thường âm u, ẩm thấp, mưa phùn nhiều Đây làkhoảng thời gian có nhiều mưa phùn nhất trong năm

 Mùa xuân (tháng 4)

Thực chất đây là khoảng thời gian quá độ từ đông sang hè, vì vậy thờitiết trong khoảng thời gian này có sự giao tranh giữa không khí cực đới vàkhông khí nhiệt đới, trời bắt đầu có mưa giông

 Mùa hè (từ tháng 5 đến tháng 9)

Thường xuất hiện khối không khí nhiệt đới xích đạo, áp cao Thái BìnhDương, bão xoáy thấp xuất hiện khá nhiều nhất là vào giữa mùa Nửa đầumùa thường có mưa dông và mưa rào, nửa cuối mùa ít dần đi Thỉnh thoảng

có gió mùa Đông Bắc yếu làm nhiệt độ giảm đi chút ít

Đây là thời gian nóng nhất trong năm, có nhiều dông bão và lượng mưalớn

 Mùa thu (tháng 10)

Thời gian này ảnh hưởng của áp cao đã yếu dần đi và rút dần ra biển.Bão và giải hội tụ nhiệt đới hoạt động mạnh ở các vĩ độ thấp ở nước ta.Không khí cực đới bắt đầu phát triển, Quảng Ninh thường chịu ảnh hưởng củarìa áp cao lạnh Vào khoảng thời gian này, tuy không thường xuyên songthỉnh thoảng Hạ Long vẫn có mưa lớn do ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc

Nhìn chung, khí hậu Hạ Long thích hợp cho phát triển du lịch đặc biệt

là du lịch tham quan, tắm biển, phơi nắng, nghỉ dưỡng, thể thao và du lịchsinh thái Tuy nhiên do có mùa đông lạnh và có nhiều ngày thời tiết xấu nên

đã có những trở ngại trực tiếp đến các hoạt động của con người, trong đấy cóhoạt động du lịch và chính điều đó tạo nên tính mùa vụ trong du lịch HạLong Mùa hè là thời kỳ hoạt động của dông bão và các trận mưa lớn gây rabiển động, lũ lụt, sạt lở đường giao thông, xói mòn bờ sông, bờ biển, gây nênnhững tổn thất lớn về kinh tế và khó khăn cho đời sống sinh hoạt của nhândân Điều này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu đi du lịch của du khách

và gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh du lịch của vịnh HạLong Vì vậy ngành du lịch cần có kế hoạch chủ động phòng tránh thiên tai,lợi dụng xu thế nổi trội theo mùa để phát triển các dạng sản phẩm du lịch,đảm bảo sự hoạt động đồng đều cho du lịch vịnh Hạ Long trong cả năm

1.1.1.3 Thắng cảnh

Vịnh Hạ Long đã hai lần được UNESCO công nhận là Di sản thiênnhiên thế giới bởi các giá trị thẩm mỹ và địa chất địa mạo Đây là một Di sảnthiên nhiên rất có giá trị và nổi tiếng thế giới được cấu tạo bởi các chất liệuchính là đá, nước và bầu trời

Vịnh Hạ Long là thắng cảnh độc đáo có giá trị nhiều mặt, trong đó khuvực tập trung nhiều giá trị nổi bật nhất là khu vực nằm trong bán kính 434km2

mà UNESCO đã công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới

Nếu nhìn bao quát vịnh Hạ Long sẽ hiện lên như một tác phẩm nghệthuật tạo hình vĩ đại của thiên nhiên – một tác phẩm nghệ thuật độc đáo mà có

lẽ chỉ có tạo hoá mới làm được Bởi đó là sự kết hợp rất tinh tế và tài tình giữađiêu khắc và hội hoạ, giữa sự cứng cỏi mạnh mẽ của đá với sự duyên dángthơ mộng của nước Đó thật là một tác phẩm mà khó có người nghệ sỹ nào

là du khách sẽ thấy cảnh quan vịnh Hạ Long sẽ không ngừng biến đổi theotừng góc nhìn, từng thời điểm và thậm chí là theo từng tâm trạng của dukhách Vâng, chắc chắn sẽ là như vậy, bởi tác phẩm nghệ thuật mà tạo hoá đãtạo dựng và cho đến nay Ngài vẫn chưa ngừng tu sửa đó là một tác phẩmnghệ thuật mang tính động Hạ Long đẹp bốn mùa Mùa xuân thảm thực vậtđâm chồi nảy lộc, xanh biếc trên núi đá vôi, thời tiết lại hay có mưa phùn,nhiều sương tuy làm hạn chế tầm nhìn của du khách song lại càng làm tăng vẻđẹp mờ ảo quyến rũ Mùa hè trời trong xanh, nhiệt độ không quá cao, lại cóánh nắng chiếu xuống làm đổ bóng những đảo đá vôi xuống mặt nước biển.Những đảo đá này vốn đã rất tạo hình nay lại càng đẹp lung linh dưới ánhnắng ngày hè Mùa thu, nhất là vào những đêm trăng sáng, trăng soi các đảo

đá xuống mặt nước, Hạ Long hiện lên với vẻ đẹp của một thiếu nữ Mùađông, khói sóng, khói sương bay là là nửa như muốn giấu bớt đi vẻ đẹp của

Hạ Long và điều đó lại càng làm cho Hạ Long trở nên quyến rũ hơn

Theo quy hoạch, khu vực vịnh Hạ Long được chia thành ba tiểu khuvực như sau:

 Tiểu khu vực 1: bao gồm 775 hòn đảo của vịnh Hạ Long nằm trong

ranh giới được UNESCO công nhận

 Tiểu khu vực 2: theo vùng đệm UNESCO đã hoạch định, bao gồm

một số khu vực tác động trực tiếp đến Di sản

 Tiểu khu vực 3: từ ranh giới vùng đệm đến ranh giới bảo tồn quốc

gia.[19, 14]

1.1.1.4 Hang động và bãi tắm

Vịnh Hạ Long có tổng diện tích là 1553km2 với 1969 hòn đảo, trong đó

có hơn 900 đã có tên Nhưng không phải tại tất cả các đảo đều có hang động

và bãi tắm, một số đảo có hang động hoặc bói tắm cũng chưa được đưa vàokhai thác phục vụ du lịch Vỡ vậy, cỏc bói tắm và hang động được nói đếndưới đây chỉ bao gồm các hang động và bói tắm đó được đưa vào danh sách

các điểm đến trờn vịnh với mục đích phục vụ hoạt động tham quan, tắm biểncủa du khỏch.

1.1.1.4.1 Hang động

Động Thiờn Cung: Tổng diện tớch rộng hơn 3000m2, động có độ tuổikhoảng 2000 năm Đây là loại động cú kiểu kiến trỳc dọc, 2 tầng, nằm theohướng bắc nam, treo lơ lửng cỏch mặt nước 27m [27] Nền động là loại đấthoàng thổ, đá màu gan gà và rất nhiều măng đá Trần động là cỏc dải nhũ kếttủa và các rèm đá Trong động cũng cú rất nhiều cỏc cột đá lớn nhỏ Sự hỡnhthành cỏc cột đá là do sự tớch tụ lâu ngày làm cho măng đá và nhũ đá chạmnhau và hợp lại làm một, quỏ trỡnh này cần đến cả gần nhỡn năm Tờn gọicủa động xuất phỏt từ vẻ đẹp nguy nga, trỏng lệ của nó Thiên Cung có nghĩa

là hoàng cung nơi tiên giới Động được một người dõn chài Hạ Long tỡm ravào năm 1993 nhưng theo dấu tớch cũn ghi lại trờn vỏch động thỡ động đượcngười Phỏp phỏt hiện từ đầu thế kỉ XX (1901 và 1946)

Hang Đầu Gỗ: Nằm trong quần thể khu thắng cảnh Thiên Cung - Đầu

Gỗ Xưa đảo này cú tên là Canh Độc, sỡ dĩ gọi là đảo Đầu Gỗ, theo truyềnthuyết kể lại rằng: Trong cuộc khỏng chiến chống quân Nguyên Mông, tướngTrần Hưng Đạo đó cho chuẩn bị nhiều cọc gỗ lim ở đây để cắm xuống sụngBạch Đằng, cú rất nhiều mảnh cũn sút lại nờn mới gọi là hang Đầu Gỗ Hangđược chia làm 3 ngăn chính Ngăn phía ngoài có hỡnh vũm, trần hang được vớ

là một bức tranh sơn dầu khổng lồ, ở giữa hang cú một cột đá lớn (khoảng chụcngười ụm) Ngăn thứ hai được ngăn cách với ngăn thứ nhất bằng một khe cửahẹp Tận cựng hang là một chiếc giếng tiờn bốn mùa đều có nước ngọt trong vắt

Hang Sửng Sốt: Hang nằm ở khu trung tõm của vịnh Hạ Long, thuộc

đảo Bồ Hũn, cỏch bến tàu du lịch Bói Chỏy 14 km về phiỏ Nam Cửa hangrộng và khá cao ước chừng 25m, trần hang chỗ cao nhất đo được 30m, lònghang rộng khoảng 10000m2 [27] Đây là một hang rộng và đẹp nhất nhỡ Hạ

nào có được Hang nằm ở vị trớ khỏ cao so với mặt nước biển, đường lờnhang lại cheo leo, luồn dưới những tỏn lỏ rừng Đây lại chớnh là một trongnhững điểm làm nờn sức hấp dẫn cho hang, du khỏch khi lên thăm hang sẽ cóđược cỏi thỳ và cỏi hỏo hức của người leo nỳi.

Hang Luồn: Cũng nằm trên đảo Bồ Hòn, cùng hệ thống với hang Sửng

Sốt, hồ Động Tiên, hang Trinh Nữ Hang Luồn thực chất là một hệ thống cácđảo khép kín thông với biển bằng một cửa hang rộng chừng 4m, cao 3m vàdài 100m [27] Phía trước hang là hòn Con Rùa, bên phải là Cổng Trời, cửahang nằm ở phía dưới sát với mép nước Lòng hang chính là hồ nước lợrộng chừng 1000m2 [28] Cách duy nhất để vào thăm hang là đi bằngthuyền nan nhỏ hoặc ca nô

Hang Trinh Nữ - Hang Trống: Nằm trên đảo Bồ Hòn, hai hang đối

diện nhau chúng cùng nổi tiếng với tiếng dội rất giữa chúng và điều đó đã tạo

ra sự gắn kết rất đặc biệt Đến thăm hai hang này du khách không chỉ đượcchiêm ngưỡng vẻ quyến rũ của cảnh quan mà còn bị thu hút bởi câu chuyện

về tình yêu, lòng chung thuỷ cuả chàng trai (hang Trống) và cô gái (hangTrinh Nữ) Chính truyền thuyết ấy là cái đã thổi hồn cho những khối đá rấtvật chất ở đó và tạo ra sức hấp dẫn lớn đối với du khách như vậy

Hang Hanh: Nằm ở vị trí khá xa so với bến cảng du lịch Bãi Cháy

(khoảng 20km), cách thị xã Cẩm Phả 9 km về phiá Tây, thuộc dãy núi đá

Quang Hanh [28] Khi tìm ra hang này người Pháp đã nói đó là con đường hầm, bởi nó chạy xuyên suốt dãy núi Quang Hanh, có hai cửa thông ra biển.

Hang này có chiều dài 1300m [27], lại uốn khúc quanh co Đây được coi làhang động dài và đẹp nhất vịnh Hạ Long Để vào thăm hang phải đi vào lúcthuỷ triều xuống thấp nhất và tính toán chính xác được con nước nếu không

dễ bị mắc kẹt trong hang Bình thường một thuyền nhỏ ra vào hang mấtkhoảng 60 – 90 phút Trong hang rất tối và đẹp nên cần chuẩn bị đuốc hoặcđèn pin Đây là điểm đến rất hấp dẫn đối với ai ưa mạo hiểm

Hang Bồ Nâu: Cách hòn Trống Mái 2 – 3km về phiá Đông Nam [27].

Hang có dạng hàm ếch, cửa hang rộng, thoáng lại ở vị trí khá thấp nên từ trên

du thuyền du khách đã có thể bao quát được cả hang Hang rộng khoảng200m2 [27], phẳng, trần hang có nhiều vết nứt, hở nên ánh sáng mặt trời có thểrọi xuống, phía trước cửa hang có một hòn đảo khác nữa Vì vậy hang lúc nàocũng rất sáng nhưng lại không bao giờ bị chói chang Đã từ lâu hang đượcđánh giá là hang động có cửa hang đẹp nhất vịnh Hạ Long

Hồ Ba Hầm: Nằm trên đảo Đầu Bê, thuộc vịnh Lan Hạ Đảo Đầu Bê

thuộc nhóm đảo nằm ở ngoài cùng phiá Tây Nam vịnh Hạ Long, tiếp giáp vớibiển Long Châu [28] Hồ Ba Hầm là một hệ thống gồm ba trũng biển hìnhtròn, thông với nhau qua một hang luồn hẹp uốn khúc quanh co Mặc dù cách

bờ 25km nhưng đã từ lâu đây đã là một điểm đến hấp dẫn cuả vịnh Hạ Longbởi vẻ đẹp khác biệt không chỉ của cảnh quan mà còn của hệ động thực vật.Đường vào hang khá giống với hang Luồn nhưng lại không dễ dàng như thế

và đó chính là điều tạo nên cái thú cho khách thăm quan

Động Tam Cung: Nằm trên đảo Mây Đèn – một hòn đảo gần như cách

biệt hoàn toàn với các đảo khác nhưng cũng thuộc vào khu đảo trung tâm cuảvịnh Hạ Long Động cách hang Sửng Sốt 5km về hướng Đông Bắc Sở dĩ cótên gọi là động Tam Cung vì động này được chia làm 3 ngăn với các khối nhũ

đá, măng đá mang các hình thù rất tự nhiên và sống động

Động Mê Cung: Cách bãi tắm Ti Tốp 2km về phiá Tây Nam, nằm trên

đảo Lờm Bò, ở độ cao 25m so với mực nước biển [27] Cửa động rất hẹp chỉ

có thể từng người đi qua, lòng động mở ra nhiều ngăn song vẫn nhỏ hẹp.Động Mê Cung được các nhà khoa học xác định là một di chỉ khảo cổ họcthuộc nền văn hoá tiền Hạ Long thời sơ kỳ đồ đá mới, cách nay 7000 – 10000năm [27] Gần đây người ta còn phát hiện ra bộ xương thú hoá thạch trong

dày và dài làm nền Vì vậy động không chỉ có giá trị về tài nguyên thiênnhiên mà còn có giá trị rất lớn về tài nguyên nhân văn và khảo cổ.

Động Kim Quy: Động dài 100m, rộng 5 – 10m, trải dài theo hướng

Bắc Nam Nằm trên đảo Dầm Nam, đỉnh cao 187m, phiá trước là đảo DầmBắc, phía sau là đảo Soi Sim [28] ở hang Đầu Gỗ người ta tìm thấy dấu tíchcủa các mẩu gỗ trong trận điạ Bạch Đằng, còn tại nơi đây thiên nhiên lại táitạo trận điạ ấy một cách sống động và chính xác bằng chất liệu đá và nước

1.1.1.4.2 Bãi tắm

Bãi Cháy: Là bãi tắm nhân tạo, rộng 100m, dài 500m, nằm sát bờ vịnh

Hạ Long [27] Hiện nay, bãi tắm đang do công ty cổ phần quốc Hoàng Gia quản

lý Đây là bãi tắm lâu đời nhất ở Hạ Long, nằm ngay bên đường quốc lộ, tiện đilại nên cho đến nay đây vẫn là bãi tắm có lượng khách đông nhất ở Hạ Long

Ti Tốp: Cách Bãi Cháy 14km về phiá Đông Bãi tắm có hình vầng

trăng ôm gọn chân đảo Ti Tốp [27] Tuy nhỏ song thoáng đãng, yên tĩnh,không gian đẹp, nước trong xanh nên có sức hấp dẫn rất lớn đối với du khách.Hiện nay, do lượng khách quá đông, những ngày trong thời vụ du lịch tàu chởkhách neo đậu tràn lan ngay gần bãi tắm nên đã làm mất đi vẻ đẹp cảnh quan,gây ô nhiễm nguồn nước ở khu vực bãi tắm

Minh Châu: Nằm ở vị trí khá xa so với bến cảng du lịch Bãi Cháy,

cách bãi tắm Quan Lạn 9 km Bãi tắm nổi tiếng với bãi cát dài, trắng muốt, đikhông dính chân Để ra đến đây du khách có thể đi bằng thuyền tham quanvịnh từ bến tàu du lịch bãi Cháy cũng có thể xuất phát từ Cẩm Phả, qua phàTài Xá, đến thị trấn Cái Rồng rồi đi thuyền ra Minh Châu Nơi này nằm ở vịtrí khá xa, ở phiá ngoài khu trung tâm du lịch trên vịnh Hạ Long nên lượngkhách ít khi bị quá tải

Ba Trái Đào: Cái tên Ba Trái Đào xuất phát từ ba bãi cát hình cánh

cung ôm lấy chân của một cụm gồm 3 đảo Ba đảo này có hình thù nhìn từ

trên xuống, từ xa lại rất giống hình 3 trái đào tiên Bãi tắm này mỗi ngày chỉtắm được 2 – 3h, khi thủy triều xuống Tuy thế vẫn có hàng năm vẫn có hàngtriệu lượt khách đến tắm ở đây Điều này cũng đủ chứng tỏ sức hấp dẫn và vẻđẹp của bãi tắm này.

Quan Lạn: Nằm trên đảo Quan Lạn, thuộc vịnh Bái Tử Long, ở giữa hai

xã Minh Châu và Quan Lạn, huyện Vân Đồn Đây là bãi tắm còn khá nguyên sơ,cách thành phố Hạ Long 25km [27] Bãi tắm rộng và dài, cát trắng dài vài km,ngay sát mép nước lại là rặng dứa dại, gần đấy là rặng phi lao ngút ngàn

Ngọc Vừng: Nằm ở phía Nam đảo Ngọc Vừng, cách bến tàu du lịch

Bãi Cháy 34 km về phía Đông Nam [27] Là một bãi tắm xa bờ, rất rộng, dàikhoảng 3 km, còn rất hoang sơ, có rất ít khách du lịch đến đây Hầu hết cácbãi tắm ở Hạ Long là nhân tạo hoặc được các nhà đầu tư bồi thêm cát, còn ởNgọc Vừng bãi tắm là hoàn toàn tự nhiên

Tuần Châu: Là bãi tắm hoàn toàn nhân tạo, dài khoảng 2 km, nằm trên

đảo Tuần Châu, cách bến tàu du lịch khoảng 8 km [27] Hiện nay Tuần Châu

đã được các nhà đầu tư cơ bản hoàn thiện các hạ tầng cơ sở Con đường nối

bờ với đảo đã hoàn thiện và đã được đưa vào sử dụng vài năm nay Điều này

đã tạo rất nhiều thuận lợi cho du khách song lại là vấn đề nhức nhối đối vớihoạt động bảo vệ môi trường và hệ sinh thái biển

1.1.1.5 Các hệ sinh thái

Vịnh Hạ Long là một biển đảo được bao bọc bởi các dải ven bờ thuộccác huyện Yên Hưng, Hoành Bồ, Hạ Long, Tiên Yên, Cẩm Phả, Móng Cái vàmột phần huyện đảo Cát Bà Mặt vịnh có rất nhiều đảo đá lớn nhỏ tạo thànhcác tùng, áng, vũng Ven bờ và các vùng lân cận là cửa của hàng chục consông lớn nhỏ đổ ra vịnh rồi đi ra biển Đông đã tạo ra vô số luồng lạch và bãi

triều rộng lớn Đây là khu vực nước lợ giàu dinh dưỡng, là nguồn thức ăn lớn

và là điều kiện tốt cho các hệ sinh thái biển tồn tại và phát triển

Về giá trị đa dạng sinh học ở vịnh Hạ Long có thể chia thành hai hệ sinhthái lớn: hệ sinh thái rừng thường xanh nhiệt đới, hệ sinh thái biển và ven bờ

1.1.1.5.1 Hệ sinh thái rừng thường xanh nhiệt đới

Phân bố ở các đảo trên vịnh Hạ Long Tổng số loài thực vật sống trênđảo chưa được xác định nhưng có lẽ con số sẽ rất lớn Tuy nhiên mức độ tậptrung lại rất thấp Một số quần xã các loài thực vật đã được phát hiện gồm:các loài ngập mặn, các loài thực vật ở bờ cát ven đảo, các loài mọc trên sườnnúi và vách đá, trên đỉnh núi, cửa hang hay khe đá [7, 23] Theo thống kê năm

2003 của các nhà khoa học, thực vật Hạ Long có 435 loài với 416 loài mộclan, 14 loài dương xỉ, 2 loài thông đất, 2 loài thông hạt trần, ngành lá thông 1loài Động vật có 4 loài lưỡng cư, 8 loài bò sát, 76 loài chim và 22 loài thú [7,24] Đặc biệt, ở Hạ Long đã phát hiện được 13 loài thực vật đặc hữu như: Khổ

Cử Đại Nhung, Móng Tai Hạ Long, Lan Tím [7, 23]

1.1.1.5.2 Hệ sinh thái biển và ven bờ

Bao gồm hệ sinh thái đất ướt và hệ sinh thái biển Đến nay, các nhàkhoa học đã xác định được 315 loài cá, 545 loài động vật không xương sốngđáy, 234 loài san hô, 411 loài sinh vật phù du, 139 loài rong biển, 5 loài cỏbiển và 28 loài thực vật ngập mặn [7, 24]

Hệ sinh thái đất ướt

hiện có 234 loài san hô Rạn san hô này là nơi sinh sống của 155 loài cábiển, 230 loài thân mềm, 77 loài giáp xác, 129 loài rong biển, 11 loàihải miên v.v [7, 25]

 Hệ sinh thái hang động và Tùng, áng: Theo định nghĩa của các nhàkhoa học, áng là các hồ chứa nước, nằm giữa đảo; còn Tùng là vùngnước có một cửa tương đối kín, ít sóng [7, 25] Hiện ở khu vực vịnh HạLong – Cát Bà có 57 Tùng (riêng vịnh Hạ Long có 19 Tùng) và 62 ángvới diện tích và số lượng cụ thể như sau:

Bảng 1: Phân loại áng ở khu vực Hạ Long - Cát Bà

Nguồn: Phân viện Hải dương học - Hải Phòng

Bảng 2: Phân loại tùng ở khu vực Hạ Long - Cát Bà

19,349,112,25,35,33,55,3

Nguồn: Phân viện Hải dương học tại Hải Phòng

 Hệ sinh thái đáy mềm: Là hệ sinh thái của quần xã cỏ biển Chúng cótác dụng chắn sóng và tham gia hấp thụ các chất hữu cơ làm sạch môitrường biển Hiện đã thống kê được 17 loài rong biển, 25 loài động vậtphù du, 76 loài động vật đáy 3 loài giun nhiều tơ; 29 loài nhuyễn thể; 9loài giáp xác [7, 25 - 26]

 Hệ sinh thái bãi triều không có rừng ngập mặn: Thường phân bố ở đớitriều thấp, là nơi sinh sống của động vật nhuyễn thể hai mảnh vỏ vàgiun biển có giá trị như sá sùng, hải sâm, ngao, sò [7, 26]

 Hệ sinh thái nhân tạo: Là điều kiện sinh thái do con người tạo ra nhằmmục đích phát triển kinh tế, qua đó đã làm thay đổi một số nguồn gen

tự nhiên để tạo ra năng suất cao hơn

Hệ sinh thái biển

Hệ sinh thái biển bao gồm:

 Thực vật phù du: Là thực vật nhỏ sống trôi nổi trong nước, có thể tựdưỡng trong quá trình quang hợp ở vịnh Hạ Long, các nhà khoa học đãthống kê được 278 loài [7, 27]

 Động vật phù du: Là động vật nhỏ sống trôi nổi trong nước Theo kếtqủa điều tra của Viện Tài nguyên và Môi trường biển thì vùng biển HạLong – Cát Bà có 133 loài động vật phù du [7, 27]

 Động vật đáy: Là nhóm động vật sống ở đáy biển Tính đến năm 2003,các nhà nghiên cứu đã thống kê được 545 loài động vật đáy ở vịnh HạLong với 4 nhóm chính: Động vật thân mềm (261 loài), giun nhiều tơ(145 loài), giáp xác (113 loài) và nhóm da gai (26 loài) [7, 27]

 Động vật tự du: Là động vật hoàn toàn tự chủ bơi lội trong nước, di cưkiếm mồi, sinh sản và trú đông Đến nay người ta đã xác định được 328loài động vật tự du, trong đó có 315 loài cá, 10 loài bò sát và 3 loài thúbiển [7, 28]

1.1.2 Tài nguyên du lịch nhân văn

1.1.2.1 Các di chỉ khảo cổ

Quảng Ninh núi chung và Hạ Long nói riêng là nơi có nền văn hoá lâu đời

và liờn tục Đây được coi là một trong những nụi sinh sống của người Việt cổthuộc hậu kỡ đồ đá mới cách nay 22000 – 25000 năm với một quỏ trỡnh phỏttriển liờn tục với ba nền văn hoá kế tiếp với những di chỉ khảo cổ nổi tiếng:

1.1.2.1.1 Văn hoá Soi Nhụ (cách nay 18000 – 7000 năm)

Phõn bố chủ yếu trong khu vực các đảo đá vôi thuộc vịnh Hạ Long và

hàu lớn ở đây đó chứng tỏ rằng: so với văn hóa Hoà Bỡnh – Bắc Sơn cùng thời,người Soi Nhụ đó cú mụ hỡnh văn hoá đa dạng và phong phú hơn bởi ngoàicác phương thức kiếm sống khác, cư dân ở đây cũn cú thờm yếu tố biển.

1.1.2.1.2 Văn hoá Cái Bèo (cách nay 7000 – 5000 năm)

Cỏc di chỉ của nền văn hoá này phân bố trờn bờ cỏc vùng vịnh kớn giútựa vào nỳi mà chủ yếu là núi đá vôi Phương thức kiếm sống của người CáiBèo là định hướng khai thỏc biển cựng với săn bắn, hái lượm trờn cạn Trỡnh

độ chế tác đồ gốm cũn đơn giản, thụ sơ Đặc biệt, người Cái Bèo đó khai thỏcbiển cả bằng giao lưu, trao đổi trờn biển

1.1.2.1.3 Văn hoá Hạ Long (cách nay 4500 – 3500 năm)

- Giai đoạn sớm của văn hóa Hạ Long (giai đoạn Thoi Giếng): Phươngthức sống của cư dân giai đoạn Thoi Giếng là săn bắn và hái lượm Nghệthuật chế tỏc cụng cụ lao động và đồ gốm đó tinh xảo hơn

- Giai đoạn muộn của văn hóa Hạ Long: Trong giai đoạn này, người HạLong cư trú trên những khu vực bị biển ngăn cách thành đảo, họ đó hoàn toàn

là cư dân của biển, kĩ thuật chế tác đó trở thành đặc trưng của văn hoá HạLong Vỡ thế giai đoạn này cú một vị trí đặc biệt đối với nền văn minh ViệtCổ

1.1.2.2 Di tích lịch sử và lễ hội

ở Quảng Ninh có rất nhiều di tích lịch sử và lễ hội nổi tiếng với nhiềuquy mô khác nhau đã và đang thu hút được nhiều khách thập phương Tuynhiên, tính riêng khu vực vịnh Hạ Long yếu tố tài nguyên này rất ít mà hầuhết lại ở dạng quy mô nhỏ và ở vị trí xa khu vực trung tâm vịnh Đây chính làmột sự thiếu sót về mặt tài nguyên song cũng không làm giảm đi sức hấp dẫncủa vịnh Hạ Long

1.1.2.3 Các đối tượng tài nguyên du lịch nhân văn khác

Đến với Hạ Long, ngoài việc tham quan ngắm cảnh thiên nhiên hùng

vĩ, tươi đẹp du khách còn có cơ hội tìm hiểu nét văn hoá đặc biển của cư dânbiển Làng chài Cửa Vạn là nơi tập trung rất nhiều cư dân biển, những người

từ lâu đã coi thuyền là nhà, biển là quê

Ngoài ra, du khách còn được thưởng thức các đặc sản biển như rượungán, canh hà, cháo hà, chả mực, sá sùng, các loài hải sản tươi sống khác

Vịnh Hạ Long khụng chỉ cú nền văn hoá lâu đời mà tại đây đó ghi dấubao sự kiện lịch sử trong quỏ trỡnh dựng nước và giữ nước của dõn tộc.Trong suốt một thời gian dài từ thời Lý, Trần, Lê Vân Đồn đó nổi tiếng làmột thương cảng sầm uất và là một điểm giao lưu văn hoá phồn thịnh Vịnh

Hạ Long cũn là nơi chứng kiến ba trận thắng oanh liệt của quõn và dõn ta trờnsụng Bạch Đằng dưới sự chỉ huy của ba anh hựng dõn tộc là Ngụ Quyền(938), Lờ Hoàn (981) và Trần Hưng Đạo (1288) Trong hai cuộc khỏng chiếnchống Phỏp và chống Mỹ quõn dõn Quảng Ninh đó chiến đấu hết mỡnh gúpphần bảo vệ hoà bỡnh cho Tổ quốc

Ngày nay, bờn vịnh Hạ Long cú 21 dõn tộc anh em với những phongtục tập quán khác nhau đang cùng sinh sống Những phong tục tập quán của

họ chớnh là văn hoá phi vật thể của dõn tộc Ngoài ra, vịnh Hạ Long cũn gầnvới những di tớch lịch sử văn hoá khác như quần thể di tớch Yờn Tử, núi BàiThơ, đền Cửa ễng, bói cọc Bạch Đằng, chựa Lấm Với vị trí địa lý như thếcũng cú thể coi là một tiềm năng du lịch

1.2 Nguồn nhân lực làm việc trên vịnh Hạ Long

Do đặc thù là một điểm đến nên nguồn nhân lực làm việc trên vịnh HạLong nên ngoài số lao động cơ hữu của Ban Quản lý vịnh Hạ Long còn cóđông đảo lao động (cả trực tiếp và gián tiếp) của các đơn vị kinh doanh lữhành, kinh doanh vận chuyển khách khác Ngoài ra còn có rất nhiều lao độngkhác là hướng dẫn viên, nhân viên điều hành tour của các công ty du lịch có

kê chính xác số lượng và trình độ lao động làm việc trên vịnh Tuy nhiênchúng ta có thể phân loại lao động theo nhiệm vụ công việc Công việcchính của số lao động trực tiếp này gồm: hướng dẫn viên, lái tàu (thuyềntrưởng và nhân viên nhà tàu), nhân viên kiểm tra xử lý vi phạm, nhân viêncứu hộ cứu nạn, nhân viên soát vé, bán vé, bảo vệ hang động, nhân viênmôi trường, nhân viên kĩ thuật điện, máy Trong thời gian làm việc trênkhu vực di sản vịnh Hạ Long tất cả các lao động này đều chịu sự quản lý vàđiều phối của Ban Quản lý vịnh.

Về sự tham gia của cộng đồng dân cư, hiện nay trên vịnh Hạ Long sựtham gia của dân cư các làng chài trên biển vào cụng tỏc khai thỏc và bảo tồncỏc giỏ trị du lịch là khá đông đảo Hiện, Ban Quản lý vịnh Hạ Long đã kíhợp đồng lao động với một số dân chài sống trên vịnh, để họ tham gia vàocông tác quản lý Di sản, tạo công ăn việc làm cho họ, qua đó nâng cao nhậnthức về giá trị Di sản vịnh Hạ Long cho cộng đồng dân cư trên vịnh Côngviệc chủ yếu là vệ sinh môi trường biển, thợ lặn, chèo thuyền Ngoài ra,cộng đồng dân cư trên vịnh còn tham gia vào hoạt động kinh doanh ăn uống,lưu trú và vận chuyển Họ sử dụng chính ngôi nhà (nhà bè) và phương tiện dichuyển của họ làm phương tiện kinh doanh

Năm 2008, Ban Quản lý vịnh Hạ Long có 295 cán bộ công nhân viênchức, trong đó có 233 lao động thường xuyên làm việc trên vịnh Trong sốnày có 49 hướng dẫn viên, 37 lái tàu, 28 nhân viên môi trường biển còn lại lànhân viên soát vé, bán vé, nhân viên cứu hộ, kiểm tra, bảo vệ Về trình độ có

02 thạc sỹ, 129 cử nhân, kĩ sư [6]

Về số lao động làm việc trên vịnh Hạ Long không thuộc quân số củaBan Quản lý vịnh hiện rất khó thống kê chính xác về số lượng và lại càng khóhơn trong việc kiểm tra trình độ lao động

1.3 Cơ sở hạ tầng du lịch

1.3.1 Cơ sở hạ tầng vật chất kĩ thuật

Vịnh Hạ Long là Di sản Thiên nhiên thế giới do vậy mục đích bảo tồnluôn được đặt lên hàng đầu Việc khai thác tài nguyên du lịch trước hết lànhằm quảng bá vịnh Hạ Long sau mới đến mục đích lợi nhuận Với mục đíchhoạt động như thế việc đầu tư cơ sở hạ tầng vật chất kĩ thuật ở khu vực này làrất hạn chế Các cơ sở hạ tầng vật chất được đầu tư là nhằm mục đích tôn tạo,đảm bảo an toàn cho du khách tạo điều kiện thuận lợi cho khách trong việcquan sát đối tượng tham quan mà không làm mất đi vẻ hoang sơ, tự nhiên banđầu của cảnh quan hay làm hư hại, thay đổi hệ sinh thái, hình dạng, cấu trúccủa đối tượng tham quan

Hiện nay các hạng mục được đầu tư gồm cảng tàu, cầu tàu đón trảkhách tại bến và một số đảo, hang động được coi là điểm tham quan chínhtrên vịnh; đường đi lên hang động, lối đi trong hang động; hệ thống chiếusáng trong hang; loa mic, đèn laser phục vụ hoạt động hướng dẫn thuyết minhcho khách tham qua; mạng thông tin VHF Không phải tất cả các điểm thamquan trên vịnh đều được đầu tư đầy đủ các hạng mục này Do vậy du kháchkhó/không thể tiếp cận các đối tượng tham quan Chính điều này đã góp phầntạo nên sự quá tải tại một số điểm tham quan quen thuộc trong những ngàyđông khách

1.3.2 Cơ sở lưu trú

Cơ sở lưu trú trên vịnh Hạ Long chủ yếu là các tàu du lịch được phépnghỉ đêm trên vịnh, ngoài ra còn có một số hang động bãi tắm được phép đón

du khách nghỉ đêm cắm trại và một số nhà nghỉ, khách sạn các đảo xa bờ

Theo thống kê của Sở Du lịch Quảng Ninh, hiện có 117 tàu lưu trú với

955 phòng, 1888 giường, trong đó có 16 tàu 3 sao, 2 tàu 2 sao Trọng tải tàu

từ 8 – 80 chỗ [21] Tất cả những tàu này đều được thiết kế bằng sắt thép hoặc

gỗ cao cấp đảm bảo an toàn và có kiểu dáng, nội ngoại thất trang nhã, hài hoà,

có đầy đủ các phòng chức năng như: phòng ngủ, phòng ăn, phòng khách, bar,boong dạo

Khu vực tàu lưu trú được phép neo đậu nằm xung quanh khu vực đảo

Bồ Hòn, đảo Ti Tốp và đảo Lờm Bò (khu vực các hang Trống, hang Trinh

Nữ, hang Luồn, khu Mê Cung) [23] Đầu năm 2008, Ban Quản lý vịnh phốihợp với Uỷ ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh và các ban ngành liên quan đầu tưxây dựng đề án và đưa vào sử dụng bổ sung 02 điểm lưu trú nghỉ đêm trênvịnh tại khu vực Hồ Ba Hầm và khu vực Cống Đỏ [5] Tại các khu vực nàytàu du lịch được phép neo đậu cho khách nghỉ đêm song nếu muốn lên bờ hayvào hang cắm trại phải có giấy phép riêng Cho đến nay mới chỉ có 3 điểmnghỉ đêm được phép tổ chức tiệc đêm là Ti Tốp, hồ Động Tiên và hangTrống

1.3.3 Cơ sở ăn uống

Tại tất cả các điểm tham quan trên vịnh đều không có hoạt động kinhdoanh hàng ăn, chỉ một số điểm tham quan quen thuộc có kinh doanh đồ uống

và đồ ăn nhẹ Vì vậy nếu du khách muốn thưởng thức một bữa ăn trên vịnhphải liên hệ trước với chủ tàu Tất cả các tàu được phép hoạt động vận chuyểnkhách trên vịnh đều có dịch vụ nấu nướng Du khách có thể đặt đồ ăn trướcvới chủ tàu với giá thấp nhất 50.000VND/suất, hoặc tự mua hải sản tươi sốngtại các nhà bè trên vịnh rồi thuê nhà tàu nấu Buổi tối, nghỉ đêm trên vịnh dukhách có thể thuê mủng hoặc thuyền nan nhỏ đi câu mực và thưởng thức sảnphẩm câu được ngay trên thuyền mủng ấy Chính dịch vụ này cũng góp phầntạo nên đặc sản du lịch Hạ Long mà không phải du khách nào cũng biết đến

Trên vịnh Hạ Long, tuy chưa hình thành chợ song du khách lại có thểmua bất cứ đồ ăn uống hoặc đồ lưu niệm biển nào ngay trên mặt vịnh “Chợ”lưu động này được hình thành một cách tự phát do các dân chài sống trên vịnh

đi thuyền nhỏ bám theo các tàu du lịch để rao bán thực phẩm, đồ uống và đồ

lưu niệm Một số trong số họ là cư dân trên bờ thậm chí là ở các tỉnh khác đếnkinh doanh nhỏ ở đây Thực phẩm của họ ngoài các sản phẩm biển mà họđánh bắt được còn có cả rau xanh, thịt, gạo, các loại gia vị, Đồ uống cũngrất đa dạng như các loại nước đóng chai thậm chí là nước mía ép đóng túi,dừa, kem Đồ lưu niệm hầu hết là san hô, vỏ ốc biển hoặc các sản phẩm cócùng nguồn gốc Về giá cả thì tất cả đều rất cao Hiện không có quy định nào

về việc nghiêm cấm họ kinh doanh các mặt hàng đó trên vịnh Vì theo nguyêntắc đã hình thành khu dân cư thì phải có hoạt động kinh doanh các nhu yếuphẩm này Ban Quản lý vịnh cũng đã có quy định cụ thể nghiêm cấm cácthuyền nhỏ của dân chài đeo bám tàu du lịch để chào bán hàng làm mất anninh trật tự và an toàn giao thông đường thuỷ Đồng thời cũng đã có nhữngvăn bản quy định chặt chẽ về việc xử phạt các hành động mua bán các sảnphẩm từ san hô và ốc biển Song cho đến nay các hoạt động kinh doanh nhỏnày vẫn đang ngày tiếp diễn trên vịnh Hạ Long tuy rằng nó không còn tấp nậpnhư trước nữa

1.3.4 Cơ sở vui chơi giải trí

Về tiềm năng vịnh Hạ Long có khả năng và điều kiện phát triển rấtnhiều loại hoạt động vui chơi giải trí và thể thao biển nhưng hiện trạng củacác cơ sở vui chơi giải trí biển còn rất thiếu thốn Theo khảo sát của cácchuyên gia vịnh Hạ Long có khả năng tổ chức một số loại hình vui chơi giảitrí và thể thao đặc biệt như lướt ván, môtô nước, kéo dù, bóng nước,kayaking, leo núi, lặn biển Tuy nhiên với điều kiện vật chất như hiện nay ở

Hạ Long mới chỉ có một số môn giải trí và thể thao biển như kayaking, môtônước, kéo dù và bóng nước Các môn thể thao giải trí biển này tập trung chủyếu ở vùng biển quanh đảo Ti Tốp, đảo Soi Sim, khu Ba Hang, hang Luồn, hồ

Ba Hầm

Các dịch vụ vui chơi giải trí trên bờ và trên đảo khá đa dạng, tập trung

ở các khu du lịch Tuần Châu, Bãi Cháy, Thẻ Vàng, Cống Tây, Vũng Đục Đây là các khu du lịch và giải trí tổng hợp nên ngoài các môn thể thao giải tríbiển như trên vịnh, tại đây còn có vườn chim thú quý, vườn hoa lan, xươngrồng cảnh, bãi bắn cung, sàn nhảy, phòng hát karaoke, ô tô điện tử, tàu lắccảm giác mạnh, nhà ma, bảo tàng sinh thái biển, phòng tranh mỹ thuật Đặcbiệt chỉ tại các khu du lịch trên bờ và đảo này du khách mới có cơ hội đượcchơi môn thể thao bóng chuyền, bóng rổ, bóng đá bãi biển Ngoài ra các khu

du lịch này còn có các khu biểu diễn đặc biệt như sân khấu nước, sân khấungoài trời biểu diễn muá rối nước và ca múa nhạc dân tộc, khu biểu diễn của

cá heo Một môn giải trí đặc biệt khác có sức thu hút lớn đối với du kháchnữa là sòng bạc quốc tế

Nhìn chung, các cơ sở vui chơi giải trí biển ở vịnh Hạ Long phát triểncòn chưa đồng bộ Nhiều môn giải trí và điểm vui chơi có tên nhưng cơ sở vậtchất lại quá nghèo nàn không đủ phục vụ nhu cầu của du khách Các khu dulịch này đều do các doanh nghiệp tư nhân hoặc liên doanh với nước ngoàiquản lý do vậy vì vấn đề lợi nhuận đôi khi họ đã bỏ qua các yêu cầu về việcbảo tồn giá trị cảnh quan và đa dạng sinh học

1.4 Phương tiện vận chuyển khách

Do đặc thù về loại hình du lịch ở vịnh Hạ Long là du lịch biển nênphương tiện vận chuyển khách đi thăm vịnh là các phương tiện giao thôngđường biển Các phương tiện vận chuyển khách hiện có ở vịnh Hạ Long gồm:xuồng cao tốc, ca nô kéo dù, mô tô trượt nước, lướt ván, kayak, tàu du lịch,thuyền buồm, thuyền nan nhỏ Tuy nhiên không phải tất cả các phương tiện

ấy đều được phép chở khách trên diện tích toàn vịnh mà chỉ được vận chuyểntheo từng chặng, từng phạm vi khu vực và tuỳ vào từng mục đích tham quan

Điểm 4 điều 11 mục 2 – quy chế quản lý vịnh Hạ Long quy định:

Phương tiện vận tải hành khách công cộng (không phải là phương tiện vận chuyển khách du lịch) không được đưa khách đến các điểm tham quan du lịch trên vịnh Hạ Long [8, 15].

Phương tiện vận chuyển chính, phổ biến nhất là tàu du lịch với rấtnhiều chủng loại, kích thước, cụ thể gồm các loại như sau:

 Tàu gỗ 10 – 15 chỗ: là dạng tàu nhỏ, 1 tầng, chạy chậm khoảng 8 –

13 km/h Đi tàu này nếu gặp sóng to thì tàu lắc rất mạnh Tuy vậy, nhữngnhóm khách nhỏ vẫn thích thuê tàu này vì không phải thuê chung tàu vớikhách khác, hơn nữa vì Hạ Long là vịnh kín nên thường ít có sóng to

 Tàu gỗ 15 – 20 chỗ: tàu có mui và một số giường nhỏ dưới hầmtàu Vì vậy, khách có thể lên mui tàu ngắm vịnh và cũng có thểnằm nghỉ dưới hầm tàu

 Tàu gỗ 35 – 60 chỗ: Boong tàu có buồng nghỉ, có cửa kính chokhách tránh gió mưa Hầm tàu có giường cá nhân để khách nghỉ.Tốc độ trung bình của loại tàu này khoảng 12 – 15 km/h Mui tàu

có mái che, ghế ngồi

 Tàu vỏ thép 60 – 70 chỗ: Là loại tàu chuyên dụng được sửa chữalại làm tàu du lịch Tốc độ không lớn hơn các loại tàu gỗ nhiều

 Ca nô cao tốc: là loại tàu nhỏ 10 – 15 chỗ, tốc độ khá cao khoảng

loại này, tàu du lịch hoạt động trên vịnh Hạ Long được chia thành 4 loại nhưsau:

 Loại đạt tiêu chuẩn tối thiểu

 Loại đạt tiêu chuẩn 1 sao

 Loại đạt tiêu chuẩn 2 sao

 Loại đạt tiêu chuẩn 3 sao [24]

(Tiêu chí xếp loại sao cho tàu du lịch mời xem chi tiết tại phụ lục số 1)

Cả hai cách phân loại này được sử dụng song song

Tính đến 30/ 6/ 2008, số tàu du lịch được phép vận tải khách trên vịnhcó: 411 tàu, 103 tàu được phép nghỉ đêm trên vịnh, với gần 40 doanh nghiệpkinh doanh vận chuyển [5]

1.5 Khả năng phát triển du lịch trên vịnh Hạ Long

1.5.1 Các tiêu chí đánh giá

 Giá trị cảnh quan (mức độ hấp dẫn, độc đáo)

 Vị trí điạ lý (so với trung tâm du lịch chính trong vùng và trung tâmđón khách)

 Vị trí so với các trung tâm du lịch hấp dẫn khác trong vùng

 Khả năng tiếp cận

 Cảnh quan vùng phụ cận

 Giá trị sinh học

 Khả năng quan sát các loài sinh vật

 Giá trị văn hoá bản địa

 Giá trị khảo cổ

 Giá trị điạ chất

 Điều kiện cơ sở hạ tầng vật chất kĩ thuật

Mỗi tiêu chí sẽ được đánh giá căn cứ vào thang điểm 4 bậc:

 Rất thuận lợi: 4 điểm

 Khá thuận lợi: 3 điểm

 Vị trí so với các trung tâm du lịch hấp dẫn khác trong vùng

 Khả năng quan sát các loài sinh vật

 Khả năng tiếp cận

Nhóm 3: Có ý nghĩa (tính hệ số 1), gồm:

 Cảnh quan vùng phụ cận

 Điều kiện cơ sở hạ tầng, vật chất kĩ thuật

Thang điểm đánh giá:

 Rất thuận lợi: > 70 điểm

 Thuận lợi: 55 - 70 điểm.

 Trung bình: 35 - 54 điểm.

 Không thuận lợi: <35 điểm

1.5.2 Đánh giá khả năng phát triển du lịch trên vịnh Hạ Long

Năm 1994, vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiênthế giới bởi giá trị ngoại hạng về vẻ đẹp thẩm mỹ Với vị thế ấy Hạ Long khôngchỉ thu hút được khách du lịch trong nước mà còn là điểm đến hấp dẫn với dukhách quốc tế Nay vịnh Hạ Long đang tiếp tục được Tổ chức New Open World

đề cử tham gia cuộc thi bình chọn 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới Và từ khi thamgia cuộc thi vịnh Hạ Long luôn đứng trong top dẫn đầu Những điều đó dườngnhư đã quá đủ để khẳng định mức độ hấp dẫn đặc biệt cuả vịnh Hạ Long

Điểm đánh giá: 4 x 3 = 12 (điểm).

1.5.2.2 Giá trị điạ chất

Với những giá trị đặc biệt về địa chất khu vực, địa chất đệ tứ và địachất biển cùng với giá trị địa mạo Karst cũng như các giá trị tài nguyên đikèm, vịnh Hạ Long đã thuyết phục được 100% số phiếu biểu quyết công nhậnvịnh Hạ Long là Di sản thiên nhiên thế giới bởi giá trị ngoại hạng về điạ chấtvào tháng 11 năm 2000 Đây được coi là một mẫu Karst điển hình trưởngthành trong điều kiện nhiệt đới ẩm trưởng thành trong điều kiện nhiệt đới ẩm.Ngoài ra đây còn là mẫu hình tiêu biểu về một vịnh thuỷ triều đều biên độ lớnđiển hình nhất thế giới, một kiểu bờ ăn mòn hoá học tiêu biểu và đặc sắc

Điểm đánh giá: 4 x 3 = 12 (điểm)

1.5.2.3 Giá trị sinh học

Vịnh Hạ Long là môi trường thích hợp với hầu hết các loài cá nhiệt đới[22, 50] Các hệ sinh thái điển hình có giá trị du lịch không nhiều Không cóđộng vật đặc hữu Thực vật đặc hữu 13 loài hài vệ nữ hoa vàng, thiờn tuế HạLong, khổ cử đại tớm, khổ cử đại nhung, cọ Hạ Long, múng tai Hạ Long vàngũ gia bỡ Hạ Long Sự đa dạng sinh học cao nhưng xa khu vực trung tâm,nằm ở khu vực phụ cận

Điểm đánh giá: 3 x 3 = 9 (điểm)

1.5.2.4 Giá trị khảo cổ

Cho đến nay, tại khu vực vịnh Hạ Long các nhà khoa học trong vàngoài nước đã phát hiện được 25 điểm [17, 123] được xác định là di chỉ củanền văn hoá Hạ Long Căn cứ vào tổng thể các yếu tố, cho đến nay các nhànghiên cứu đều cho rằng văn hoá Hạ Long là nền văn hoá hậu kỳ đá mới, pháttriển qua hai giai đoạn sớm và muộn Và các di chỉ khảo cổ tiêu biểu cho giaiđoạn này đều phân bố ở khu vực vịnh Hạ Long, Bái Tử Long và một số huyệnthị [17, 123 - 124].

Tuy nhiên tại hầu hết các điểm được coi là di chỉ khảo cổ này đều đãđược cải tạo với mục đích đưa khách du lịch đến tham quan ngắm cảnh hoặc

vì một số lý do khác nên các hiện vật có giá trị đã được di dời

Điểm đánh giá: 2 x 3 = 6 (điểm)

1.5.2.5 Giá trị văn hoá bản địa

Nói về văn hoá bản địa, một nét độc đáo và hấp dẫn của Hạ Long phảinói tới là sự xuất hiện của các cư dân làng chài trên vịnh Hiện trên vịnh HạLong có 595 hộ (tức 595 nhà bè) với 2168 nhân khẩu [5] Họ được coi là hâụduệ có tính kế thừa của nền văn hoá Hạ Long xa xưa, sống và chịu chi phốichặt chẽ của biển Trong quá trình tồn tại và phát triển, những cư dân làngchài này đã sáng tạo và bảo tồn, lưu giữ được những nét văn hoá mang đặctrưng riêng, trở thành “đặc sản” văn hoá của vịnh Hạ Long như hò, vè, hátgiao duyên, hát đúm, hát chèo đường Tuy nhiên, những nét văn hoá bản điạnày không được thể hiện rõ nét và phạm vi sinh hoạt cuả cộng đồng dân cưtrên vịnh không rộng

Điểm đánh giá: 1 x 3 = 3 (điểm)

1.5.2.6 Vị trí điạ lý (so với trung tâm du lịch chính trong vùng và trung tâm

đón khách).

Vịnh Hạ Long nằm trong tiểu vùng du lịch duyên hải Đông Bắc củavùng du lịch Bắc Bộ Trung tâm đón khách chính trong vùng là Thủ đô HàNội, cách vịnh Hạ Long 165 km Đây là một khoảng cách khá lý tưởng trongphát triển du lịch Ngoài trung tâm đón khách Hà Nội, vịnh Hạ Long còn rấtgần với điểm đón khách cửa khẩu Móng Cái, bản thân Hạ Long cũng là mộtđiểm đón khách tàu biển quốc tế Như vậy, về mặt vị trí địa lý, vịnh Hạ Long

có được những thuận lợi rất lớn về nguồn khách

Điểm đánh giá: 4 x 2 = 8 (điểm)

1.5.2.7 Vị trí địa lý (so với các trung tâm du lịch hấp dẫn khác trong vùng)

Vịnh Hạ Long là trung tâm du lịch của tỉnh Quảng Ninh, nằm trong tamgiác kinh tế lớn nhất miền Bắc Việt Nam (Hà Nội – Hải Phòng – QuảngNinh) Một số trung tâm du lịch lớn, hấp dẫn, có lượng khách lớn trong vùngnhư Hà Nội, Hải Phòng, Móng Cái, Cát Bà, vườn Quốc gia Bái Tử Long

đều rất gần với Hạ Long Thêm những thuận lợi về giao thông nhờ việc cáctuyến đường quốc lộ liên tục được mở rộng, kéo dài và tu sửa làm cho việcvận chuyển khách từ các điểm du lịch khác trong vùng đến Hạ Long ngàycàng dễ dàng hơn.

Điểm đánh giá: 4 x 2 = 8 (điểm)

1.5.2.8 Khả năng quan sát các loài sinh vật

Vịnh Hạ Long ngoài các giá trị về thẩm mỹ, địa chất, khảo cổ còn cómột giá trị rất lớn nữa, đó là giá trị đa dạng sinh học với sự phong phú vềgiống loài và các hệ sinh thái Tuy nhiên do chưa được đầu tư khai thác đúng

đủ với các giá trị như việc đầu tư nhà kính, đường hầm dưới nước để dukhách có thể quan sát các hệ sinh thái tầng đáy Khu vực mặt nước cũng cònnhiều hạn chế do địa hình Hạ Long khá phức tạp Các loài sinh vật trên núi đávôi nhiều song vách đá lại cheo leo, nguy hiểm nên việc để du khách trực tiếplên đảo để tận mắt quan sát các loài sinh vật rất khó thực hiện Chính vì vậykhả năng quan sát sinh vật (đặc biệt là các loài sinh vật quý hiếm, đặc hữu) ở

Điểm đánh giá: 2 x 2 = 4 (điểm)

1.5.2.10 Cảnh quan vùng phụ cận

Vùng phụ cận của vịnh Hạ Long chính là khu nghỉ mát biển đảo NgọcVừng, Quan Lạn, Minh Châu, vườn Quốc gia Cát Bà, vườn Quốc gia Bái Tử

Long, khu du lịch Móng Cái, Trà Cổ Đây đều là những điểm du lịch cócảnh quan hấp dẫn hàng năm thu hút hàng triệu lượt khách.

Điểm đánh giá: 4 x 1 = 4 (điểm)

1.5.2.11 Điều kiện cơ sở hạ tầng vật chất kĩ thuật

Hiện nay tại tất cả các hang động, đảo được phép đưa du khách đếnthăm trên vịnh Hạ Long đều đã hoàn thiện cầu, bến đón trả khách đạt tiêuchuẩn an toàn Hệ thống chiếu sáng, cứu nạn, cứu hộ trên vịnh và các hangđộng đều đã hoàn thiện và đều được định kỳ kiểm tra bảo dưỡng Các phươngtiện vận chuyển khách trên vịnh đều đạt tiêu chuẩn chất lượng và ngày càngphong phú về kích thước, chủng loại Các điều kiện cơ sở hạ tầng vật chất kĩthuật khác đều khá tốt

Điểm đánh giá: 4 x 1 = 3 (điểm)

Bảng 3: Đánh giá khả năng phát triển du lịch trên vịnh Hạ Long

đánh giá

Thànhđiểm

6 Vị trí điạ lý (so với trung tâm du lịch chính

trong vùng và trung tâm đón khách)

Tiểu kết

Với những nguồn lực vụ cựng phong phỳ về tự nhiên và nhân văn, sựthuận lợi về vị trí địa lý lại được Chớnh phủ cỏc bộ ngành ở Trung ương quantâm đầu tư giúp đỡ cựng với sự nỗ lực to lớn của tỉnh Quảng Ninh, trongnhững năm gần đây ngành du lịch Quảng Ninh đó cú bước phỏt triển mạnh

mẽ Và một bộ phận lớn, một yếu tố cơ bản làm nờn bước phát triển và hỡnhảnh du lịch Quảng Ninh đó chính là du lịch vịnh Hạ Long Tuy nhiên cũngnhư các điểm du lịch khỏc, trong quá trình phát triển du lịch vịnh Hạ Longcòn nhiều tồn đọng Và vấn đề phỏt triển du lịch bền vững phát huy được cácnội lực trên đang thực sự là một vấn đề thời sự đối với các nhà quản lý, cácnhà đầu tư và cả cộng đồng dân cư

Chương 2 Hiện trạng khai thác du lịch trên các tuyến tham quan ở vịnh

Hạ Long

Tiểu dẫn

Đối với du khách quốc tế “chưa đến vịnh Hạ Long tức là chưa đến ViệtNam” Đối với du khách trong nước vịnh Hạ Long được coi là điểm du lịchthiên nhiên hấp dẫn và quan trọng nhất Việt Nam Điều này được thể hiệntrong tất cả các số liệu khảo sát về tình hình khách của ngành du lịch Trongnhiều năm gần đây, con số thống kê số lượt khách đến vịnh Hạ Long năm sauluôn cao hơn năm trước Vì vậy làm thế nào để điều tiết hợp lý lượng kháchgiữa các điểm đảm bảo sức chịu tải của điểm tham quan mà vẫn thỏa mãnđược nhu cầu rất chính đáng của du khách là được thăm vịnh, quả là vấn đềnan giải Để giải quyết vấn đề đó trước hết phải nắm bắt được thực trạng khaithác du lịch trên vịnh Hạ Long và động cơ, nhu cầu của du khách

2.1 Các tuyến tham quan trên vịnh Hạ Long

Việc xây dựng các tuyến tham quan trên vịnh Hạ Long (được công bốchính thức) là do Ban Quản lý vịnh Hạ Long xây dựng dựa trên nguồn tàinguyên hiện có, các quy định quản lý và mức độ an toàn tại các điểm thamquan Trước tháng 7 năm 2007, Ban Quản lý vịnh Hạ Long đã nhiều lần xâydựng một số tuyến tham quan trên vịnh dựa trên vị trí địa lý, khu vực quản lý,khoảng cách giữa các điểm Tuy nhiên, các quy định về vé thắng cảnh lạikhông phụ thuộc vào tuyến tham quan Do vậy du khách không nhất thiết phải

đi theo lộ trình của các tuyến ấy Điều này đã tạo được những điều kiện hếtsức thuận lợi cho du khách Nhưng cũng xuất phát từ chính những thuận lợinày cũng đã tạo ra một số bất cập trong việc điều tiết khách tại các điểmtham quan Hiện Ban Quản lý vịnh chưa có thay đổi về việc thu phí tham

quan nhưng đã xây dựng thêm các tuyến tham quan mới theo chuyên đề vàkhu vực quản lý Cả hai cách phân bố tuyến tham quan này hiện đều đangđược áp dụng.

2.1.1 Các tuyến tham quan cũ (ban hành theo quyết định 4117/2005/QĐ UBND ngày 03/11/2005 của Uỷ ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh)

-Theo thông báo chính thức của Ban Quản lý vịnh Hạ Long tại Trungtâm thông tin hướng dẫn, cảng tàu du lịch Bãi Cháy, các tuyến tham quanchính thức gồm:

 Tuyến 1: Cảng tàu du lịch Bãi Cháy (hoặc cảng bến được ghi trong giấy phép rời cảng) - động Thiên Cung - hang Đầu Gỗ - hòn Đỉnh Hương - hòn Trống Mái - Cảng tàu du lịch Bãi Cháy (hoặc cảng bến được ghi trong giấy phép rời cảng)

Nếu xuất phát từ cảng tàu du lịch Bãi Cháy đi về phía Tây Nam, sẽ điqua đảo Rều, đảo Tuần Châu Đi khoảng 30 phút sẽ đến đảo Đầu Gỗ, thămhang Đầu Gỗ và động Thiên Cung khoảng 90 phút Sau khi dời hang dukhách sẽ xuống tàu tiếp tục đi thăm hòn Con Chó (ở ngay chân đảo Đầu Gỗ),thăm hòn Đỉnh Hương và các đảo đá với rất nhiều hình thù, dáng vẻ Tiếp tục

đi thăm hòn Trống Mái rồi trở về điểm xuất phát hết khoảng 45 phút

 Tuyến 2: Cảng tàu du lịch Bãi Cháy - động Thiên Cung - hang Đầu Gỗ - hòn Đỉnh Hương - hòn Trống Mái - hang Sửng Sốt - bãi tắm Ti Tốp (hoặc bãi Soi Sim) - cảng tàu du lịch Bãi Cháy

Hành trình tương tự với tuyến trên Sau khi thăm động Thiên Cung vàhang Đầu Gỗ du khách sẽ đi qua rất nhiều đảo đá đẹp khác để đến hang SửngSốt Từ Sửng Sốt đến Ti Tốp hết 10 – 15 phút Với tuyến tham quan này dukhách có cơ hội được thăm nhiều hang động và các đảo đẹp như hòn Đầu

Hương là khu vực tập trung nhiều đảo đá đẹp của vịnh Hạ Long Du kháchvừa được leo núi, tắm biển, chơi các trò chơi giải trí biển.

 Tuyến 3: Cảng tàu Bãi Cháy bãi Soi Sim động Mê Cung làng chài Cửa Vạn - cảng tàu

-Từ cảng tàu du lịch đi thẳng tới động Mê Cung hết khoảng 1 giờ, thờigian thăm động chỉ hết 30 phút Với cách sắp xếp của tuyến tham quan này dukhách ưa tìm hiểu văn hoá và khảo cổ sẽ có dịp được tìm hiểu văn hoá của cưdân vịnh Hạ Long đương đại (làng chài Cửa Vạn) và cũng được xem lại cuộcsống cư dân vịnh Hạ Long cổ đại qua các hiện vật khảo cổ ở động Mê Cung.Đồng thời du khách cũng có những khoảng thời gian thư giãn với các hoạtđộng vui chơi giải trí biển ở đảo Soi Sim

 Tuyến 4: Cảng tàu Bãi Cháy Động Thiên Cung hang Đầu Gỗ hòn Chó Đá - hòn Đỉnh Hương - hòn Trống Mái - hang Sửng Sốt - bãi tắm Ti Tốp - (hoặc bãi Soi Sim) - động Tam Cung (hoặc Mê Cung) - cảng tàu.

-Du khách sẽ đến đảo Đầu Gỗ trước để tham quan động Thiên Cung vàhang Đầu Gỗ Sau đó lên tàu vòng qua đảo Đầu Gỗ để thăm hòn Chó Đá quakhu nhà bè của dân chài Hạ Long (nếu muốn du khách có thể yêu cầu tàu cholên thăm một nhà bè nào đó và mua hải sản tươi sống) Sau đó sẽ tiếp tục đithăm động Tam Cung Khi qua hòn Đỉnh Hương du khách sẽ được thămnhiều đảo đá đẹp khác Sau đấy mới đến tham quan, leo núi và tắm biển ở đảo

Ti Tốp Dời đảo Ti Tốp đi thăm hang Sửng Sốt và quay về cảng tàu Trongsuốt hành trình du khách sẽ được thăm rất nhiều đảo đẹp nữa

 Tuyến 5: Bến tàu khách Cẩm Phả - đảo Thẻ Vàng - vịnh Hạ Long

- bến tàu khách Cẩm Phả

Khu du lịch đảo Thẻ Vàng nằm ở phía ngoài khu vực bảo vệ tuyệt đốicủa Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long Khu du lịch này được đầu tư để

trở thành một khu nghỉ dưỡng sinh thái biển, ngoài ra còn có nhiều hoạt độngvui chơi giải trí khác Với tuyến tham quan này du khách sẽ được chiêmngưỡng vịnh Hạ Long theo một hướng mới (từ ngoài vùng đệm vào khu vựctrung tâm) Khi vào khu Di sản du khách có thể tham quan ngắm cảnh từ trêntàu hoặc cập bến lên các hang động bãi tắm khác Du khách có thể phải mua

vé bổ sung theo quy định về việc sử dụng và kiểm soát vé thắng cảnh (chi tiếttại phụ lục số 2)

 Tuyến 6: Cảng tàu Bãi Cháy - Cửa Ông (Cẩm Phả) - bãi Dài (Vân Đồn)

Đây là tour du lịch đưa khách đến với các đảo đất thấp có thảm thựcvật, có dân cư và có bãi biển đẹp nhất vùng biển Quảng Ninh, thuộc huyệnđảo Vân Đồn Bãi tắm này dài, rộng, đẹp và đặc biệt là còn rất hoang sơ Vìtuyến này đã đi ra ngoài khu vực cản gió của vịnh Hạ Long nên thường cósóng lớn, dễ say phải đi bằng thuyền lớn (40 chỗ trở lên) và phải xin đượccông lệnh trong các ngày có gió bão Dĩ nhiên để đến được với đền Cửa Ônghay Vân Đồn du khách có thể đi bằng đường bộ song nếu đi theo lộ trình này

du khách sẽ được tham quan rất nhiều đảo đá đẹp của vịnh Hạ Long

 Tuyến 7: Cảng tàu Bãi Cháy - đảo Quan Lạn (bãi tắm Minh Châu

và Quan Lạn)

Điểm đến của hành trình này đều là một đảo đất, có nhiều cây xanh,

có nhiều cư dân sống xa bờ Tuyến tham quan này có thể thực hiện bằngtàu du lịch cũng có thể đi bằng đường bộ (nhưng nếu đi bằng đường bộ,đến Cái Rồng - thị trấn trung tâm huyện Vân Đồn du khách vẫn phải đổitàu đi tiếp) Thực hiện tour du lịch này du khách có cơ hội đến với nhữngbãi biển đẹp nhất Hạ Long, được hoà nhập vào cuộc sống cư dân vịnh đảo,được chiêm ngưỡng các giá trị lịch sử của một thương cảng cổ (Vân Đồn)

 Tuyến 8: Cảng tàu du lịch Bãi Cháy - đảo Cát Bà, Hải Phòng (tại các bến đã được các cấp có thẩm quyền công bố.

Nếu nhìn từ bản đồ du lịch, đảo Cát Bà là một phần của biển Hạ Long,Quảng Ninh Đảo Cát Bà thuộc vịnh Lan Hạ - vùng đệm của khu Di sản thiênnhiên thế giới vịnh Hạ Long Đây là khu du lịch đã rất phát triển và được hìnhthành sớm nhất trên vùng biển Hạ Long Hiện nay Cát Bà được coi là mộtđiểm du lịch cung cấp được những dịch vụ khá hoàn hảo vì vậy thu hút đượcrất nhiều khách đến thăm

Hình 1: Bản đồ các tuyến tham quan trên vịnh Hạ Long (công bố năm 2005)

Ngoài các tuyến tham quan được công bố chính thức như trên, dukhách có thể tự thay đổi lịch trình hay điểm tham quan Không có quy định

nào yêu cầu khách bắt buộc phải đi theo đúng lộ trình tham quan của từngtuyến Liên quan đến lộ trình tham quan vịnh Hạ Long, chỉ có quy định chung

về vé thắng cảnh (xem chi tiết tại phụ lục số 2)

Các điểm tham quan trên các tuyến trên chỉ có một số điểm được đónkhách vào ban đêm theo các chương trình du lịch nghỉ đêm trên vịnh Hiện dukhách chỉ được phép nghỉ đêm tại khu đảo Lờm Bò, Ti Tốp, Bồ Hòn, hồ BaHầm và Cống Đỏ [23], [5] Buổi tối nghỉ đêm trên vịnh du khách có thể thưgiãn trên boong tàu ngắm cảnh vịnh Hạ Long về đêm hoặc đi câu mực haythăm một làng chài trên vịnh Ban ngày tiếp tục đi thăm vịnh theo quy địnhchung về vé thắng cảnh Chỉ một số tàu du lịch được Sở Du lịch Quảng Ninh

và các cơ quan chức năng cho phép vận chuyển, neo đậu cho khách nghỉ đêmtrên vịnh

Với cách phân chia tuyến tham quan như thế này và sự không ép buộc

về lộ trình tham quan, cơ chế thoáng trong việc quản lý và bán vé đã cho phép

du khách được thoải mái, tự do lựa chọn và thay đổi điểm đến Nhưng nócũng đã mang lại những bất cập lớn trong việc điều tiết khách tại các điểmđến, đặc biệt trong gian đoạn chính vụ du lịch

Tính thời vụ du lịch ở vịnh Hạ Long biểu hiện khá rõ nét do đặc thù là

du lịch biển Những tháng hè nóng nực (đặc biệt vào các tháng 6, 7, 8) là giaiđoạn vịnh Hạ Long đón nhiều khách nội địa nhất trong năm Vào giai đoạnnày vịnh Hạ Long gần như lúc nào cũng quá tải Tại một số điểm tham quannhư động Thiên Cung, hang Đầu Gỗ, hang Sửng Sốt, bãi tắm Ti Tốp tàu dulịch không có điểm neo đậu, du khách tham quan quá đông làm hạn chế tầmnhìn và gây ách tắc trong hang Trong khi đó tại một số điểm tham quan khác,lượng khách ít hơn rất nhiều Nguyên nhân không phải do các điểm thamquan này không đẹp, không hấp dẫn mà nguyên nhân chính là do chúng ít